- 7 ay önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Azerbaycan'la Ermenistan arasında Beyaz Saray'da barış için ortak deklarasyon imzalandı.
00:06Peki bu zirve ne anlama geliyor?
00:09Rusya'nın yanı başındaki iki ülke neden Beyaz Saray'da barış imzası attı?
00:15Tüm bunları Kocaeli Üniversitesi öğretim üyesi,
00:18Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger'le konuşacağız.
00:23Hocam hoş geldiniz.
00:25Merhabalar, iyi yayınlar dilerim.
00:27Evet, Beyaz Saray'da imzalanan barış antlaşmasını, deklarasyonu nasıl değerlendiriyorsunuz hocam?
00:34Evet, birden çok tabi boyutu var bu anlaşmanın.
00:40Bir kez bir bütün olarak baktığımızda bu anlaşma Trans Kafkasya'da Rusya'nın etkisinin, nüfuzunun azaldığı anlamına giriyor.
00:52Adeta bunun bir belgesi hüviyetinde.
00:54Evet, Trans Kafkasya'da üç tane ülke, 1991'de Sovyetler Birliği'ye dağıldıktan sonra bağımsızlık kazandı.
01:02Gürcistan, Ermenistan ve Azerbaycan, Rusya daha sonra bir eski Sovyet Cumhuriyetlerine yönelik olarak bir beyanatta bulundu.
01:14Tüm eski Sovyet Cumhuriyetlerine arka bahçe olarak ilan etti.
01:18Şimdi Trans Kafkasya'da da bu kapsamda Rusya'nın son 30 yıl içerisinde inisiyatif kazandığını gördük.
01:27Gürcistan'ın iki bölgesini, Abazya ve Güney Osetya'yı merkez hükümetten kopardı.
01:34Gürcistan üzerinde güçlü bir Rus baskısı var.
01:38Ermenistan'da 90'lı yıllarda Azerbaycan'a saldırıları tahrik teşvik etmişti.
01:45Ayrıca Ermenistan'da Rusya'nın gümrüde bir askeri üssü var.
01:50Azerbaycan'da ise Rusya'nın Azerbaycan üzerinde tahküm kurma yönünde ortaya koyduğu çaba gayret başarısız oldu.
02:03Dağlık Karabağ'da 10 Kasım 2020'de ateşkes anlaşmasıyla 1980 Rus askeri barış gücü görevlendirilmişti.
02:12Bunların görev süresi 5 yılda bir uzatılacaktı.
02:14Rusya, Azerbaycan'ı doğrulamak için önümüzdeki zaman diliminde buradaki barış gücünü kullanarak
02:21Dağlık Karabağ'da bir otonom Arsak Cumhuriyeti ilan etme falan hazırlıkları içerisindeydi.
02:28Fakat 2023 yılı içerisinde Dağlık Karabağ'ın merkezi Han kenti de ayrılıkçılardan kurtarıldı.
02:36Bunların önemli bir kısmı Ermenistan'a gitti.
02:38Orada kalanların da haklarını Aliyev yönetimi garanti ettiğini açıkladı.
02:43Dolayısıyla bu Trans-Kafgasya ülkelerinden Azerbaycan'da Rusya'nın tutulması mümkün olmadı.
02:52Şimdi bu anlaşma Zengizur koridoru üzerinde ABD'nin 100 yıllık kiralama yapmasını öngören anlaşma.
03:03Trans-Kafgasya'da Rusya etkisinin azaldığının nişanesi bir başka perspektiften baktığımızda ise ABD'nin burada Rusya'yı çevreleme politikası çerçevesinde sahaya indiğini gösteriyor.
03:21Evet hocam Zengizur koridorunun tamamının Amerika tarafından işletileceği söyleniyor.
03:29Bir taraftan da sadece Ermenistan kısmının aslında Amerika tarafından işletileceği söyleniyor hocam.
03:36Bu konuda net bir bilgi var mı?
03:39Şimdi bu koridor Nahçıvan'dan sonra Zengizur koridoru adıyla Ermenistan'a bırakılan Azerbaycan toprakları üzerindeki kısımdan itibaren Azerbaycan'a giriyor.
03:56Şimdi burada ABD'ye bırakılan miktar, ABD'nin sertifine bırakılan miktarın ne olduğunu anlamaya çalışalım.
04:05İlham Aliyev dedi ki biz kendi topraklarımız üzerinde herhangi bir işletme hakkını bir başka üçüncü bir ülkeye verme taraftarı değiliz.
04:15Dolayısıyla buradan şöyle bir sonuç çıkıyor.
04:17Sadece 30 kilometre civarında Ermenistan topraklarından geçen böyle hat ABD'ye kiralanmış anlamı çıkıyor.
04:31Bu tabi sembolik olarak küçük bir bölge olsa da bunun siyasi ağırlığı olağanüstü ölçüde fazla.
04:41adeta Güney Kafkasya'da ABD tekrar sahaya indi anlamına geliyor.
04:51Bu açıdan Ermenistan bakımından da işte Rusya ile ilişkilerin bundan sonra biraz daha farklılaşacağı ve Ermenistan'ın batıya yaklaşması anlamına geliyor.
05:05Çünkü Rusya bir taraftan da Ermenistan'da kiliseyi kullanarak, aşırı milliyetçileri kullanarak Nikol Paşinyan'ı iktidadan uzaklaştırmak için bir takım girişimlerde bulundu.
05:18Adeta Nikol Paşinyan Rusya'nın bu kendisini devirme operasyonuna karşı güçlü bir kart olarak ABD'yi devreye sokmuş oldu.
05:30Yani netleştirecek olursak öyle anlaşılıyor ki sadece Zengedur koridoru yani teknik olarak sadece Ermenistan topraklarını içeren bölgede bir ABD'ye kiralama yapıldığı gibi bir sonuç çıkıyor.
05:49Bunun Türkiye bakımından emniyet taşıyan noktası ise Türk dünyası böylece güçlü biçimde Türkiye ile kesintisiz işte karayolu, demiz yolu bağlantısı tesis etmiş olacak.
06:04Evet konuya ilişkin Türkiye'den de açıklama geldi ve bu anlaşmayı tarihi bir fırsat olarak nitelendirdi Türkiye.
06:13Şimdi o Zengedur koridorunun çok önemli bir rolü de Türk devletleriyle birlikte bölgeyi Türkiye'ye bağlaması hocam.
06:24Aslında Zengedur üzerinden biz Türk devletlerine karayoluyla ulaşmış olacaktık.
06:32Ama Amerika oraya gelince hocam benim aslında kafamda soru işaretleri canlandı.
06:39Türk devletleri teşkilatının etkin bir şekilde oluşmasını aslında Amerika Çin'e karşı istiyor diyebiliyorum hocam.
06:48Yanılıyor muyum bilmiyorum.
06:50Amerika o bölgeyi kontrol edebilme adına yolu önce kontrol ediyor diyebilir miyiz?
06:59Yani Türk devletleri teşkilatına üye ülkeler o bölgelerde ve Türkiye'ye o yol üzerinden bir bağlantı kurulacak.
07:09Bu teşkilat nasıl etkilenir bu anlaşmadan?
07:15Şimdi önce ABD açısından bunun ne derece ehemliyet taşıdığına bakalım.
07:20ABD trans Kafkasya ile yakından ilgileniyor.
07:232000'li yılların başında Gürcistan'ın NATO'ya katılımı konusunda çaba gayret gösterdi.
07:31Bu Rusya-Gürcistan savaşına yol açtı.
07:37Öte taraftan Diyaspora Ermenileri yani işte batıda olan Ermenileri önemli ölçüde ABD etkileme potansiyeline sahip.
07:48Ermenistan ile savunma alanlarında işte ortak tatbikat hazırlığı, savunma alanlarında iş birliği çabası bu yönde iki taraf arasında görüşmeler sürüyor.
08:04Gümrü de Rus üssü olmasına rağmen.
08:08Yani ABD açısından baktığımızda bir köprü başının tutulmuş olması bu bölgede etkisinin nüfuzunu arttırma bakımından bir aşama olarak bunu okumak lazım.
08:20Öte taraftan bu Zengertür koridoru Çin'den başlayıp işte Avrupa'nın ortalarına kadar giden kuşak yol projesi üzerinde bulunuyor.
08:32Adeta Çin'e karşı da ABD'nin bir inisiyatif kazandığını, bir köprü başını kontrol altına aldığını görüyoruz.
08:41Bunun Türkiye'ye yararı şu şekilde yani belki ABD olmamış olsaydı Ermenistan'a, Azerbaycan'a işte baskıyı arttırmak suretiyle Rusya çeşitli şekillerde etki yapabilirdi.
08:59Burada ABD'nin de projenin bir parçası olması Rusya'nın hareket kabiliyetini biraz sınırlandırıyor.
09:07Trans-Kafkasiya'da etki ve nüfuz kaybediyor.
09:12Sadece Ermenistan'dan geçen boyutu üzerinde ABD'nin hak sahibi olması.
09:20Buradan geçişleri çok daha fazla negatif etkilemeyecek.
09:22Uzun vadede bu yolun açılmasından esas kazançlı çıkan aktör Türkiye olacak.
09:29Esas kazançlı çıkan devlet Ermenistan olacak.
09:33Çünkü Ermenistan aslında bağımsızlıktan günümüze kadar tecrit altında kaldı.
09:41İşte bir taraftan Azerbaycan, öbür taraftan Türkiye.
09:44Ermenistan ile tüm sınır kapılarını kapattılar.
09:47Şimdi yeniden bunların tesis edildiğini görüyoruz.
09:51Resul Bey tabi bir başka boyutunda da şu var.
09:55Yani ABD'de Nicole Paşinyan ve İlham Aliyev, Başkan Trump'la görüştüğü zaman
10:02iki mevzu burada yündeme geldi.
10:06Bu konuda tarafların mutabakatıyla anlaşmalar imzalandı.
10:10Bir tanesi Sengezur koridorunun açılması.
10:12Öteki de Ermenistan-Azerbaycan barış anlaşması, çerçeve anlaşma imzalandı.
10:20Adeta Trump burada hazırlığa konmak istedi.
10:25Zaten bu anlaşmanın altyapısı uzunca bir süreden beri inşa ediliyordu.
10:31Şimdi kademe kademe bakacak olursak 10 Kasım 2020'de ateşkes anlaşması Mokkova'da imzalandı.
10:41Ve Putin'in inisiyatifiyle oldu.
10:44Türkiye'nin de bilgisi dahilinde iki tane koridor vardı.
10:46Bir Laçin koridoru, Dağlı Karabağ ile Ermenistan arasında bağlantı kuran.
10:53Bir de Sengezur koridoru, Nahçıvan ile Azerbaycan toprakları arasında bağlantı kuran.
10:58Her iki koridorda da Rusya'nın güvenlik sağlayıcı, barış gücünün görevlendirilmesi öngörülmüştü.
11:08Fakat Dağlı Karabağ'daki isyancıların kontrol ettiği bölge tamamen hankendi Azerbaycan'ın eline geçtikten sonra
11:16oradaki barış gücü geri çekilmek durumunda kaldı.
11:20Şimdi Rusya bu 10 Kasım'daki anlaşma mucibince burada bir takım haklar talep ediyordu.
11:30Bundan dolayı bir gecikme vardı.
11:32Böylece ABD'nin kiralamasıyla bu engelde aşınılmış oldu.
11:38Şimdi ateşkes anlaşmasından sonra bir taraftan Ermenistan ile Azerbaycan barış anlaşması hazırlıklarını sürdürdüler.
11:48Öte taraftan Türkiye ile Ermenistan arasında tükkimatik ilişkilerin yeniden kurulması, sınır kapılarının açılması görüşmeleri birkaç seneden beri devam ediyor.
12:01Biz aşağı yukarı tamamladık.
12:03Tekrar tam kapasite Ermenistan ile Türkiye arasındaki sınır kapısı açılacak ve büyük eşitlikler karşılıklı olarak atanacak.
12:13Fakat bunun tam da barış anlaşmasıyla eş zamanlı olarak gerçekleşmesi öngörülüyordu.
12:21Ermenistan ile Azerbaycan arasında ise iki tane sorun var.
12:24Bir tanesi Agit Mis grubunun lav edilmesi.
12:27Öteki de Ermenistan anayasasında Dağlı Karabağ'a atıf yapan, Doğu Anadolu'ya atıf yapan, Büyük Ermenistan'dan bahseden Kirizliyah bölümünün değiştirilmesi.
12:42Bunun işte referandumla yapılması ve belli bir periyot sonra uygulamaya girmesi öngörülüyordu.
12:49Aslında anlaşma tasla hazır idi.
12:52Trump adeta bunun üstüne kondu.
12:56Çünkü Trump Nobel barış ödülü almak istiyor.
13:01Yakın zamanda meydana gelen bir takım çatışmalarda da ABD son dakika devreye girerek işte Trump'a bu anlamda bir donanım kazandırmak istiyorlar.
13:12Mesela geçtiğimiz ay Kamboçya ile Tayland arasındaki çatışmada ABD işte çeşitli şekillerde diplomatik inisiyatif kullandı.
13:21Trump dedi ki burada bu meseleyi uzlaşıya doğru yönlendiren devlet Amerika oldu.
13:29Burada inisiyatif kullandık dedi.
13:31Yine Kongo ile Ruanda arasındaki ihtilafta da Amerika'nın kendisine pay çıkardığını gördük.
13:39Pakistan ile bir yakınlaşma söz konusu.
13:43Hindistan ise Rusya'dan ucuz petrol hali için ABD ile ilişkileri negatife gidiyor.
13:49Keza bu tetiş saldırısı Hindusluları anlaşılmazlığından dolayı Hindistan-Pakistan arasında bir gerilim de olmuştu.
14:00Trump orada da kendisine bir pay çıkarttı.
14:03Yani şimdi parmakla sayıyor işte bir, iki, üç.
14:06Şimdi dört oldu.
14:07İrmenistan, Azerbaycan, Dağlı Karabağ meselesinde de zaten altyapısı ortaya çıkan bir iki tane pürüz kalan anlaşmayı işte Washington'da ben bunu son haline getirdim.
14:20Tarafları bir araya getirdim diye bunu da sahiplenecek.
14:23Geriye işte Ukrayna ve Gazze kalıyor.
14:26Bir taraftan da yani Trump böyle Nobel Barış Ödülü adaylığını güçlendirmiş oluyor.
14:35Ama aslında bu anlaşmanın mevcut hale gelmesinde en büyük katkıyı sağlayan ülke Türkiye oldu.
14:45İkinci sırada Rusya var adeta Trump burada rol çaldı fakat bununla birlikte Türkiye bu gelişmeden çok da negatif bir anlam çıkarmıyor.
14:56Bunu Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamaya baktığımızda görmemiz mümkün.
15:02Evet hocam değerlendirmeleriniz için çok teşekkür ederiz.
15:06Çok sağ olun.
15:07İyi yayınlar dilerim.
15:09Teşekkürler.
15:10Evet yayınımızda Kocaeli Üniversitesi Öğretim Üyesi Uluslararası İlişkiler Uzmanı Prof. Dr. İrfan Kaya Ülger Hoca'yı ağırladık değerli izleyenler.
15:19Bülteni tamamlıyoruz.
15:21Saat başında tekrar burada olacağız.
15:23Görüşmek dileğiyle şimdilik hoşçakalın.
Yorumlar