00:00Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, 2025-2027 yıllarını kapsayan orta vadeli programı açıkladı.
00:06Hükümetin ekonomiye yönelik 3 yıllık hedeflerini ve stratejilerini içeren bir yol haritası olarak açıklanan OVP'de yine benzer konu başlıkları ele alındı.
00:15Ekonomik istikrarı sağlamak, büyüme hedeflerini belirlemek ve mali disiplini korumak.
00:20Cevdet Yılmaz özellikle enflasyon vurgusu yaparak kademeli düşüşlerle tek haneye inme hedefinden bahsetti.
00:27Fakat orta vadeli programda bunun uzak bir hedef olduğu da itiraf edilmiş oldu.
00:32Zira geçen sene açıklanan programda 2024 yıl sonu enflasyon hedefi %33 iken bu seneki programda hedef %41.5.
00:42Benzer şekilde 2024 büyüme oranı hedefi ise %4'den %3.5'a çekildi.
00:482025 büyüme oranı hedefi de önceki plana göre 0.5 puan aşağı çekilerek %4 oldu.
00:55Yani finansal büyüme programı da beklentiyi karşılamadı.
00:59Yeni orta vadeli programda cari açığın gayri safi yurt içi hasılaya oranında belirlenen hedef 2024 yılı için %-3.1'den %1.7'ye çekildi.
01:11Yanı sıra bütçe açığı tahmini %6.4'den %4.9'a geriledi.
01:16Kapanmak bilmeyen cari açık maalesef bu senede artarak devam edeceğe benziyor.
01:21Programda bir başka çarpıcı veri döviz kurlarında kendini gösteriyor.
01:25Orta vadeli programda 2025 yılının ilk çeyreğinde dolar kurunun 42 lira olacağı tahmin ediliyor.
01:32Şimdi orta vadeli program kapsamındaki bütün bu tahmin ve öngörüleri ekovizyonda değerlendirelim.
01:39Bakalım hedeflerin gerçekleşebilme kabiliyeti ne kadar?
01:43Verileri daha anlaşılır kılmak adına şunları söyleyebiliriz.
01:46Önümüzdeki 3 yılda enflasyon yükselişine devam etse de 3 yılın sonunda düşmeye başlayacak.
01:53Bu demek oluyor ki vatandaşın alım gücünde zayıflama devam edecek.
01:57Yanı sıra mali tablo en erken 3 sene sonra duru anlaşacak.
02:02Büyüme hızı da o oranda artacak.
02:04Fakat bu süreçte mali disiplinden taviz vermemek için hayat pahalılığı ve vergi yükü artmaya devam edecek.
02:12Özellikle finansal anlamda orta gelirli sınıfı oluşturan esnaf ve işletmeler önümüzdeki 3 yol içerisinde düşük gelirli kategoriye girebilir.
02:22Zira yeni vergi paketleri, yeni gelir kalemleri onları bekliyor.
02:26Döviz kurunun artacak olması da yatırım düşünen firmalarda belirsizliklere yol açtı.
02:32İrili ufaklı birçok şirket yatırım yapmak yerine sermayelerin yüksek faiz getirisi ile değerlendirme yolunu seçtiler.
02:39Bu yüzden OVP'de öngörülen istihdam oranı da hedeften şaştı.
02:44Zira 2024'te %9.3 olan işsizlik oranı 2025'te %9.6 olarak güncellendi.
02:53Aslında böylesi yüksek faizin olduğu bir tabloda işsizliğin çok daha artmış olması beklenir.
02:59Sadece işsizlik mi?
03:01Küçük ve orta ölçekli işletmelerin iflas bayrağını çekmesi uzak ihtimal değil.
03:06Çek ve senetlerin karşılıksız kalması, daha açık bir ifade ile karşılıksız kalma düşüncesi bile piyasa verilerinde düşüşlere neden olmaya geser.
03:15Şirketler mal satabilmek için girdiği fiyat rekabetinde taban ve tavan fiyat makasını daraltmak zorunda.
03:21Bu da karlılığın düşmesi, ekonomik canlılığın azalması demek.
03:26Bu sürecin normale dönmesi için piyasanın durağınlaşıp faizlerin düşmesi ve döviz kurunun makul bir yerde istikrar kazanması gerekiyor.
03:35Fakat OVP'ye göre bu beklentiye ancak 2027'de ulaşılabilir gözüküyor.
03:41Bu sene nispeten gerçekçi bir orta vadeli program hazırlanmış.
03:44Geçen sene düşük faiz politikası ile ulaşılan büyüme hedefine bu sene benimselen yüksek faizli rasyonel politikalar ile ulaşılamayacağı itiraf ediliyor.
03:55Hatta yüksek faiz döviz ateşini söndüremediği gibi son OVP'de her zamanki gibi itibardan tasarruf tedbirleri de yer almamış.
04:04Parasal sıkılık kamu maliyesi ile sınırlandırılmış.
04:07Ödemeler dengesi başlığı altında milletvekilleri, bakanlıklar ve cumhurbaşkanlığı kurumu nezdinde bir çalışma yer almamış.
04:16Ama uçan kuştan, akan sudan, atmosferdeki gazdan nasıl vergi alınır diye planlama yapılmış.
04:23Yine OVP'nin öngörülen yeni yıl kur hedefi ile bir yıllık dolar kurumdaki artış miktarı %42'yi geçiyor.
04:30Daha da vahim olanı bu yeni strateji ile maalesef enflasyon da düşmüyor.
04:35Hatta kısa vadede artış öngörülüyor.
04:39Üstelik halkın omuzlarındaki vergiler akaryakıt fiyatları ve enerji maliyetleri de artarak yoluna devam ediyor.
04:46Döviz endeksli otoyollar, köprüler zamlanıyor.
04:49Akaryakıt endeksli tarım ürünleri, deniz ürünleri, beyaz ve kırmızı et fiyatları yükseliyor.
04:53Gelinen noktada ne eski ortodoks ekonomi modeli, ne bir önceki heterodoks model, ne de şimdiki liberal rasyonel politikalar toplumsal refahı sağlamadı.
05:06Üstelik büyümeyi de gerçekleştiremedi.
05:08Halkın alım gücü yükselmediği gibi cari açığı kapatmak da yine dar gelirli vatandaşın ödeyeceği vergilere bağlandı.
05:16Şimdi bu politikaları savunanlar henüz çok erken zamana ihtiyaç var diyecekler, diyebilirler.
05:23Fakat beklenilen zaman geldiğinde ve hedeflenen refah seviyesinde ulaşılamadığında bunun hesabını kim verecek?
05:30Daha önce defalarca denenip başarıya ulaşılamadığında suçlu ilan edilen Merkez Bankası Başkanı mı görevden alınacak?
05:39Yoksa Maliye Bakanı Mehmet Şimşek görevden affını mı isteyecek?
05:43Ekonominin bu kötü gidişatının kişilerle, bakanlarla ve onların uygulamaya koydukları modellerle alakasının olmadığı artık kabul edilmelidir.
05:53Yapısal reform adı altında her sene yapılan bu plan ve programlardan vazgeçilmelidir.
05:59Yapısal reform yapmak isteniyorsa ekonominin sil baştan bütün yapısal dinamikleriyle reform edilmesi gerekir.
06:05Fakat bu kapitalizmin gölgesi altında ve onun izin verdiği ölçüde değil, bambaşka, yepyeni ve özgün bir şekilde yapılmalıdır.
06:14Mesela batılı kapitalist ülkelerin bile acaba diyerek araştırdığı, incelediği ve öğrendiği İslam'ın ekonomi modeli pek tabii araştırılıp incelenebilir.
06:26Sonra para sistemi, gelir adaletinin nasıl sağlandığı, finans yönetimi, tarım ve hayvancılık politikası, üretim ekonomisi, ödemeler dengesi ve fiyatlama metodunun İslam'da nasıl işlediği öğrenilmiş olur.
06:41Ve bütün bunlar hayata geçirildiğinde kalkınmanın nasıl gerçekleştiği çok net görülecektir.
06:47Böylece enflasyonun sebebinin tek başına faiz olmadığı, faizin ise enflasyonun sonucu olmadığı daha net anlaşılmış olur.
06:56Bu şekilde krizlerin ve iktisadi buhranların yegane kaynağının kapitalizm olduğuna hem aklen hem de kalben ikna olunur.
