00:00Meltem senin de dediğin gibi öncelikle başımız sağ olsun tüm Türkiye'nin.
00:05Senin de dediğin gibi hava muhalefeti bu tür uçaklarda sadece inişte ve kalkışta etkilidir.
00:10Yani bir kırım olacaksa, bir kaza olacaksa inişte ve kalkışta yapar.
00:15Ha yukarıda seyri sefer dediğimiz bizim 30 bin fitte, 40 bin fitte etkili oluyor mu?
00:20Evet orada da etkili oluyor ama bir kırıma neden olmaz.
00:23Kırın dediğim yani uçağın düşmesine neden olmaz.
00:25Hani hepimiz uçakta uçmuşuzdur.
00:28Böyle bir sarsıntı olur.
00:29Hani halk arasında hava boşluğuna düştük denir.
00:33O bir açık hava türbülansına çarpmadır.
00:36Ama orada da bir şey olmaz esasında.
00:39Ben NASA'da Amerika'da bu projelere de çalıştım.
00:42Aynı iki tane hava hadisesinde, iki uçak da bu seyri sefer esnasındaki clear air turbulence dediğimiz bizim açık hava türbülansına çarpmalarında.
00:54Ama bir 8 kişi yaralanmıştı mesela bir tanesinde projenin.
00:59Öbürlerinde bir şey yoktu.
01:00Şimdi burada da öyle.
01:02Yani yukarıda uçtuğu seviyede 30 bin yani yaklaşık 7 kilometre yukarıda uçuyor.
01:07Düşmeden düştüğü andaki mesafesi 7.2 kilometre zannedersem.
01:13Oraya ben baktım bütün şeye.
01:16Oradaki meteorolojik şartlara baktım.
01:18O seviyedeki meteorolojik şartlara baktım.
01:20Şimdi bu türbülansa çarpma ihtimali var mı yok mu diye.
01:24Türbülans, açık hava türbülansı 3 sebebi vardır.
01:27Bir tanesi bunun kümülenenmiş dediğimiz hani o gök gürültülü bulutlar var ya o bulutların meydana getirdiği bir türbülanstır.
01:35Türbülans dediğimiz de düşe harekettir.
01:36Yani kuvvetli düşe hareket.
01:38Bir o vardır.
01:39Öyle bir bulut yok orada.
01:41Yani hatta radarda da hiçbir bulut izi yok.
01:44İkinci açık hava türbülansına neden olan şey jet akımlarıdır.
01:49O seviyelerde jet akımları vardır.
01:51Yani çok kuvvetli rüzgarlar vardır.
01:54O rüzgar bir kanaldır onlar böyle geçer.
01:57O da yok orada.
01:57O jet rüzgarlarının, jet streamlerin yaptığı bir delta vardır.
02:03Böyle gelir ikiye ayrılır.
02:05Onun ortasında bir türbülans merkezi olur.
02:08Ki o da yok.
02:09Daha da kuzeyde.
02:10Yani Rusya üzerindeydi o jet akımı.
02:12Normalde buradaki coğrafi koşullar nasıl ki hocam?
02:15Şimdi bana geliyorum.
02:16Coğrafi koşullara baktığımız zaman evet.
02:20Üçüncü türbülans yaratan yukarıda yani uçan uçtuğu yerde dağlardır.
02:26Mesela yani hepimiz gideriz.
02:28Toroslara geçtiğimiz zaman, toroslara yaklaştığımız zaman uçak şöyle bir sallanır.
02:32O dağ dalgasıdır.
02:34Yani dağın yüksek dağların rüzgarı ta o seviyeye kadar çıkartmasıdır.
02:40O da bir türbülans oluyor değil mi?
02:40O da türbülansdır ama açık hava.
02:42Açık hava türbülans dediğimiz hiçbir şey yoktur ortada.
02:45Yani siz onu fark etmezsiniz ama uçaklar bunu bilirler.
02:49Hatta pilot giderken meteoroloji ofisten nerede clear air türbülans var, CAT var.
02:54Nerede açık hava türbülansı onları bilir.
02:57Şimdi bunlara baktığımız zaman hiçbirisinde öyle bir meteorolojik olay yok.
03:00Yani o düşme esnasındaki o seviyede meteorolojik bir hadise yok.
03:08Yani ondan kaynaklı değil.
03:09Zaten olsa dahi bu deminden beri saydığım o açık hava türbülansı da olsa dahi bu uçaklara...
03:15Bunu düşmesinden de anlayabilir miyiz?
03:17Mesela eğer bahsettiğimiz gibi açık hava türbülansından oldu diyelim ki o uçak böyle çok geniş alana 3 parça şeklinde ayrılır mıydı?
03:26Hayır, hayır. Yok. Düşmez zaten.
03:28O tür, bu tür uçaklara etki etmez o.
03:31Ancak etkisi şudur.
03:33İşte sallanır.
03:33Yani eğer...
03:35Hava bir uçağı nasıl etkiler oranı?
03:38Düşey harekettir.
03:39Şimdi uçak gidiyor.
03:41Yani bütünlüğü bozulmadan mı düşürür hava?
03:44Düşürmez.
03:45Bu tür uçaklara düşürmez.
03:47Öyle mi?
03:48Yok.
03:49Hiçbir şeyde de yok, tarihde de yok.
03:51Uçaktaki hava tehlikesi bir iniş bir de kalkışta mı geçer?
03:56Tamam. Tamamen öyle söylüyorsun Meltem. Doğru söylüyorsun.
04:00İnişte ve kalkışta bir ters rüzgar alır tam inerken.
04:04Yerde yağmur yağıyordur.
04:06Yağmur tekere fren şeyi yapar, baskısı yapar ve şeyi atar, uçağın yönüne atar.
04:13Ki bundan önceki Sabiha Gökçen'deki o üçe bölünmüş uçağın şeyi odur.
04:19Ben de orada aynı zamanda o araştırmadayım.
04:22Dolayısıyla inişte ve kalkışta olur bu hadiseler.
04:27Yukariki seviyede hiçbir zaman bu uçaklara hiçbir şey yapmaz ki.
04:31Hele hele 130 uçağı, çok sağlam bir uçak.
04:36O açıdan hiçbir şey yapmaz.
04:38İçeride sarsıntı yapar. Kemereniz bağlı değilse kafanızı tavana bile vurursunuz.
04:43O başka mesele.
04:45Ki yaralanmalar genellikle böyle olur.
04:47Ama uçakta hiçbir arıza olmaz ki bunda da yok.
04:50Peki bu tüm uçaklar için mi geçerli?
04:51Bütün uçaklar için geçerli.
04:53Mesela savaş uçağı, kargo uçağı, yolcu uçağı.
04:56Yolcu uçağı da yine aynı.
04:58Bir tek inişte ve kalkışta.
05:00Evet. İnişte ve kalkışta problem olur.
05:02Ama yukarıda ben hep uçağa bindiğim zaman yanımdakiler hep korkarlar.
05:05Anlatırım onlara. Hiç korkma hiçbir şey olmaz.
05:08Sadece sağlam durun.
05:10Yani kemeriniz takılı dursun.
05:12Hani şimdi buradan söyleyelim uçak yolcularına.
05:15Hiçbir şey olmaz.
05:16O sarsıntı uzun süre çay içemezsiniz.
05:19Ya da şiddeti türbülanslar.
05:21Şiddeti türbülansı çarparsınız.
05:23O uçaktan irtifa kaybettirir.
05:25200 metre indirir, kaldırır.
05:28Ama hiçbir şey olmaz uçaklara.
05:29Yani o açıdan hiç korkmasınlar.
05:31Bu uçağa da bir şey olmaz zaten.
05:33Ama hani o sarsıntıdan dolayı mı bir şey olur mu?
05:37Peki mesela diyelim ki kargo uçağının içerisinde de taşıma kapasitesine uygun.
05:45Diyelim ki işte bir durum var.
05:48Bununla ilgili yine hava muhalefeti etkili olur mu?
05:51Sonuçta bunlar taşıma kapasitesi, askeri uçaklar.
05:54Yani diyelim ki orada herhangi bir şey taşıyor içinde.
05:59Şimdi Meltem çok iyi bir...
06:00Bir malzeme taşıyor diyelim ki.
06:01Çok önemli bir noktaya temas ettin.
06:03Evet bu şeyin, şerindeki malzemenin yerleştirmesi, bağlanması çok önemli.
06:09Ama baştan söylüyorum gene.
06:11O türbülans yok orada zaten.
06:12Hani o şeyi...
06:14Bunu önceden zaten görebiliyoruz.
06:16Tabii tabii zaten onu hani kaydırır mı sağa sola ipimi kopartır mı şeyle yükle ilgili.
06:24Olabilir onu kaydırır ama o hadise yok ya.
06:27O türbülans yok zaten yani.
06:28O zaman direkt havayı bu soru işaretine akıllardan tutartmakta fayda var değil mi?
06:33Bence Meltem o gün akşam da Ahmet Hakan'ın programında üçüncü maddeydi meteorolojik şeyi bir tarafa çıkartmamız lazım.
06:40Öyle bir etkisi yok.
06:41Hani yerdeki dağlık bölge var, Fulya söylüyor hani dağlık tepeler var ama onlar önemli değil.
06:47Orası düz arazi gibi düşünülür uçak durumlarında.
06:52Hani o şeyin de bir etkisi yok oradaki az yükseltilerin.
06:56Ama yani üç bin metre, dört bin metrelik bir dağ silsilesi olsaydı orada derdik bir türbülans mı var acaba burada derdik.
07:04O da yok zaten.
07:06Hiçbirisi yok.
07:06Özet olarak şunu söyleyelim.
07:08Bunun bu uçağın düşmesinde meteorolojik bir faktör uçtuğu seviyede zaten orada düşüyor uçak.
07:16Öyle bir faktör yok yani her şey gayet normal.
Yorumlar