00:00Aslında biraz ne olduğunu anlatarak başlayalım Meltem.
00:05Şimdi şöyle 28 Aralık'ta özellikle Tahran'da bu bizim Tahtakale diye tabir ettiğimiz pazarda döviz bürolarının bulunduğu, esnafın bulunduğu, kuyumcuların bulunduğu çarşıda bir eylem gerçekleşti.
00:22Bu eylem neden gerçekleşti? Bir anda o gün dolar karşısında tarihi rekor seviyede bir düşüş yaşadı İran'ın para birimi riyal.
00:32Yani bir doların karşılığı 1 milyon 450 bin riyale kadar düştü.
00:39Bunun üzerine esnaf kepek kapatıp protesto eylemi düzenlemeye başladı ki zaten İran çok uzun yıllardır ekonomik yaptırımların içinde
00:52bunun zorluğunu ülkenin içinde zaten hissediyor.
00:55Bir de son olarak ülke çapında yaşanan kuraklık özellikle de ülkede maliyetleri arttırınca ekonomik darboğaz daha da sıkılaşmış oldu.
01:07Ancak riyalin bu düşüşü biraz eylemlerin başlangıç noktası oldu.
01:13Şimdi aslında bu eylem...
01:14Daha önce de olmuş muydu?
01:15Daha önce de oldu.
01:17Yani bu İran'daki ekonomiyle ilgili yine sokağa çıktılar.
01:22Birçok şehirde gösteriler düzenlendi.
01:25Ama bir şekilde bunlar son buldu.
01:28Kimisinde çok şiddetli müdahale oldu.
01:30Kimisinde o kadar şiddet olmadı.
01:32Ama bir şekilde bunlar sonlandırıldı.
01:36Bu sefer de nasıl sonlandırılacak merak ediyoruz.
01:39Çünkü aslında bu protestoların şu anda devam etmesini neden olan iki dinamik var.
01:47Bir tanesi az önce anlattığım ekonomik sebep.
01:49İran riyalinin tarihi düşüşü ve onun hali hazırda getirdiği ekonomik darboğaz insanları biraz sıkmış durumda.
01:58İkinci dinamik bu yan etken ama çok önemli bir etken.
02:02İnsanların, bakın Tahran dışında neredeyse ülke genelindeki bütün şehirlerde gösteriler yapılıyor 5 gündür.
02:1028 Aralık'tan bu yana.
02:14Rejim karşıtı attığı sloganlar, duvar yazıları bunlar çok önemli.
02:20Yani bir anda aslında bu gösterilerin içine dış müdahale mi ediliyor soruları da şu anda gündemde.
02:28Aklımızın bir köşesinde dursun.
02:30Ama bugüne kadar hiç görmediğimiz bir olay yaşandı.
02:37Özellikle de bu gösteriler İran'da bugüne kadar olan gösterilerde sürekli biz şunu görürdük.
02:43Rejimden yani yönetimden en üst kademeden Ayetullah Ali Hamaney olsun,
02:50Cumhurbaşkanlarından olsun, diğer yetkililerden olsun sürekli bir dış mihraklara dikkat çekilirdi.
02:57Oyunlara gelmeyelim diye uyarılar yapılırdı.
03:00Göstericilere sert uyarılar yapılırdı.
03:03Ancak bu kez hepsinden farklı olarak ne oldu biliyor musun Meltem?
03:08Bunu dikkatle altını çizmek istiyorum.
03:10İran Cumhurbaşkanı Mesut Pezeşkian çıktı kameraların karşısına ve ilk kez dedi ki,
03:16halkın memnuniyetsizliğini ortadan kaldırmak için hükümetin etkili hizmetler sunması,
03:22kaynakları doğru yönetmesi, ekonomik ve sosyal sorunlara pratik çözümler bulması gerekiyor.
03:29Daha da önemlisi, insanlar memnun değilse bu bizim hatamızdır.
03:34Suçu Amerika veya başkalarında aramayın, sorumluluk bizdedir dedi.
03:40Bakın bu bugüne kadar İran yönetimlerinden görmediğimiz bir şey.
03:45Ancak Mesut Pezeşkian adına da çok riskli bir açıklama.
03:49Çünkü yönetimden bu açıklamaya karşı kendisine tepki olur mu, olmaz mı bilmiyorum.
03:57Ancak İran Cumhurbaşkanı'nın bu açıklaması önemli.
04:01Bugüne kadar da zaten hükümet sözcüsü birkaç defa çıkıp açıklama yaptı.
04:06Hep tansiyonu yükselten değil, düşüren açıklamalar yaptı hükümet tarafı.
04:11Şunu söyleyeyim, açıklamaların tonu şu şekildeydi.
04:14Evet, göstericilerin tepkisini anlıyoruz, onları dinliyoruz, bir çözüm bulmak adına tüm gücümüzle çalışıyoruz diye açıklama yapıldı.
04:25Ancak tek sert açıklama Tahran Başsavcılığından geldi.
04:29O da diyor ki, hemen hızlıca okuyayım.
04:32Bakın, ekonomik protestolar, güvensizlik aracı, kamu malına zarar verme aracı veya dışarıdan tasarlanmış senaryoların uygulanması aracı haline getirme girişimlerine,
04:44kaçınılmaz olarak yasal, orantılı ve kararlı bir yanıt verilecek diyor.
04:50Şimdi bunun dışında gösterilerde ne oldu?
04:53İran'ın neredeyse bütün şehirlerinde bu gösteriler var.
04:57Bazı yerlerde sert müdahaleler var.
04:59Çünkü can kayıpları da var.
05:00Sayı biraz şu anda net değil.
05:03Dört diyen var, üç diyen var.
05:05Protestoculardan, eylemcilerden, hayatını kaybedenlerden bahsediyorum.
05:09Yine aynı şekilde güvenlik güçlerine yönelik saldırılar var.
05:15Ateşe verilen polis araçları var.
05:18Polislere saldırı var.
05:19Birçok yaralı güvenlik birimi var.
05:22Dolayısıyla çok ince çizgide, bıçak sırtında giden bir protesto tepki ağından bahsediyoruz.
05:31Yani İran'lıların, İran halkının ekonomik olarak tepkisi var şeye.
05:37Ama bunun yanında bu ekonomik darboğazı hükümetten, rejimden sorumlu tutup onlara da tepkinin olduğunu görüyoruz.
05:46Yer yer.
05:46Dolayısıyla burada bu gidişat nasıl olacak gerçekten çok dikkatli bir şekilde biz de takip ediyor olacağız.
05:53Son önemli detayı söyleyip sana bırakıyorum lafı.
05:5928 Aralık'tan bugüne kadar devam ediyor dedim.
06:02Tam da bakın bir yönlendirme falan yapmıyorum.
06:05Olayları alt alta sıralıyorum sadece.
06:08İsrail Başbakanı Netanyahu'nun Amerika Birleşik Devletleri'nde Başkan Trump'la görüştüğü gün.
06:1628 Aralık'ta gitti.
06:1829 Aralık'ta görüştü.
06:19Ve en önemli gündem maddesi tabii ki gaz ya ateşkes süreci falan ama en önemli gündem maddesi İran'a bir olası müdahale yapılıp yapılmayacağı konusunda Trump'tan bir destek arayışı gündemiyle gitti aslında Netanyahu.
06:37Tam da onun Amerika'da Trump'la İran konusunu görüştüğü günlerde tekrar söylüyorum buradan bir komplo çıkarmıyorum.
06:45Bir yönlendirme yapmıyorum.
06:47Olayları alt alta koyuyorum.
06:49O günlerde İran'da bu ekonomik sebepten ötürü başlayan protestolar patlak verdi.
Yorumlar