- 4 months ago
Join us on SunStar Pitik as we talk with freelance photojournalist Jacq Hernandez about the challenges and responsibilities of covering disasters—typhoons, floods, earthquakes, and more.
Category
🛠️
LifestyleTranscript
00:00:00We'll be back.
00:00:30Mayong gabi!
00:00:34Simula na pala.
00:00:36Mayong gabi, satanahan, balik takaroon after two episodes na wala tayo koan ka ng live kay,
00:00:45naghan mag-disaster, nagsugod sa bagyo, then naglinog, then daghan kita coverage na dapat buhaton para sa public.
00:01:00Huwag sa awareness.
00:01:02Karong gabi, atong, magtatagalog na ako, change language.
00:01:10Ngayong gabi, kasama natin ulit ang ating favorite na kaibigan,
00:01:16si Boss Jack Hernandez, pag-uusapan natin ay ang responsibilities, anong dapat gawin sa mga disaster coverage,
00:01:29hindi lang sa disaster, o siguro kung ano-ano palang disaster, like earthquake, o landslide, or flooding, na sana hindi naman mangyari.
00:01:43Si Jack Hernandez, bossing!
00:01:48Maayong gabi sa inyong tanan, and thank you, Carlo, for inviting me again.
00:01:53Siyempre.
00:01:54Kailangan.
00:01:56Ayun.
00:01:57First thing, sige, unahin natin yung sa ano muna, sa bugo, yung bago lang.
00:02:08Sige.
00:02:08Adi, unahin natin yung bugo.
00:02:10Sige, unahin natin yung bugo.
00:02:11Pwede naman.
00:02:13Yeah.
00:02:14Sige.
00:02:14Adi, yung taal muna, taal.
00:02:16Ah, sige.
00:02:16Sige, sige.
00:02:17First thing mong, yung coverage kasi ng taal, yung before pa yun ng ano eh, nung COVID.
00:02:27Oo, before COVID.
00:02:282019 siguro to?
00:02:302020.
00:02:31Ah, 2020, January 2020.
00:02:33Oo, ang tama.
00:02:34At tatatangan ko yun kasi before sinulog yun.
00:02:37Oo.
00:02:37So, nandun ka pa sa Cavite noon.
00:02:39Sa Silang ako na matira.
00:02:40Oo.
00:02:40So, victim din ako doon.
00:02:43Umabot yung ash.
00:02:44Oo, grabe.
00:02:45Sobra.
00:02:45So, unang, nasa isip mo nung, nasa isilang ganun?
00:02:51Mm-hmm.
00:02:52Unang nasa isip mo as a photojournalist na, yun nga, buglang pumotok ng malaking, malak, yun?
00:03:03Malaki eh.
00:03:03Malaking ash na sumabog yung ano, taal.
00:03:07Siyempre, um, first reaction, siyempre, titignan mo yung news.
00:03:11Diba?
00:03:12Kasi kung makakarating pa sa area nyo, yung mga ganyan.
00:03:16Basta always be informed lang naman talaga.
00:03:18Yun yung key.
00:03:20So, anyway, before anything else, I like to, ano muna, kung ano yung importance ng photojournalism sa disaster.
00:03:27Okay, sige, sige.
00:03:27So, kasi baka naku-confuse yung iba.
00:03:31Para kasi sa amin, ang, bakit importante ang photojournalism is to document first things, first to document, diba?
00:03:40And next, to inform the public what's happening sa ground.
00:03:44And next is, yung pinaka-importante is to, ano, mobilize, help, assistance sa mga taong nangangailangan.
00:03:52So, yun yung goal talaga ng photojournalism sa disaster.
00:03:59Para makawary yung mga kailangan makita.
00:04:01Oo.
00:04:01They need to see kung ano ba na nasa ground.
00:04:04Diba?
00:04:05Parang ganun.
00:04:06So, yun ang, para lang malinaw natin sa public, yun yung, yun yung, ano, hindi kami nag-exploit.
00:04:13We're there to inform the public kung ano yung mga nangyayari, kung anong impact nun sa isang community.
00:04:20And, to help mobilize aid para sa kanila.
00:04:26Tsaka, ayaw na ayaw natin yung ganyan, eh.
00:04:28Oo.
00:04:28Lalo na, yun nga, disaster, dami nga.
00:04:32Talagang trabaho lang talaga natin yung puntahan yun para makatulong din tayo.
00:04:38Yes.
00:04:38Yun naman talaga yung goal namin, diba?
00:04:41Hindi, hindi ka pupunta rin para lang mag-content.
00:04:44Picture, picture.
00:04:44Diba?
00:04:45Selfie.
00:04:45No.
00:04:46Merong purpose lagi kung bakit ka mag-document ng isang disaster.
00:04:50And, yeah, like with Taal, so, ano na ako dyan, eh.
00:04:56Aftermath, yung covered lahat ng ash.
00:04:59Yung place namin, lahat, as in, totally lahat ng kabuhayan.
00:05:04Pati mga pinya, dun sa Taal, sa Tagaytay, lahat gray.
00:05:11So, yun, people saw that and it triggered a lot of help from the government and also private sectors.
00:05:18So, yun naman lagi ang purpose.
00:05:22Yun, sa safety mo mo.
00:05:26And, yeah, sa, dapat, another ano yan, safety, dapat, safety first.
00:05:31Diba?
00:05:32Huwag mong, paano ka mag, how can you tell your story if you're gonna be part of the tragedy?
00:05:38Diba?
00:05:38Ano mangyayari, kung dagdag ka pa sa, ano, asakasuhay na mga response to you?
00:05:45Kaya nga yun, ginawa mo nung papunta ng Bugo.
00:05:48Oo, kumuntik na.
00:05:49Mamaya.
00:05:49Kumuntik na.
00:05:50Sige, sige, later on.
00:05:51Yes.
00:05:52And that's the bottom part, because we're still in the house.
00:05:57What I did here was cover of a bar.
00:06:03It was in the house.
00:06:05I saw the cell phone.
00:06:07It was a big deal.
00:06:08It was a big deal.
00:06:09It was a big deal.
00:06:10Yes.
00:06:11And I was in a big deal.
00:06:12I was in a big deal.
00:06:13And I was in a big deal.
00:06:14I was in the house with my family.
00:06:15I was in the house.
00:06:16It was in the house.
00:06:17Yes.
00:06:18I'm not going to die.
00:06:20They're going to die.
00:06:22They're going to die.
00:06:24I'm dying all my plants.
00:06:28So it's so good.
00:06:30When you're covering it,
00:06:32you're not too hard.
00:06:36I'm still on the drone.
00:06:38But it's so good.
00:06:40After the drone is gray,
00:06:42I'm afraid.
00:06:44I'm afraid.
00:06:46You need face mask,
00:06:48equipment.
00:06:50Drive. It's pure ash.
00:06:52You're on the motor.
00:06:54Yeah, it's a car.
00:06:56It's really hard.
00:06:58Especially when you inhale.
00:07:00Sulfur.
00:07:02Isn't it affected by
00:07:04the ash in the aircon?
00:07:08Yes, we didn't have aircon before.
00:07:10We need to be safe.
00:07:14Again, the aircon coverage
00:07:16that was done,
00:07:18we contacted Aldo.
00:07:20We came back to it.
00:07:22We also found that
00:07:23It's a sulfur.
00:07:24It's possible
00:07:26for the rain.
00:07:28It's possible through the rain.
00:07:30It's very difficult.
00:07:32Maybe.
00:07:33I don't like it.
00:07:34I don't like it too.
00:07:35It can be really effective.
00:07:36It can be effective,
00:07:38makes the car care about.
00:07:39Yes.
00:07:40Yes.
00:07:41You know,
00:07:42you need to believe that when you cover the disaster,
00:07:44you need to be prepared for you.
00:07:47Do you need to be an ID,
00:07:49if you're on the internet
00:07:51you need to be an ID.
00:07:55Yes.
00:07:56Next,
00:07:57the proper gear,
00:07:58do you need to be an ID,
00:08:01What I remember from Noel Celis, she was a few days ago, she came to me.
00:08:09Oh, she came to me.
00:08:11She came to me.
00:08:13Oh, she came to me.
00:08:16What are the other ways?
00:08:18Odette!
00:08:19Odette!
00:08:20Odette!
00:08:21She's here, Odette!
00:08:22It's hard.
00:08:23Yeah, great.
00:08:24We're all affected.
00:08:26Sobrang worse.
00:08:28Okay, let me tell you.
00:08:30Odette.
00:08:32You know what?
00:08:34Odette.
00:08:36Imagine Cebu City.
00:08:40You can see it in total chaos.
00:08:44It's crazy.
00:08:46The capital.
00:08:48After the morning,
00:08:50I was walking around
00:08:52one hour or two hours
00:08:54around the city.
00:08:56I was walking.
00:08:58I was walking alone.
00:09:00I was walking alone.
00:09:02I was walking alone.
00:09:04You'll see them as much.
00:09:06They won't know what to do.
00:09:08There's no current.
00:09:10There's no water.
00:09:12You need to document
00:09:14what's going on.
00:09:16Publish it.
00:09:18It will trigger chain reaction.
00:09:20After that,
00:09:22Pour in yung assistance na kailangan nyo, tulong from the government, at sa mga private sectors,
00:09:28para makabangon muli.
00:09:34Ah, nagko-cover ka para sa, okay naman sabihin eh, Rappler.
00:09:38Yes sir, ah mag-tandem naman ng Sunstar at Rappler, so it's okay.
00:09:42Oo nga pala.
00:09:44Yung pag cover mo nun, diba hirap tayo mag, paano mo nagagawain?
00:09:50Signal.
00:09:52Akat kami sa, ano, sa taas, para makakuha ka lang ng signal.
00:09:56Dahan nga na eh, brown out, walang tubig.
00:09:59Oo, hirap, hirap.
00:10:00Halos isang buwan walang tubig, tapos weeks ang kuryente, wala.
00:10:07Pero ang nakakatawa dun, makikita mo yung resilience ng mga Cebuano.
00:10:12Alam mo yun, makikita mo agad, pumumikot ako sa kolon,
00:10:16na sold out ang lahat ng generators.
00:10:19Imagine, yung generator ka agad.
00:10:22So, ubos ang mga generator, tapos ang daming nagbebenta ng solar.
00:10:26Alam mo yun, makikita mo talaga yung effort ng mga sinwar.
00:10:30Minsan nga na, ano, pag, nung COVID nga, diba, yung mga tao, gumagawa ng,
00:10:37wala sa loob ng bahay, gumagawa ng, kung ano-ano, yung, kung baga hobby nila na,
00:10:43para hindi lang mga, ano, volume.
00:10:46Ano din sila eh? Ano tawag dun?
00:10:49Ano tawag dun?
00:10:51Ano tawag dun?
00:10:53Basta madaming naiisip, may mga mga plantita.
00:10:56Diba, basta magpagaling sa, pagdating sa disaster, napaka ano ng mga Cebuano.
00:11:02Lalo na sa, pagdating sa Bogo, yung earthquake na nangyari.
00:11:06Diba?
00:11:07Yung sa Bogo, kahit tayo, ano eh, apektado din.
00:11:12Sobrang apektado din, parang nung audit.
00:11:14Oo, same.
00:11:15Nakailang yung disaster na, ano.
00:11:17Sunog.
00:11:18So, grabe.
00:11:19Flooding.
00:11:21Ano ba?
00:11:23So, ako nga, four years sa Cebuo, pero nakailang disaster na tayo dito.
00:11:27Diba?
00:11:28Dami kasing bagyo dito, dumadaan din.
00:11:30So, mostly ang bagyo, Luzon, tsaka Visayas.
00:11:33May nanaw, kunti lang.
00:11:35Pati Palawan.
00:11:37Lalo na Palawan, wala.
00:11:39Ayun, sa Bogo, ninyari nun.
00:11:44Oo.
00:11:45Nagkatext pa kami ni Carlo.
00:11:48Tara na.
00:11:49Pagkatapos yun ng coverage ng ano eh.
00:11:51Archbishop.
00:11:52Yung bagong Archbishop dito sa Cebu.
00:11:56Masaya pa kami na.
00:11:59Yes!
00:12:00Tapos na yung hectic na coverage na yan.
00:12:03Oo, makakapahinga na kami.
00:12:04Pahinga na.
00:12:05Yun.
00:12:06Medyo pagod na pagod.
00:12:09Tapos tulog na ng gabi.
00:12:11Pigla na lang.
00:12:12Pigla na lang.
00:12:13Lumindog.
00:12:14Ang lakas.
00:12:15Ang lakas.
00:12:16Ayan na nga.
00:12:17Unang isip ka agad.
00:12:20Lalabas ako.
00:12:21Oo.
00:12:22Hindi.
00:12:23Kasi may baby ako.
00:12:24Oo, yun nga.
00:12:25May baby ako na nasa ilalim kami ng basement.
00:12:28Yung nga.
00:12:29Photojournalist.
00:12:30Pero, siyempre isipin mo na na yung family mismo.
00:12:32Pagpamilya mo.
00:12:33Family mismo.
00:12:34Na.
00:12:35Ayun.
00:12:36Kung safe ba sila o hindi.
00:12:37Oo.
00:12:38So, yun.
00:12:39Tinawagan ako ng office na puta ka ng bugo.
00:12:42Pagkatapos nun.
00:12:43Sabi ko.
00:12:44Sige, hindi na lang ko lalabas ng Cebu City.
00:12:47Pero pwede mga 1.30 na lang ako to.
00:12:49Syempre kailangan ko munang isafety mo na lahat.
00:12:51Oo.
00:12:52Tama.
00:12:53O.
00:12:54Lalakas ang aftershock mo nga eh.
00:12:55Oo.
00:12:56Talagang mabigat talaga na pumunta sa place na yun.
00:12:59Actually.
00:13:00New Year.
00:13:01Pasko.
00:13:02Wala.
00:13:03Sa bahay eh.
00:13:04Kukover tayo ng mga ganyan.
00:13:06Coverage.
00:13:07Talagang medyo sanay na din.
00:13:09Pero iba pa din talaga yung disaster na may danger na mangyayari.
00:13:14Ikaw, pumunta ko agad lang.
00:13:16Yeah.
00:13:17Nag IT park ako.
00:13:18IT park.
00:13:19Right after nung mga 15 minutes after nung lindol.
00:13:22Kasi mapifeel mo naman eh.
00:13:24Sa instinct mo yan.
00:13:25Ibang klaseng lindol to.
00:13:27So after that, 15 minutes or 20 minutes pumunta tumakbo na kagad ako sa IT park.
00:13:32And yun nga.
00:13:33Nakita ko lahat.
00:13:34Grabe.
00:13:35Yung mga pinababa yung mga BPO workers.
00:13:36Yung ibang mga residential.
00:13:37Sa condominiums.
00:13:38Nakababaan sila.
00:13:39Ang daming nag ano.
00:13:41Anxiety attack.
00:13:42Hyperventilation.
00:13:43Ang daming ambulance.
00:13:45Talagang chaos siya.
00:13:46Nagkakagulo.
00:13:47Tapos nagsabi sa akin yung isang emergency response na sa BOGO daw may mga namatay.
00:13:54Sinabi niya sa akin.
00:13:55So muwi muna ako.
00:13:57File ng picture para kailangan mabilis kasi kapag mailabas kagad.
00:14:02Tapos after that.
00:14:03Yan na.
00:14:04Nag-communicate na kami ng ibang mga media.
00:14:06Si Carlo.
00:14:07May message ko rin.
00:14:08Hindi ako nakita.
00:14:10Tapos.
00:14:11Ang nangyari.
00:14:12Wala akong choice.
00:14:13Kung gusto kong pumunta.
00:14:14Hindi ako natulog.
00:14:15Wala talagang tulog.
00:14:16Tapos.
00:14:17Ano.
00:14:18No choice.
00:14:19Nag-motor ako.
00:14:20From Cebus.
00:14:21From Mandawi.
00:14:22Banilad.
00:14:23To BOGO.
00:14:24Motor.
00:14:25First time kong mag-travel ng long drive talaga ng motor.
00:14:28Tapos umuulan pa siya.
00:14:30Oo.
00:14:31Palakas ulan na.
00:14:32Grabe.
00:14:33Nakakatakot.
00:14:34So.
00:14:35During the travel.
00:14:36Almost two and a half or three hours ba.
00:14:37Hindi ko na-travel.
00:14:38Humingi ko ko masadaan nun para mag-picture.
00:14:39Oo.
00:14:40Usually stop.
00:14:41Pagdating sa Sogod.
00:14:43Ah.
00:14:44Na-picture ka na nung landslide.
00:14:45Nakikita mo na talaga yung mga disaster.
00:14:46Rockslide pala yun.
00:14:47Grabe.
00:14:48Oo.
00:14:49Tapos nandiyan na eh.
00:14:50Pagdating sa Sogod and Tabogon.
00:14:52Muntik na ako na-disgrash na kasi hindi ko nakita yung cracks.
00:14:55Sobrang cracks.
00:14:56Grabe talaga.
00:14:57Triangle yung mga road.
00:14:59Nakaganyan.
00:15:00Gaman nun yung motor ko.
00:15:01Papawag ganyan.
00:15:02So anyway.
00:15:03During that time.
00:15:04Mag-shoot ka na.
00:15:05Kung ano yung mga nakikita mo.
00:15:07Kasi bukas wala na yan eh.
00:15:09Baka i-clear na.
00:15:10Tama nga.
00:15:11Ang bilis yung action eh.
00:15:12Diba?
00:15:13Na-clear ka agad yung mga roads.
00:15:14Na-scrape ka agad nila.
00:15:16Kasi delikado yun eh.
00:15:17Oo.
00:15:18Delikado talaga.
00:15:19So.
00:15:20Travel to Bogo.
00:15:21Ganun yung scene.
00:15:23Tapos around.
00:15:24Yan.
00:15:254am pala ako.
00:15:26Nakaalis nun eh.
00:15:27Around 4.
00:15:28Tapos pagdating sa Bogo.
00:15:29Yun na.
00:15:30Nagkita-kita na kami nila.
00:15:31Carlo.
00:15:32Sa ospital na.
00:15:33Oo.
00:15:34So.
00:15:35Yun yung ano dun eh.
00:15:36Yun na yung.
00:15:37Grabe.
00:15:38Grabe.
00:15:39Actually.
00:15:40Yung nangyari na yun.
00:15:41Pagdating doon.
00:15:42Nakita na namin dun sa part na landslide area.
00:15:45Kaso ang lakas ng ulan.
00:15:46Hmm.
00:15:47Nagdadalawang isip akong pumunta.
00:15:48Oo.
00:15:49Hindi na.
00:15:50Makatakot pa din na baka biglang may mga mahulog.
00:15:53Kaya nga.
00:15:54Yun.
00:15:55Dumerito ko may ospital.
00:15:56Which is ayun na nga.
00:15:57Ang daming nagdadatingan.
00:15:59Hmm.
00:16:00Madilim pa.
00:16:01Mga 3 o'clock.
00:16:02Hmm.
00:16:033.
00:16:04Yun.
00:16:05Muulan.
00:16:06Tapos.
00:16:07Ah.
00:16:08Tawag doon.
00:16:09Basah sa ulan yung mga ano.
00:16:11Dahil hindi pa nga nakatayo ng tent.
00:16:13Hmm.
00:16:14Dahil syempre eh.
00:16:15Biglaan talaga eh.
00:16:16Hindi naman na.
00:16:17Hmm.
00:16:18Pe-prepare na yung lindol.
00:16:21Dahil.
00:16:22Hindi naman mapuporkast yun.
00:16:24Oo.
00:16:25Di ba?
00:16:26Surprise yun eh.
00:16:27Bulaga.
00:16:28Oo.
00:16:29Yun.
00:16:30Yun nga.
00:16:31Ah.
00:16:32So yung mga first responders doon.
00:16:34Yung mga medical nandun na rin sila.
00:16:36Di ba?
00:16:37Oo.
00:16:38Yung mga local media na iba.
00:16:40Nandiyan na sila.
00:16:41Carlo.
00:16:42Tapos pagdating ko doon medyo ano na eh.
00:16:43Ay.
00:16:44Tunuloy pa pala ako.
00:16:45Nag-shoot pa pala ako ng mga ano.
00:16:46Kasi minabutang pa ako nire-rescue sa isang building doon.
00:16:50So.
00:16:51Yun.
00:16:52Shoot ka before makarating sa ospital.
00:16:54Hmm.
00:16:55So pagdating mo sa ospital, grabe yung ano.
00:16:57Ah.
00:16:58Doon sa ano?
00:16:59Pension?
00:17:00Hindi.
00:17:01Doon sa unahan pa na area.
00:17:02Okay.
00:17:03Tapos pagdating mo doon sa ospital, ang sasalubong sa'yo yung iyakan.
00:17:07Hmm.
00:17:08Hanggang ngayon, naiisip ko pa rin siya.
00:17:10Oo.
00:17:11Grabe.
00:17:12Na ano ako yung, sumali pa ako ng ano eh, ng stress debriefing.
00:17:17Kasi paulit-ulit pumapasok sa isip ko yung mga bata na duguan, tapos umihingi ng tulong yung magulang.
00:17:27Ayun na nga.
00:17:28Umiyak lang ng iyak, walang magawa dahil may lalapit sakin pwede makitawag, pwede maki-chat sa family sa Cebu.
00:17:36Oh, grabe.
00:17:37Grabe yung ano.
00:17:38Which is, ang hirap ng signal nun, dahil walang kuryente.
00:17:40Hirap talaga di ba?
00:17:41Oh.
00:17:42Hirap na hirap kami mag-send din ng mga pictures.
00:17:44Walang kuryente.
00:17:45Baka ma-low bath.
00:17:46Kailangan magpipig ng battery.
00:17:48Grabe.
00:17:49Ayun.
00:17:50Ah, nagawa naman yung trabaho.
00:17:53Nag-focus din.
00:17:54Pero ako nga, kasi na first, marami na akong na-coverage ng disaster.
00:17:59Pero this one, iba talaga yung feeling.
00:18:01Kasi makikita mo, yung mga lalaki, umiiyak ng grabe.
00:18:05Alam naman natin, pag umiiyak ang lalaki, ibig sabihin, sobrang sakit talaga nun eh.
00:18:10Alam, di mo na ma-describe.
00:18:11Alam mo yun.
00:18:12Sobrang ganun mga iyakan.
00:18:15Tapos makikita mo yung mga bata na nakabalot.
00:18:18Alam mo yun.
00:18:19Iba yung feeling talaga.
00:18:21Tapos bilang photojourn, kailangan mo lakas ang loob mo eh.
00:18:25Kailangan mo mag-disconnect.
00:18:27Alam mo yun.
00:18:28Kailangan mo mag-disconnect.
00:18:29Pero we're only human, di ba?
00:18:30Siyempre may emotion.
00:18:31Hindi ko nga napigil ang umiiyak eh.
00:18:33Umiiyak ka habang nag-shoot ka.
00:18:35Pero...
00:18:36Yung pagdatingin ko dun, talagang...
00:18:40Ayaw ko mag-picture eh.
00:18:42Oh, di ba?
00:18:43Gusto ko magbuhat.
00:18:44Gusto mo tumulong.
00:18:45Pero hindi...
00:18:46Bilang ethics, ethical ng journalism,
00:18:49kailangan mo mag-disconnect minsan eh.
00:18:51Kailangan mo gawin yung work mo.
00:18:53Yun yung part para makatulong, di ba?
00:18:55Parang...
00:18:56So, bilang kami, bilang journalists,
00:18:58we documented kung ano yung nakikita talaga namin.
00:19:01Oh.
00:19:02Ayun.
00:19:03Dahil dun, siyempre, na-post kagad.
00:19:05Oo.
00:19:06Nakita yung situation.
00:19:08Yeah, yung extent and yung impact niya.
00:19:10Kung ganun kalalato.
00:19:12Ang daming injured na dumadating.
00:19:14Oo.
00:19:15Human impact.
00:19:16So, yun yung purpose ng journalism.
00:19:18Kikita mo na.
00:19:19Lalo na photojournalism kasi visual eh.
00:19:21Di ba?
00:19:22Oo.
00:19:23Sini-CPR na sa tabi-tabi.
00:19:25Di ba?
00:19:26Tapos, makikita mo rin yung mga bata na kinakas ng kahoy lang.
00:19:30Kasi nabali yung mga paa.
00:19:33Yung hospital nga, puro crack din.
00:19:35Kaya,
00:19:36nakatakot din eh.
00:19:37Tapos, ang lakas pa ng aftershock na.
00:19:39Oo.
00:19:40Aftershock.
00:19:41Sabang nag-shoot kami.
00:19:42Mag aftershock.
00:19:43Alam mo yan.
00:19:44Ang grabe.
00:19:45Tapos,
00:19:46si Jack kasi nun.
00:19:47Pagdating nakamotor,
00:19:49gulat talaga ako.
00:19:50Oh!
00:19:51Stress-stress ako.
00:19:52Stress-stress si Yusura.
00:19:54Ang sabi ko sa akin,
00:19:56hindi ka nag-reply, Carlo.
00:19:57Hindi na-signal.
00:19:58Hindi na-signal.
00:19:59Hindi na-signal.
00:20:00Hindi na-signal.
00:20:01Ang dami ko rin naman na-shoot.
00:20:03Going sa area.
00:20:05Tapos, nakausap pa ako yung
00:20:07sa store,
00:20:08bagsak lahat ng mga coke niya.
00:20:10Yung mga tinda niya.
00:20:11Talagang sira lahat.
00:20:12Before yun,
00:20:13sa Tabogon area pa lang.
00:20:15Livelihood pa lang.
00:20:16Livelihood wala talaga.
00:20:17Grabe.
00:20:18Tapos,
00:20:19Jollibee.
00:20:20May mga staff pa ng Jollibee nga
00:20:21na pumasok.
00:20:22Nakatingin sila dun sa ano.
00:20:23Alam mo,
00:20:24talaga yung shock sa mga mata talaga eh.
00:20:27Oh, stuff na.
00:20:28Nang Jollibee.
00:20:29Nasa labas sila.
00:20:30Yung iba.
00:20:31Tingnan nila yung store nila.
00:20:33Hindi sila makapaniwala na nangyari yun.
00:20:35Tapos,
00:20:36MacDog.
00:20:37Ganun din, di ba?
00:20:38Lahat na ng...
00:20:39Grabe.
00:20:40Minsan nga,
00:20:41napapaisip ako.
00:20:42Siyempre,
00:20:43Ethics yung...
00:20:44Picture na tayo ng picture dun eh.
00:20:46O.
00:20:47Siyempre eh.
00:20:48Privacy.
00:20:49O yung may minor.
00:20:51Yes.
00:20:52Yes.
00:20:53Pero napapaisip din ako.
00:20:54Kailangan ko talaga pakita eh.
00:20:55Yun na naman lagi ang ano eh.
00:20:57Kapag in doubt ka,
00:20:59question mo yung sarili mo.
00:21:00Ano bang purpose mo?
00:21:01Diba?
00:21:02Ano bang purpose pag kinunan ko itong litratong to?
00:21:05To inform or to exploit.
00:21:07O.
00:21:08To inform,
00:21:09justified yan.
00:21:10Kunan mo.
00:21:11And with context.
00:21:12Huwag dapat na i-post mo lang bigla na wala namang context.
00:21:15Ano ba to?
00:21:16Umiiyak na mama.
00:21:17Wala lang.
00:21:18Diba?
00:21:19Yan ang context.
00:21:20Bakit?
00:21:21Para ma-inform yung public.
00:21:22Para saan ba talaga yun?
00:21:24Diba?
00:21:25Ano yung nangyayari?
00:21:26Ba't siya umiiyak?
00:21:27Ano yung sinong pamilya yung nawala?
00:21:28Diba?
00:21:29Yung ganun.
00:21:30Huwag lang basta post ng poor content.
00:21:34Diba?
00:21:35Clout.
00:21:36Maraming ganyan eh.
00:21:37Diba?
00:21:38Yung magdanaakaw lang ng picture.
00:21:40Ay maraming isa.
00:21:41Later on.
00:21:42Maraming ganyan.
00:21:43Ayan.
00:21:44O.
00:21:45Yung nga.
00:21:46Yung.
00:21:47Yung.
00:21:48Parahas ng.
00:21:49Pag cover natin sa mga nagtent.
00:21:51Sa tent.
00:21:52Tent city.
00:21:53Yung purpose natin na.
00:21:55Makikipagkilala pa tayo sa mga tao.
00:21:58Kwentuhan muna.
00:22:00Para ano.
00:22:01Yes.
00:22:02Kausapin mo muna sila.
00:22:03Hindi yung bigla nalang.
00:22:04Paso ka.
00:22:05Picture ka bigla.
00:22:06Be respectful.
00:22:07Always.
00:22:08Na.
00:22:09Na.
00:22:10Na disaster na nga sila.
00:22:11Nalingdol na nga sila.
00:22:12Oo.
00:22:13Bigla nalang.
00:22:14Ano yan?
00:22:15Parah.
00:22:16It's actually ethics.
00:22:18Sa photojourn ethics.
00:22:20Be ano naman.
00:22:21Be human.
00:22:22Diba?
00:22:23Parang.
00:22:24Always practice empathy.
00:22:25Once na nag cover ka.
00:22:27Lalo na sa mga ganon.
00:22:28Sensitive.
00:22:29Um.
00:22:30Disaster areas.
00:22:31Kasi.
00:22:32They're traumatized already.
00:22:34Dadagdagan pa ba ng trauma.
00:22:36Oo.
00:22:37Another trauma.
00:22:38Diba?
00:22:39Be ano.
00:22:40Kailangan mo lang maging.
00:22:41Maging ano ba.
00:22:42Respectful.
00:22:43Lagi.
00:22:44So.
00:22:45During the.
00:22:46Sa tent city.
00:22:47Si Carlo nag cover sa BOGO.
00:22:48Ako sa daan bantayan yata ako ng tent city.
00:22:50San Romeo ako.
00:22:51San Romeo.
00:22:52Ako sa daan bantayan.
00:22:53Yung mga.
00:22:54Tent.
00:22:55Na makeshift.
00:22:56Na makeshift pa.
00:22:57Oh.
00:22:58So.
00:22:59Pinuntahan ko na.
00:23:00Actually I'm so lucky na nakasabay ako sa Mabolo.
00:23:02LGU.
00:23:03Nagpunta sila doon.
00:23:04Tapos gabi na.
00:23:05So parang na.
00:23:06And.
00:23:07Ang ginawa ko.
00:23:08Parang nabitin kasi ako.
00:23:09Gusto ko silang ma-interview.
00:23:10So nagstay ako ng gabi.
00:23:11So nagstay ako ng gabi.
00:23:13Tapos.
00:23:14Binalikan ko sila ng umaga.
00:23:16Tapos.
00:23:17Ininterview ko sila.
00:23:18Ganyan.
00:23:19Talagang kakausapin mo sila.
00:23:20You need.
00:23:21Hindi.
00:23:22Yung nga.
00:23:23Empathy.
00:23:24Mag-understand.
00:23:25What.
00:23:26Ano.
00:23:27Yung.
00:23:28Totong feelings nila.
00:23:29Hindi lang basta.
00:23:30Mapakita mo.
00:23:31Nakatira sila dito.
00:23:32They're living in a tent city.
00:23:34Ganyan.
00:23:35Ganyan.
00:23:36You need to.
00:23:37Give them voice.
00:23:38Diba.
00:23:39So.
00:23:40So.
00:23:41I talked to them.
00:23:42Ganyan.
00:23:43Ano ba talaga yung totoong nararamdaman nila.
00:23:45Ano yung kailangan nila.
00:23:46So.
00:23:47Later on.
00:23:48Yun.
00:23:49Kinomplete ko yung story.
00:23:50And.
00:23:51Napublish siya.
00:23:52And it.
00:23:53Triggered a lot of response.
00:23:54Ganyan.
00:23:55Parang lahat ng pagod mo nawala.
00:23:57Kasi magpapasalamat sila sa'yo.
00:23:59Magpapasalamat sila sa'yo.
00:24:00Ma'am Jack.
00:24:01Maraming salamat.
00:24:02Ganon ganon.
00:24:03Kasi nakatabang ka.
00:24:04Kahit pa pa.
00:24:05So yun.
00:24:06Bilang journalist.
00:24:07Isang.
00:24:08Malaking.
00:24:09Reward na sa'kin na.
00:24:11Makatulong ka sa.
00:24:12Sa.
00:24:13Sa paraan na alam namin.
00:24:14Totoo.
00:24:15Yun nga yung.
00:24:16Minsan may.
00:24:17Napapaalam lang na.
00:24:19Sir.
00:24:20Pwede yung.
00:24:21Gamitin yung isang picture mo.
00:24:23Ilalagyan lang namin sa.
00:24:24Para.
00:24:25Donation drive.
00:24:26Ganon.
00:24:27Okay lang naman sa'kin.
00:24:28Lalo na.
00:24:29May.
00:24:30Humanitarian.
00:24:31Use na.
00:24:32Walang problema.
00:24:33At least makakatulong tayo.
00:24:35Yun naman yung goal talaga din namin.
00:24:37Sinabi ko kayo ng.
00:24:38Intro.
00:24:39Diba.
00:24:40Isa lang naman talaga yung goal.
00:24:42Para sa'kin na.
00:24:43Lalo na.
00:24:44Kay Carlo.
00:24:45Yung goal namin na maging.
00:24:47Yung worth namin.
00:24:48May magawang change.
00:24:49Or.
00:24:50May mabago.
00:24:51Or makatabang.
00:24:52Sa.
00:24:53Ibang tao.
00:24:54Lalo na sa mga biktima.
00:24:56ng disaster.
00:24:57So yun.
00:24:58Yun.
00:24:59Yun.
00:25:00Uh.
00:25:01Ang.
00:25:02Ang.
00:25:03Ang.
00:25:04Grabe lang na ng.
00:25:05Traffic.
00:25:06Ayaw.
00:25:07Hindi ko alam kung.
00:25:08Lahat ba.
00:25:09For.
00:25:10Tulong.
00:25:11Or.
00:25:12For.
00:25:13For.
00:25:14Diba.
00:25:15Selfie.
00:25:16With the background of.
00:25:17Makdo.
00:25:18Yeah.
00:25:19Pero may maroon ako.
00:25:20Ang magandang nabasa.
00:25:21Sabi niya.
00:25:22This is the only traffic.
00:25:23That is nice to see.
00:25:24Parang ganan.
00:25:25Kasi.
00:25:26Actually for me.
00:25:27Nakita ko kasi.
00:25:28Parang lahat naman talaga.
00:25:29So.
00:25:30Hindi natin man sisi.
00:25:31May aksidente pa nga sa ano eh.
00:25:32Sa balamban.
00:25:33Oo.
00:25:34Parami.
00:25:35Hindi natin man sisi yung mga tao eh.
00:25:36Kasi.
00:25:37Diba.
00:25:38First.
00:25:39Lack of trust sa government.
00:25:41Kasi nga.
00:25:42Maraming pinagdaanan.
00:25:43Yung dati kasi.
00:25:44Hindi dumadating yung.
00:25:45Maraming pinagdaanan.
00:25:46Oo.
00:25:47So.
00:25:48Ang tawag doon?
00:25:49Relief goods.
00:25:50Nasisira na lang.
00:25:51So gusto talaga nila na.
00:25:52Makita nila.
00:25:53Diretso.
00:25:54Ganyan.
00:25:55So anyway.
00:25:56Nasabili ba ko sa mga.
00:25:58Yung.
00:25:59Vloggers na hindi nagbablog doon.
00:26:01True.
00:26:02Na.
00:26:03Tumulong lang talaga.
00:26:04Hindi na yung magbibideo pa para.
00:26:06So anyway.
00:26:07During that.
00:26:08Ano.
00:26:09Na-stuck din ako ah.
00:26:10Ilang hours.
00:26:11Grabe.
00:26:122 o'clock na kami na.
00:26:13Umalis ng 5 a.m.
00:26:14Nakarating 2 p.m.
00:26:15Yung mga ganyan.
00:26:16Pero.
00:26:17During that travel.
00:26:18Walang mainit ng ulo.
00:26:19Alam mo yun.
00:26:20Parang lahat.
00:26:21Okay lang eh.
00:26:22Parang alam nila.
00:26:23Gusto gusto nang makarating eh.
00:26:24Oo.
00:26:25Ano.
00:26:26Sobrang nakaka-proud.
00:26:27Sa mga Cebuano.
00:26:28Parang grabing.
00:26:29Nabutan nyo siya no.
00:26:30Grabing solidarity.
00:26:31Arlene of Guadalupe.
00:26:32Na na-traffic din.
00:26:34Di ba?
00:26:35Oo.
00:26:36Arlene of Guadalupe na.
00:26:38Papunta sana dun.
00:26:39Na-traffic din.
00:26:40Pero walang ano.
00:26:41Walang road rage.
00:26:42Walang ano.
00:26:43Kasi.
00:26:44Basta okay siya.
00:26:45May accident konti.
00:26:46Pero at least.
00:26:47Hindi abag natin i-blame yung mga tao.
00:26:49Kasi.
00:26:50Dahil sa mga nakaraan yan na ano.
00:26:52Anyway.
00:26:53Nakarating naman sila lahat.
00:26:55So.
00:26:56Maraming natulungan.
00:26:57And that's.
00:26:58Tatawala ko ko sana yung.
00:26:59Yung.
00:27:00Yung.
00:27:01Yung.
00:27:02Yung.
00:27:03Yung.
00:27:04Yung.
00:27:05Yung.
00:27:06Vlogger na.
00:27:07Ewan ko ba sayo na yun?
00:27:08Oye.
00:27:09Alam mo ba?
00:27:10Di ba pumunta akong daan bantayan.
00:27:11Tapos nung gabi.
00:27:12Naghabal habal ako.
00:27:13Hindi ko alam kung nakita mo yung post ko na.
00:27:15Oo.
00:27:16Oo.
00:27:17Yung yan.
00:27:18Nagkwento siya sa akin.
00:27:19Sabi na mam.
00:27:20Kailangan i-follow.
00:27:21Hindi kami binigyan kasi hindi kami nakafollow sa kanya.
00:27:23Oo nga.
00:27:24Ewan ko seryoso ka.
00:27:25Ewan ko siya na yan.
00:27:26Ewan.
00:27:27Hindi niya na maalala eh.
00:27:28Kasi sobrang.
00:27:29Sabi daw.
00:27:30Eh wala naman kaming internet mam.
00:27:31Paano kami makafollow sa kanya.
00:27:33Pero.
00:27:34Low.
00:27:35Di ba?
00:27:36May kapalit.
00:27:37Ano yung dignidad ng mga tao.
00:27:39Na trauma na sila.
00:27:40Tapos nadagdagan mo pa ng.
00:27:42Another ano.
00:27:43Parang yung dignity na lang yung pinangahawakan nila.
00:27:46Kukunin mo pa.
00:27:47Hindi naman tama yun.
00:27:49So.
00:27:50Hindi ko maintindihan yung ganun eh.
00:27:52Ano ba talagang purpose?
00:27:53Hindi ko rin naman.
00:27:54Pero sobrang.
00:27:55Sana huwag tayong ganun.
00:27:56Oo.
00:27:57Be sensitive and.
00:27:58You know.
00:27:59Maging respectful tayo lalo na sa mga victims.
00:28:00Kasi hindi natin alam pinagdaanan nila.
00:28:01Nawalan sila ng kabuhayan.
00:28:02Yung iba nawalan ng pamilya.
00:28:03Trauma.
00:28:04Di ba?
00:28:05Tapos nadagdagan mo pa.
00:28:06Sabihin mo.
00:28:07Hindi ka namin bibigyan ng relief kasi hindi ka nakafollow.
00:28:08O hindi ka namin subscriber.
00:28:09Ano yun.
00:28:10Di ba?
00:28:11Sa bugoy yun?
00:28:12Sa daan bantayan.
00:28:13Sa daan bantayan.
00:28:14Gabi naman yun.
00:28:15Di ba?
00:28:16Hindi naman tamang kabayaran yung dignidad para lang sa isang relief pack.
00:28:18Isa pang problema ng photojournalist yung hindi naman sa medyo ma-arty kami na hindi namin gusto ipashare yung photos namin.
00:28:19Hmm.
00:28:20Pagating dyan.
00:28:21Sige.
00:28:22Yung...
00:28:23Yung...
00:28:24Ano naman yung...
00:28:25Yung...
00:28:26Kusa nalang nanakawin yung photos namin.
00:28:27Sa daan bantayan.
00:28:28Sa daan bantayan.
00:28:29Sa daan bantayan yan.
00:28:30Sa daan bantayan yan.
00:28:31Hmm.
00:28:32Gabi naman yun.
00:28:33Hindi naman tamang kabayaran yung dignidad para lang sa isang relief pack.
00:28:34Isa pang problema ng photojournalist yung hindi naman sa medyo ma-arty kami na hindi namin gusto ipashare yung photos namin.
00:28:44Hmm.
00:28:45Pagating dyan.
00:28:46Sige.
00:28:47Yung...
00:28:48Ano naman yung...
00:28:49Kusa nalang nanakawin yung picture.
00:28:54Popost sa wall nila.
00:28:56Hindi namin alam kung for the likes.
00:28:59For the followers.
00:29:00Oh yeah.
00:29:01Na baka kumita sila.
00:29:02Yung video namin dito na ginawa ni Tanjay.
00:29:06Hmm.
00:29:07Tsaka ni Pat.
00:29:08Ah...
00:29:102 million views.
00:29:12Hmm.
00:29:13Kinarap.
00:29:14May nagkuha.
00:29:15Kinarap.
00:29:16Hmm.
00:29:17Yung logo namin ng S.
00:29:20Ah.
00:29:21Nasa kanya yung video.
00:29:22Bravo.
00:29:23Pinalitan lang ng music.
00:29:24Tapos ayun ah.
00:29:25Syempre eh.
00:29:26Wala man lang credits to ano yun.
00:29:29Hindi naman sa pagiging mga art eh.
00:29:32Pero...
00:29:33Yun na nga.
00:29:34Hindi nila alam yung hirap din na pinagdaan namin para kunin yung...
00:29:40Yung sa emotional pa namin.
00:29:43Mental health.
00:29:44Sa...
00:29:45Sa...
00:29:46Para kunan yung scene na ganun diba?
00:29:49Oo.
00:29:50Na...
00:29:51Dawat limp yuk.
00:29:53Actually ano yun eh.
00:29:55Very vocal naman sa ano.
00:29:57Kasi marami akong kinol out.
00:29:58About that.
00:29:59Oo.
00:30:00Kasi grabe talaga.
00:30:01May isa pa nga eh.
00:30:02Hindi ko lang siya papangalanan.
00:30:03Pero alam mo kung sino ka.
00:30:04Shout out sa'yo.
00:30:06Hindi diba?
00:30:08Kasi...
00:30:09Andi lang ako ah.
00:30:10Kay Carlo.
00:30:11Kinuha niya.
00:30:12Marami pang ibang photographers.
00:30:14Si Alan.
00:30:15And pinost niya lahat sa page niya.
00:30:17Yeah.
00:30:18Without giving credits or proper...
00:30:20Ano...
00:30:21Permission.
00:30:22Hingi ng permission sa amin.
00:30:23Wala talaga.
00:30:24As in...
00:30:25And sa ending magalagay pa siya ng tagline ng ano niya.
00:30:27Name niya.
00:30:28Alam mo yan?
00:30:29Parang...
00:30:30Ano ka?
00:30:31Buong set ha?
00:30:32Lahat ng pictures.
00:30:33Hindi isa-isa.
00:30:34Lahat.
00:30:35So I called him out.
00:30:36And wala.
00:30:38Hanggang ngayon.
00:30:39Pero I...
00:30:40Complained na sa...
00:30:41Facebook.
00:30:42Sa Meta.
00:30:43So until now...
00:30:44Waiting pa rin tayo.
00:30:45Nahirap.
00:30:46Pero again...
00:30:47Please...
00:30:48Always remember na...
00:30:49Please give credits to the photographers.
00:30:51And...
00:30:52Rightful owners ng videos or photos.
00:30:54Hindi naman may magagalit siguro kung may...
00:30:56Proper credits naman.
00:30:57Yeah.
00:30:58Hindi naman ma-arty.
00:30:59Yeah.
00:31:00Oo naman.
00:31:01Pero wag lang...
00:31:02Grabe naman.
00:31:03Grabe yun.
00:31:04Kasi ano yan.
00:31:05Violation din ang rights namin.
00:31:07Nanonood si Pang-Ed.
00:31:09So...
00:31:10Yan.
00:31:11Parang kung sa inyo mangyari yung gusto nyo ba?
00:31:12Di ba?
00:31:13Hindi.
00:31:14Lalo na kapag work mo.
00:31:15Gusto mo bang i-credit ng ibang tao?
00:31:17Syempre hindi.
00:31:18So...
00:31:19Mag-respetuhan lang.
00:31:21Ayun.
00:31:22Yun nga.
00:31:24Buti nga yun.
00:31:25Merong...
00:31:26Hindi meron.
00:31:27Talagang madami.
00:31:28Nag...
00:31:29Nag-message request.
00:31:30Na...
00:31:31Sir, pwedeng gamitin.
00:31:32Yes.
00:31:33Pwedeng...
00:31:34Pwedeng repost.
00:31:35Para pakita namin sa families.
00:31:37Ganon, ganon.
00:31:38Yabi ano lang.
00:31:39Wala naman problema.
00:31:40Mag-message ka lang.
00:31:41Walang problema.
00:31:42Hingi lang ng permission.
00:31:44Wag masyado...
00:31:45Nung latest lang nung...
00:31:47Kailan yung bisita ni BBM?
00:31:49Yeah.
00:31:50Nung...
00:31:51Last week.
00:31:52Friday.
00:31:53Last week.
00:31:54Naka-discover ko nung ano...
00:31:55Nung...
00:31:56Nung...
00:31:57School.
00:31:58Sa Combado Elementary School.
00:32:01Elementary School.
00:32:02Hmm.
00:32:03Sa Mi Guadalupe, Bugo City.
00:32:04Talagang bagsak yung school.
00:32:06Oo.
00:32:07So, usipin mo kung daylight nangyari yun.
00:32:09Yan. Nakakatakot, diba?
00:32:10Diba?
00:32:11Yung mga bata.
00:32:12Yun nga.
00:32:13Tapos yun.
00:32:14Meron naman nag-message sa akin.
00:32:16Siguro teachers sila.
00:32:17O parents na gusto nila gamitin yung pictures.
00:32:20For awareness din.
00:32:22Yeah.
00:32:23Okay.
00:32:24Walang problema.
00:32:25Pwedeng-pwedeng gamitin.
00:32:26Ito.
00:32:27Yan lang.
00:32:28Ano lang.
00:32:29Pwedeng...
00:32:30Hindi ko nga sinabing ano eh.
00:32:32Na...
00:32:33I...
00:32:34Credit.
00:32:35Basta nagpaalam ka.
00:32:36Hmm.
00:32:37Yan na lang.
00:32:38Basta...
00:32:39Huwag naman yung...
00:32:41Nakawin.
00:32:42Yeah.
00:32:43Diba?
00:32:44Parang ano yan eh.
00:32:45Painting.
00:32:46Painter ako.
00:32:47Gumawa akong painting.
00:32:48Ninakaw mo yung painting to.
00:32:49True.
00:32:50Yan na yan.
00:32:51Diba?
00:32:52So be ano lang.
00:32:53Respectful and...
00:32:54Hindi lang tayo ng permission lagi.
00:32:55Kahit saan content na mukunin yun.
00:32:57Kahit artwork yan.
00:32:58Painting.
00:32:59Or...
00:33:00Photos.
00:33:01Pagkakitaan pa eh.
00:33:02Videos.
00:33:03Give permission.
00:33:04Give permission.
00:33:05Diba?
00:33:06Ask for permission I mean.
00:33:07Oo.
00:33:08And give proper credits.
00:33:09Meron din yung mga painter na...
00:33:11Ayun.
00:33:12Nagpapaalam.
00:33:13Pwede i-paint.
00:33:14Yeah.
00:33:15Si Kenneth.
00:33:16Kenneth Gallardo.
00:33:17Nagpaalam.
00:33:20Hindi lang sa ganito.
00:33:22Yung mga dating ano din.
00:33:24Nagpapaalam sila na i-paint yung ano.
00:33:27Pictures.
00:33:28Dahil...
00:33:29Reference.
00:33:30Yan.
00:33:31Yan.
00:33:32Isang...
00:33:33Ano yan.
00:33:34Purpose ng documentation ng photojournalism sa disaster areas.
00:33:37Diba?
00:33:38Yung mag...
00:33:39You hold someone to account.
00:33:41Diba?
00:33:42Parang...
00:33:43Lalo na sa government kung ano yung mga gaps na kulang.
00:33:46Diba?
00:33:47Like yung sa school na sinasabi mo.
00:33:48Yung gumumong school.
00:33:49Ano yung problema sa preparedness.
00:33:51So, it will awaken something.
00:33:53Like...
00:33:54Better preparedness.
00:33:55Sana in the future.
00:33:56Diba?
00:33:57Parang hindi mangyari ito.
00:33:58Sana.
00:33:59Ayusin na yung pag-rebuild.
00:34:01Yes.
00:34:02Oo.
00:34:03Kasi diba?
00:34:04Once na na-take mo yung photo, part na siya ng history.
00:34:06Yes.
00:34:07Doon yung mag...
00:34:08Pwede nilang tignan ito.
00:34:09Ganito yung nangyari before.
00:34:10So, paano mati mapre-prevent ito?
00:34:12Mm-mm.
00:34:13Government.
00:34:14Diba?
00:34:15So, better...
00:34:16Totoo.
00:34:17Ano?
00:34:18Paano yung gagawin?
00:34:19Anong mga solusyon ang dapat gawin?
00:34:22True.
00:34:23Diba?
00:34:24Yun yung mga katulong yung photos.
00:34:26Ayan.
00:34:28Greet mo si...
00:34:29Alan Tangkawan.
00:34:31Idol kliyan.
00:34:32Jack.
00:34:33Mabait at magaling.
00:34:34John Ray Tanjay Tanjay.
00:34:36Tanjay.
00:34:37Tanjay, asan ka?
00:34:38Tanjay.
00:34:39May lakad yata.
00:34:41Pang Ed Gumban.
00:34:43Sir Ed.
00:34:44I miss you.
00:34:45Ayus.
00:34:46Jack Jack.
00:34:47Pang Ed.
00:34:48Pinge pera.
00:34:50Makasamahan namin sa Manila Police District.
00:34:54Manila Police District.
00:34:55Ayun.
00:34:56Sa Manila, yun...
00:34:57Halos dito yata yun na-cover mo ang madaming disaster.
00:35:01Oo.
00:35:02Sa...
00:35:03Oo.
00:35:04Actually...
00:35:05Sa Manila.
00:35:06Ano ba?
00:35:07Taal.
00:35:08Mga bagyo.
00:35:09Sa bagyo.
00:35:10Mostly bagyo.
00:35:11Sa Saipan ba nakapag-cover?
00:35:12Marami.
00:35:13Puro bagyo din dun.
00:35:14At dinadaanan dun yun, no?
00:35:16Mga specific kasi siya.
00:35:17Saka sa Guang.
00:35:18Malakas bagyo dun?
00:35:19Mm.
00:35:20Okay.
00:35:21So, anyway.
00:35:22Naalala ko lang kasi sinabi mo bagyo.
00:35:24Sabi nung isang na-interview ko na Evacui.
00:35:26Sabi niya, Ma'am, sana bagyo na lang.
00:35:28Kasi at least nakapag-prepare kami.
00:35:30Kasi mayroon.
00:35:31Heads up, di ba?
00:35:32Hindi katulad ng Lindol.
00:35:33Iba talaga siya.
00:35:34Surprise.
00:35:35Sobrang tumatak sa isip ko yun.
00:35:37Kasi sabi niya, hindi nila alam kung saan sila pupunta.
00:35:41Kasi nakatira sila sa coastal area.
00:35:43And meron nagsumigaw ng...
00:35:45Tsunami.
00:35:46Hindi Tsunami.
00:35:47Tsunami.
00:35:48And then...
00:35:49So, nataranta sila.
00:35:51So, without, ano, second thought, takbo sila pupunta sa higher ground.
00:35:56So, dala lang nila yung mga bata, walang ibang dalang gamit, and it's raining daw.
00:36:01So, imagine mo yung intensity.
00:36:04Tapos pagdating doon, sa taas ng bundok.
00:36:08Ang kakaiba pa diyan, Carlo.
00:36:10Nasa baba sila ng parang hill.
00:36:14Limestone hill.
00:36:15Delikado.
00:36:16So, dito sila nag-set up ng makeshift tent.
00:36:19Mamaya makikita niya sa photos.
00:36:21Ay, oo.
00:36:22So, sobrang delikado.
00:36:23Pero, they don't have any choice.
00:36:24So, doon sila pumunta.
00:36:25Kasi nga, sa takot na magkaroon ng tsunami.
00:36:30Flash natin yung mga photos ni Boss Jack.
00:36:33Sige.
00:36:34Pwede ba, Ed Gumban, pwede ba makahingi pictures niyong dalawa?
00:36:39Ha?
00:36:40Pang Ed.
00:36:41Sir Ed.
00:36:42Medyo na-shuffle siya.
00:36:43Oh, na-shuffle na.
00:36:45Ito, yung tent city ng?
00:36:47Yeah.
00:36:48Bogo.
00:36:49Bogo.
00:36:50Bogo, yes.
00:36:51Bogo.
00:36:52Ano ito?
00:36:53Mga before pa ito, no?
00:36:54Mga early days pa.
00:36:55Mga 93 tents na yun.
00:36:57Okay.
00:36:58Mga ahead na yun.
00:37:00Ganda din ng drone kasi nakikita yung ano niya.
00:37:04Kaya ko, next time, turuan ko na si Carlo.
00:37:07Walang pambiling.
00:37:08Pang Ed.
00:37:09Pang pambiling ano.
00:37:11So, yan.
00:37:12Sige, next.
00:37:14O, this one is in Odette.
00:37:16Ah, Odette.
00:37:17Oh, okay, okay.
00:37:18Mga problema dati.
00:37:20Gasolina.
00:37:22So, ano, sa photojournalism, hindi lang siya loss.
00:37:26Hindi lang tayo mag-cover ng loss.
00:37:28Mag-cover ka din ng resilience ng mga tao.
00:37:30Oo.
00:37:31Kung paano nila.
00:37:32Kiltake yun.
00:37:33And paano yung daily life nila after the disaster.
00:37:36Survival mode.
00:37:37Yes.
00:37:38So, yan.
00:37:39Kukover mo.
00:37:40And this is what, part of it.
00:37:41Diba?
00:37:42Walang nag-aaway dyan.
00:37:43Behave ang mga, ano.
00:37:45Tinan mo.
00:37:46Next.
00:37:47Yan.
00:37:48This is Odette.
00:37:49Ah, Odette pa din.
00:37:50Yan.
00:37:51Sige sa'yo, nilakad ako ng two hours from Guadalupe.
00:37:53Paikot-ikot lang ako.
00:37:54Tatandaan ko to?
00:37:55Yeah.
00:37:56Sige, next.
00:37:57Yan.
00:37:58Mga Odette pictures.
00:38:00Odette pictures.
00:38:01This is in Good Shepherd.
00:38:03Ay!
00:38:04Oo!
00:38:05Bakit sa Apple One?
00:38:06Yung sa, ano, dun sa building nyo na.
00:38:09Kondo.
00:38:10Oo, sa Apple One.
00:38:11Hindi kayo maka...
00:38:12Ay!
00:38:13Natatandaan ko na!
00:38:14Magda-drive sanang yung koche.
00:38:15Hindi makalabas yung koche.
00:38:16Hindi na.
00:38:17Oo.
00:38:18Dahil dyan.
00:38:19Ikot-ikot na yan.
00:38:20Oo.
00:38:21Sige, next.
00:38:22Saan to?
00:38:23Aguadalupe.
00:38:24Aguadalupe.
00:38:25Aguadalupe din.
00:38:26Aguadalupe din.
00:38:28Next.
00:38:29Ito na.
00:38:30So, this is what I'm telling earlier.
00:38:33Ito yung story na ginawa ko.
00:38:35Yung may next pa na slide.
00:38:37Next?
00:38:38Ay, hindi.
00:38:39Balik tayo dun.
00:38:40Balik tayo muna dun.
00:38:41Ayan.
00:38:42So, this is a story about the 10th city.
00:38:44Okay.
00:38:45Okay.
00:38:46So, ginawa ko siya.
00:38:48And thankful ako din sa Raffler kasi pinablish nila agad.
00:38:51Okay.
00:38:52So, it's like, ano, how many photos ba?
00:38:54Tapos, may story, interviews, kumpleto siya.
00:38:57Kasi ang goal ko talaga is makatabang sa kanila.
00:39:00Kasi talagang, ano eh, umano sa puso ko talaga yung mga tao kapag makakausap mo sila.
00:39:06Hindi ka lang mag-take ng pictures.
00:39:08Kausapin mo sila.
00:39:09Yun nga yung empathy.
00:39:10You need to feel what they feel.
00:39:12And you're gonna be the voice.
00:39:15The voiceless.
00:39:16Diba?
00:39:17Tayo yung magiging voice nila.
00:39:19So, I made this one.
00:39:22In-interview ko lahat ng mga tao.
00:39:24Pati yung aso.
00:39:25Yung owner ng aso, si Blanca.
00:39:29Diba?
00:39:30Sabi niya, si Blanca daw during the earthquake.
00:39:33O nga.
00:39:34Pati yung mga aso.
00:39:35O yung mga aso.
00:39:36Hindi daw nakatayo si Blanca.
00:39:37Sobrang yun.
00:39:38Yan.
00:39:39So, they need to carry her sa higher ground.
00:39:43Kudos din pala kay ano, kay Dr. Utlang.
00:39:47Yeah.
00:39:48Nag-animal relief din sila.
00:39:49Yes, true.
00:39:50Sobrang thankful talaga sa mga animals din.
00:39:51Sobrang thankful talaga sa mga animals din.
00:39:54So, anyway, ito.
00:39:56And after posting ng Rappler, I asked my friends din to share kasi kailangan nila talaga ng tabang.
00:40:03Kasi maam, na Sinh Maa po pa kami nakukuhang relief.
00:40:05Ola pa kami nakukuhaan mamatit.
00:40:06Nankakasakit na yung mga bata.
00:40:09Lahat.
00:40:10And sobrang tumatak sa isip ko siya.
00:40:12Hindi ko siya makalimutan.
00:40:13So, I asked my friends to say thank you for sharing because you made a difference.
00:40:19So, after the next day, there was a message to me,
00:40:22Ma'am, we saw your story, we're going to go now.
00:40:25So, I'm really happy.
00:40:29Then, there was a message to me, and she said,
00:40:32Ma'am, thank you so much for your time.
00:40:35That's a nice feeling.
00:40:37Ang sarap ng feeling, parang lahat ng pagod ko sa pag-cover ng earthquake na wala.
00:40:42Kasi, nakatulong ka.
00:40:45After that, pinuntahan din ang DSWD kasi nakita nga raw yung story.
00:40:51So, pinuntahan sila.
00:40:53And kailan lang, two days ago, nag-message ako sa konta ko.
00:40:56Say ko, kamusta kayo?
00:40:57Okay na, Ma'am, nakabalik na kami sa bahay.
00:40:59So, okay na.
00:41:00So, at least, we did something.
00:41:03Ito yung daan-bantayan.
00:41:05Look how dangerous it is, di ba?
00:41:07Nasa cliff.
00:41:08Tabi ng cliff.
00:41:09Tabi ng cliff.
00:41:10So, yan.
00:41:12Next.
00:41:13Sige, next.
00:41:14Ito yung sa taal, taal, taal.
00:41:16Mag-aas din ako na kung sino yung pwedeng,
00:41:18This is 2020 pa, di ba?
00:41:20Kung sino yung gusto tumulong, dito kayo mag, ano?
00:41:23Ay, oo, oo.
00:41:24Relief operations.
00:41:25So, I usually do that, yung magpo-post ka,
00:41:27kasi para makatabang ka, makatulong.
00:41:30Sa mga taong kailangan ng talagang tulong.
00:41:34Right that moment.
00:41:35At the moment, di ba?
00:41:36Oo.
00:41:37So, yun.
00:41:39So, ito yung kanina sabi ko, sold out generators.
00:41:42Ay, sa ano?
00:41:43Sa UDET.
00:41:44UDET.
00:41:45Ito's too big po, ano?
00:41:46Kompleto to ah.
00:41:47Kompleto shay.
00:41:49Ang mahal ng generator ah.
00:41:51Sige.
00:41:52Next.
00:41:53Wala yung stock.
00:41:54Wala yung stock.
00:41:55Wala yung stock.
00:41:56Generator.
00:41:57So, we also need to document scenes like this.
00:42:01You know, to show na ganito yung mga kailangan.
00:42:05Wala yung stock ng generator.
00:42:07Ano ba?
00:42:08Para mapabilis yung aksyon ng government.
00:42:11Give context, di ba?
00:42:12Kung bakit walang stock.
00:42:14Sige.
00:42:15Next.
00:42:16This one.
00:42:17Sa ano yan?
00:42:18Seaside.
00:42:19Di ba?
00:42:20Wala tayong kuryente.
00:42:21Oo.
00:42:22For how many months?
00:42:23Nakiki-charge.
00:42:24Yeah.
00:42:25People are there just to charge.
00:42:26And thankful din sa Seaside.
00:42:27Kasi di ba?
00:42:28Talagang nag-offer sila ng ganyan.
00:42:30Ang naka-cover ako ng ganito sa mga barangay hall meron din.
00:42:35Sige.
00:42:36Sige.
00:42:37Next.
00:42:38Grabe, no?
00:42:39COVID time pa din ka eh.
00:42:41Naka-facemas pa yung mga tao.
00:42:42Naka-facemas pa eh.
00:42:43So, may kuryente pa.
00:42:46Sige.
00:42:47Sige.
00:42:48Next.
00:42:49Ayan.
00:42:50Nalilakad ka.
00:42:51Oo.
00:42:52Lakad din talaga.
00:42:55Next.
00:42:57Taal.
00:42:58Sorry.
00:42:59Medyo na-mix.
00:43:00Na-mix.
00:43:01Sige.
00:43:03Nag-drone ka na pala nun.
00:43:04Oo.
00:43:05Matagal na.
00:43:062020.
00:43:07Spark pa yan.
00:43:08Bata pa ko yan eh.
00:43:10Yeah.
00:43:11Sige.
00:43:12Next.
00:43:13Tatandaan ko yung mga ganyan.
00:43:15Sa tabi ng highway.
00:43:17Sa Taal.
00:43:18Next.
00:43:19Ito na.
00:43:20Sa Bugo na ito, no?
00:43:21Ayan.
00:43:22Yeah.
00:43:23That's Bugo na.
00:43:24Eh.
00:43:25Mga ganyan.
00:43:27Yung mga first day pa lang.
00:43:28Ang dami yan.
00:43:29First day na yan.
00:43:30Oo.
00:43:31So, this...
00:43:32Second day yata.
00:43:33Trigger yan ng ano.
00:43:34Nang influx ng tulong.
00:43:36Mm-mm.
00:43:37Sige.
00:43:38Sige.
00:43:39I'm so happy.
00:43:41Kasi tinan mo.
00:43:42Masaya pa rin sila.
00:43:43Ganyan talaga mga Pilipino.
00:43:45Papansi ko yung pag mga aftermath ng sunog.
00:43:49Masaya pa rin.
00:43:50Naka smile pa rin.
00:43:51Naka-bearify.
00:43:52Naka-bearify.
00:43:53Kahit yan.
00:43:54Naka-hirap.
00:43:55Oo.
00:43:56Nakikita ang pagiging, ano yung masayahin ng mga Pinoy.
00:43:58Oo.
00:43:59Next.
00:44:00Ha, diba?
00:44:01Oo.
00:44:02Tubig lang yan.
00:44:03Nakasaya na nila.
00:44:04Saya na.
00:44:05Dahil naputol yung supply ng tubig, diba?
00:44:06Mm-hmm.
00:44:07Naputol lang supply ng tubig nila.
00:44:08Sige, next.
00:44:09They're waiting for an relief.
00:44:10Saan pa na ito?
00:44:11Highway?
00:44:12Dan-bantayan.
00:44:13Dan-bantayan.
00:44:14Sige, next.
00:44:15Oh.
00:44:16This one is during the funeral.
00:44:17Funeral sa yung 11 na ano.
00:44:19Yes.
00:44:20Sa.
00:44:21Magkasama.
00:44:22Relatives.
00:44:23Family.
00:44:24Yes.
00:44:25Doon sa binabag.
00:44:26Mm-hmm.
00:44:27The funeral.
00:44:28Funeral sa yung 11 na ano.
00:44:30Yes.
00:44:31Sa.
00:44:32Sa.
00:44:33Sa.
00:44:34Magkasama.
00:44:35Relatives.
00:44:36Family.
00:44:37Sa.
00:44:38Binabag.
00:44:39Sa binabag.
00:44:40Bugos City.
00:44:41So.
00:44:42Ayan.
00:44:43Yeah.
00:44:44This is the.
00:44:45This is the scene sa hospital.
00:44:47Oh, sa hospital.
00:44:48Yung mga ganyan mga emotion yun yung ibig ko sabihin na.
00:44:53Na.
00:44:54Papaisip ka.
00:44:56Papose ko to o hindi.
00:44:57Papose ko to o hindi.
00:44:58Yeah.
00:44:59Syempre.
00:45:00Isipin mo muna kung kailangan o hindi.
00:45:03Mm-hmm.
00:45:04Yes.
00:45:05That's right.
00:45:06We're not writers.
00:45:07We're visual storytellers.
00:45:09So.
00:45:10We need to show.
00:45:11Yung emotions into visuals.
00:45:13Mm-hmm.
00:45:14You know.
00:45:15That.
00:45:16Words cannot explain eh.
00:45:17Parang.
00:45:18Parang makita nyo yung.
00:45:19Yung.
00:45:20Yung.
00:45:21Yung.
00:45:22Yung.
00:45:23Yung.
00:45:24Yung.
00:45:25Yung.
00:45:26Yung.
00:45:27Yung.
00:45:28Yung.
00:45:29Yung.
00:45:30Yung.
00:45:31Yung.
00:45:32Yung.
00:45:33Yung.
00:45:34Nangyayari sa ground.
00:45:36the feeling that you are there, and you can hear the laugh.
00:45:43So visually, Carlo presented with great photos of grief, right?
00:45:52So again, this is really important so the public will know
00:45:57what's happening on the ground.
00:46:00That's the truth, and he's not manipulated,
00:46:03and this one is done with sensitivity and respect,
00:46:07and we're not really into their faces.
00:46:11That's the technique.
00:46:13If you move forward the subject, move backwards.
00:46:17Don't be too aggressive.
00:46:20Maintain your distance.
00:46:23If it's close to him, you're atras.
00:46:26It's just a few feet away.
00:46:29So maintain your distance.
00:46:32Respect.
00:46:34And always do it with respect and sensitivity to your subject.
00:46:38Okay, next.
00:46:42Don't show faces.
00:46:44Lalo na sa lifeless bodies.
00:46:48Don't show face talaga.
00:46:50Lalo na, wala kang choice.
00:46:54Sa casket, you need to get consent kung okay lang ba makita yung face
00:46:58ng isang deceased person.
00:47:00But usually we don't do that.
00:47:02Oo, oo, oo, oo.
00:47:03Hindi talaga.
00:47:04Hindi na.
00:47:05Oo.
00:47:06Next.
00:47:07Ito, ganun din.
00:47:09Yan.
00:47:10I told you earlier, di ba, pa-forward siya.
00:47:12Atras ako.
00:47:13Di ba?
00:47:14Huwag kang masyadong ano.
00:47:16So anyway, give him space.
00:47:18But at the same time, do your job.
00:47:20To document.
00:47:22Kung ano'y na-feel niya.
00:47:23Para makita ng mga tao.
00:47:25Mm-mm.
00:47:26Makaka-trigger ng, sa, sa, makakakita na, yun nga, kailangan ng tulong.
00:47:34Yes, oo.
00:47:35Ganito yung impact niya.
00:47:36Ganito kasakit yung nararamdaman nila.
00:47:38Always be sympathetic.
00:47:40Always be, yun nga, empathy.
00:47:43Alamin mo yung nararamdaman nila.
00:47:45And show it sa tao, sa public.
00:47:48So it will trigger a response.
00:47:51Sige, next.
00:47:53Ayan, lalo na yan.
00:47:57Ang sakit nito.
00:47:58Grabe sakit.
00:47:59As in, hindi ko, nanginginig din yung kamay ko diyan.
00:48:02Hindi ko na alam kung paano.
00:48:03Basta wag mo pakita yung face ng bata.
00:48:06Pinicsira ko lang diyan yung paa.
00:48:08Andun pa ako sa likod.
00:48:11Ayun.
00:48:13So anyway, ganyan yung eksena doon.
00:48:16Dating ng mga patay, iyakan.
00:48:19And the people needs to see this.
00:48:24Grabe yan.
00:48:26Napaisip na naman ako.
00:48:27Napaisip na naman ako.
00:48:28Next.
00:48:31Ito pa.
00:48:32Ito pa.
00:48:33Ito siya.
00:48:34Namatayan din siya eh.
00:48:35Asawa niya ito.
00:48:36Asawa niya ito.
00:48:37Not sure.
00:48:38Yeah.
00:48:39Next.
00:48:40This one.
00:48:41Ayan.
00:48:42Ayan.
00:48:43Ayan.
00:48:44Ayan.
00:48:45O.
00:48:46He lost his daughter.
00:48:47Daughter.
00:48:48Seventeen years old.
00:48:49O.
00:48:50Si Mia.
00:48:51Oo.
00:48:52And actually, he is the one that I'm talking about.
00:48:54Yung makikita mo yung isang lalaki na grabe yung iyak.
00:48:57Oo.
00:48:58Sobrang, siya yung nag-trigger sa akin.
00:48:59Parang maiyak talaga ako.
00:49:00As in, grabe yung iyak niya.
00:49:03Hinawakan pa niya yung ano yung pagbukas.
00:49:05Oo.
00:49:06Sobrang.
00:49:07Actually, napapansin ko na siya.
00:49:08Pabalik-balik siya nung umaga pa.
00:49:10Tinitignan yung bag.
00:49:12Nakaupo lang siya.
00:49:13Tinitignan yung ID.
00:49:14Tulala na siya eh.
00:49:15Tapos balik.
00:49:16Tapos alis ulit siya.
00:49:17Tapos balik.
00:49:18Tapos alis ulit siya.
00:49:19He was interviewed di ba by Atom.
00:49:22Sa ano.
00:49:23Parang yun yung finiture niya.
00:49:25Finiture niya.
00:49:26Tapos pagbalik niya, may nagbukas na nga.
00:49:28Ayan na.
00:49:29Nag-burst na siya.
00:49:30To tears.
00:49:31Nakita na niya yung anak niya dun.
00:49:34Grabe yung sakit talaga.
00:49:36Nakita ko yun?
00:49:37Yung feature ni Atom dun sa bahay niya.
00:49:42Ginasalan pa niya eh.
00:49:44Ayokong panood yung lahat.
00:49:46Sobrang sakit.
00:49:47Sobrang sakit pag nakita niyo ng personal.
00:49:50Grabe.
00:49:51Sige, next.
00:49:54Yan yung first.
00:49:55Siya yung unang nakita ko.
00:49:56Na ganyan yung itsura.
00:49:58Pagdating ko dun.
00:49:59So, grabe.
00:50:01Sige.
00:50:02So, keep your distance.
00:50:03Mag-shoot ka ng ganun.
00:50:04Badyo.
00:50:05Nakatele ka na.
00:50:06But at the same time.
00:50:08Diba baka i-question nyo kami.
00:50:11Ba't namin kinukunan yung mga ganyang eksena.
00:50:13Again, the people needs to see this.
00:50:16Diba?
00:50:17You need to feel kung ano nafeel nila.
00:50:19And this is done with context.
00:50:22And the purpose.
00:50:23Hindi lang picture lang.
00:50:24Not just for content or clout.
00:50:27Hindi lang pang like.
00:50:28How to shock the people.
00:50:30So, yun.
00:50:32Sige, next.
00:50:34Oh, this one is in IT Park.
00:50:36Ah, oo.
00:50:37Yung first.
00:50:38Anxiety, attacks, hyperventilation.
00:50:40Ay, oo.
00:50:41Iba talaga yun.
00:50:42Nung unang lindol dito.
00:50:437.2.
00:50:44Nasa 14th floor ako ng IT Park din.
00:50:47So, ang makikita mo sa window is gumaganon.
00:50:50This way ka talaga.
00:50:52Sabi nung, sa call center ako nun eh.
00:50:55Sabi nung team leader.
00:50:57Oh, walang tatayo.
00:50:59Walang bababa.
00:51:00Ano mo nang bababa?
00:51:01Bumaba.
00:51:02Diba nag-file ng cases against some BPO's?
00:51:05Kasi hindi pinababa yung ibang mga workers.
00:51:08Bumaba ako.
00:51:09Tumakbo ako.
00:51:10Hindi pwede hindi.
00:51:11At least nagawan ko ng paraan yung sarili ko na.
00:51:14Hindi ko na.
00:51:15True.
00:51:16Hindi yung gumuho pa lang yun.
00:51:19Kaya may.
00:51:20Anyway, that's crazy.
00:51:22Hindi ka pababain.
00:51:24Ayun.
00:51:25Sige, next.
00:51:27Yan.
00:51:28This yung chaos na yan sa IT Park.
00:51:32So, after dyan, grabe lakas ng ulan.
00:51:35Ayun.
00:51:36Grabe.
00:51:37Pati doon sa north.
00:51:38Lakas.
00:51:39So, next na po.
00:51:40Sige, next.
00:51:42Oh, yan.
00:51:43This is what's in, ano, yung burial na siya.
00:51:45Burial.
00:51:46Sa Bogo.
00:51:47So, out of the 11, 10 yung binari sa mass burial.
00:51:53Kasi yung isang nakuha siya ng separate eh.
00:51:55Sa kabila lang.
00:51:56Sa sampu sila dyan.
00:51:57Including the youngest.
00:51:59Siya yung youngest, yung last.
00:52:01Nan.
00:52:02Yan mo yung months?
00:52:05Ha?
00:52:06Months.
00:52:07Ano yung baby.
00:52:08Tapos yan.
00:52:09Actually, kaming mga media.
00:52:11Nakapwestor lang kami sa side.
00:52:13Sa pinakadulong.
00:52:14Yung ako.
00:52:15You can really feel.
00:52:16Ayan si Karlo yung naka-blue sa baba.
00:52:19So, it's a drone shot.
00:52:21To show kung ano talaga yung nangyayari.
00:52:26And, this is a really sad moment.
00:52:29After dyan, parang tulala kami lahat.
00:52:32Grabe.
00:52:33So, sinasabi sa isip.
00:52:34Ayoko munang pumunta doon.
00:52:35Ayoko, ano.
00:52:36Kasi, bumabalik sa isip ko.
00:52:37Lalo na pag, pag nagpapadaan ako sa ospital.
00:52:39Aka, ano.
00:52:40Aka, ano.
00:52:41Aka, ano.
00:52:42Kasi, bumabalik sa isip ko.
00:52:44Lalo na pag, pag nagpapadaan ako sa ospital.
00:52:47Aka, ano.
00:52:48Aka, ano.
00:52:49Actually, siyempre, yung mga journalists, tao lang naman kami.
00:52:52And, sometimes, after disasters like this, we need to disconnect.
00:52:57It doesn't mean na we're not good journalists anymore.
00:53:00But, it makes us more better.
00:53:02Diba?
00:53:03Napapaisip lang kasi ako, what if nangyayari sa akin yun.
00:53:06May family ako doon.
00:53:08Si Z, na doon sa konsolasyon.
00:53:11Tapos, na-trauma din si Z.
00:53:13May mga debriefing na ginagawa.
00:53:15Kasi, sa media, grabe rin po yung ina-feel namin.
00:53:20Mawitness mo.
00:53:21Doble pa.
00:53:22Kasi, na-affected ka.
00:53:27Pagdating doon, grabe pa yung makikita mo.
00:53:30Diba?
00:53:31Sobra.
00:53:32Dalawa, parang.
00:53:33Pero, okay.
00:53:34Ayun.
00:53:35Kailangan talagang...
00:53:36Oo, ayun.
00:53:37Sige.
00:53:38Next.
00:53:39Para maging effective.
00:53:40Yes.
00:53:41This one is in Tenth City din.
00:53:43Sa Daan Bandayan.
00:53:44Yeah.
00:53:45I interviewed her also.
00:53:47Si ate.
00:53:48Sabi niya, nagkakasakit na daw yung mga tao.
00:53:51And first time nilang ma-experience yung ganong lindol.
00:53:53Kahit daw mga lolo, lola, lolo, lola nila hindi na-experience yung ganon sa malakas.
00:53:58Panong kasakit?
00:53:59Nagkakaubo sila.
00:54:00Kasi, grabe ulan.
00:54:01And they're just in a makeshift tarpaulin.
00:54:04Mga ganon-ganon.
00:54:05So, they're really asking for help.
00:54:07Yan.
00:54:08Siguro.
00:54:09Sana na ganon nung...
00:54:10Mayroon sana yung nga gamot.
00:54:11Yeah.
00:54:12So, after yung story mapublish, daming nagtabang.
00:54:16At least, di ba?
00:54:17Oo.
00:54:18At least, sobrang...
00:54:20Misaya na.
00:54:21Taba ko.
00:54:22Ayun lang, alam ko.
00:54:24Sige, sige.
00:54:26Ayan.
00:54:27Next.
00:54:30Makeshift.
00:54:31This is part of the photo story.
00:54:33Oo.
00:54:34Yun din sa picture kanina.
00:54:36Oo.
00:54:37Yung sa post.
00:54:40Sige, next.
00:54:42Wala ba nga...
00:54:43May rainbow.
00:54:44Agad na nang timing mo dyan, ano?
00:54:47Parang hope.
00:54:48Di ba?
00:54:49There's always hope.
00:54:51So, kahit na gano'ng kahirap ang life,
00:54:55may pag-asa pa rin.
00:54:56Ano oras to?
00:54:57Umaga?
00:54:58Around ano na yan.
00:54:595.30, siguro.
00:55:00Five.
00:55:01Pagabi?
00:55:02Pagabi na siya.
00:55:03Na-timing mo talaga sa rainbow.
00:55:06Sige, next.
00:55:08Ayan.
00:55:09Sabi ko sa inyo,
00:55:10after yung mga publish na yung mga photos namin nila,
00:55:12ang tulong agad.
00:55:14Yeah, tabang na yan.
00:55:15From ano,
00:55:16nakakatuwa talaga yung mga kabataan sa Cebu.
00:55:19As in,
00:55:20when I went,
00:55:21kasi nagpahinga muna.
00:55:22Sabi ko nga sa'yo,
00:55:23after nung ano,
00:55:24nag-Cebu City muna ako,
00:55:25umuwi ako, diba?
00:55:26Nag-Cebu City muna ako.
00:55:27Nag-focus muna ako dito,
00:55:29sa relief.
00:55:30Grabe makikita mo talaga yung dedication ng mga bata.
00:55:33Lahat ng mga college students,
00:55:35high school,
00:55:36nandyan sila sa Capitol.
00:55:37Tapos kahit maputik,
00:55:39maaraw,
00:55:40umaambun,
00:55:41talaga wala silang,
00:55:42nagre-re-pack.
00:55:43Makikita mo talaga yung solidarity,
00:55:45which is nakakilabot.
00:55:47Sobrang galing.
00:55:49Saludo talaga ako sa mga Cebuano youth.
00:55:53Nakita ko kung gano'n sila kasincere.
00:55:56Kasama ko ba tayo sa youth?
00:55:58Hindi na eh.
00:56:00Matunders na tayo.
00:56:02Okay, next.
00:56:03Okay, next.
00:56:06Oh, this one.
00:56:07Yeah, even the dead are not spared.
00:56:09Hindi na spared.
00:56:10So, this one,
00:56:12grabe talaga yung nangyari sa sementeryo.
00:56:15Lumabas yung mga coffin,
00:56:17tapos yung chambers ng mga bones,
00:56:20nasira talaga.
00:56:22So,
00:56:23ano, yung si Kuya,
00:56:26yung si Paul Torero,
00:56:27and he's asking the families of those,
00:56:30yung mga relatives ng mga nandun,
00:56:32na mag-offer ng prayers.
00:56:34Kasi hindi nila makikilala
00:56:36kung sino pa ba yung nandun.
00:56:37Kasa na yung kapamilya nila.
00:56:39Wala na.
00:56:40Kasi bumagsak lahat eh.
00:56:42Mamaya makikita nyo yung photo.
00:56:44Pero bagsak lahat.
00:56:46Isang buong apartment,
00:56:48hilerang ganyan.
00:56:49Bagsak lahat siya.
00:56:50Yung mga bones,
00:56:51nagkalat na siya.
00:56:52So,
00:56:53wala nang way.
00:56:55Hindi na yun sa aftershock.
00:56:56Wala nang way.
00:56:57Mga mismong earthquake.
00:57:00Earthquake mism.
00:57:01Sige, next.
00:57:04Wala na.
00:57:05Wala na.
00:57:06Naputol?
00:57:08Wala na.
00:57:09Oh!
00:57:10Ay.
00:57:11Hindi nila.
00:57:12Hindi.
00:57:13Hindi nila nila at.
00:57:17Sorry, sorry.
00:57:18Okay lang.
00:57:19Bali, ayun na nga.
00:57:20So, yun.
00:57:21Sa pag-cover ng disaster,
00:57:23lagi nyo tatandaan yung preparedness.
00:57:26Diba?
00:57:27Safety first.
00:57:28Huwag kang maging part ng problema dun.
00:57:30Huwag kang dumagdag na.
00:57:31Diba?
00:57:32Safety first.
00:57:33Alamin mo kung ano yung sad ka pupunta.
00:57:35Huwag kang pupunta sa gera nang wala kang dalang.
00:57:38Diba?
00:57:39Sa equipments, kailangan mo ng kompleto talaga.
00:57:41Oo.
00:57:42Tapos, power bank.
00:57:43Anticipate mo na.
00:57:44Kung ano yung ano.
00:57:45Walang kuryente.
00:57:46Dala kang power bank.
00:57:47Extra clothes.
00:57:48Face towel lang.
00:57:49Extra face towel.
00:57:50Kailangan yan.
00:57:51Be ready talaga.
00:57:52Kasi ano eh.
00:57:53Kahit by Jessic.
00:57:54Dala ka na eh.
00:57:55Oo.
00:57:56Actually.
00:57:57Dato yan.
00:57:58So yan.
00:57:59Dahil yun na nga.
00:58:00Hindi mo malalaman kung ano mo talaga mayayari.
00:58:01Hindi mo alam kung uuwi ka o hindi.
00:58:02Diba?
00:58:03Oo.
00:58:04Earthquake.
00:58:05Ang lalakas talaga ng aftershock nun.
00:58:06Oo.
00:58:07Diba?
00:58:08Nakarecord pa nga ng parang hindi na aftershock.
00:58:09Six magnitude.
00:58:105.9 ba yun?
00:58:11Nga.
00:58:12O.
00:58:13O.
00:58:14Diba?
00:58:15O.
00:58:16O.
00:58:17Earthquake.
00:58:18Ang lalakas talaga ng aftershock nun.
00:58:20Oo.
00:58:21Diba?
00:58:22Nakarecord pa nga ng parang hindi na aftershock.
00:58:25Six magnitude.
00:58:265.9 ba yun?
00:58:27Katakot.
00:58:28Kasi yan.
00:58:29Nagstay ako ng overnight sa daan bantayan.
00:58:31Grabe yung aftershock talaga.
00:58:32Sa dulo.
00:58:33Sa isang hotel dun.
00:58:34Ah.
00:58:35Okay.
00:58:36Pero ano naman?
00:58:37Safe na.
00:58:38Pero nakakatakot talaga siya.
00:58:40Yung aftershocks.
00:58:41So imagine mo yung mga tao.
00:58:43Kaya takot sila na bumalik sa mga bahay nila.
00:58:47Kasi grabe yung aftershocks.
00:58:49Grabe bitaw dun.
00:58:51Yung mga nasa tent.
00:58:54Yung nakoveran ko naman na nasa tent.
00:58:58Sa San Romeo.
00:58:59Nasa labas sila.
00:59:00National Housing Authority naman dun sa tabi.
00:59:05Tapos ayun na nga.
00:59:07Malapit na lang yung bahay nila.
00:59:09Ayun talaga nilang bumalik.
00:59:10Dahil.
00:59:11May mga cracks na din.
00:59:12True.
00:59:13So hindi nila alam din daw.
00:59:15If safe ba talaga yung foundation ng bahay nila.
00:59:18True.
00:59:19If.
00:59:20Kakayanin ba ng mga aftershock.
00:59:22Nakakatakot.
00:59:23Lalo na dun sa isang area.
00:59:25Kung saan 8 yung namatay.
00:59:27Dun sa Yolanda Village.
00:59:29There are survivors sila ng Yolanda.
00:59:31Pulang Bato.
00:59:32Yes.
00:59:33Pulang Bato.
00:59:34Nabictima na naman sila ng earthquake.
00:59:35So imagine yung trauma.
00:59:36Yung housing na.
00:59:37Oo.
00:59:38So pumunta ako dun.
00:59:39Sayang hindi na natin napakita.
00:59:41Pero pumunta.
00:59:428 pa na yun.
00:59:43Oo.
00:59:44Tapos ano yun.
00:59:45Grabe.
00:59:46Okay.
00:59:47Pag sinilip mo yung mga.
00:59:48Parang siyang apartment units.
00:59:49Diba?
00:59:50Nakatayo.
00:59:51Parang housing.
00:59:52Pag sinilip mo lahat ng bahay na nakatayo.
00:59:54Pero grabe sa loob.
00:59:55Bagsak talaga lahat ng gamit nila.
00:59:57Lalaki ng cracks.
00:59:58Sobrang laki.
00:59:59Hindi na siya talaga pwedeng tiran.
01:00:01Oo.
01:00:02So imagine yung takot ng mga tao.
01:00:04Tsaka Bato yung roof.
01:00:05Hmm.
01:00:06Kaya nga patay eh.
01:00:07Kasi two floors yun eh.
01:00:09The flat talaga siya.
01:00:10Ang gulat ka sa Bato yung roof.
01:00:11Oo.
01:00:12Ang bigat nun.
01:00:13So anyway.
01:00:14Yun.
01:00:15Grabe.
01:00:16Grabe.
01:00:17Pero anyway.
01:00:18Gusto ko rin pala magpasalamat sa lahat ng mga media.
01:00:20Friends namin from Manila.
01:00:21Na pumunta sa Cebu.
01:00:24To you know.
01:00:25To document.
01:00:26And share kung ano yung nangyayari talaga dito.
01:00:29Para makukuha pa kami ng maraming tulong.
01:00:32Kasi the people in Cebu need help.
01:00:33Oo.
01:00:34Ang dumating dito si.
01:00:35Sir Jess Asnar.
01:00:37Oo.
01:00:38Yung mga.
01:00:39Si.
01:00:40Bossesra.
01:00:41So.
01:00:42Hindi ko nga sila na.
01:00:43Sila.
01:00:44Aaron.
01:00:45Aaron Papila.
01:00:46Si.
01:00:47Si Rolex.
01:00:48Maria Tan.
01:00:49Si Rolex.
01:00:50Sino ba?
01:00:51Yeah.
01:00:52So.
01:00:53Thankful kami sa inyo.
01:00:54Ang dami nun mga wires.
01:00:55Nakapunta kayo ng Cebu.
01:00:56Para tulungan na ma-share yung mga pangyayari.
01:00:58Oo.
01:00:59Because the people not only in the Philippines needs to see it.
01:01:02Kahit sa ano yung global.
01:01:04So.
01:01:05Yun.
01:01:06Ayan.
01:01:07Sige.
01:01:08Natapos na ang seven.
01:01:10Ang isang oras.
01:01:11So.
01:01:12Extend.
01:01:13Three hours.
01:01:16Anyways.
01:01:17Salamat.
01:01:18Ah.
01:01:19Sa mga viewers.
01:01:20Karun.
01:01:21Ay.
01:01:22Busjack.
01:01:23Any words.
01:01:24Thank you ah.
01:01:25BCK.
01:01:26Alam ko BCK.
01:01:27Napapahinga.
01:01:28Okay.
01:01:29Ayun.
01:01:30Ah.
01:01:31Anyways.
01:01:32Thank you sa pagpunta mo dito.
01:01:33Anytime.
01:01:34About disasters.
01:01:35Preparedness.
01:01:36Responsibilities.
01:01:37And.
01:01:38So.
01:01:39I hope na tutunan kayo kahit.
01:01:40Meron.
01:01:41Bata pa ako na tutunan ako sa'yo eh.
01:01:43Ah.
01:01:44Sira ko.
01:01:45Ayun.
01:01:46Thank you sa tanang viewers.
01:01:47Karun sa Sunstar Pitik.
01:01:49O.
01:01:50Next.
01:01:51Week na po.
01:01:52Na tay.
01:01:53Interview ho na po.
01:01:54About sa Campus Journalism.
01:01:56Okay.
01:01:57Salamat.
01:01:58Bye bye.
01:02:04Bye bye.
01:02:05Bye bye.
01:02:06Bye bye.
Comments