00:00MÜZİK
00:30Merhaba ben Güme İslamoğlu. Yeşildoğ programı ile yine karşınızdayız. Güzel bir hikaye yapacağız. İzmir Karaburun'dayız.
00:42Çok bakir bir bölge. Bu bölgede bir küçük bahçe diye bir yer var. Benim de çok sevdiğim yerlerden bir tanesi.
00:48Ancak ikiye ayrılıyor. Eski küçük bahçe, yeni küçük bahçe.
00:51Yeni küçük bahçe aşağıda gördüğünüz yer. Şu anda erken mandalina hasatı ve nar hasatı yapılıyor.
00:57Hemen yukarıda da eski küçük bahçe var. Burada yerleşenler orada bir şey yapamadıkları için ovaya yerleşip orayı bakir bırakmışlar.
01:06Orayı atıl durumda bırakmışlar. Şehirler gelip orayı alıp turizme çevirmişler.
01:10Şu anda iki farklı lokasyon oluştu. Yukarıda turizm yapılıyor. Aşağıda meyve sebze tarımı yapılıyor.
01:17İşte bu hafta bu hikayeyi ekrana getireceğiz. Yukarıda Çukurköy, Tepeköy var. Küçük bahçenin içinde iki tane eski Rum köyü.
01:24Çukurköy'deki değişimi göstereceğiz size. Oradan gelip ovaya yerleşen insanların da ovada ne yaptıklarını izleyeceksiniz.
01:31Çok keyifli bir hikaye oldu. Yeşildoğa başlıyor.
01:34İzmir'in Karaburun Yarımadası'nın batısında yer alan küçük bahçe, doğa severlerin ve tarih tutkunlarının ilgisini çeken sakin bir köy.
01:47Eger'in huzurlu atmosferini yansıtan bu küçük Rum köyü, 600 yıllık bir geçmişe sahip.
01:52Bir zamanlar üzüm bağları olan ovalarda şimdi mandalina tarımı yapılıyor.
01:57Rumlardan sonra bağlar sökülüp, enginar, zeytin ve nar dikilmiş.
02:05Mandalina daha sonra gelmiş.
02:07Türkiye'nin ilk mandalina asadı da burada yapılıyor.
02:10Evet, yılın ilk bakasını vurduk. Hayırlı, bereketli olsun bütün üreticilerimize.
02:21Şimdi bu yarın satışa çıkacak inşallah.
02:24Biraz yeşilli ama burasının tadı, aroması, lezzeti çok farklı.
02:29Toprağından olsa gerek, denizinden olsa gerek.
02:32Ben yeşil deyince yani yeşil olarak restoranlara falan gidiyor diye düşündüm ama o yemelik bu.
02:38Tabii tabii sofralık bu. Zaten şimdi biz bunu topluyoruz.
02:42Bu yarın pazara çıkacak satışa hazır bu.
02:45Hiç bekletilmeden özellikle dalından kesiyoruz.
02:49Natural olduğu belli olsun diye biz buna burada hiç karpit işletme falan yok.
02:54Bazı yerlerde kayısın mandalina gibi meyveler, karpit, tükürt gibi kimyasallarla sarartılarak pazara sunuluyor.
03:04Bu işlemin yasal bir sınırı var.
03:06Meyve yolda olgunlaşıyor.
03:09Yeşil mandalina ince kabuğu, ferahlatıcı aroması ve tatlı ekşi lezzetiyle kış aylarının en sevilen meyvelerinden biri.
03:16Diğer narinciye türleri gibi yüksek C vitamini içeren yeşil mandalina, bağışıklık sistemini güçlendirmek ve vücudun direncini artırmak için mükemmel bir meyve seçeneği.
03:32Nar da var, nar da gördük.
03:33Evet, narlarımız da var.
03:36Üç çeşit narımız var.
03:37Bir tanesi eskiden burada Rumlarla birlikte yaşanmış.
03:43Kararest'te Meri köyü var, Çukur köyü var.
03:46Oralarda Rumlarla birlikte yaşanmış.
03:48Oralardan nar fitesi getirmişler, dikmişler.
03:52Hatta orada kardemina şehri varmış.
03:55Tabii biz gitmedik, görmedik ama şu anda bizim narın ismi de gardemin nar olarak geçer.
04:00Kardemin.
04:01Evet, hiçbir yerde yok.
04:03Sadece burada var o.
04:07Üretiyordum ama bu kadar satışını yapmıyordum.
04:34İşte bir 7-8 sene oldu.
04:36Dedim ki ben bunu üretiyorsam satışını da yapacağım.
04:40Dışarıdan gelip tüccara vermeyeceğim dedim.
04:42Sonra işte Balıkesir'den alıcılar geldi.
04:45Şu anda bir sürü alıcı geliyor.
04:47Benim gibi baktılar ki etrafımda köylü de bayan olarak yapabiliyorsa birçok insan şimdi direk diyor.
04:54Diyor ki ben şüphelardan aşağıya vermeyeceğim.
04:56Ne oluyor?
04:57Köylünün cebine daha çok kazanç giriyor.
04:59Aracının değil de köylünün cebine giriyor.
05:01Çünkü ne kadar alıcı çok olursa direnme gücüm daha çok oluyor.
05:11Bereketli üç ova maalesef tarımdan fazla bir girdi elde edememiş.
05:15Ancak son zamanlarda restore edilen eski Rum köylerinin çok fazla turist çekmesi bir umut yaratmış.
05:21Yıldız Hanım da bu rüzgarı değerlendirmek istiyor.
05:24Köyümüz çok güzel.
05:26Eski taştan taş evlerimiz var.
05:29İnşallah daha güzel olacak.
05:30İnşallah burası gelişecek.
05:32Gençlerimizin geri dönmesini istiyoruz.
05:34Bu mandenlerimizi, zeytinlerimizi, narlarımızı bu bölgemizi satıp gitmelerini istemiyoruz.
05:41Geri dönüp zaten şu anda ova'mız duruyor.
05:44Satılmadı.
05:45Gençlerimiz İzmir'de de olsa hatosunu geliyor.
05:48İşlerini yapıyorlar.
05:50Bahçelerini yapıyorlar.
05:51Gelirken gördüğünüz herkesin bahçesi var.
05:54Şu anda duruyor.
05:56Herkes üretimini yapıyor.
05:58Bir ekmek çıkartıyoruz diyeyim.
06:01Aşağıda mandalina hasatı yaptık.
06:30O köylülerin eskiden yaşadığı yer işte arkamda gördüğünüz bu köy.
06:34Çukurköy ya da eski küçük bahçe olarak anında eski bir Rum köyü.
06:38Kilisesi var sonra camiye çevrilmiş.
06:41Gerçekten çok güzel bir yer.
06:42Hemen bu tarafta da Tepeköy var.
06:44O da bir Rum köyü.
06:46Yavaş yavaş insanlar buraları restore edip ayağı kaldırmaya başlamışlar.
06:50Çünkü yaklaşık 8-9 yıl önce geldiğimde böyle bir proje vardı.
06:55Kimse ona cesaret edemiyordu.
06:56Çok uzak buraya kim gelecek deniyordu.
06:58Ama yavaş yavaş artık insanlar böyle yerleri değerlendirmeye başlamışlar.
07:02Tepeköy ve Çukurköy yan yana iki eski Rum köyü.
07:08Osmanlı döneminde korsan tehlikesi nedeniyle yüksek sarp yerlere kurulmuşlar.
07:13Yaşanan bir deprem sonucu köyler ovaya taşınmış.
07:17Son zamanlarda İstanbul, İzmir'e Bursa'dan gelen şehirliler bu evleri restore edip doğa turizmine yönelmişler.
07:23Yıkık köy evleri aslında uygun yenilen restore edilmiş.
07:28600 yıllık geçmişe sahip Çukurköy'de yeni dokunuşlarla hayat bulmaya başlamış.
07:33Bursa Uludağ Yaban Mersin'i Birliği Başkanı Erkan Ateş bu bölgede Yaban Mersin'i deneme üretimi yapmak için küçük bir yer satın almış.
07:44Daha sonra Çukurköy'deki evler dikkatini çekmiş.
07:47Birini restore edip oturmak istemiş.
07:49O dönemde köyde sadece iki kişi yaşıyormuş.
07:52Köyün içerisini gezdiğimde sadece bir yaşlı dedenin yaşadığını fark ettim.
07:58Onu o gün fark ettiğimde çok şaşırdım.
08:01Yani böylesi bir köyde denizi nazırdan gören bir Ege köyünde bir yaşlı dedenin sadece kalıyor olması beni çok etkiledi açıkçası.
08:13Erkan Ateş bir ev satın almış.
08:15Ortamın huzuru onu çok etkilemiş, diğer evleri de dostlarına önermiş.
08:19Bir çoğunu ikna edip birer ev alıp onarmalarını sağlamış.
08:25Yaklaşık 65 evi restore edip turizme kazandırmışlar.
08:30Bu binalar aslında yaşayan bir canlı gibi.
08:35Burada yaşamış daha önce Rum aileler, mübadele sonrası Türk aileler ve uzunca bir süre yaşamış son 120 yılda küçük bahçeye göç etmiş aileler mevcut.
08:45Bizler de daha sonra buradaki yapıların sayıları belli bir noktaya ulaştığında
08:50buraları nasıl konaklamaya, nasıl turizme açarız diye düşünürken
08:55ve bunu Kültür ve Turizm Bakanlığı'na başvurduk.
08:59Ve yapılarımızın izinlerini aldıktan sonra
09:01bu yapılarda yaşamış, 300 yıl önce, 200 yıl önce yaşamış Rum ailelerin, gerçek ev sahiplerinin isimlerini koyarak başladık.
09:10Daha sonraki yapılara da yine burada 120 yıldır yaşamış Türk ailelerin isimlerini koyarak
09:14buradaki bu birlikte yaşamı bu köyde buluşturmuş olduk.
09:18Burada aslında şöyle, derzleri de, taş yapılar olduğu gibi ayakta olan yapıların derzlerini de yeniledik.
09:26Doğramalarını, ara kat ahşaplarını yeniledik.
09:30Çatı, çatılarını onardık çünkü oralarda da su almıştır.
09:34Yani normal dokusuna uyarak hatta yapılan içerisindeki nişler, ikona dolapları, merdivenler çoğunda orijinal durmaktadır.
09:54Burada sanırım bu su var herhalde. Bu köprü orijinal mi?
09:58Evet, burası Kapuska Deresi. Bu bölgede bu vadiyede adını veriyor.
10:02Aslında bu bölgede daha önceki mitolojik hikayede arkamızda bulunan Mimas Dağı'nın eteğinde bulunuyor.
10:11O yüzden biz de Mimas Köprüsü adını verdik.
10:14Aslında Kapuska Deresi'nin üzerindeki bu geçiş eskiden beri var.
10:17Bu köprünün de temellerinde taşları duruyor.
10:20Burada özellikle yaklaşık 6-7 ay boyunca yağan yağmurlar sonrası iki tane köyün sağından ve solundan dev bir şelale akmakta.
10:27Bu şelale bu köprünün altından akarak denize boşalmakta ve geçtiği güzergahlarda yaklaşık 48 adet dev çınarı oluşturdu.
10:36Bence bu köyün de en büyük zenginliklerinden biri de bu çınarlar.
10:40Biz bunları önemlisiyoruz çünkü onun içerisinde yürüyüş hatları oluşturmayı da düşünüyoruz.
10:45Burada bu köprüden biz de karşıda oluşturduğumuz yeni beri bahçelerinin geçişini sağlamış olduk.
10:51Şunlar bir şey bahçe mi?
10:52Evet orada görmüş olduğunuz sıradaki bu biz bunlara çukur köy servileri diyoruz.
10:58Toskana değil.
10:58Eskiden Rumlar ne dikiyordu burada?
11:00Burada aslında sekiler görünüyor.
11:02Buralar olduğu gibi üzüm bağlarıymış.
11:04Biz de yine bir üzümsü meyve grubu olan Aronya, Blueberry, Blackberry ve Honeyberry diktik buraya.
11:10Deneme bahçeleri, güneyci türler diktik.
11:12Aynı zamanda da bir üzüm bağ da diktik buraya yerleştirdik.
11:15Burada Lifki, Salosko yaşıyormuş.
11:34Burada da kardeşi olan Rova Kovasko burada yaşıyormuş.
11:38Nereden biliyorsunuz bunları yaşadıklarını?
11:40Buradaki hep kayıtları tutan daha önceki akademik çalışmalardan hem de buradaki yaşamış daha önceki Türk ailelerin buradaki komşularıymış.
11:50Oradan biliyorsun.
11:52Peki şeyden gelen oldu mu? Rum tarafından gelen, sevgili maistlerden gelen oldu mu?
11:56Evet, buradaki eski göç eden Rumlar Sakızadası'na oradan da Amerika'ya gitmişler.
12:02Oradan gelen torunları oldu.
12:04Bu köyde de dedelerinin, atalarının yaşadıklarını onlar da söylediler.
12:09Biz kendi ekibimiz olarak bu bölgede yaşamış hem Türk ailelerin hem de Rum aileleri bir hafta ücretsiz olarak burada konaklatıyoruz.
12:20Ve onların sadece birer anılarını paylaşmalarını istiyoruz.
12:24Bu konuda ilk uygulamamızı sevgili Mehmet Tokaş hocamızdan aldık.
12:29O onun da burada.
12:30Ne anıtsı var?
12:31Prof. Dr. Mehmet Tokaş da burada doğmuş, büyümüş bir hocamız.
12:35Onun anası şöyle, bu evlerde çocukken bütün tuvaletler dışarıdaymış.
12:42Normalde ana kapıdan girip çıkması gerekiyormuş ama oturduğu evin yanında küçük bir pencere varmış.
12:46O pencereden atlayıp tuvalete gidip geliyormuş.
12:48Onu hiç unutmamış, bizimle paylaştı onu.
12:50Hangi ev o?
12:51Onu da yukarıda gösteriyor.
12:52Yukarıda, tamam.
12:52Neye dikkat ettiniz burada?
13:20Restorasyon.
13:21Burada en çok özellikle yapıların içerisinde çok fazla oynama yapamadık, yapmak istemedik özellikle.
13:27Çünkü dokuları koruyabildiğimiz kadar sonuna kadar korumak istedik.
13:30Burada horosan harcı kullanıldı.
13:32Özellikle bu tarz özel ikona dolapları, nişler, yapının içerisinde bulunan özel bölmeler olduğu gibi orijinal şekilde korunarak saklanmış olduk.
13:43Burada ahşap mıydı?
13:44Evet, bu görmüş olduğunuz ahşaplar.
13:47Orijinal, yaklaşık 150 yıllık ahşaplar bunlar.
13:50Bilindiğimiz tarihte.
13:51Aynen orijinali gibi burada mevcut.
13:54Bu şekilde bize 300 yıl önce, 400 yıl önce bize miras gelmiş bu yapıyı biz de tarihe armağan etmiş olduk.
14:00Karaburun gerçekten çok güzel bir yer.
14:29Farklı bir coğrafyası var, sert bir coğrafyası var.
14:32O yüzden de çok fazla yerleşime açık değil.
14:35Buranın böyle kalması lazım.
14:37Buranın böyle korunması gerekir.
14:39Böyle korunduğu sürece Karaburun hep güzel kalacak diye düşünüyorum.
14:43Haftaya bir başka yerde, bir başka hikayede buluşmak üzere.
14:45Hoşçakalın.
Yorumlar