00:00PASAHERO
00:02PASAHERO
00:04PASAHERO
00:06Sabay, sa unti-unting pagdagsa ng mga pasahero,
00:10ay nagkasanan random drug test sa Paranaque Integrated Terminal Exchange o PITX.
00:17Isa ang nagpositibo.
00:19Ang sitwasyon doon tinutukan live ni Oscar Oida.
00:23Oscar?
00:24Yes, Mel, upang mas lalong matiyak ang kaligtasan ng mga babiyahing pasahero,
00:32isang random drug testing ang isinigawa sa mga driver at konduktor
00:36dito sa Paranaque Integrated Terminal Exchange o PITX.
00:44Pagkarating na pagkarating ng PITX,
00:46hinimok agad ni DOTA Acting Secretary Giovanni Lopez,
00:49ang mga tsyoper at konduktor na magpa-drug test.
00:52Isa-isang isinailalim sa drug screening na matauan ng PDE at LTO,
01:00kung magpa-positive.
01:02We get the license.
01:04Will not allow the driver to operate any motor vehicle.
01:08Suspended yung license niya until MacTier.
01:11Isa sa ilalim din sila sa confirmatory test at intervention,
01:15bago mapayagang makapagmanehong muli.
01:18Ang mga pasahero, ikinatuwa ang hakbang na ito.
01:22Maganda nga yung nadadrug test para iwas,
01:26disgrasya.
01:28Yung ibang driver, lalo na mga nakadrug, mga nakainom.
01:32Ang experience na ko na yung nakaraang taon,
01:36nandun pa ako nagtatrabaho doon sa Pasig.
01:40Ang sinakayan ko noon, e mabilis.
01:42Natakot nga ako.
01:44Akala ko mahuhulog na kami sa bangin.
01:47Maaasiguro yung mga pasahero natin.
01:49At saka ligtas ang pagbiyahe namin.
01:51Oo, maganda yun.
01:53Para protect na doon lahat na yun.
01:55Walang pagkakamali.
01:58At tama lang ginagawa ng enforcement natin.
02:03Naggagawin yung mga ganyan.
02:05Para iwas sa aksidente.
02:07Sa buong maghapon,
02:09umabot sa 200 ang sumailalim sa random drug test.
02:12Wala naman ni isang driver o konduktor ang nagpositive.
02:15Pero ang nalaki ito,
02:17na hindi driver at hindi rin konduktor,
02:20nagpositibo matapos voluntaryong magpa-drug test.
02:23Nasabihan lang daw siya ng kapatid
02:26na may free drug testing dito kaya siya nagsadya.
02:29Duda niya,
02:30baka daw maintenance drug na iniinom niya ang nadetect.
02:34Walang problema sir.
02:35Hindi naman ako nag-BBI sir.
02:37Ano ba ang trabaho?
02:39Contraction lang ako sir.
02:40Ha?
02:41Contraction.
02:42Any presumptive results of positive indicator
02:44will be subjected to confirmatory test.
02:46So hindi po conclusive ito, no?
02:48These are just screening tests
02:50to determine for use of dangerous drugs
02:53and other intoxicants.
02:55Sabi ni Lopez,
02:56kontento naman siya sa mga ginawang pag-ahanda ng PITX
02:59sa dagsa ng pasahero ngayong undas.
03:01Pero dapat daw gawing regular na pag-isagawa ng random drug test.
03:06Ang gusto ko po mangyari
03:07at hahanapan po namin ang paraan
03:09na it will become a policy.
03:12Dapat ganito ang sistema
03:14na dapat meron kami,
03:15hindi lang po sa ganitong mga panahon
03:17pero every now and then
03:18we should do random drug testing.
03:20Hindi lang po sa terminal sa Manila
03:22o sa Metro Manila
03:24pero pati na rin po sa mga iba't ibang lugar
03:26sa Pilipinas.
03:28Samantala Mel,
03:33base sa mga pinakauling impormasyon
03:35na kuha natin sa pamunuan ng terminal,
03:37umabot na sa mahigit 141,000
03:40ang bilang ng mga pasahero
03:42dito sa PITX.
03:43Mel?
03:44Maraming salamat sa'yo, Oscar Oida.
03:47Sa Manila North Cemetery na bantay-sarado na rin,
03:51mailang dinampot at sinermunan dahil sa mga paglabag.
03:55Mula sa isa sa pinakamalaking sementeryo sa Pilipinas,
03:58nakatutok live si June Veneracion.
04:01June!
04:02Vicky, kung nung Undas 2024 ay nasa 1.7 million
04:10amang bumisita dito sa Manila North Cemetery,
04:12ngayong taon ay naasahang aabot yan sa 2 million.
04:16Kaya naman, mahigpit ang pagbantay.
04:18Kanino umaga nga,
04:19ay may mga nasampulan dahil sa paglabag sa mga patakaran.
04:2364 na makabagong CCTV camera
04:30ang gamit sa monitoring ng Manila North Cemetery.
04:33Kaya kahit mahigit 50 hektarya ang lawak nito,
04:36walang kawala at naispatan kahit sa malayo
04:40ang isang lalaking walang damit pang itaas.
04:48Pero hindi siya nag-iisa.
04:50Agad silang dinampot at sinermunan.
04:53Paliwanag ng mga nasita,
05:03hindi nila alam na may ganitong patakaran.
05:16Asahan ang mga paghigpit hanggang undas.
05:18Ngayon pa lang,
05:20may bubungad ng Puntod Finder Assistance Desk sa mga dalaw.
05:27Kabilang sa mga nagtanong si Roger,
05:28na hindi na alam kung saan nakalibing ang biyada ng kanyang kuya.
05:32Kung dadalaw, maaari nyo rin aralin ang lokasyon bago pa dumating dito
05:44sa pamamagitan ng website na manilanorthcemetery.ph.
05:48Hanapin lang ang search at type ang pangalan ng nakalibing
05:51para makita ang isaktong lugar ng Puntod sa mapa.
05:54Yan ay kung ang pangalan na namatay ay kabilang sa 400,000 na naka-encode sa sistema.
06:01Pero wala na sigurong hihirap sa paghanap kung may problema sa paningin tulad ni Alan.
06:07Taong 2000 pa siya ganito,
06:09pero hindi pa rin niya nakakalimutang dalawin ang Puntod ng ina,
06:13kahit literal na nangangapa sa bawat hakbang sa pagitan ng mga dikit-dikit na Puntod.
06:19Kahit anong hirap, basta sa magulang,
06:22susuklaan namin ang kanyang kahirapan sa amin nung maliliit pa.
06:25Baliwala po sa inyo yung kapansanan?
06:27Baliwala po yun.
06:29Hanggang kaya kong maglakad at may mag-alalay,
06:34pupuntahan ko siya po at pupuntahan ko siya.
06:37Ang kaugaliang ito, ipinapasa ng maraming Pinoy sa susunod na henerasyon.
06:41Ang mga isinasamang bata,
06:43pwedeng palagyan ng tag kung saan nakasulat ang contact number ng kanilang mga magulang o guardian.
06:52Mula Sabado,
06:54mahigit 100,000 na ang mga dumalaw dito
06:57at inaasahang darami pa sa weekend.
07:04Kung ang iba tuwing undas lang nagagawi sa Manila North Cemetery,
07:08ang mga tulad ni Los Buminda, buong taon dito nakatira.
07:11Pero pag ganitong papalapit na ang undas,
07:14nagliligpit sila dahil anumang oras,
07:16ay darating na ang pamilyang nagmamay-ari ng Musoleum na kanilang tinitirhan.
07:21Alib na dekada na siyang nabubuhay sa Himlayan ng mga patay.
07:24Dito ay pinanganak,
07:26nagaanak, at nagkaapo.
07:27Alis muna,
07:28tanggal yung gamit.
07:30Kailangan pagdamalaw sila malinis.
07:32Walang gamit.
07:34Puro misa nakabutan naman nila nandiyan kami,
07:37okay lang sa kanila.
07:39Mabait naman yung mi-ari.
07:40Pagdating ng biyernes na piyesta opisyal at sabado na araw mismo na mga patay,
07:52dyan talaga inaasahan ang pagdagsa ng mga tao dito.
07:56Bukas itong simenteryo mula 5am hanggang 9pm.
08:00Vicky.
08:02Maraming salamat sa'yo, June Veneracion.
08:04Taon-taon natin ginugunita ang mga Yumao tuwing Nobyembre
08:09sa okasyon na tinatawag natin mga Pilipino na
08:13Undas.
08:15Pero ang naturang salitang Undas,
08:18saan nga ba nagmula?
08:20Alamin sa pagtutok ni Mark Salazar.
08:25Alam ko marami na kayong iniisip,
08:27pero dagdagan pa natin.
08:29Alam nyo ba kung ano ang ibig sabihin ng salitang Undas?
08:33Parang Spanish word po siya.
08:36Na ang ibig sabihin ay?
08:38Pagkamatay.
08:40Pagkakaintindi ko sa kanya araw na mga patay.
08:43Pero yung word, hindi ko alam kung saan siya galing.
08:47Undas po, ito po yung problema ng Pilipinas ay buong bansa.
08:53Hindi mo alam.
08:55Undas.
08:56Yung araw nang patay, di ba?
08:58Yung araw po nang patay.
09:00For sure Spanish kasi nabasa ko siya sa isang book.
09:03Naka-note nun is kailangan mong maalala yung mga memories
09:06o yung mga mahal mo sa buhay
09:08dahil yun yun lang yung araw na pag-unita para sa kanila.
09:12Siya ang pinakamalapit na sagot.
09:14Pero hayaan natin ang sociologist na si Dr. Gerald Avergos ang magbigay ng eksaktong etymology o pinag-ugata ng salitang undas.
09:23Alam naman natin lahat na ang wikang Pilipino ay may pinanggalingan salita.
09:27Ang primary pinaggalingan natin ay wikang Kastila.
09:30Ang wikang Kastila naman ay may pinanggalingan din.
09:32Ito naman somehow ay nasa wikang Latin.
09:35Now, yung tinatawag natin undas, galing yan sa etymology yan yung sa Latin, yung honorare.
09:44Yung honorary, pang pagpaparangal, parangalan, pagpaparangalan.
09:51Kaya meron tayong word na honras.
09:54Bumaba na naman siya sa salitang Kastila.
09:56Ang pagtakastila, meron tayong tinatawag na honras ponebres.
10:02Ibig sabihin, ito yung pagpaparangal sa mga yuma o sa mga namatay.
10:07It was derived from the word naman na honras na galing sa honras ponebres.
10:12Galing sa Latin at Kastila ang salitang undas.
10:15Pero ang kultura ng paggunita nito ay may iba pa palang pinanggalingan.
10:19Magmula pa nung unang panahon, magmula pa nung meron tayong recorded human history,
10:29tayo po ay nagkukunita sa ating mga yumao.
10:32Sa kultura ng Pilipino, isa sa pinakamasilihing pumasok sa kultura natin ay ang kultura ng mga galing sa mga Chino.
10:41Whether tawagin natin siyang undas, honras, ponebre,
10:45ang punto natin dito is pinibigyan natin ng panahon ng ating mga yumao.
10:51Pinibigyan natin pag-alaala ng ating mga yumao.
10:54At kahit wala na sila, nandito pa rin sa ating mga buso.
10:58Sabi nga ni Dr. Abergos, mas mahalaga ang kahulugan ng salita kesa kung saan ito nang galing.
11:05Halimbawa, sa pamilyang ito na dinat na namin sa sementeryo,
11:09ang kahulugan ng undas ay grand reunion ng apat na henerasyong nagpaparangal
11:14sa minamahal nilang lolo sa tuhod.
11:17Kung unang sa tuhod po niya, siya lahat po nag...
11:22Yung anak po ni ate panganay, siya po yung talagang nag-aalaga,
11:26nag-ano din po, hanggang sa paglinis po ng bote.
11:31Ganyan lahat po, pagtulog, lahat po na...
11:34Mga kapitbahay, kilalang kilala po siya sa amin.
11:37And then, mabait ganyan po.
11:40Kahit hindi po undas, we make sure po na kapag ka-birthday po niya,
11:45that anniversary, kahit ito lang po siya namatay,
11:48Father's Day po, sama-sama po kami.
11:51Si Aling Erlinda naman nagpaparangal sa kanyang mga biyanan.
11:55Araw-araw nagdadasal, araw-araw nagro-rosery.
11:58Hindi pwedeng hindi mo binabanggit araw-araw.
12:01Ang aking biyanan ko na dalaw na yan, parehas na mabait kasi.
12:06Hindi sila nagpakita, lalo na ako, di ba,
12:09karaniwang biyanan at manugang parang nag-aaway, di ba?
12:14Yung parang...
12:16Ginagawa niya raw ito hindi lang tuwing undas
12:18dahil araw-araw naman daw ang onras punebre
12:22o paggunita sa mga mahal na yumauna.
12:25Para sa GMA Integrated News,
12:27Mark Salazar, nakatutok 24 oras.
Comments