00:00MÜZİK
00:30Merhaba ben Güven İslamoğlu. Yeşildoğa programı ile yine karşınızdayız.
00:41Bu hafta Kahramanmaraş'tayız. Çok güzel bir yerdeyiz. Geben'deyiz.
00:46Burası Milli Park ilan edildi. Türkiye'de 50 tane Milli Park var.
00:50Geben Milli Parkı son ilan edilen Milli Park.
00:54İşte bu hafta bu hikayeyi yapacağız. Geben Milli Parkı'nı sizlere tanıtmaya çalışacağım.
01:00Tarım ve Orman Bakanlığı, Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü,
01:26doğal zenginliklerimizi korumak ve korunan alanların sayısını arttırmak amacıyla
01:31çalışmalarını aralıksız sürdürüyor.
01:34Bu çalışmalar sonucunda doğal zenginliği ve biyolojik çeşitliliğiyle öne çıkan
01:39Kahramanmaraş'taki Geben Vadisi korunan alanlar arasına alındı.
01:43Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın imzasıyla 30 Mayıs 2025 tarihli resmi gazetede
01:57yayınlanan kararla Geben Vadisi Türkiye'nin 50. Milli Parkı oldu.
02:03Geben Vadisi Milli Parkı'nda 3000 bitki türü yaşıyor.
02:07İlkilerin 600'ü endemik.
02:14Kahramanmaraş değerlendirdiğimizde Türkiye normalde 3 tane floristik bölgenin kesişim noktasında bulunuyor.
02:20Yani 3 flora bölgesinin içerisinde yer alıyor.
02:22Bunlar Karadeniz'deki Avrupa Sibirya Flora Bölgesi,
02:25tüm Ege ve Akdeniz'i kaplayan Akdeniz Flora Bölgesi ve Türkiye'nin iç ve doğu ve güneydoğu Anadolu bölgelerini kapsayan
02:30İran Turan Floristik Bölgelerinde Türkiye yer alıyor.
02:33Kahramanmaraş'ın şöyle bir önemli özelliği var.
02:36Kahramanmaraş bu 3 floristik bölgenin kesişim noktasında yer alıyor.
02:39Yani biz Kahramanmaraş'ta hem Karadeniz kökenli bitkileri,
02:42hem Akdeniz kökenli, hem de stebik karakterli dediğimiz İran Turan Floristik Bölgesi'ne ait olan bitkileri aynı anda bulabiliyoruz.
02:49Bu özellik zaten Kahramanmaraş floristik yönden hem zengin hem de çeşitliğini artırıcı bir etkiye sahip.
02:55Özellikle de Andırın'a baktığımızda Karadeniz'de yayılan kayın ağacını biz Andırın'da görebiliyoruz.
03:01Bunu Gaziantep'te göremezsiniz veya Urfa'da görmeniz mümkün değil.
03:05Yine Karadeniz'deki porsuk ağacını Andırın'da görebiliyoruz.
03:08Yani Karadeniz kökenli bitkilerle Akdeniz kökenli bitkileri Andırın'da aynı anda yetişme imkanını bulması
03:15bu bölgeyi floristik açıdan zengin kılan, değerli kılan.
03:17Karadeniz'den uzağız şu anda.
03:19Uzağız evet çünkü Türkiye'de Anadolu Diagonali dediğimiz bir çapraz var.
03:23Bu yaklaşık olarak Gümüşhane yörelerinden başlar ve toroslara bir ucu bir ucu da amanoslara doğru uzanır.
03:29İşte bu Anadolu Diagonali vasıtasıyla bu göç yolu vasıtasıyla oradaki bitkilerle buradaki bitkiler arasında bir etkileşim.
03:35Bitkiler de mi göç ediyor?
03:35Evet kesinlikle özellikle bu buzul çağları döneminde atlatırken bazı bitkiler korunaklı bölgelerde daha iyi kalabiliyor
03:41veya kuş göç yolları da buna etken.
03:44Kuşlar vasıtasıyla da bitkilerin taşınması mümkün.
03:47Bu Anadolu Diagonali'nin tam kesişim noktasında bulunması bu üç floristik bölgeye ait bitkileri
03:52Kahramanmaraş'ta izlememize ve çeşitliliğinin artmasına etken olan bir neden.
04:14Doğa Koruma Milli Parklar ve Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi hocalarıyla Geben Vadisi'nde bir keşif gezisi yapıyoruz.
04:22Rotamızda Kırksu Yaylası ya da Kırksu Gözelerinden başlıyoruz.
04:34Kırksu Yaylası Kahramanmaraş'ın Andır'ın ilçesi Geben Köyü'nde.
04:391800 rakımda bulunan bir yayla.
04:41Zengin bir bitki örtüsüne sahip.
04:43Genelde hayvancılık yapılan bir bölge.
04:52Bu içerisinde bulunduğumuz Milli Parkımızda kaynak değerlerini kısaca bahsedecek olursak
04:59işte Meryemçil Kalesi, bu içerisinde bulunduğumuz Kırksu Yaylası, Kırksu Gözeleri,
05:05Kayranlı Dağı, Söğüt Özü Mağarası, Karagöl gibi doğa zenginlikler.
05:10Bunun dışında da hem flora ve fauna anlamında çok zengin bir milli parkımız.
05:16Bundan sonra biz Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü ekipleri olarak buranın uzun devreli gelişme planını yapacağız.
05:24Ne var bunun içerisinde?
05:25Doğaya uygun, doğayı bozmadan, işte kamp alanları, çadırlı kamp alanları, karavanlı kamp alanları,
05:31yürüyüş rotaları, gezi rotaları, fotoğraf çekmek için yerler.
05:36Biliyorsunuz burada hem flora hem fauna anlamında zengin.
05:40Bunları yapmak, yani burada amacımız bir yapılaşma değil.
05:42İzlediğiniz için teşekkür ederim.
06:12İçinde süt var, sütü soğutuyorlar.
06:26Burası milli park olacak.
06:28Evet.
06:29Ne diyorsunuz?
06:30Olsun yani kesimden yasaklanıyorsa olsun.
06:33En azından ormanlar kesilmez.
06:35Siz burada, işte burası izin mi değil?
06:37Yok değil.
06:38Ne yapıyorsunuz?
06:38Devlet.
06:39Yazın geliyor, Mayıs, Haziran arası.
06:42Onuncu aya kadar kalıp hayvanlarla tavukları getiriyor, inekleri getiriyor.
06:46Burada güze kadar kalıp ondan sonra gidiyoruz geri köye.
06:493-4 ay burada mı kalıyorsun?
06:51Evet, 3-4 ay kalıyoruz burada.
06:52Çok piknikçi geliyor mu buraya?
06:53Çok aşırı geliyor.
06:54Piknikçiden şikayetimiz şu, çok pisleyip gidiyorlar buraya.
06:58Yani atmadıkları, bırakmadıkları şey yok.
07:01Bu çayın üzerine, bezden, dut, poşetten.
07:04Çok pisliyorlar.
07:05Onlar şu gerçek yani.
07:14Milli park olursa girebilecekler mi?
07:17Kontrollü bir şekilde.
07:18Kontrollü kullanım dengesi içerisinde böleceğiz.
07:21Hem vatandaşın bu dinlenme, eğlence yeri olarak ayarlayacağız.
07:25Bir kısmını tabii doğayı bozmayacak şekilde.
07:28Diğer kısımları da sadece gezme ve dinlenme amaçlı.
07:32İnsanlara doğayla baş başa kalmayı öğretmek lazım.
07:42Koruma kullanmadan önemli ve öncelikli olmalı.
07:50Geven Milli Parkı çok geniş bir alanı kapsıyor.
07:53Milli Park'tan yapacak çok işi var.
07:55Kıksu Yaylası'ndan Kayranlı Dağı'na geçiyoruz.
08:08Muhteşem bir oluşum.
08:10Suyun, rüzgarın şekillendirdiği bir doğalanır.
08:13Sadece bu kaya bloğu, 90 adet endemik bitki türüne ev sahipliği yapıyor.
08:17Karamanmaraş'ta şu an bizim yaptığımız tespitlere göre yaklaşık 3000 tane bitki yaşıyor.
08:28Bu 3000 bitkinin de yaklaşık 600 tanesi endemik.
08:31Bu endemik türlerin dağılımları, işte tehlike kategorilerine dağılımlar incelendiğinde de yaklaşık 60 tane kritik derecede tehdit altında olan taksonumuz var.
08:45Ve toplam olarak tehdit altındaki türler 136 tane Maraş genelinde.
08:50Çünkü bitkiler korunaklı alan sever.
08:54Korunaklı bölgeleri de daha çok bulabiliriz.
08:57Bu endemik türler özellikle.
08:59Yani diğer yaygın türleri belki böyle işte çayırlık alanlarda çok rahat karşılaşabiliriz.
09:05Ancak baktığımızda şöyle kayalık habitatlara baktığımızda biz bunlara litofitik bitkiler diyoruz.
09:11Bu bölgedeki türler daha özelleşmiş oluyorlar.
09:14Çünkü yaşam koşulları daha zor.
09:18Sert ve çetin koşullarda yaşaması gerekiyor bu türlerin.
09:21Bu türler daha sonra bölgedeki izolasyon nedeniyle de zaten hem morfolojik olarak değişikliğe uğrayabiliyorlar.
09:29Hem de yeni bir türe evrilebiliyorlar.
09:31Koruma çabalarına destek olacak mı yoksa bu şeyi baskıyı arttırır mı?
09:36Çünkü milli park oldu mu çok daha fazla insan gelmeye başlar buraya.
09:40Şimdi bu bölge zaten 22 bin hektarlık bir alan.
09:43Dolayısıyla içerisinde hem vatandaşın faydalanabileceği alanlar olabilecek hem de şöyle gördüğünüz gibi yüksek dağlık ulaşılması zor klifler, uçurumlar mevcut.
09:58Dolayısıyla insanların oraya ulaşmaları biraz güç.
10:01Bazı yerlere insan girişini yasaklamak lazım mı?
10:05Yani bazı bölgeler mutlak koruma zonu olarak ayrılabilir.
10:13Dağın hemen yamacında Roma döneminden kalma Meryem Çilk Kalesi kalıntıları var.
10:32Kervanyollarını korumak için yapılan onlarca kaleden biri.
10:36Hikayesi olan bir kale o nedenle ilgi görüyor.
10:38Şu anda muhteşem bir yere geldim.
10:42Vadinin içindeyiz.
10:43Arkamda bir kaleyi görüyorsunuz.
10:44Geben Kalesi.
10:46Aslında şu andaki ismi Meryem Çilk Kalesi.
10:49Bu Geben Kalesi'nin komutanın bir kızı varmış.
10:52Böyle bir hikayesi var.
10:53İsmi Meryem'miş.
10:54Yukarıda da zengin bir kale komutanı.
10:57Aşağıda biraz daha fakir bir kale komutanı varmış.
11:00İki kale komutanı Meryem'i istemeye gelmişler.
11:02Fakat baba da hangisine vereceğini şaşırmış demiş ki buralar o zaman çamurmuş.
11:08Çamurlu olduğu için de yol yokmuş.
11:10Kim demiş atın ayağı çamura değmeden buraya gelirse kızım ona vereceğim demiş.
11:15Yukarıdaki kalenin komutanı zengin olduğu için buraya taş döşeyip atıyla kızı istemeye gitmiş.
11:21Fakat Meryem'in gönlü aşağıdaki fakir kale komutanının oğlundaymış.
11:25O da ona haber göndermiş.
11:27O da ne yapayım demiş atın ayağına bez bağlayıp gelip kızı istemiş ve o alıp gitmiş.
11:31Böyle bir hikayesi var.
11:33Şu anda Geben Milli Parkı'nda tam ortasındayız.
11:37Bu kalede gelip görülmesi gereken yerlerden bir tanesi.
11:40Çünkü arkada bir kaleler var.
11:42Burası kaleler dizisi zaten.
11:45Bunu biz Adana Kozan'da da görmüştük.
11:47Bu bölge Türkmenlerin göç yolu olduğu için bu kaleler yapılmış zamanında.
11:53O yüzden birçok kale var bunlar.
11:55Yıkılmış kaleler ama bu en sağlam olan kalelerden bir tanesi.
12:01Karagöl Karstik Gölü
12:17Karagöl Karstik Gölü bir başka ekosistem.
12:20Turna, leylek ve angut gibi kuş türlerini ev sahipliği yapan Karagöl Karstik Gölü,
12:25ekotürzim merakları için önemli bir ziyaret noktası.
12:28Ancak yaz aylarında su kalmıyor, ziyaret için baharı tercih etmek lazım.
12:39Söğüt Ovası'na iniyoruz.
12:41Burası Milli Park'ın bir parçası.
12:43Çevresi saf kayın ormanları, yaşlı doğal kara çamp sedir göklar ormanlarıyla çevrili.
12:49Bir yörük çadırına konuk oluyoruz.
13:01Dulkadiroğlu, Ramazanoğlu ile Dulkadiroğlu arasında geçişkenlik var.
13:06Elbistan mesale Dulkadiroğlu mu oluyor?
13:08Elbistan tamamen Dulkadiroğlu.
13:09Bu bölge bizim Adana'dan geçiş bölgesi.
13:13İçine koyduğunuz ne?
13:25Şey, çiriş.
13:26Ne?
13:27Çiriş.
13:27Kiriş.
13:28Çiriş.
13:29Kirik.
13:30Ne, ot mu?
13:31He, yaylada. Bu yaylalar doluyor.
13:33Ha, yaylalar dolu.
13:34Sen bilmiyorsun bunu.
13:36Yok, bilmiyorum.
13:37Bu yaylada olur, çukurada olmaz.
13:39Ha, güzel.
13:40Her gün yapıyor musunuz bunu? Yok.
13:42Yok.
13:43Her gün yapar mıyız?
13:45Normal günde ne yiyip içiyorsunuz?
13:47Her gün can gerek buna. Kocadır sen gayrı.
13:51Normal günde ne yiyip içiyorsunuz?
13:53Ya, tandır yapıyok, börek yapıyok.
13:55Ekme, yük ekmeğine, çarş ekmeğine.
13:58Bütün gün öyle geçiyor burada.
14:00He.
14:01Burası Milli Park olacakmış şimdi.
14:02Bir de Milli Park olsun bakayım yeğenim.
14:06İyi olur mu?
14:08Bilmem. Bizim için iyi olmaz.
14:10Niye?
14:12Çıkartırlar mı buradan?
14:13He ya.
14:14Ama öyle değil demiyorlar. Çıkartmayacağız diyorlar.
14:17Kim diyor?
14:18Orada şef öyle diyor.
14:19Hadi bakayım.
14:20Şefim öyle mi?
14:22Öyle.
14:23Öyle, öyle. Bak öyleymiş.
14:32Geben Milli Parkı'nı tanıtmaya çalıştık.
14:40Şu anda Değirmen Dere, Söyüt Ovası'ndayız.
14:43Burası da Milli Park'ın içi.
14:45Bu kültür burada da devam edecek.
14:46Bazı bölgeler koruma alanı ilan edilecek ama
14:49bölge insanının yaşadığı yerlerde insanlar yaşamaya devam edecek.
14:53Şu anda çirişli böreğimizi yiyoruz.
14:55Umarım Milli Park olduğunda da insanlar gelip bu börekleri yeme şansını bulabilirler.
15:00Haftaya bir başka yerde, bir başka hikayede buluşmak üzere.
15:03Hoşçakalın.
Yorumlar