- 2 ay önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Bismillahirrahmanirrahim
00:30Anlaşılabilir ve özet bir şekilde ortaya koymak istiyoruz imkanlar üstünde
00:34Tabi burada öncelikli olarak vurgulamak istediğim bir iki nokta var
00:39İslam ekonomisi ile ilgili olarak burada anlatacağım hususların tamamını
00:45Şu anda içerisinde yaşadığımız kapitalist sistemin egemen olduğu şartları dikkate alarak
00:54Ya da bu şartlar içerisinde bu ortamda uygulanacak olan hususlar gibi değerlendirmeyin
01:01Bunu bir noktada tamamen yok sayın
01:05Az önce Abdullah hocanın konuşmasında belirttiği gibi
01:08İslam hükümlerinin tamamen hayata hakim olduğu bir sistem içerisinde uygulanan hükümler olarak değerlendirin
01:16Ki İslam'ın getirmiş olduğu ekonomik çözümler ancak kendi esaslarının cari olduğu bir ortamda
01:26Tatfik edildiği zaman kendisinden beklenen sonucu verebilir
01:29Şimdi iktisat ilmi ile iktisat nizamı ekonomik sistem arasında kısa bir ayrım yapmamız lazım
01:38Şimdi iktisat ilmi dediğimiz bu kavram aslında mal ve hizmetlerin üretimi ile alakalı teknik boyutu ele alan
01:48Yani bir ülkede bir toplumda mal ve hizmetlerin nasıl ve ne şekilde üretileceğini ne kadar verimli üretileceği noktasını ele alan bir bilimsel çalışma alanı olup
01:59Bunun dinlerle ideolojilerle direkt bir bağlantısı yoktur
02:05Yani bunu siz Amerika'dan da alabilirsiniz Rusya'dan da alabilirsiniz Çin'den de alabilirsiniz
02:11Çünkü bu üretimin arttırılması geliştirilmesi ile alakalı teknikler üzerindedir
02:17Fakat iktisadi nizam ekonomik sistem dediğimiz zaman ekonomik sistemi biz doğrudan doğruya belli bir inanç esası üzerine kurulu olan hususlar olarak nitelendiriyoruz
02:31Yani ekonomik sistemle alakalı bir çözüm üretmek istiyorsanız ve siz de Müslüman iseniz siz bu hususta alakalı çözümlerinizi kapitalist sistemin getirmiş olduğu teorilere ya da çözümlere bağlı kalarak ya da onları dikkate alarak ortaya koyamazsınız
02:50Koyduğumuz zaman İslam'ın arzu ettiği sonuçlar neticeleri elde etmeniz son derece zor olur imkansız olur başka bir ifadeyle
02:57Bu çerçeveden meseleye baktığımız zaman İslam'a göre iktisadi problem ya da İslam iktisadının siyasetinin temelinde o toplumda yani İslam toplumunda İslam'ın hakim olduğu toplumda yaşayan tüm insanların temel ihtiyaçlarının tek tek karşılanması esas üzerine kuruludur
03:21Başka bir ifadeyle İslam iktisadı insanı mutlak surette esas alan ve insanın eşrefi mahlukat olma niteliğini dikkate alarak onun yeme içme ve barınma gibi temel ihtiyaçlarının mutlak surete karşılanmasını dikkate alan ekonomik çözümler getirmiştir
03:40Ve İslam'ın ortaya koyduğu bu ekonomik çözümler uygulandığı zaman geçmiş tarihlerde ki bunun örnekleri vardır İslam'ın tatlikeli dönemlerde
03:49Toplumda fakirlik ve yoksulluk sorunu neredeyse yok denecek seviyelerde çözüme kavuşturulmuştur ki İslam tarihi boyunca özellikle İslam tarihiyle ilgili olarak kitaplar okuduğumuz zaman
04:05Ki burada en fazla dikkat çeken benim gördüğüm kadarıyla Osmanlı tarihidir çünkü Osmanlı tarihiyle ilgili çok fazla spekülasyonun varlığını çoğumuz biliyoruz
04:15Buna rağmen Osmanlı tarihinde en güvenilir ya da en meşhur kaynak Hammer bile Osmanlı tarihi üzerinde yaptığı araştırmalarda Osmanlı toplumunda fakirlikten yoksulluktan dolayı bir itirazın ses yükselmesinin olduğundan bahsedemez
04:31Bunu günümüz İktisat tarihlerinden Mehmet Hoca'nın da yaptığı çalışmalarda bu konuyla ilgili çok güzel ifadeler var ki o da çok açık net bir şekilde bunu ifade etmektedir
04:45Dolayısıyla İslam ekonomisinin temellerini esas aldığımız zaman bizim öncelikli olarak dikkat etmemiz gereken ya da İslam'daki ekonomik politika başka bir ifadeyle
04:57İslam'ı toplumda insanlar üzerine takdik eden devletin ve bu devlet yönetiminin uygulamalarında mutlaka ama mutlaka dikkat alması gereken husus
05:09O toplumda var olan tüm insanların temel ihtiyaçlarının garanti edilmesi ve bunun yanında da lüks ihtiyaçlar dediğimiz yani temel ihtiyaçlar dışında yiyecek, giyecek, mesken ki bunlara biz eğitim, sağlık ve güvenliği de dahil edebiliriz
05:26Bunun dışındaki ihtiyaçları temin edebilmeleri için de ortamları, imkanları ne yaptırsa sağlamaktır
05:33Bunun için İslam değişik konularda, değişik alanlarda bir takım hükümler getirmiş bu hükümleri İslam toplumunda tatbik edildiği zaman elbette ki bunların gerçekleştiğini görüyoruz
05:45Bunun yanında İslam ekonomisinin çok önemli bir şekilde ki bugün birinci oturumda ağırlıklı olarak vurgulanan
05:55Az önceki konuşmada da yine vurgulandığı şekilde kapitalist toplumlarda çok ciddi anlamda gelir adaletsizliği ve gelir dağılımından kaynaklı sıkıntılar var
06:08Yani gelirin çok büyük bir kısmı nüfusun çok az bir kesimin elinde ve gelir dağılımından kaynaklanan adaletsizlikler nedeniyle toplumda fakirlik, yoksulluk çok ileri safhalara ulaşmaktadır
06:22Peki İslam bu gelir dağılımının dengeli bir şekilde sağlanması mekanizmasında nasıl bir aktif rol oynuyor?
06:33Bununla ilgili olarak tabi çok detaylı hükümler var ama birkaç noktayı vurgulayarak geçmek istiyorum
06:38Birincisi Kur'an-ı Kerim'den Rabbimiz Azze ve Celle
06:41Keyla yekûne dûleten beynel agniye minkum
06:45Servet, varlık sizin sadece zenginleriniz arasında dönüp dolaşan bir şey olmasın
06:53Yani İslam'ın getirmiş olduğu ekonomik sistemde öyle bir yapı söz konusudur ki bu yapının tatbik edildiği ortamda servetin adil bir şekilde topluma dağılma mekanizması otomatik olarak gerçekleştiriliyor
07:06Bu gerçekleştirme mekanizmasının unsurlarından neleri biz burada örnek olarak verebiliriz?
07:12Örneğin kapitalist sistemindeki ki bugün konuşmalarında ekonomik krizden temelinde en başta gelen hususlardan birisi olarak banka sistemi vurgulanmıştır
07:22İslam faizli banka sistemini başka bir ifadeyle bugünkü şartlarda teknik bir ifadeyle kayd-i para dediğimiz hayali bir para gerçekte olmayan bir paranın oluşmasına imkan verecek bir yapılanmaya asla izin vermiyor
07:37Yine bu çerçevede ki bugünkü kapitalist sistemde kayd-i paranın oluşmasının en önemli araçtan birisi anonim şirketlerdir
07:46Anonim şirket yapılanmaları, kurulmaların temelinde yatan asıl temel husus kayd-i para oluşturmak, hayali para toplayabilmenin, elde edebilmenin bir enstrümanıdır anonim şirketler
07:58Bunu kapitalist sistemde çok yoğun bir şekilde kullanılıyor
08:02Yine İslam'ın ki birçok iktisatçının hemen İslam ekonomisi deyince özellikle vuruladığı zekat müessesesi, sadakalar ve başka konular yine gelir dağılımının adil bir şekilde sağlanmasındaki önemli mekanizmalardan birisidir
08:19Ama İslam devletinde, İslam ekonomisine gelir dağılımının sağlanmasındaki belki birçoğumuzun dikkatinden kaçan, görmediğimiz, duymadığımız, düşünmediğimiz
08:29Başka bir ifadeyle İslam'ın tatbik edildiği bir hayatta yaşanmadığımız için algılamaktan tamamen yoksun olduğumuz konulardan birisi de
08:38Kamu mülkiyetinden kaynaklı devlet gelirleridir
08:41İslam ahkamına göre kamu mülkiyeti dediğimiz bu mülkiyet tüm ümmete ait bir mülkiyettir
08:51Ve bu mülkiyetin çeşidi türünü ne olduğunu belirtmek istediğimiz zamanda
08:56Bugünkü ifadeyle tüm doğal kaynaklar yani petrolden yer altındaki kömür madenlerine, altına, uranyuma varıncaya kadar
09:08Yer üstündeki nehirler, ormanlar, denizler gibi bir ferdin mülkiyetine terk edilemeyecek kadar büyük miktardaki bu madenler, kaynakların tamamı İslam ahkamına göre kamu mülkiyeti çerçevesinde değerlendirilir
09:24Dolayısıyla İslam'da devlet bu kamu mülkiyetinden elde edilen gelirleri ümmete ayni olarak takdim edebileceği gibi
09:33Bunların bedelini farklı şekilde mal ve hizmet aktarımı şeklinde de ne yapabilir? Sunabilir
09:41Bu nedenle İslam ahkamına göre özellikle kamu mülkiyeti ki bugünkü şartlarda sadece petrolü esas aldığımız zaman
09:50Veyahut da doğal gaz ve petrolü İslam coğrafyasının sahip olduğu doğal ve petrolden kaynaklı gelirleri ele aldığımız zaman bile
09:58Bu gelirler İslam toplumunda hem fakirliğin ortadan kaldırılmasında hem toplumdaki birçok hizmetin sağlıklı, düzgün ve en üst seviyede sağlanmasında çok önemli bir kalem oluşturacağını hiçbir şüphesiz ki görebiliriz
10:13Örneğin eğer Suudi Arabistan'daki Muhammed Bin Selman
10:18Leonor Da Vinci'nin bir tablosunda dört yüz elli milyon dolar tek başına para ödeyebiliyorsa
10:27İslam ümmetinin bu tür kaynaklardan ne derece büyük gelir elde ettiğini oturup düşünelim
10:33Yani bugünkü rakamlara göre tabii çok net bilmiyorum ama görün bazı araştırmalara göre
10:41yüz yirmi beş trilyon dolarlık bir servetten bahsediliyor
10:45Yani yüz yirmi beş trilyon dolarlık serveti siz doğru bir şekilde ümmete yansıtırsanız
10:51Elbette ki bunun kendi içerisinde çok daha mükemmel ve sağlıklı sonuçlarının olacağını söyleyebiliriz
10:58Yine İslam mahkamına göre arazi hükümleri hem servetin dağılımında hem ekonomide üretimin artırılmasında önemli unsurlardan birisidir
11:10Ki arazi hükümlerinde örneğin tarımla ilgili olarak İslam şeriatı bir arazinin ister öşri arazi olsun isterse haraci arazi olsun
11:20Üç yıl üst üste işletilmeden atıl bir şekilde bırakılmasına cevaz vermemekte
11:27Üç yıldan fazla arazi artırı bırakırsa devlet o arazi o kişinin elinden alıp işletme gücüne sahip olan arazide üretim yapabilecek olan bir başkasına vermektedir
11:39Az önce bahsettiğim İslam'a göre şirketler ki toplumda gelir dağılımı noktasında çok ciddi anlamda bir rol üstlenir
11:49Ki bugünkü Türkiye'de veyahut da İslam dünyasında özellikle İslami banka diye isimlendirilen bu tür çalışmalar içerisinde
11:57İşte müşareke, mudarebe veyahut da daha farklı türdeki ortaklık türlerinin zikrediliyor
12:03Ama İslam ahkamında ya da özellikle İslam'ın hakim olduğu devlette, sistemde bu günkü katılım bankaları mantığıyla değil
12:12Tam tersine daha farklı bir yöntemle doğrudan doğruya ortaklıklar şeklinde sermayenin kullanılması, sermayenin atıl halde bırakılmaması, ekonomiye kazandırılmasıyla alakalı hususlar bulunmaktadır
12:29Yine günümüzdeki sistemde özellikle gelir dağılımını etkileyen, olumsuz etkilen ya da krizlerin sebebi olan hususlardan birisi de borsa özellikle vurgulamamız gerekiyor
12:41İslam ekonomisi hem gelir dağılımına engel olan, temel ihtiyaçların karşılanmasında ciddi sıkıntılar oluşan borsa gibi sistemleri de tamamen ne yapmaktadır, ortadan kaldırmaktadır
12:54Yine İslam ekonomisinin en önemli unsurlarından birisi mutlak surette para sistemidir
13:01Bizden önceki oturumdaki konuşmacıların vurgulamaya çalıştığı üzere
13:06Bugün dünyada Amerikan dolarına endeksi olan bir para sistemi var
13:111944 Bretton Woods'dan sonraki süreçte gelinen dönemde ama 1970'lerin maçında Amerika Bretton Woods'u da tamamen iptal etti
13:19Artık şu anda dünyadaki tüm paralar hem bir taraftan Amerikan dolarına endekslendi, Amerikan doları da serbest dalgalanmaya bırakıldı
13:27Amerika istediği zaman istediği miktarda istediği şekilde para basıyor
13:31Paranın normalde belli bir karşılığı olmadan hayali ekonomi noktasında çok ciddi bir olumsuz etkiler oluşturuyor
13:38İslam iktisadın temelinde ise altın standartı dediğimiz altın ve gümüşü esas alan bir para vardır
13:46Devlet para basmak istediği zaman kendi elinde bulunan altınları ve gümüşleri dikkate alarak ancak para basabilir
13:55Bunun dışında devletin para basması buna bağlı olarak da hayali bir ekonominin ya da servetin belli kişilerin elinde yoğun bir şekilde birikmesine imkan veren bir ekonomik sisteme de otomatik olarak engel olmuş olur
14:11Yine İslam'ın öngördüğü üç tane temel mülkiyet var
14:14Bunlardan birincisi ferdi mülkiyet
14:16Mülkiyet kişiler Allah'ın helal kavuş olduğu her türlü nesneyi mülk edinebilirler
14:23Bunları mülk edinmelerinde İslam herhangi bir şekilde engel koymuyor
14:27Bir başkası ikinci mülkiyet çeşidi kamu mülkiyeti
14:31Kamu mülkiyetini az önce anlatmaya çalıştım
14:33Fertlerin mülk edinmelerine imkan bırakılması imkan olmayan bir ülkedeki yollar, denizler, nehirler, göller, ormanlar ve her türlü yer altı kaynakları gibi
14:45Hususlar kamu mülkiyeti çerçevesinde değerlendirebiliriz
14:49Üçüncü mülkiyet çeşidi ise devlet mülkiyetidir
14:52Belki devlet mülkiyeti ile kamu mülkiyeti arasında bazı karıştırmalar söz konusu olabiliyor
14:57Ayrımda bir takım sıkıntılar var
14:59Ama devlet mülkiyeti ile kamu mülkiyeti arasındaki en önemli fark
15:04Kamu mülkiyetini devlet her ne kadar sevk ve idaresini üstleniyor olsa da
15:10Devlet başkanı kamu mülkiyetinin tasarrufunda kendi irade ve görüşüne göre hareket etme hakkına şansına sahip değildir
15:18O şehri hükümler ona nasıl göstermişse ona göre hareket edecek
15:22Ama devlet mülkiyeti kapsamında olan gelirleri ise devlet başkanı ümmetin masraatına, kendi halkını çıkarına uygun gördüğü şartlar çerçevesinde değerlendirebilir, kullanabilir
15:36Bunun için özellikle haraç ve cizye gibi gelirler ki haraç gelirleri İslam devletinde aslında çok ciddi bir yer tutar
15:45Çünkü İslam mahkamına göre araziler iki ana gruba ayrılır
15:49Birincisi haraci arazi ki bunun tarifi kuvvet kullanılmak suretiyle fethedilen topraklar haraci arazi sayılır İslam mahkamına göre
15:58Örneğin Türkiye, İslam mahkamına göre geçmişteki uygulamalarda da böyleydi
16:03Anadolu toprakları, Arap Yarımadası'nın üst kısımları ve Avrupa'daki İslam'ın tatbik edildiği bölgeler
16:11Örneğin İspanya'yı bununla sayabilir, şu andaki Yunan, İstanbul, Bulgaristan, İslam mahkamına göre o dönemde haraci araziydi
16:17Haraci arazinin ise rekabesi yani aslı devlete aittir
16:22Fakat o arazinin menfaati kullanımı da o bölgede yaşayan insanlara aittir
16:28Ancak o bölgede yaşayan insanlar o arazi kullandıklarından dolayı devletin bellediği belli oranlarda devlete bir miktar ödeme yapmak durumundadırlar
16:38Dolayısıyla
16:45Dolayısıyla İslam'ın ekonomik sistemin esasları ile ilgili olarak bizim mülkiyet çeşitlerini çok iyi bir şekilde kavramamız lazım
16:54Tabi bunun uygulama sonunda bize nasıl sonuçlar getireceğini biraz daha detaylı konuştuğumuz zaman anlaşılabilir
17:02Şu anda ana hatlarıyla anlattığım için belki kavramakta sıkıntı çekebiliriz
17:07Bir diğer önemli nokta İslam'daki ekonomik sistem açısından vergiler ve vergi gelirleridir
17:14İslam ekonomisinde vergi devletin asli ve süreklilik arz eden gelir kalemlerinden birisi değildir
17:23Yani devletin az önce söylediğim anlattığım çerçevede hem kamu mülkiyetine ait gelirlerden
17:31Hem haraci arazi, cizce ve başka bir takım gelir kalemlerinin elde ettiği gelirler vardır
17:37Bu gelirler devlet harcamalarının karşılanması için yeterli olduğu müddetçe devlet vergi alımı cihetine gitmez
17:44Fakat devletin kasasında devlet harcamalarını özellikle de zorunluluk arz eden bir takım harcamaların karşılanması için yeterli miktarda para bulunmadığı zaman
17:57Devlet vergi talep etme durumunda kalır
18:01Ancak devletin böylesi bir durumda vergi talep edecek olması halinde bu vergi toplumdaki asgari ya da hayat standartına göre geçim şartlarına, geçim seviyesine sahip olan insanların sahip olduğu gelirden üstündeki miktardan alınır
18:19Yani toplumun tamamına yayılmış olan, zengin fakir ayırmadan, yoksul ayrım yapılmadan toplumun tümünden alınan bir vergi kalemi olarak değil
18:27Belli gelir seviyesinin üstündeki olan insanlardan ve ihtiyaç miktarınca belki başka bir ifadeyle proje bazında lokal anlamda toplanan gelirlerden oluşur
18:39Tabi bu günümüz şartları çerçevesinde devletin harcama kalemleri çok yüksek olabilir
18:49Bu kalemlere bağlı olarak devlet o gün şartlarda bunu değerlendirecektir
18:53Bununla ilgili şu anda net bir rakam vermek ya da oran vermek şansına elbette ki sahip değiliz
18:58Yine üretimin arttırılmasında İslam'ın temel kaynaklarından en önemlisi tarım
19:06Bunları ana başlıklarla zikredecek olan tarım, sanayi, ticaret ve insan gücü üretim kaynaklarının dört ana temelini oluşturuyor
19:15Tarımla ilgili İslam ekonomisinin İslam şeriatını getirdiği bir takım hükümler olduğunu söylemiştim az önce
19:21Burada ana başlıkla üç tane şeyi söyleyebiliriz
19:25Birincisi toprağa sahip olma keyfiyeti
19:27İkincisi toprakta çalışma keyfiyeti
19:29Üçüncüsü topraktan elde edilecek verimliği artırma keyfiyeti
19:34Ki bunlarla ilgili olarak da İslam'ın kendi içerisinde detaylı hükümleri var
19:39Sanayi meselesi İslam ahkamı açısından çok önemli bir konu
19:44Sanayide İslam az önce bahsettiği kamu mülkiyetine ait mallar var
19:49Petrol gibi, doğalgaz gibi
19:50Özellikle İslam ahkamı bunların kamu mülkiyeti içerisinde değerlendirdiği için
19:56Bir maddenin aslı kamu mülkiyeti çerçevesinde değerlendiriliyor ise
20:01O maddenin ilk işlenmiş ham madde olarak işlendiği sanayi tesislerinin de
20:07Kamu mülkiyeti çerçevesinde değerlendirilmesi söz konusu olabiliyor
20:10Yani eğer petrolün rafineride işlenmesi söz konusuysa ki mutlak işlenecek
20:16Rafineri devlet mülkiyeti kapsamında değerlendirilir
20:19Ama rafineriden çıkan ürünler artık özel sektör tarafından istediği şekilde
20:24Üretim materyali olarak rahatlıkla kullanılabilir
20:27Alım satıma söz konusu edilebilir
20:28Aynı şekilde demir çelikte
20:30Demir ilk ham madde olarak çıkması noktasında
20:33Madem ki demir çeliğin ham maddesi
20:37Bu tür sahalar kamu mülkiyetindendir
20:40Öyleyse bununla ilgili sanayi tesisleri de bu kapsamında değerlendirilir
20:43Ama İslam ahkamı özellikle sanayinin en üst seviyede olmasını gerektiriyor ki
20:50Bununla ilgili özellikle Kur'an-ı Kerim'deki
20:52Düşmanlarımıza
20:56Düşmanlarınıza karşı besile atlar hazırlayın
21:02Ayet-i Kerim'e çerçevesinde İslam alimleri
21:04İslam toplumunda sanayinin ve o sanayinin gelişmesiyle alakalı
21:08Her türlü teknik ve teçhizatın en üst seviyede olması gerekli
21:12İlgili hususları ne yapmışlardır vurgulamışlardır
21:15Bir başka nokta ticaret ki ticaretle alakalı İslam'ın detaylı hükümleri var
21:19İç ve dış ticaret olarak
21:21Sadece dış ticaretle alakalı hükümlerde İslam
21:24Bugünkü sistemde olduğu gibi malın menşeini esas alarak değil
21:30Tacirin tabiiyetini esas alarak
21:34İslam ahkamı düzenlemeler getirmiştir dış ticarette
21:37Eğer bir kimse İslam devletinin tebaasından ise
21:40O kimsenin dış ticarette yapacağı uygulamalar farklıdır
21:44Ama İslam devletinin tebaasından değilse yani darul harpta yaşan bir kimse ise
21:50Velev ki Müslüman dahi olsa ona karşı uygulanacak olan ticaret hükümleri farklıdır
21:54Yine İslam'ın dış ticaretle ilgili olarak getirdiği hükümlerden bir tanesi
21:59Resulullah Aleyhisselatü Vesselam'ın
22:01La yedhul cennete sahibu meksin hadisi dikkate alınarak
22:05Gümrük vergisi alan kimse cennete giremez hadisi dikkate alınarak
22:10Dış ticarette vergi esasını değil mukayeseyi yani pardon
22:16Karşı devlet bize ne kadar vergi uyguluyorsa
22:21Biz de onlara aynı miktarda vergi uygulama esasına göre dış ticaretimizi yürütürüz
22:27Bu şekilde de şey yaparız
22:28En önemli unsurlardan birisi insan göcü, insan emeği
22:32Elbette ki insan emeği noktasında özellikle İslam şeriatıyla kapitalistim arasında
22:37Vurgulanması gereken konulardan birisi
22:41Emeğin ücretinin nasıl tespit edileceği meselesidir
22:45İslam şeriatı emeğin ücretinin tespit edilmesinde
22:48Bugün kapitalist dünyada sistemde olduğu gibi
22:51Asgari ücret ya da asgari geçimlik düzeyi diye bir kavramı
22:55Hiçbir surete esas almaz
22:57Bir emeğin sağladığı faydayı dikkate alarak ücretlendirmeyi
23:01Piyasa koşullarına göre gerçekleştirir
23:03Ve kişinin bu noktada almış olduğu ücretin
23:06Değişik sebeplerden dolayı kendi geçimini sağlamaya yeterli olmayacak olması halinde
23:12Bu defa ona devletin zekat gelirlerinden, sadaka fonundan ve başka gelirlerden gerektiği zaman
23:19Bu tür kimselere takviye destekte bulunabilir
23:22Şimdi başlangıçta da söylediğim gibi
23:26İslam ekonomisiyle ilgili esaslar çok daha uzun bir vakitte
23:30Daha detay bir şekilde anlatılmak gerekiyor ama
23:3220 dakikalık sürede ancak bu kadarını zikredebildim
23:36Vaktinde dolduğunu işaret ediyor arkadaş
23:39İki dakikada geçmiş
23:40Hakkınızı helal edin
23:41Dinlediğiniz için hepinize Allah razı olsun
23:43Esselamu Aleyküm ve Rahmetullahi ve Berekatuhu
İlk yorumu siz yapın