- 3 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Değerli katılımcılar, hepinizi saygıları sevgilerle selamlıyorum.
00:04Öncelikle organizasyon komitesine teşekkür etmek istiyorum.
00:10Son derece nazik bir davet yaptılar.
00:13Aynı zamanda gösterdikleri misafir verdik için çok teşekkür ediyorum.
00:17İkinci olarak konferansın başlığı son derece etkili.
00:22İktisadi meseleler, krizlerle konuşuyorsunuz.
00:25Dolayısıyla krizlerin, meselelerin konuşması demek, Müslümanların evreni incelemeye başlaması demek.
00:31Eğer Müslümanlar evreni incelemeye başlamışlarsa, bu İslam dünyasının, Müslümanların yükselişinin bir işareti oluyor.
00:39Düşüşe geçtiğimiz yer, biz bunu bıraktığımız zaman, bu meziyeti kaybettiğimiz zaman ne oldu?
00:46Düşüşe geçtik.
00:47Şimdi, tabii pek çok popüler kelime kullanılıyor, kapitalizm, sömürü vs.
00:55Biraz akademik kalacağım ama mümkün olduğunca dinleyicileri düşünerek yumuşatmaya çalışacağım.
01:03Ama bunlar çok büyük bir kelimeler.
01:05Bu kelimeler akademi dünyasında tartışılıyor.
01:08Dolayısıyla ciddi şekilde işçilik yapılıyor.
01:11Mümkün olduğunca yumuşatacağım.
01:12Batı'da olanlar, bizde olanlar şeklinde ondan sonra sorulara cevabını direkt olarak vermeye çalışacağız.
01:20Şimdi, tabii kusurun başlığı İslam'ın günümüz ekonomik sorunlarına yaklaşımları.
01:28Burada ilk önce günümüzün ekonomik sorunları nedir?
01:32Evrene bakarak bunun tanımlamamız gerekiyor.
01:36Şimdi temel ekonomik sorunlar burada söz edildi.
01:38Tekrar edeyim ve bir başlık altında bunları toplayalım.
01:42İktisat bilimi temel ekonomik sorunları izah ettikten sonra bir başka, hemen ona geçmeden önce bir başka problem.
01:54İktisat bilimi günümüzün ekonomik sorunlarını çözemiyor mu?
01:57Burada çözemediği iman edildi.
02:00Acaba bu konuda ne tür gayretler var?
02:02Hemen kısaca bir özetlemek istiyorum.
02:03Burada önemli olan nokta gözlemle kuramın çelişmesi noktası.
02:08Yani iktisat bilimi bilimsel olduğunu iddia ediyor.
02:12Evrendeki yasaları okuduğunu iddia ediyor.
02:15Dolayısıyla söyledikleri önemli olmak zorunda.
02:18Çözüyor mu çözmüyor mu?
02:19Ne tür şeyler yapmış?
02:20Onlara bir bakalım.
02:20Daha sonra madem iktisat bilimi bu problemlere eğiliyor, İslam dünyası da, İslam iktisadı da eğiliyor.
02:29İslam iktisadı bir düzen, bir nizam vaat ediyor mu?
02:34Vaat ediyorsa bunun parametreleri, değişkenleri nelerdir?
02:37Bunlarla ilgili birkaç şey söylememiz lazım.
02:39Çünkü İslam'ın ekonomik problemlere, yaklaşımlara dediğimiz zaman bu sorunun cevabı verilmesi lazım.
02:47Bir başka mesele kurucu öznesi, iktisadi nizamların kurucu öznesini çerçeveleyen kurum, mülkiyet kurumu.
02:57Mülkiyet kurumu iki sistemler arasında önemli bir fonksiyon icra ediyor.
03:02Mülkiyet kurumunun açıklanması lazım.
03:04Bizde nasıl, başka yerde nasıl?
03:06Biraz temas etmek gerekiyor.
03:08Daha sonra devletin ekonomideki rolü, ferdi ihtiyaçları karşılanmasındaki davranışı.
03:13Daha sonra da İslam'ın temel ekonomik sorunlara yaklaşımlarını sadece paralaraklar halinde özetleyeceğim.
03:19Bunlar çok fazla derin konular.
03:22Onları sadece değinerek geçeceğim.
03:24Meseleler neler?
03:26Dört başlık altında, burada zikredildiği dört başlık altında söyleyebiliriz.
03:31Bir tanesi kitlesel işsizlik, üretim ve adaletsiz bölüşümü, yaygın sefalet,
03:36çok küçük bir azınlığın zenginliğidir.
03:39Aslında buraya baktığınız zaman, temel mesele üretimin adaletsiz bölüşümüne.
03:44Üretim adaletsiz bölüşüldüğü zaman,
03:47bölüşümdeki, gelirdeki önemli bir kısım azınlığın eline geçiyor.
03:53Kitleler ne oluyor?
03:54Daha fakir duruma, yaygın sefalet, işsizliğe düşer oluyorlar.
03:58Dolayısıyla temel mesele, üretimin bölüşümündeki, fonksiyonel bölüşümündeki problemden başlıyor.
04:05Burada manayizadan gelen hocamız kısmı bir analiz yaptı.
04:09Sadece riba değildir.
04:11Kur'anlar, riba çerçeve, kur'anlar birbirlerinden bağımsız değildir.
04:15Riba varsa, riba problemi varsa,
04:17diğer sektörleri, ekonominin diğer sektörlerini işin içine katarak,
04:20bu meseleye cevap vermemiz lazım.
04:23Olay bütüncül bir olay.
04:26Şimdi iktisat, dolayısıyla iktisat politikalarının hedef aldığı,
04:29işte sorunlar, enflasyon, durgunluk, staflasyon, finansal krizler,
04:35gelir dağılımında bozukluk, cari açık, aslında buraya hedefleyen,
04:38buradaki sorunlara hedefleyen politikalar, iktisat politikalar.
04:43Peki, bunların hepsinin dünya ekonomilerini görüyor muyuz?
04:48Yaşayarak görüyoruz.
04:49Bunlar tüm ekonomilerde görülüyor.
04:52Örneğin, bir tane örnek, en çarpıcı bir örnek.
04:55Amerika Birleşik Devletleri'nde sağlık sigortası, sağlık sistemi son derece kötü bir sistem.
05:0144 milyon kişi sağlık hizmetlerine erişemiyor.
05:06İlave 38 milyonda yetersiz erişiyor.
05:09Yani Türkiye nüfusuna kadar, Türkiye nüfusuna eşit bir rakam sağlık hizmetlerinden erişemiyor.
05:17Sağlık izleme hizmetlerine ya erişemiyor ya da yetersiz erişiyor.
05:21En temel yaşam hakkı bile tehlikede.
05:23Paranız yoksa ne yapamıyorsunuz?
05:25Tedavi olamıyorsunuz.
05:27Dünyanın en güçlü ekonomisinde böyle bir durumla karşı karşıyayız.
05:30Şimdi hemen iktisat biliminde gözlem, kuram, uyumu bununla ilgili neler söyleyebiliriz?
05:39Hemen çok uzak gitmeyelim.
05:41Gerçi uzak ama oradan hızlıca bugünümüze geleceğiz.
05:44Büyük buhrandan itibaren piyasa başarısızlığı yani iktisadi meselenin halledilmediği iyice ortaya, iyice fark edilince,
05:51yeni kuramla, yani kuramla ampirik gözlemin ayrıştığı görülünce bilimsel bunalım çıkıyor.
05:59Büyük buhran zamanında bilimsel bir bunalım çıkıyor.
06:01Burada ana akım bilimsel araştırma programının vaat ettiği, öne sürdüğü şeylerin yanlış olduğu konusunda bir kanaat belirliyor.
06:11Bu bunalım demek.
06:12Dolayısıyla bunalım çıktıktan sonra yani iktisat bilimi problem yok diyor ama problem çıkıyor, büyük bir buhran çıkıyor.
06:19Ne oluyor? Bilimsel bir bunalım.
06:22Niye? Gerçek hayatı, evreni açıklamakla vazifelenmiş bir grubun söyledikleri doğru çıkmıyor.
06:27Daha sonra başka bir bilimsel araştırma programı yeniden ortaya çıkıyor.
06:31Kenezen Paradigma olarak adlandırıyoruz biz buna.
06:33Olaylara daha farklı bir bakış açısıyla yaklaşıyorlar.
06:36Dolayısıyla artı bir başka unsur, gerçek hayatı daha iyi açıklamak ve tahmin ettik için eksik rekabet teorilerinde ne yapıyor?
06:45Rahabet artıyor.
06:47Şimdi tabii tam rekabetle tekel arasında yalan, tekel dahil yer alan eksik rekabet oligopol pliyasasının esas alınması aslında iktisadi meselenin halledilmediğinin bir ön kabulü oluyor.
07:01İktisadi meselenin halledilmiş olması demek problem yaşamamanız demek.
07:05İktisadi problem yaşıyorsanız, iktisadi meseleyi halledemediniz, problemler çıkıyor ve bunu da eksik rekabet piyasalarına geçiş yaparak zimni bir kabulde bulunuyorlar.
07:20Ama buna rağmen ana bilimsel araştırma programı, ana akım bilimsel araştırma programı popüler olmaya devam ediyor.
07:29Açıklamaları, ders kitapları, iktisat politikaları tam rekabeti esas olarak ne yapılıyor?
07:34Dizayn ediliyor ama gerçek hayat oligopol tekel, yani anlaşmalı oligopol ve anlaşmasız oligopol tekelden oluşan bir dünya.
07:42Bu dünyada işçiye eksik ödeme yapılır.
07:45Aynı zamanda gücün temerküzleşmesi, gelirin temerküzleşmesi söz konusu olur.
07:51Buna ilave ederek çekedek kuramla ahiyekli olan bir başka teori büyüme modellerinden en önemlisi solo büyüme modeli,
08:03ülkeler arasında görülen gelir farklılıklarının geçici olduğunu,
08:07sermaye birikimi az olan, gelişmekte olan ülkelerin zengin ülkeleri zaman içerisinde yakalayacağını öngörüyor.
08:13Şimdi bilim böyle diyor, iktisat bilimi böyle diyor, az gelişmiş ülkeler, sermaye birikimi gelişmenin motoru,
08:20gelişmiş ülkelerdeki sermaye birikimindeki sermayenin marjinal verimliliği düşük,
08:26verimlilik düşük olunca onlardan daha az o sermayesi bulunan az gelişmiş ülkelerdeki verimlilik yüksek,
08:31dolayısıyla onlar daha hızlı büyüyüp ileriki bir zaman diliminde gelirlerin tamamen birbirlerine eşitleneceği,
08:38fakirliğin olmayacağı bir dünya öngörülüyor.
08:40Tabii daha sonra bu kuram özellikle 80'lerden itibaren gelişmelerin olmadığı,
08:48fakirliğin hala devam ettiği, bu öngörünün gerçekleşmediği görülünce yine bulanım çıkıyor.
08:55Ne olacak? Açıklaması lazım, tahmin etmesi lazım, yanlış teorileri.
09:01Başka bir gelişme gerçekleşiyor.
09:03Şu diyor ki yakın sebeplerdeki farklılık sebebiyle, yani teknolojideki sermaye birikimindeki farklılıklar sebebiyle gerçekleşemiyor.
09:14Bu farklılıkları giderirseniz yine aynı şekilde ileriki bir zaman diliminde tüm fakül ülkeler, zengin ülkeleri yetişecek diye yine bir teori ortaya koyuyorlar
09:25veya teoriyi geliştiriyorlar.
09:29Dolayısıyla bu açıklama tabii madem öyle yakın sebeplerdeki farklılık buna sebep oluyorsa,
09:38niye ülkeler yakın sebeplere odaklanıp bunu çözmüyorlar sorusu açıkta kalıyor.
09:42Şimdi bu soruya cevap vermek için ana akımda bir başka gelişme meydana geliyor.
09:50Ana akım bilimsel araştırma programı, Thorsten Weblen ve takipçilerinden ödüç aldığı fikirlerle
09:56Douglas North ve Daran Acamoğlu'nun önderliğinde yaşadıkları bunalıma yeni bir çözüm getirmeye çalışıyorlar.
10:05Yani kuramla gerçek hayat arasındaki çelişkiyi gidermek için yeni bir hamle yapıyorlar.
10:12Bu da kurumsal iktisat adını veriyorlar ve büyümenin gelir farklılıklarının sebebi yakın sebepler değil,
10:20fundamental kavuz dedikleri asli sebeplerdedir.
10:24Şimdi tabii asli sebepler nedir?
10:28Resmi ve gayri resmi kurumlar olarak adlandırılıyor.
10:31Ve bunlara verdikleri isim kapsayıcı kurumlar ismini veriyorlar.
10:36Kapsayıcı kurumlar, kurumlara baktığımız zaman resmi ve gayri resmi kurumlar demek aslında
10:44batılı yaşam tarzını inşa edici resmi, gayri resmi kurallar ve kanunlar bütünü.
10:49Dolayısıyla bir başka deyişle mutlak ve nisbi fakirlik içinde olan geri kalmış ülkelere denmektedir ki,
10:58gelenekleriniz, görenekleriniz, inançlarınız ve kanunlarınızla batılı yaşam tarzını inşa edemiyor
11:04ve böylece yakın sebepleri oluşturamıyor ve kullanamıyorsunuz.
11:09Bizim gibi olun, o zaman bize yetişirsiniz.
11:12Temel tercümesi bundan ibaret.
11:16Buraya kadar.
11:17Dolayısıyla şu anda gelinen en son nokta bu.
11:20Bildik bir hikaye.
11:22Ve iktisat bilimi de diyor ki, gelişme farklılıkları var.
11:25Bu gelişme farklılıklarının sebebi yakın sebepler değil.
11:28Asli sebepler, yani resmi ve gayri resmi kurumlar, gelenekleriniz, görekeleriniz, inançlarınız, resmi kurumlarınız sizi gelişmeye mani oluyor deniyor.
11:46Tabi Kur'an içerisinde böyle bir gelişme olduktan sonra,
11:49ana akım bilimsel arasılımı programının bir diğer mensubu, Timur Kur'an,
11:54belirli bir ajendayla İslam iktisatı litördüğüne yöneliyor.
11:59Timur Kur'an bu konuda İslam iktisatı konusunda önemli çalışmalar yapıyor.
12:02Belirli bir ajendası dahilinde hareket ettiği gözlemleniyor.
12:07Direkt İslam iktisatı çalışıyor ve dediği şu, kısaca dediği şu bakıldığı zaman,
12:12İslami kurumların sermaye birikimine mani olduğunu,
12:16dolayısıyla gelişmek, ilerlemek için bu kurumları terk edip,
12:20batı yaşam tarzını inşa etmemiz gerektiğini ilerisimle sürdürmektedir.
12:24Böylece bu program bir yandan tam rekabet propagandasıyla,
12:27kendine çağırırken, diğer yandan da asil rakibi olan İslam iktisatının işlemeyeceğini ispatlamaya çalışıyor.
12:35Çift yönlü olarak bir çalışma içerisinde bulunuyor.
12:38Kısaca ana akım, ana akım programı kurumlarıyla iktisadi meseleyi hallettiğini iddia etmekte ama gerçek hayatta öyle olmuyor.
12:54Programı uygulamalarına rağmen, yani iktisat biliminin iktisat politikaları programını uygulamalarına rağmen,
13:00dünyanın her tarafında kitlesel işsizlik, adaletsiz gelir bölüşümü, yaygın sefalet ve küçük bir azınlığın zenginliğin
13:07neredeyse tamamına sahip olduğu bir dünyayla yaşamaktayız.
13:11Bunu yakinen görüyoruz.
13:14Şimdi kurumlarıyla, teorileriyle ampirik gözlemler uyuşmadığından,
13:18ana akım bilimsel araştırma programı paradigması kendi içinde bile anomiler yaşıyor.
13:24Yani çelişkiler yaşıyor, gözlem ve kuram uyuşmasının eksik olmasından dolayı.
13:30Dolayısıyla Adam Smith'ten beri sistematik olarak geliştirilen ana akım iktisat bilimi,
13:34kendi varlık alemini bile açıklayamamakta.
13:37Ürettiği sorunların kaynağını kendisinde değil,
13:40evrensel kabul ettiği, araçları söylemiyorum, evrensel kabul ettiği,
13:44kuramlarına aykırı olan insanların adetleri, gelenekleri, inançları ve kanunlarında görmekte.
13:51Şimdi Sayın Başkan, ne kadar sürem kaldı?
13:576 dakika.
13:59Şimdi tabii,
14:01İslam iktisad-ı bir nizam önerir mi?
14:06Bunu sünnetullah kavramıyla hızlıca açıklayabiliriz.
14:09Kuna'nın Kerim'de indirilmeden önce,
14:12Arap dilinde,
14:13sünnet orijinal, sürekli ve belli standarda oturmuş,
14:19iyi kötü davranış biçimi olarak anlaşılıyor.
14:22Fahrettin Razi tefsirinde,
14:24Kur'an-ı Kerim'deki sünnet kelimesini tekrar eden
14:26ve tekrar edilebilen davranışları ifade ettiğini,
14:29aynı zamanda kelimenin süreklilik ve düzenlilik ilgilerini barındırdığını söylüyor.
14:34Dolayısıyla bu anlamıyla sünnet aynı zamanda yol anlamına geliyor.
14:40Buna örnek olarak sünnetin de bir kavramı verilebilir.
14:43Anlamı,
14:44Peygamber Efendimizin yaşadığı, takip ettiği yol, hayat tarzı.
14:47Sünnetullah ise,
14:48Allah'ın hikmet ve taat yolu olarak,
14:51tanımlarını,
14:51Ragip İsvehan'ı bu şekilde tanımlıyor.
14:53Fahrettin Razi yine tefsirinde,
15:00geçmiş ümmetlerin kanuni ifadesinin iki biçimde anlaşılabileceğini söylüyor.
15:04Birincisi, helak etmenin anlaşıldığını
15:06ve bunun Allah'ın öncekiler hakkındaki bir sünneti yasası olduğudur.
15:11Buna göre Allah-u Teala şirk koşanları helak etmekte,
15:14Müslümanları şereflendirmektedir.
15:16İkincisi,
15:17öncekilerin sünneti deyim ile Murat,
15:19deyimden Murat,
15:20şirk koşanların inkarlarına devam etmeleri ve bundan gurur duyulmeleri.
15:24Allah'ın sünneti de,
15:27ısrarlarından dolayı onların kökünü kurutmasıdır.
15:30Allah'ın kanunda asla bir değişimi bulamazsın.
15:32Kitabındaki muhatabın,
15:34ise genel olarak insanlar ve özel olarak da
15:36Hz. İmamoğlu Sallallahu Aleyhi Vesselam olduğunu Fahrettin Razi söylüyor.
15:40Dolayısıyla hemen hızlıca buradan,
15:42daha çok bunun üzerinde şeyler söylenebilir.
15:44İki temel iktisadi nizam var.
15:46Birincisi, biz buna iktisat literatinde tip bir varlık alemi diyoruz.
15:50İkincisi, tip bir varlık aleminde uygulanan iktisadi sistem.
15:53İkincisi, tip iki varlık aleminde uygulanan iktisadi sistem.
15:58İlayet terminolojisinde bunlar hak ve batıl diye adlandırılıyor.
16:02Türkiye'de geliştirilen yegane İslam iktisadı modeli olan adil ekonomik düzende ise,
16:06bunlar hakkı üstün tutan ve kuvveti üstün tutan diye adlandırılır.
16:12Allah-u Teala'nın toplumlar için koyduğu kanunlar,
16:15dolayısıyla iki gruba ayrılıyor.
16:17Kurucu öznesi, nefsi emmari olan tip bir varlık alemindeki iktisadi sistem.
16:23Ve kurucu öznesi, nefsi levvamı ve nesmi mutmahine olan tip iki varlık alemindeki iktisadi sistem.
16:32İslam iktisadın amacı da ne yapıyor?
16:33İslam iktisadın amacı İslam iktisadçıları da tip bir varlık alemindeki düzenliliklerin ortaya koyduğu yasaları tespitle uğraşıyor.
16:43Bu iki nizam o zaman, kurucu öznesi, nefsi emmari olan ve belirli düzenlilikler yapan bir öznenin ortaya getirdiği varlık alemi
16:56ve bu varlık alemi, alemine bir sünnetullahı uygulanıyor.
17:00İkincisi, kurucu öznesi, nefsi levvamı ve nefsi mutmahine olan bir başka hareket eden,
17:07bu hareket eden yapa yapa ede ede düzenli davranışlar yapıyor, sürekli aynı davranışlar yapıyor.
17:12Bu varlık alemi ortaya çıkarıyor ve bu varlık alemine de tip iki sünnetullahı uygulanıyor.
17:20Tamam, son olarak toparlayayım hızlıca.
17:24Müslümanlar Allah-u Teala'nın kendileri için seçmiş olduğu dinleri doğrultusunda hayatlarını sürdürükleyen düzenli olarak
17:29iktisadi davranışlarda o zaman bulunuyor.
17:33Şimdi mülkiyetten bahsedecektim, yine iktisadi sorunlardan bahsedecektim.
17:40Ama bizim iktisar, İslam iktisadında ortaya koyduğumuz sistem, var sistem, çalışılıyor, çalışan,
17:48matematiksel olarak denklemlerini kurabildiğimiz dört başı mamur modellerimiz var.
17:53Kısaca şöyle çalışıyor.
17:54Bir, şirketler fonksiyonel bölüşüm olarak emek, sermaye ve devlet üretimde payını aldıktan sonra
18:02hane halkının eline gelen miktar tüketim harcaması olarak mal ve hizmet piyasasından satın alınıyor.
18:11Hane halkı paralarının hepsini tabii harcamıyor tüketim olarak.
18:15Ne yapıyor? Bir kısmını vakıf sektörüne göndürüyor.
18:18Vakıf sektörü de, Allah yolunda harcama olarak adlandırıyoruz buna,
18:22vakıf sektörü de bu harcamaları mal ve hizmet piyasalarında tüketiyor.
18:26Hane halkının tüketmediği bir başka miktar, tasarruflarınız da finansal sektörde yer alıyor.
18:33Bu finansal sektör de mal ve hizmet piyasasında malların harcanmasına,
18:39özellikle yatırım harcamalarının harcanmasına aracılık ediyor.
18:42Dolayısıyla gelirin bölüş dolaşımında ortaya konan malların satın alınabilmesi için
18:50tüm harcamalar, bu kanallardaki tüm harcamaların yapılması lazım.
18:54Yani tezgahta mal kalmaması lazım.
18:57İktisatı, İktisatı bunu gerçekleştiriyor.
İlk yorumu siz yapın