- 5 saat önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Müzik
00:00Sevgili izleyenler yayınımıza hoş geldiniz.
00:15Efendim dış politikada Türkiye'de siyaseten çok geniş bir haftayı, çok fazla gündemin olduğu bir haftayı geride bıraktık.
00:22Bugün sizler için biraz toparlamaya, değerlendirmeye çalışacağız.
00:25Prof. Dr. Murat Somer'i ağırlıyorum. Hoş geldiniz.
00:28Hoş bulduk İrem Hanım.
00:32Efendim şimdi dedim ya çok yoğun bir haftayı geride bıraktık.
00:35Tabi odak biraz Suriye'deydi çünkü Türkiye'ye çok fazla yansıması var.
00:39Biraz orayı konuşarak başlayalım.
00:41Suriye'deki son gelişmeler Türkiye'deki süreç açısından da belki bir kırılma anını oluşturdu.
00:47Dolayısıyla şunu soracağım.
00:49Bir yandan Cumhur İttifakı ve DEM Parti arasında bir gerginlik de yaşandığını biliyoruz.
00:53Çözüm sürecinin bundan sonra devam edeceğini düşünüyor musunuz?
00:58Masanın devrilmesi gibi bir ihtimali görüyor musunuz?
01:01Ya da devam edecekse nasıl edecek sizce?
01:03Bütün bu ihtimaller masada çok kritik ve enteresan bir dönemdeyiz.
01:11Çünkü bunun küresel arka planı da çok ilginç.
01:16Bildiğimiz bundan birkaç sene öncesine kadar her ne kadar ihlal edilse de cari olduğunu düşündüğümüz düzen ortadan kayboluyor.
01:26Değişiyor tamamıyla.
01:29Suriye'deki gelişmelerin arka planında da bu var.
01:32Öncelikle Türkiye'ye odaklanırsak önümüzdeki üç gün galiba kritik olacak.
01:39Çünkü bir çatışmasızlık Suriye'de kalıcı olacak mı olmayacak mı?
01:44Bunu önümüzdeki hafta sonu aslında kritik bir hafta sonu olacak.
01:47Bunun sonunda anlayacağız.
01:48Çünkü Mazlum Abdi ile Tarık Elçara arasındaki anlaşmaya göre Suriye'de Kürtlerin kabul edip etmediği söz konusu fiili durumu,
01:57askeri olarak ortaya çıkmış olan fiili durumu kabul edip etmeyecekleri,
02:02bundan sonraki süreç üzerinde ana hatlarıyla bir anlaşmaya varıp varmayacakları önümüzdeki günlerde belli olacak.
02:08Eğer bir çatışmasızlık durumu ortaya çıkarsa doğru olan ve Türkiye için çok önemli ve değerli olacak olan bir an önce
02:20PKK'nın da silahlarını bırakması sürecinin hızla ilerlemesi,
02:27onların da kabul edebilecekleri sürekli olabilecek bir şekilde bir sivilleşmenin ama tabii Türkiye toplumunun da kabul edebileceği bir şekilde
02:40yani bütün bu geçmişteki acıları halı altına süpürmeden herkes için onurlu bir şekilde.
02:52Bu süreç eğer devam ettirilir ve başarılırsa o zaman aslında neredeyse son 40 yıldır,
03:01yani yeni bir döneme girmiş oluruz,
03:05neredeyse son 40 yıldır Kürt meselesinin toplumsal, demokratik, siyasal bir mesele olarak
03:14yani Türkiye'nin demokratikleşmesinin, kalkınmasının, bölgedeki öneminin önünde duran bir engel olarak
03:22Türk meselesinin tartışılması ve uzlaşma temelli bunun çözülmeye başlaması için
03:32Türkiye'nin eli serbestleşmiş olacak.
03:35Çünkü 40 yıl boyunca hep bunun önünde duran engel en azından devlet açısından,
03:42en azından toplumun çoğunluğu açısından şiddet ve terördür.
03:46Yani bir takım meşru hak taleplerinin sorunların da bir silahlı yoldan,
03:53terör yoluyla, şiddet yoluyla dile getirilmiş olması düşüncesiyle bir taraf için.
04:00Ve bu tabii Kürt siyasetinin de sivilleşmesi, Kürt siyasetinin de çok seslilleşmesini engelleyen bir unsurdu tabii ki.
04:11Bunun olması gerekir.
04:14Bu olabilecek mi?
04:16Ve burada da iktidar nasıl bir irade gösterecek?
04:20Tek bunu belirleyici olan unsur, bu sürecin başlangıcından beri sadece Kürt meselesi ve çözüm süreci dediğimiz çatışmasızlık amacı olmadı.
04:36Bütün bu sürecin üzerinde her zaman bir rejim motivasyonu, rejimle ilgili, siyasal rejimle ilgili bir takım hedefler,
04:48açıkça gözüken bazı hedefler ve bunların yarattığı endişe bir gölge olarak durdu.
04:54Şimdi burada tabii şunu görmek gerekiyor.
05:02Türkiye'deki siyasal durumun belirleyici fay hattı bence artık hakikaten bir siyasal rejimle ilgili önümüzde duran bir tercih.
05:18Bunu da birçok siyasal aktörün anladığını düşünüyorum ve buna göre pozisyon aldığını düşünüyorum.
05:25Bunu birazdan açabiliriz ama şunu söyleyebilirim.
05:30Yani Suriye'deki gelişmelerle ilgili eğer bir çatışmasızlık durumu oluşursa o zaman Türkiye'de de eğer bir PKK'nın silahsızlanması ve bir çatışmasızlık durumu ortaya çıkması halinde
05:45o zaman 40 yıldır olmadığı kadar bu meseleyi bir demokrasi meselesi, bir siyasal, sosyal bir mesele olarak konuşmak ve halletmek için bir fırsat ortaya çıkmış olacak.
05:58Aynı zamanda da bu rejim meselesi dediğim meseleyi de daha çok sesli olarak belki tartışmak mümkün olacak.
06:07Şu anda bu mümkün değil açıkçası.
06:10Evet. Aslında tam olarak ben de sorumla birleştireyim o rejim meselesini.
06:15Süreç ortaya çıktığından beri özellikle Dem Parti, Kürt hareketi şununla eleştiriliyor.
06:21Cumhur İttifakı ile masaya oturmak, belki bir anayasa konusunda onlarla iş birliği yapılması ihtimali vs. gibi
06:27hem tabandan hem de en genelde toplumsal muhalefetten yapılan eleştiriler.
06:31Mevcut durumda da baktığımızda dedim ya sert karşılıklı açıklamalar yapılıyor diye.
06:35Suriye'deki operasyonlar sırasında Kürtlere yönelik, sivil Kürtlere yönelik ciddi katliam görüntüleri sosyal medyada, medyada yer aldı.
06:43Tüm coğrafyada olduğu gibi Türkiye'de de Kürtler bu durumu protesto ettiler.
06:47Ama Cumhur İttifakı tarafından, iktidar tarafından bu konuya dair küçük de olsa bir tepkinin olmaması,
06:53hatta tam tersi karşı tarafa bu katliamı yapanlara yönelik ciddi övgüler düzülmesi,
06:59bunun Türkiye'nin bir zaferi gibi lanse edilmesi de biraz o bağları koparmış olamaz mı?
07:04Süreç burada bir başarıya ulaşacaksa gerçekten konuşup barışı sağladığımız için mi ulaşacak?
07:11Nasıl bir başarı olacak?
07:12Tabii çok haklısınız.
07:16Yani bu tepkiler ve bu düşünce şekli elbette ki sadece bu sürecin kendisini baltalamıyor.
07:22Gelecekte Türkiye'nin bir arada yaşaması, demokratikleşmesi, bütün bunları da baltalıyor aslında.
07:28Çünkü buradaki siyasal gelişmeleri desteklemek, YPG'nin şu veya bu şekilde pozisyon almasını istemek, talep etmek ayrı bir şey.
07:41Oradaki insani trajedileri, katliamlara empati duymamak ve aynı zamanda da Türkiye'deki vatandaşlarımızın orada akrabaları olan ve onlara kültürel bağları olan bu kesimde.
07:55Yani o olayları farklı bir şekilde gören insanların hissiyatını göz ardı etmek aslında ulusal birliği zayıflatan, zedeleyen bir tavır oluyor.
08:06Ayrıca da böyle bir tavır yani farklı olana ya da siyasal rakip olana insani boyutlarda, konunun askeri değil, siyasi değil, insani boyutlarında bu kadar gaddar olabilen, yaklaşabilen bir bakış tarzı da acaba demokratik bir rejimin ne kadar parçası olabilir?
08:28Ya da demokratik bir siyasal rejimi ne kadar niyetleyebilir? Bu soruyu da tabii ortaya çıkartıyor.
08:35Burada ben aslında kırılmayı partiler arasında bir kırılma olarak değil de partiler içi yani partileri çapraz kesen bir kırılma olarak görüyorum ve bence o şekilde de tartışmak lazım.
08:49Çünkü baktığımız zaman bütün partilerin içerisinde neredeyse bir siyasal rejim olarak şu anda iktidarın da en azından bir bölümünün hedeflediğini anladığımız,
09:07muhalefeti ikiye ayıran, bizim gücü elinde tutan iktidarın himayesinde olan, himayesinde olduğu için de gerçek bir muhalefet yapmayan, buna sadık muhalefet de diyoruz siyaset biliminde,
09:24diğer bütün muhalefeti de bir tür düşman gibi gören bir rejim anlayışı, böyle bir siyasal rejim tehdidi, tehlikesi var Türkiye'de ve bütün siyasal partiler içerisinde,
09:40yani iktidar partisi içerisinde de ben böyle bir rejimi arzu edenler kadar bundan endişe duyan, belki sesli olarak karşı çıkmayan ama endişe duyan, aslında bunu arzu etmeyen,
09:57bunun yanında da bunu canı gönülden isteyen ve destekleyen aktörler olduğunu düşünüyorum.
10:02Muhalefet içerisinde de böyle, son dönemde çok ilginç olaylar yaşadık biliyorsunuz.
10:08Partilerden, iktidar partisine geçişler yaşandı.
10:11Bunların bir bölümü kişisel nedenli olabilir, kişisel çıkar hesabıyla, yani hepsinde kişisel çıkar hesabı olabilir ama,
10:20yani bireysel bir takım kararlar olabilir ya da bireysel bir takım kaygıları olabilir.
10:25Ama aynı zamanda da böyle bir rejim oluşuyor, biz de bu rejimin dışında değil, içinde olalım, makbulü olalım, kaygısıyla hareket edildiğini düşünüyorum.
10:37Ama öte yandan da muhalefet partilerinin içerisinde de tabii ki özellikle buna muhalefet var, buna karşı olmak var ve dem parti içerisinde de aynı durumun söz konusu,
10:51aynı kırılmanın olması söz konusu.
10:54Yani dem partinin içerisinde de Kürt sorunun gerçek anlamda çözülmesi değil de, yani himaye edilen bir sözde muhalefet partisi değil,
11:07ya da himaye edilen sağlık bir muhalefet partisi olarak bir takım kaynakların dem partisine aktarıldığı,
11:15bir takım Kürt vatandaşlarımızın gerçek adalet ve eşitlik kaygılarına yanıt vermeyen ama,
11:23belki bir kesimin statüsünü, özellikle siyasal iletler arasında bir kesimin statüsünü pekiştirecek bazı tavizler verilmesi,
11:38böyle bir durumdan memnun olabilecek siyasetçiler olabilir.
11:41Ama bunun yanında da gerçek bir demokrasi isteyen ve gerçek anlamda Kürtlerin ekonomik anlamda,
11:52sosyal anlamda, kimlik anlamda ve Türkiye'deki herkesin eşit siyasal haklarını kullanabilme ve aynı fırsatlara sahip olma anlamında
12:02bir reform sürecini harcu edenler olabilir.
12:07Şimdi bütün bu partiler arasında kim neye destek verecek?
12:12Bence bunu sormak ve bunu düşünmek gerekiyor.
12:17Ve Suriye'deki olaylara gösterdiğimiz tepkiler de bunun işaretini veriyor bence.
12:26Çünkü gerçek anlamda eşitlik isteyen, adalet isteyen bir siyasal aktör.
12:33Suriye'deki olaylara siyasal anlamda nasıl bir tepki verirse versin,
12:43oradaki bütün sivillere uygulanan şiddeti kınayabilmeli.
12:50Ve her şeyden önce de o Suriye'de akrabaları olan ve onlara kültürel yönden yakınlık hisseden dolayısıyla da daha duyarlı olan vatandaşlarımızın hissiyatını da saygı göstermeli.
13:06Çünkü sonuç olarak ulusal birlik böyle bir şeydir.
13:11Yani kederde de birlikte olabilmektir.
13:16Birbirinin duygularına sempat duyabilmektir.
13:17Şimdi hakikaten bundan çok uzaklaştık.
13:21Yani o kadar uzaklaştık ki, bunu belki yüzde yüz hiç sağlayamamışız bir cumhuriyeti olarak ama çok çok uzaklaştık bundan.
13:30İşte burada önümüzdeki dönemde eğer bir çatışmasızlık olursa bütün partiler içerisindeki aktörler konuya biraz da bu yönden yaklaşmalı diye düşünüyorum.
13:41Eğer önce önümüzdeki kritik günler daha sonra da Türkiye'deki bir çatışmasızlık durumunu sağlayabilecek yasal süreç bir şekilde başarılabilirse bunun çok zor olacağını görüyoruz.
13:57Ne yazık ki o zaman hem demokratikleşme anlamında hem de Kürt meselesinin sosyal ve siyasal anlamda çözülebilmesi için
14:08bence çok daha fırsatların mevcut olduğu siyasal anlamda farklı koalisyonların kurulabildiği, farklı şeylerin konuşabildiği bir ortamda doğabilir.
14:23Yani bunu çok tabii temkinli bir şekilde söylüyorum.
14:26görece serbest bir ortam olabilir öyle söyleyeyim.
14:30Çünkü şöyle de bir gerçeklik var ki şu anda fiili olarak muhalefetsiz bir yönetim tarzıyla yönetiliyoruz.
14:45Evet.
14:45Değil mi?
14:47Evet.
14:47Yani burada evet fiili olarak öyle.
14:49Çünkü ana muhalefet partisinin yani hiçbir önerisinin kale alınmaması, gündeme alınmaması bir yana tabii ki en önemli cumhurbaşkanlığı adayı dahil olmak üzere siyasetçileri şu anda fiziksel olarak özgür değiller.
15:09Yani cezaevindeler.
15:11Böyle bir durumla karşı karşıyayız.
15:13Evet.
15:15Hocam bir yandan da gerçekten yurttaşa karşı neredeyse dalga geçer gibi bir durum izliyor oluyoruz.
15:21Biz işte Devlet Bahçeli çıkıyor mesela emekli maaşlarının çok düşük olduğundan dem vuruyor.
15:27Serzenişte bulunuyor.
15:28Dediğiniz gibi Cumhuriyet Halk Partisi biraz daha yüksek yapalım o zaman diye bir öneri getirdiğinde
15:32aynı Devlet Bahçeli'nin partisinin milletvekilleri hayır oyu için ellerini kaldırıyorlar.
15:39Gerçekten garip bir durum.
15:40Şimdi aslında kapatmadan biraz şuraya değinmek istiyorum.
15:42Başta siz biraz açtınız konuyu.
15:45Uluslararası düzen alıştığımız düzenin sarsılıyor ve değişiyor olduğundan dem vurdunuz ya.
15:50Biraz orayı da konuşmayı isterim.
15:51Şimdi çok tartışmalı bir Davos Zirvesi bıraktık geride.
15:54Dolayısıyla orada verilen mesajlar da çok tartışıldı.
15:58Sizin de değerlendirmenizi isteyeceğim.
16:00Sanıyorum Türkiye'deki bu otoriterleşme, demokratik değerlerin gerilemesi de bütün bu dünyadaki konjonktörden çok bağımsız değil.
16:09Çok bağımsız değil.
16:11Evet yani dünyada farklı yeni taraflar oluşuyor ve zannediyorum herkesle bu taraflar arasında yerini nerede belirlemek istediğini düşünmek zorunda ve bunu tartışıyor.
16:28Davos Zirvesi tartışmalarda bunu gösterdi aslında.
16:30Çünkü ortaya çıkan yeni bir rejim ve yönetim tarzı var dünyada ve bu yönetim ve rejim tarzı güç kullanma konusuna çok daha farklı bakıyor.
16:43Bu aslında biraz önce bahsettiğiniz maalesef bu hakikaten gaddar düşünce tarzıyla da çok örtüşüyor.
16:51Biz Suriye'deki ve Orta Doğu'daki olayları da düşünürken bence bunu da düşünelim.
16:58Çok açıkçası düşündürücü ve üzücü bir durumla karşı karşıyayız.
17:03Çünkü Suriye'deki bu gelişmeler hani belki devlet güvenliği anlamında Türkiye'nin önünü açabilecek gelişmeleri sağlayan iki tane önemli ülke var.
17:16Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail Türkiye'nin de atmış olduğu tabi bazı akıllıcı adımlar olabilir ama bunu mümkün kullan kabul edelim ki bu iki devletin politikaları ve bu iki devletin politikaları da her türlü uluslararası şu anki en azından yönetim altında her türlü uluslararası hukuku insan haklarını ve normları yok sayan
17:43yok sayan yani saygı duymamanın ötesinde yok sayan yönetimler.
17:50Şimdi böyle bir yönetim tarzının siyasal gücün gerçekleştirdiği siyasal gelişmelerden ne kadar mutlu olabiliriz?
18:00Aynı güç biliyorsunuz Gazze'de tamamıyla Filistinlilerin yani oranın sahibi olan insanların halkın hiçbir temsilcisini bu barış komitesi dediler galiba ismine yani orayı yönetecek bir resmen bir sömürge yönetimi kurdu.
18:21Hocam çok pardon burada bir ek yapabilir miyim siz devam etmeden? Soracaktım aslında ek yapayım öyle devam edin.
18:28Türkiye'ye o kurulan barış kurulunda yer alıyor. Cumhurbaşkanı Erdoğan teklifi kabul etti Hakan Fidan'ın temsiliyle Davos'ta yine bir araya geldiler.
18:37Bu da aslında belki tarihte tarihin bu noktasında ileride utanacağımız bir şey olacaktır bilmiyorum ne dersiniz?
18:43Evet yani bunu belki tabii ki her zaman şu düşünebilir bunun dışında olmakla mı daha çok faydalı olacaksınız içinde olmakla mı daha çok faydalı olacaksınız.
18:56Ama eğer bir içinde olmak politikasını da belli itirazlarınızı dile getirerek yapıyorsanız bu onurlu olabilir ve eğer de hakikaten de bu temelden sizin inandığınız değerlere aykırı bir girişimse o zaman da bunun içerisinde olmamanız lazım.
19:19Burada aslında şu kesin ki bir mevcut hükümetimizle Trump yönetimi arasında da burada bir pazarlık ve anlaşma süreci yürüyor.
19:40Şimdi burada tabii yani Trump'ın temsil ettiği yönetim tarzı herkesi tehdit ediyor ama bunu tehdit eden aktörler dünyada tam olarak neye, nereye ait olabileceklerini nasıl bir şeye ait olabileceklerini de henüz öngörebilmiş değiller.
20:09Dağız tadı galiba herkes bunu taşıyor.
20:11Çin'i hocam biraz Çin'i deniyor gibiler yavaş yavaş.
20:15Evet tabii Çin denilebilir, Çin zaten yükseler bir değer ama acaba uluslararası düzen olarak Çin tam olarak neyi savunuyor onu bilmiyoruz.
20:24Yani burada işte ekonomik açıdan ne kadar mantıklı, güvenlik açıdan ne kadar mantıklı bunlar düşünebilir ama normatif anlamda bir de nasıl bir uluslararası düzen öneriyor?
20:35Trump'ın önerdiği düzen belli yani aslında geçmişe dönen emperyal bir düzen öneriyor.
20:46Buna karşılık Türkiye nasıl bir düzenin parçası olmayı hedeflemeli ve nasıl bir düzeni savunmalı?
20:54Bu sadece mevcut hükümetimizin değil aynı zamanda muhalefetin de çok ciddi düşünmesi gereken bir şey.
21:05Türkiye demokrasilerin yanında olmalı ama sadece demokrasi demek de yeterli olmuyor.
21:19Çünkü demokrasiyi sadece bir kurallar bütünü, prosedürler yasal olarak düşünmemek gerekiyor.
21:27Demokrasiler son on yıllarda insanlara vaat ettikleri eşitlik, özgürlük, adalet gibi bir takım hedefleri yeterince sağlayamadıkları için kan kaybediyorlar.
21:43Yani demokrasiyi Kanada Başbakan'ın konuşması da bu açıdan ilginçti.
21:49O anlamda da bir çifte standart uyguladıkları, çok da içten olmadıkları.
21:54Dolayısıyla biz de şunu düşünmemiz gerekiyor, nasıl bir demokrasi?
21:59Demokrasi istemeliyiz ama bunu sosyal adaletiyle birlikte, güvenliğiyle birlikte düşünmemiz gerekiyor.
22:09Çünkü önümüzdeki dönemde dünya çok daha Avrupa Birliği'ne güvenelim, NATO'ya güvenelim veya Çin'e güvenelim ya da Orta Doğu'da ittifaklar kuralım.
22:22Bu şekilde güvenli olacağız diyerek hakikaten güvenli olabileceğimiz bir dünya olmayacak.
22:29Oldukça risklerle dolu bir dünya olacak.
22:33Aslında Kürt meselesinde bizim gerçekten bu açıdan herkesin düşünmesi gerekiyor.
22:42Eğer bazılarını iddia ettiği gibi Devlet Bahçeli'nin bu süreci başlatması ya da tam nasıl başladıysa,
22:51burada bir devlet aklı var idiyse, işte burada devlet aklı tam da bunu düşünmeli.
22:59Çünkü başta kendi vatandaşlarımız olmak üzere Kürtlerle tam bir barış, huzur, güvenlik ilişkisi içerisinde olmadığımız bir Türkiye çok güvenli de olmayacak.
23:16Ama karşılık bir demokratik bir hakikaten bir iç içelik, huzur ve birlik sağlandığı takdirde bu Türkiye bölgesinde de hem daha güçlü hem de daha güvenli bir ülke yapacaktır.
23:34Bütün bu olaylara bu zaviyeden bakmak gerekiyor diye düşünüyorum.
23:40Evet. Aslında laf olsun diye iç cephe değil de gerçek bir iç cephe güçlendirmesini işaret ediyorsunuz.
23:46Çok teşekkür ediyorum. Çok sağolunuz. Geniş bir değerlendirme oldu. Bence çok kıymetli ve çok güzel oldu. Sağolun.
23:52Ben teşekkür ederim. Görüşmek üzere.
23:54Görüşürüz.
23:56Sevgili izleyenler, Prof. Dr. Murat Somer'i ağırladım efendim.
23:59Bütün hafta boyunca Suriye'yi takip ettik. Orada yaşanan gelişmeler.
24:03Hem dünyadaki uluslararası yeni düzen diyeceğim. Yeni düzen açısından hem de Türkiye açısından oldukça önemliydi.
24:09Hafta boyunca değerlendirdik. İyi hafta sonları diliyorum. Önümüzdeki hafta yine bütün bunları konuşuruz.
Yorumlar