- 10 ay önce
Kategori
🛠️
Yaşam tarzıDöküm
00:00İNTRO
00:30İşte geldik olay mahalline size başlangıçta enteresan muhteşem bir hikaye anlatacağım.
00:53İstanbul'un 1959 yılında bütün magazin dünyasını kaplamış ve aylarca belki de birkaç yıl konuşulmuş bir konu dedim ya işte tam olarak oradayız.
01:07Sevgili dostlar deprem etkisi yarattı.
01:10Başbakan Adnan Menderes'i ve Cumhurbaşkanı Celal Bayar'ı tam olarak bulunduğumuz yere getirdi.
01:16Kameranın bulunduğu yere geldi Adnan Menderes ve belki de şu an görmüş olduğunuz manzaranın bulunduğu yerden tam olarak karşıda sizin de şu an görmüş olduğunuz hana iş hanına baktı.
01:31Efendim detaylı ve elvi o kadar üzüntülü 50 kişi öldü ama bir o kadar da anlatması heyecan verici bir hikaye.
01:40Takvimler 6 Ocak 1959 sıradan bir İstanbul günü öğrenciler okullarına gidiyor insanlar işlerine gidiyor iş hanları açık tezgahtarlar ve dükkan sahipleri dükkanlarının başında bankalar açık.
01:59Yani klasik ve sıradan bir İstanbul günü hiçbir anormallik yok derken arkamda bulunan Ankara Caddesi ile Sirkeci'yi valilik binasına bağlayan Ankara Caddesi ile Ebu Suud Efendi Caddesini birbirine bağlayan yolun tam başında büyük bir patlama meydana geliyor.
02:23Bu patlama uzak ilçelerden bile duyuluyor. Derler ki İstanbul kurulduğundan biridir. Hatta İstanbul'un fethinde 53 gün boyunca topların patladığı günlerde bile bu kadar büyük bir gürültüyü Cağaloğlu Sirkeci bölgesi görmedi.
02:43Hikaye enteresan. Hikayede geçen ailelerin soy isimlerini vermeyeceğim. İş hanının da adını vermeyeceğim. Çünkü aileler soy isimleriyle beraber bugün yaşıyorlar.
02:56Sadece bey diyeceğim hanım diyeceğim. İş hanının da adı zaten o fabrikanın. Bugün öyle bir şirket var mı bilmem ama bir şirketin adı ile kurulan bir han.
03:08Burada bir müdür var. Hanın sahibi, şirketin sahibi. Bir maden hanı. Bir madencilik yapıyor.
03:17Bugünkü gibi noter dükkanı ve başka başka işler yapan değişik alanlarda bulunan bir han değil. O günlerde bir maden hanı.
03:28Ve Mustafa Bey, bey diyeceğiz ya. Mustafa Bey bu maden şirketinin iki ortağından biri.
03:37Her zamanki gibi iş yerine gelmiş. Yazhanesine geçmiş ve çalışmaya başlıyor. Evli. İki çocuğu var.
03:47Fakat maalesef yasak bir aşkı da var. Aşkı sekreter.
03:51Feriha Hanım, soy isim yok. Aile hala hayatta. Feriha Hanım, hem sevgilisi var Mustafa Bey'in hem de bir eşi var.
04:03Ailesi var, çocukları var. Sevgili uzun zamandır bu işi sürdürüyor.
04:09Feriha Hanım'ın yani sevgili olan Feriha Hanım'ın annesi Seniha Hanım da bu ilişkiyi destekliyor.
04:17Semtte duymayan yok. Herkes yenge diyor Feriha Hanım'a.
04:22Torpili de bir kadın. Öyle ya. Hem hanın hem şirketin sahibinin metresi, sevgilisi.
04:31Yenge diyorlar ona.
04:33Abisi Tahsin Bey'i muhasebeye memur olarak almış.
04:37Belki de hayali ileride müdür yapmaktı.
04:40Bir enişte torpili. Tahsin Bey de çok kıdemli ve herkes tarafından sevilmek zorunda olan bir karakter.
04:50Bir gün Seniha Hanım, yani sevgili olan Feriha Hanım'ın annesi Seniha Hanım şiddetli bir biçimde iş hanını basar.
04:58Kızı Feriha Hanım annesini görür.
05:03Niye geldin anne diye sorar belki de.
05:05Bilmiyoruz ki neler konuşuldu kendi aralarında.
05:09Ardından Seniha Hanım, Feriha Hanım'a der ki, yani kız da der ki, sen de içeriye gir.
05:15Beraber ve hışımla Mustafa Bey'in makam odasına girerler.
05:20Şiddetli kavgalar. Şirketin üst katında bu kavgaların sesleri duyulur.
05:24Tahsin Bey, Feriha Hanım'ın abisi Seniha Hanım'ın oğlu Tahsin Bey bu kavgayı duyunca içeriye girer.
05:34Şirket sahibi Mustafa Bey, çalışanı ve aynı zamanda gizli kayınbiraderi Tahsin Bey'e postaneye gönderir.
05:43Der ki, telgraf çekmen lazım. Şu telgrafları şu adreslere çek gel.
05:49Postane hemen şurada. Yani yan tarafında.
05:52Yani şu an bizim bulunmuş olduğumuz binaların arkasında halla postane arası maksimum 5 dakika.
06:00Maksadı Mustafa Bey'in aslında kayınbiraderini buradan gönderirken kavgaya şahitlik yapmamaları.
06:08Seniha Hanım, yani gizli kayınvalide damadına bir an evvel hemen şimdi eşini boşamasını
06:16ve metresi olarak bulunan kızı Feriha Hanım'ı almasını ister.
06:22Nasıl hikaye ama?
06:23Tam da paparazzi gibi değil mi?
06:26Ama tarih yapıyoruz.
06:27Bu da bir tarih.
06:28Yıl 1959.
06:30Tarihe girmiş 66 sene önceki bir hadise.
06:33Bu esnada Mustafa Bey karısını sevdiğini ve karısını asla boşayamayacağını,
06:40mutlu bir aile hayatının olduğunu ama kızı Feriha Hanım'ı da sevdiğini,
06:47onu da bırakmak istemediğini söyler.
06:50Yani bir gönülde iki sevginin var olduğunu ifade eder.
06:54Kavga çıkar.
06:57Tahsin Bey bu öfkeyle hanı bırakır.
07:02Postaneye gider, geri gelir.
07:05Kavgalar devam etmekte.
07:07Yüksek sesler hala bütün hanı sarmaktadır.
07:11Aşağıya iner.
07:13Dostlar bu bir maden şirketidir.
07:16Maden şirketinde kayaları ve dağları patlatmak için ne olur?
07:22Doğru bildiğiniz dinamit olur.
07:24Hanın altında bir dinamit deposu vardır.
07:28Ve bu depoda ağzına kadar dinamitler bulunmaktadır.
07:33Tahsin Bey fitilleri yerleştirir.
07:36Evet, korktuğunuz şeyi yapacak.
07:40Yukarıda annesi varken, yukarıda ablası varken,
07:43o öfke cinnetiyle beraber fitilleri yan yana getirir, birbirine bağlar.
07:48Sonra üzerine çöp döker.
07:50Sanki çöpler yanmış da, fitillerle beraber dinamite gitmiş gibi imaj vermek ister.
07:58Fitilleri çöplerle kapatır.
08:01Ardından fitili yakar ve hızla binadan uzaklaşır.
08:06Handan çıkar.
08:07Hanın kapısı şurada.
08:09Caddenin karşısına geçer.
08:11Biraz da hızlı adımlarla gitmektedir.
08:13Görgü şahitleri Tahsin Bey'in o gün çok tedirgin ve heyecanlı olduğunu söyler.
08:20Büyük postane doğru, büyük postane yoluna doğru girerken,
08:25İstanbul'un fethinde bile görünmeyen bir şiddetli patlama
08:29ve devasa bir deprem olur tam olarak burada.
08:33Bu patlamayla birlikte 50 kişi ölür.
08:36İçeride bulunan 50 kişi binanın altında kalır.
08:41Bu enkazın içinde tam 50 kişi ölmüştür.
08:45O günlerde Eminönü'nü Fatih'e bağlayan bir yol hattı vardır.
08:51Fatih, Eminönü ve ardından Beşiktaş.
08:5428 numaralı bir otobüs vardır.
08:58Bugün de hala 28 var.
09:01Edirnekapı-Beşiktaş arasında gidiyor.
09:04O günlerde Edirnekapı-Beşiktaş hattında giden otobüs buradan geçmekteymiş.
09:10Ve tam 6 Ocak 1959'da saat 10'u 27 geçe otobüs buradan geçerken,
09:18yan tarafta aşağıya doğru inerken üzerine bina çöker
09:23ve otobüsün içinde bulunan insanların bir kısmı vefat eder,
09:30devrilen ve yıkılan ve binanın altında kalan otobüsün etkisiyle
09:34bir kesim insanda ağır yaralanır.
09:39Feci, bir an evvel polis gelir.
09:42İnsanlar panik halindedir.
09:45Kaşışmalar başlar.
09:46Ne olduğunu anlamazlar.
09:47Bir düşman işgali mi, bir deprem mi?
09:50Bu bombanın sebebi acep ne oladır?
09:54Zaten valilik şurada.
09:55Hemen polis gelir.
09:57Olaya el koyar.
09:583 saat sonra Adnan Menderes,
10:00başbakan sıfatıyla,
10:024 saat sonra Celal Bayar,
10:04cumhurbaşkanı sıfatıyla,
10:06şu an tam olarak kameranın bulunduğu yerde,
10:09sizin,
10:10hana baktığınız gibi,
10:12bakarlar ve halka bu terör saldırısının kimden ve ne sonuçla yapıldığını bilmediklerini,
10:22istihbarata böyle bir bilgi gelmediğini,
10:25ama İstanbul Emniyet Müdürlüğü'nün bu problemi bir an evvel halledeceğini söyler.
10:32İnsanları teskin etmeye çalışır.
10:34Adnan Menderes,
10:36MİT Müsteşarına ve Emniyet Genel Müdürüne emir verir.
10:39Bu terörün, bu terör saldırısının arkasında hangi güç var,
10:44bunu hemen bulun der.
10:46Ne bilsin garibim?
10:48Başbakan Adnan Menderes,
10:50olayın altında bir trajik aş hikayesi,
10:53kıskançlık krizleri,
10:55öfke patlamaları ve yasak bir ilişkinin bulunduğunu,
10:59devlet meselesi yapılır.
11:01Yabancı gazetelerde ve haber ajanslarında,
11:05İstanbul'da, İstanbul valiliğinin bulunduğu yerde bir terör patlaması,
11:09İstanbul'da terör başlıklarıyla verilir,
11:1250 kişi vefat eder,
11:14otobüsler, iş hanları,
11:16Viyana Oteli yıkılır,
11:18Nemset Han'ı yıkılır,
11:20pek çok handa ve iş yerinde çok ciddi sıkıntılar ortaya çıkar.
11:25Polis görgü tanıklarıyla,
11:26o an itibariyle handa çalışmakta olan,
11:29ama o an olmayan Tahsin Bey'i sorgular,
11:33ondan şüphelenir.
11:34Zira fitiller vardır yan yana ve zira çöpler.
11:38Enteresan gelir ve Tahsin Bey'i araştırırlar.
11:42Tahsin Bey der ki,
11:43Mustafa Bey,
11:45yani patron,
11:46yani gizli enişte,
11:48beni telgrafhaneye gönderdi,
11:50o an patladı,
11:51ben ne bilebilirim.
11:52Ben patlatsam içeride annem vardı,
11:56içeride kız kardeşim vardı.
11:58Ben annem Seniha Hanım'ı ve kız kardeşim Feriha Hanım'ı nasıl feda edebilirim?
12:04Nasıl benden şüphe ediyorsunuz?
12:06Ben şu an ailemi kaybettim,
12:09yıkılmış durumdayım,
12:11ben şikayetçiyim der.
12:13Hikaye ve olay örgüsü çok mantıklıdır.
12:16Neden içeride ablası ve annesi varken bir insan bu binayı patlatır ki,
12:23çok saçma gelir polislere ve Tahsin Bey'i bırakırlar.
12:27Hadise bir faili meçhul olur.
12:31Terör saldırısı derler,
12:33üstünü kapatırlar.
12:35Devlet de etrafta bulunan esnafın,
12:39zararını tazmin eder,
12:41maddi problemleri halleder,
12:4250 kişiye de mezar yeri yaparlar ve olay kapanır.
12:481969-79-89'lar gelir.
12:52Tabii şu an arkamda gördüğünüz iş hanı yapılır.
12:57Ticaret devam eder.
12:59Feriha Hanım, Seniha Hanım, Tahsin Bey, Mustafa Bey,
13:02yasak ilişki, gizli açlar unutulur, gidilir.
13:07Artık olayın şahidi bile kalmaz.
13:09Takvimler 1990'ı göstermektedir.
13:13Olayın üzerinin 31 yılı geçmiştir.
13:17Ben de bunu araştırırken öğrendim ki,
13:19cinayet vakalarında 30 yıl varmış.
13:2330 yıl bulunmazsa olay kapatılırmış.
13:26Zaman aşımı denilen de sistem devreye girermiş.
13:30Zaman aşımı 30 yıl.
13:311989 yılında zaman aşımından sonra
13:36bu bizim Tahsin Bey ne hikmetse
13:38uyuyamadığını,
13:41geceleri rüyalarına o ölen insanların girdiğini,
13:45her gece, her gece, her gece
13:46o hadiseyi yaşadığını
13:48ve mutlaka anlatmak istediğini söyler.
13:52Ne hikmetse,
13:53zaman aşımı kanunundan bir yıl sonra
13:56der ki,
13:57ablam feriyaha ile Mustafa Bey yasak bir aşk yaşıyordu.
14:01Ben bu ilişkiyi hazmetmeye çalışıyordum.
14:05Zira Mustafa Bey'in
14:06hanımından boşanacağını düşünüyorduk.
14:10Öyle olmadığını,
14:11Mustafa Bey'in eşini ve ailesini çok sevdiğini
14:14ama kız kardeşimi de sevdiğini,
14:18iki aşkla hayatını sürdürmek istediğini
14:21duyduğumuzda
14:23annem öfke krizine girdi,
14:25bastı,
14:26kavga ettiler,
14:27itikleme tartaklama oldu,
14:30öfkelendim.
14:31Mustafa Bey beni
14:32handan çıkarttı.
14:34Bu durum karşısında
14:35aşağıya indim,
14:37önce postaneye gittim,
14:38sonra geri döndüm,
14:40aşağıya indim,
14:41fitilleri birleştirdim,
14:42çöp yığdım ve patlattım.
14:45Çok pişmanım.
14:46Benim bu kıskançlık krizimden dolayı
14:49vefat eden elli kişinin
14:51Allah ruhuna
14:52rahmet etsin der.
14:55Nasıl hikaye ama?
14:57Artık dünyada ne Feriha kaldı,
14:59ne Seniha,
15:00ne Tahsin kaldı,
15:01ne Mustafa,
15:03ne de o maden fabrikasının
15:05adıyla anılan
15:07işhanı.
15:08Her şey bitti.
15:10Burası çalışmaya,
15:12ekonomik anlamda
15:13iş ve ticaret üretmeye
15:15devam etti.
15:17Bu hikayede
15:18tarih sayfalarında
15:19unutulduğu gitti.
15:21Tıpkı neyi gibi?
15:23Tıpkı
15:23Meserret Oteli gibi.
15:26Yan tarafta da
15:27hemen bu hanın
15:28yanında da
15:29Meserret Oteli var.
15:32Bu ülkede yapılan
15:33askeri darbelerden biri.
15:35Bir bakanın ölümüyle
15:37sonuçlanan
15:381913 Ocak
15:39darbesiyle ilgili
15:41bakın burada neler
15:43anlatacağım neler.
15:44Hadi gelin.
15:57Az evvelki yasak aşk,
16:01bir gönülde iki sevginin
16:04var olabilmesi ya da
16:05olamaması,
16:07kavgalarının anlatıldığı,
16:09iş hanı şu an
16:11benim sağımda,
16:12sizin sonunuzda.
16:13Şimdi
16:13o patlamada
16:15Altın Ocak
16:161959'da
16:18saat
16:1810.27'deki
16:19o patlamada
16:21etkilenen
16:22bir kısmı
16:23yıkılan
16:23arkamdaki
16:24Abdülhamit Han
16:26döneminin
16:26başlarında
16:271880'li
16:29yıllarda yapılan
16:30bir oteli
16:31görüyorsunuz.
16:32Adı
16:32bir Osmanlı oteli,
16:34adı
16:34Meserret Otel.
16:36Bugün
16:36farklı olduğu için
16:37bu otelin adı
16:38rahat konuşabiliyoruz.
16:40Bu Meserret Oteli
16:41Abdülhamit Han
16:43döneminin
16:44en önemli
16:45turistik bölgelerinden
16:46biri.
16:48Avrupa'dan
16:48insanlar geliyorlar,
16:50artık İstanbul
16:50bir turizm bölgesi.
16:53İstanbul'dan
16:53Avrupa'ya,
16:54Avrupa'dan
16:55İstanbul'a,
16:56bilhassa
16:56Londra ve
16:57Paris'ten,
16:57İstanbul'a
16:58çok insan geliyor.
16:59Peki ne
17:00kullanıyorlar?
17:01Hangi yolu
17:01kullanıyorlar?
17:02Çok basit.
17:03Abdülhamit Han'ın
17:05yaptırmış olduğu
17:06Orient Express.
17:07İstanbul'u
17:11Sirkeci
17:11postanesi ki
17:13birazdan
17:14birkaç resim
17:15sonra
17:15oraya doğru
17:16geçeceğiz.
17:17Sirkeci
17:18garının
17:20bulunduğu
17:22yerdeki
17:22Orient Express'in
17:24kalktığı
17:25tren raylarını
17:26yaptırdı
17:26ve İstanbul'u
17:27Paris'e,
17:29İstanbul'u
17:29Viyana'ya,
17:30İstanbul'u
17:31Berlin'e,
17:32İstanbul'u
17:32Almanya'ya,
17:33Avusturya'ya
17:33her yerlere
17:35bağladı ve
17:35en sonunda
17:36Fransa
17:37Paris'e
17:38bağladı.
17:38Orient Express
17:40yoluyla
17:40Avrupa'dan
17:42İstanbul'a,
17:42İstanbul'dan
17:43Avrupa'ya
17:44turistler
17:45gitmeye,
17:46gelmeye
17:46başladı.
17:47Peki
17:47Avrupa'dan
17:49gelen turistler
17:50nerede kalacak?
17:51Her yer
17:51İçhan'ı cevap
17:52arkamda
17:54gördüğünüz
17:55otellerde
17:56kalacaklar.
17:57Bu yüzden
17:57bu oteller
17:58bol miktarda
17:59yapıldı
18:00o günlerde
18:01İstanbul'da.
18:02Ama
18:03benim anlatacağım
18:03şey size
18:04şu an
18:05açı
18:06aynı açı
18:07olmayabilir
18:07zira
18:08fotoğrafın
18:09çekildiği
18:10dönem
18:111950
18:11günümüzden
18:13tam
18:1375
18:14bir insan ömrü.
18:1575
18:16sene
18:17önce
18:18otelin
18:19çekildiği
18:20yerde
18:21bugün
18:21cadde var.
18:23Şu arabalar
18:24var yani.
18:24Bakın
18:25konuşamıyoruz
18:25bile.
18:26Bu arabaların
18:27olduğu yerde
18:28durmam
18:28gerekiyor ki
18:29o açıyı
18:30yakalayıp
18:31size göstereyim.
18:32O yüzden
18:32bir fotoğraf
18:33çektik
18:34size göstermek
18:35için.
18:35Sonra
18:36buraya geldik
18:37ki rahat
18:37rahat
18:37konuşalım.
18:39Efendim
18:39takvimler
18:40yine bir
18:40ocak.
18:41Tıpkı
18:41bir önceki
18:42gibi
18:42ocak
18:431913.
18:45Yakup
18:46Cemil
18:46isminde
18:47bir fedai
18:47var.
18:48Deli
18:48bir adam.
18:49Cesaretin
18:50yürüyen
18:51hali.
18:52Enver
18:52Paşa
18:53vur der.
18:54Yakup
18:54Cemil
18:54neden
18:55diye
18:55sormaz.
18:56Gider
18:56vurur.
18:57Tam
18:57bir
18:57tetikçi.
18:58Ben
18:58Yakup
18:59Cemil'e
18:59hayranım.
19:00Çok
19:00delikanlı
19:01bir
19:01adam.
19:01Çok
19:02cesur
19:02bir
19:02adam ama
19:03aklını
19:03kullanmıyor.
19:05Yap diyorlar
19:05yapıyor.
19:06Bu
19:06kadar
19:06cesur
19:07bir
19:07adam.
19:08Enver
19:08Paşa,
19:09Talat
19:09Paşa ve
19:10Cemal
19:11Paşa.
19:12Bugün
19:12İstanbul'daki
19:13Duyun
19:13Umumiye
19:14binası.
19:15İstanbul'da
19:16Erkek
19:16Lisesi
19:17olarak
19:17kullanılan
19:18İran
19:19Konsolosluğunun
19:21arkasında
19:21kalan
19:22pembe
19:24üç katlı
19:24bir konak
19:25var.
19:27Liseli
19:27tam karşısında
19:28kalıyor.
19:29Orada
19:29bir darbe
19:30planlanıyor.
19:31Ve o
19:32darbeyi
19:32Enver
19:33Paşa,
19:33Yakup
19:34Cemil'e
19:34söylüyor.
19:35Git diyor
19:36şu an
19:37falancı
19:38otelin
19:38toplantı
19:40salonunda
19:40sadrazam
19:42bakanlar
19:43var.
19:43Git
19:44onları
19:45yok et.
19:47Bunun
19:47üzerine
19:47Meserrit
19:49Otel
19:49diye
19:49planlanan
19:50bu
19:51otelin
19:52geliyor
19:52etrafını
19:53bakıyor
19:54eskizlerini
19:55yapıyor
19:56planlamasını
19:57yapıyor
19:57fakat
19:59plan değişiyor.
20:00Zira
20:00Ocak
20:011913'teki
20:03Bakanlar
20:03Kur
20:03toplantısı
20:04Meserrit
20:05Otelinde
20:06değil
20:06her zaman
20:07olduğu gibi
20:08bu
20:08caddenin
20:09sonundaki
20:10İstanbul
20:10Valilik
20:11binası
20:12olarak
20:12kullanılan
20:12bugün
20:13sadrazamlık
20:14binasında
20:15yapılması
20:16planlanıyor.
20:17Bunun
20:17üzerine
20:18Yakup
20:18Cemil
20:19Meserrit
20:20Otelinde
20:20kendisi
20:21kalıyor.
20:22Şu
20:22pencerelerden
20:23birinde
20:24şu
20:24şanlı
20:25bayrağımızın
20:26süslediği
20:26pencerelerden
20:28biri
20:28Yakup
20:29Cemil'in
20:30kaldığı
20:30odadır.
20:31İnce
20:31ince
20:32planlar
20:32yapıyor.
20:33Bir
20:34gün
20:34Bakanlar
20:35Kurulu
20:35toplanacak
20:36ve oraya
20:37gidecek
20:37o valilik
20:38yani
20:38sadrazamlık
20:39binasındaki
20:40o toplantıyı
20:41basacak
20:41ve darbe
20:42yapacak.
20:44Takvimler
20:44Ocak
20:441913
20:45tarihlere
20:47Baba Ali
20:48baskını
20:48olarak
20:49geçecek
20:49olan
20:50kanlı
20:51darbenin
20:52günü
20:53Yusuf
20:54Kamil
20:54Paşa
20:55yanında
20:56Dahiliye
20:56Nazırı
20:57Nazım
20:57Paşa
20:58ve diğer
20:59bakanlar
20:59sadrazamlık
21:01binasındaki
21:02toplantı
21:02salonuna
21:03giriyorlar.
21:041913
21:051.
21:05Balkan
21:06savaşlarında
21:07İstanbul'a
21:08kadar
21:09Bulgarların
21:09girdiği
21:10ve İstanbul'a
21:11kadar
21:12Balkan
21:12devletlerinin
21:13Osmanlı'ya
21:14hakim olduğu
21:15bir savaş.
21:16Bu yüzden
21:17hükümeti
21:17halk sevmiyor.
21:19Bu yüzden
21:19Yusuf
21:20Kamil
21:20Paşa
21:20ve
21:21Nazım
21:22Paşa
21:22sevilen
21:23tipler
21:23değil.
21:24Zira
21:24burnumuzun
21:25dibine
21:25kadar
21:25Bulgarların
21:26girmelerine
21:27izin verdiler.
21:28İzin
21:29vermediyseler de
21:30müdahale
21:31edemediler.
21:32Tam da
21:33bunu kullanan
21:33Yakup Cemil
21:34bu toplantının
21:35yapıldığı
21:36gün
21:36burada
21:38her tarafına
21:39mermiler sokar.
21:41Çift silahı
21:41beline takar,
21:43kravatını takar,
21:44ceketini giyer,
21:46meserrit otelinin
21:47şu kapısına
21:47doğru giden
21:48basamakları
21:50adım adım
21:50iner
21:51ve buradan
21:52yukarıya doğru
21:54bu arabaların
21:55çıkış istikametine
21:56doğru
21:57yürüyerek
21:58çıkar.
21:59Artık
21:59karşısında
22:00bugün
22:01valilik
22:01binası
22:02olarak
22:02kullanılan
22:03o zaman da
22:04aynıymış zaten
22:05değişen bir şey yok.
22:06Sadrazamlık
22:07binasını
22:08önüne alır.
22:10Ardından
22:11içeriye doğru
22:12girerken
22:13eli
22:14beline
22:14doğru uzanır
22:15ve çift
22:16silahı
22:17çeker.
22:18Kapıda
22:18bulunan
22:19askerleri
22:20birer
22:21mermi
22:22sıkarak
22:22şehit eder.
22:24Sonra
22:24içeriye doğru
22:25girerken
22:26kapalı olan
22:27kapıya
22:27tekme atar
22:28içeriye girer.
22:30Bu sesleri
22:30duyan
22:31sadrazamlık
22:33binasının
22:33koruma
22:34güvenlik
22:35askerleri de
22:36merdivenlerini
22:37aşağıya doğru
22:38inerken
22:38tek tek
22:39indirmeye
22:40ve bağırmaya
22:41başlar.
22:42Bu iş
22:42bugün bitecek.
22:44Bu iş
22:45bugün
22:45burada bitecek
22:46diye bağırır.
22:47Bu sesler
22:48bu
22:49mermi sesleri
22:50bu bağırmaları
22:51duyan
22:51bakanlar kurulunda
22:53İçişleri Bakanı
22:54olarak görev yapan
22:56Nazım Paşa
22:56dışarıya çıkar.
22:57Nazım Paşa
22:59da Hulusi
22:59Kentmen'e
23:00benzer.
23:01Müthiştir
23:01bıyıkları
23:02falan harika
23:02asil bir adamdır.
23:04Bu ne
23:05gürültüdür
23:05diye bağırır.
23:07Çünkü adam
23:07bakan.
23:09Bunun üzerine
23:09sağ tarafı
23:12bakana dönük
23:13olan Yakup
23:13Cemil
23:14burayı
23:15vururken
23:15döner bir
23:16mermi
23:17sıkar
23:18ve Yakup
23:19Cemil'i
23:20o an
23:21bakan
23:22katili
23:22yapan şey
23:23olur.
23:24Bir el
23:25sıkar
23:25ve Nazım Paşa
23:27kalbinden
23:28vurulur
23:28ölür.
23:29Darbede
23:30Yakup
23:31Cemil'e yardım
23:32edenlerden biri
23:33der ki
23:33neden vurdun?
23:35O bir
23:35bakandı.
23:37Dahiliye
23:37Bakanı
23:38Üçişleri
23:39Bakanı
23:39Nazım Paşa'yı
23:40neden vurdun
23:41diye sorar.
23:42Bunun üzerine
23:43Yakup
23:43Cemil
23:44çok fazla
23:45gürültü
23:45yapıyor.
23:47Bağırmasın
23:48benim başım ağrıyor
23:49der
23:49ve basar
23:50gider.
23:51Ardından
23:52Enver Paşa
23:52gelir
23:53Yusuf
23:54Kamil Paşa'ya
23:54istifa mektubunu
23:56istifa dilekçesini
23:57yazdırır.
23:58Mahmut
23:58Şevket Paşa'ya
23:59da sadrazam
24:00olmak istiyorum
24:01diye bir
24:02dilekçe
24:03yazdırır.
24:04Her iki
24:05dilekçeyi de
24:06Padişah
24:06Mehmet
24:07Reşat'a
24:07götürür.
24:08Yusuf
24:09Kamil Paşa
24:10istifa ediyor.
24:11Mahmut
24:11Şevket Paşa
24:12sadrazam
24:13olmak
24:13istiyor
24:14der.
24:16Bunun üzerine
24:17Mehmet
24:17Reşat
24:18Padişah
24:18Mehmet
24:18Reşat
24:19diğer tabirle
24:20Enver Paşa'nın
24:21Dolmabahçe
24:22noteri
24:22olan
24:23Mehmet
24:24Reşat
24:24her ikisine de
24:26tuğrasını basar
24:27hayırlı olsun
24:28der.
24:29Arkamda
24:29görmüş olduğunuz
24:30Meserret
24:31Oteli
24:31bir bakanın
24:33ölümü
24:33onlarca
24:35askerin
24:35şehadetiyle
24:36sonuçlanan
24:37Ocak
24:381913
24:39Kanlı
24:40Babali
24:40baskının
24:41planlandığı
24:42yerdir.
24:43Az evvelki fotoğrafı
25:06Meserret Oteli'ndeki fotoğrafı gösterirken size Duyun Umumiyeden bahsettim.
25:11İstanbul Erkek Lisesi'nden bahsettim.
25:14Valla puanları bilmiyorum.
25:16Yani eğitimle ilgilenmeyeli yıllar oldu ama sanırım Türkiye'nin en iyi ilk 10 okuluna giren bir okuldur.
25:23Hangisi?
25:241956 yılında günümüzden 69 sene önce çekilen fotoğrafta fotoğrafın ortasında boylu boyunca duran 2025 yılında önündeki binadan 1970'li yıllarda önüne yapılan binadan dolayı yalnızca kubbesi görülen arkamdaki bina İstanbul Erkek Lisesi.
25:48Hikayesi acı.
25:51Önce fotoğrafı anlatalım ardından binaya geçelim.
25:55Fotoğraf 1956'ya ait.
25:57Yani ilk fotoğrafta anlatmış olduğum Ebu Suud Efendi caddesinin hemen kenarında bulunan bir maden şirketine bağlı hanın patlatılmasından 3 yıl evvel çekilen bir fotoğraf.
26:13Dolayısıyla patlayan binada bana göre sağda ama size göre solda görülüyor.
26:20Şu an o patlayan maden hanını görüyorsunuz yan tarafta fakat bugün onu göremiyorsunuz.
26:27Efendim 1956 yılında bu Ankara caddesini Sirkeci sahilini İstanbul Valiliğine ve Cağloğlu'na bağlayan bu Ankara caddesinde 2 tane araba var.
26:40Ve insanlar ortada yürüyorlar.
26:44Yer asfalt değil hafif toprak.
26:47Toprak ve taş karışımı.
26:49Ama asla asfalt değil bugünkü gibi değil.
26:53Caddenin genişliği anlamında herhangi bir büyüme yok.
26:56O günkü caddenin büyüklüğü bugün de hala varlığını koruyor.
27:01Sadece ortaya gidişi ve gidişi ayarlasın diye bir engel bir bariyer koymuşlar.
27:09Onun dışında herhangi bir şey yok.
27:11Cadde geliş gidişi açık.
27:14Hepi topu 10 kişi var.
27:162 tane araba var.
27:18Yol bomboş.
27:20Cağloğlu'nun en kalabalık trafik caddelerinden birinden bahsediyorum.
27:24Arkamdaki insan kalabalığını ve yanımdaki ve arkamdaki araç trafiğini görüyor musunuz?
27:302025 yılında bu halde bulunan, bu seslere sahip olan bu caddenin 1956 yılında yani günümüzden 69 sene önceki hali ne kadar huzurlu.
27:46İstanbul Erkek Lisesi önünde bina yok.
27:50Fotoğrafın çekildiği 1956 yılında bir bina yok.
27:55Demek ki 1970'li yıllarda onun önünde bulunan arsadaki ufak ufak yapılar yıkıldı.
28:02Yerine şu an görmüş olduğunuz devasa ve okulu, okul diyorum aslında okul değil orası.
28:11Şu an okul, okul binasını 70'li yıllarda yapılan bu bina kapattı.
28:16O yüzden bugün yalnızca kubbe görülüyor.
28:19O yüzden 69 yıl evvel binanın tamamı görülüyor.
28:26Bu bina bir Abdülhamid Han dönemi eseri.
28:30Yapılış tarihi 1881.
28:32Yapan mimar Kanuni Sultan Süleyman döneminde Topkapı Sarayı'nda
28:37Mimar Sinan kimse ve görevi neyse Abdülhamid döneminde de Mimar Sinan görevini yapan
28:46yani ser mimaranı hassa, sarayın has mimarlarının başı demektir.
28:53Alexander Valori, Karaköy'de ofisi, Fenerbalat'taki gayrimüslim mahallelerinde yaşamış
29:01birkaç yabancı dil bilir, bir Fransız asıllıdır Alexander Valori.
29:07İtalya, Fransız ailesinde tamamen levanten insanlar bulunmakta.
29:13Modern bir insan.
29:14Abdülhamid Han'ın Mimar Sinan'ın koltuğuna oturttuğu Valori'ye
29:19Duyun-u Umumiye binasını yapmasını ister.
29:23Nedir Duyun?
29:25Duyun, borçlar demektir.
29:29Din, yani İslam dini gibi.
29:32Din, borç demektir.
29:34Dindar, borçlu demektir.
29:38Borçlu olduğunun farkında olana dindar derler.
29:43Allah'a bir borcun var ve o borcu ödüyorsun bu şuurun varsa sen dindar bir adamsın.
29:50Buradaki din kelimesi çoğulu borçlar, duyun demektir.
29:56Umumi, genel demektir.
29:59Duyun-u Umumiye genel borçlar demektir.
30:01Efendim, 1276 yılında Abdülhamid Han tamamen batmış, bitmiş, moratorium ilan etmiş,
30:09konkordato ilan etmiş bir Osmanlı devletine padişah oldu.
30:15Verecek bir sürü borcu vardı ama karşılayacak parası yoktu.
30:19Dolayısıyla bir şey yapması gerekiyordu.
30:23Abdülaziz Han'dan, yani amcası Aziz'den, borçtan dolayı kepenk kapatmış bir dükkan devralan CEO gibi.
30:31Düşünün, Abdülhamid Han'ı.
30:35Boratorium ilan edilmiş, iflas etmiş.
30:381881'e kadar tam 5 yıl borç ödemeye çalışırken ödeyemeyeceğini anlayan Abdülhamid Han,
30:46Muharrem kararnamesiyle 1881 yılında bütün dünyaya ben borçlarımı ödemek istiyorum ama ödeyemiyorum.
30:56Hadi gelin bir toplantı yapalım der.
30:58Osmanlı'ya borç veren bütün Avrupa devletleri ve Rusya İstanbul'a gelir ve sarayda, Yıldız Sarayı'nda bir toplantı yaparlar.
31:08Bir genel borçlar toplantısı ve o gün Abdülhamid Han, bir gecede Abdülhamid Han Osmanlı borçlarının %23'ünü ödemiştir.
31:20Zira demiştir ki, benim size borcum var ama ödeyecek durumum yok, çalışıp ödemem lazım ama şu faizleri önce bir silin.
31:31Ben size sadece ana parayı vereceğim demiştir.
31:35Ben bir Duyun-u Umumiye Kurumu binası kuracağım, oraya şube açın ve orada Osmanlı'nın genel gelirlerini kontrol edin ve oradan borçlarınızı düşün der.
31:46Abdülhamid Han, kurmuş olduğu Duyun-u Umumiye Kurumu'yla Osmanlı'nın Avrupa ve Rusya'ya olan borçlarını çok kısa bir zamanda ödedi.
31:56Diz çökmüş ve gündemi belirlenen bir ülkeyi tahta çıktıktan 10 sene sonra 1887 yılında gündem belirleyen,
32:07dünyanın en iyi 7 ekonomisi demek olan düvel-i muazzama, muazzam devletler sınıfına soktu.
32:15İşte deminden beri anlattığım genel borçlar, moratorium, concordato, muharrem kararnamesi, Abdülaziz'in iflası,
32:23Abdülhamid'in ülkeyi toparlamaya çalışması, Alexander Valori'nin yapmış olduğu, bugün sadece kubbesini gördüğümüz
32:33ama 1956 yılındaki fotoğrafa bakıldığında bütün binayı gördüğünüz bu binada yapıldı.
32:41Dili olsa da konuşsa, şu caddenin dili olsa da size ve bize tarih anlatsa.
32:49Efendim fotoğrafa gelelim mi?
32:52Takvimler 1956.
32:53Kapalı bir hava, muhtemelen sonbahar ya da ilkbaharın ilk günleri.
32:59İki şeritli, iki geçişli yani ama ortada bir ayırma bariyeri yok.
33:05Asfalt yok, hepi topu 10 kişi.
33:08O da caddenin ortalarından yürüyor ve yalnızca iki araba.
33:12Bugün 2025, etrafta sağda solda bir sürü bina, bir sürü araba, yüzlerce insan ve İstanbul-Ankara caddesi.
33:241956-2025, aradan geçen 69 yıl aynı açıya benzeyen, bu arada aynı açı değil, neden?
33:36Çünkü aynı açıyı çekmek için şuraya gitmek gerekiyor, orası da cadde.
33:43İşte caddenin ortasında olduğumuz için caddeye geçemeyecek.
33:48Normal açı burası.
33:51Yani burada durup, benim size buradan göstermem gerekiyor.
33:56Ama burada durursam, Allah'tan ki şu araç yok diye rahat rahat durdum.
34:00Burada malumunuz çekilmez, bu program yapılmaz.
34:04O yüzden kameraman kardeşim Murat buradan bir fotoğraf çekti.
34:09O geliyor önünüze.
34:10Ama ben programı kaldırıma çıktım.
34:13Kendimi yasladım kaldırıma ve burada anlatıyorum.
34:1669 yıl arayla farklı açılardan çekilen ya da anlatılan iki farklı fotoğraf şu an karşınızda.
34:34Şimdi tarih bizi her zaman güldürmüyor.
34:50Tarih bizi bazen çok üzüyor, bazen de dertli dertli düşündürüyor.
34:56Neden böyle, ne oluyor, neden bu kadar sahipsiz bu tarih diyoruz.
35:04Evet, tahmin ettiğiniz gibi bir tarihi yapının önündeyim.
35:08Bakımsız bir tarihi yapının önündeyim.
35:11Ve size bu tarihi yapıyı dilim döndüğünce anlatmak istiyorum efendim.
35:15Konstantinopol, takvimler 800'lü yıllar.
35:19Yani 9. 100 yılın ortaları.
35:22850-860'lı yıllarda Karaköy bölgesinde ikiye ayrılan bir şey var, bir yapı var.
35:31Galata Köprüsü'nü, Galata Kulesi'ni aşağıya doğru indirirsek,
35:35Tophane tarafında Venedikliler, Karaköy'den Azapkapı'ya kadar olan bölgeyi de Cenevizliler almışlar.
35:44Oralara ticaret kolonileri kurmuşlar.
35:48İki tane devlet var, Ceneviz Devleti ve Venedik Devleti.
35:52Bugün İtalya'da bu ikisi birer şehir, Ceneviz ve Venedik.
35:59Birisi ortada, birisi Kuzey Doğu bölgesinde bulunmaktadır.
36:03Burası, bu iki tane devlet İstanbul'da Konstantinopol'ün karşısında bugün Pera dediğimiz yerde
36:11ticaret kolonileri ve devletlerini kurarken aynı zamanda Konstantinopol'de yani bu şehirde şubeler açmışlar.
36:22Kalamenos Sarayı'nı yapmışlar.
36:25Kalamenos Sarayı nerede?
36:27Bunun için biraz bu tarafa doğru gitmek,
36:29kameraman kardeşim Murat'ı da buraya çağırmak ve yukarıyı göstermek yeterli.
36:35Şu an Kalamenos Sarayı'nın olduğu yerdeki binaları görüyorsunuz.
36:41Kalamenos Sarayı gibi diğer saraylarında altında sarnışlar olmak zorunda.
36:47Bu yüzden burada zaten daha önce var olduğunu bildiğimiz bir sarnış vardı.
36:55Şu an dokunduğum yer, şu an dokunduğum taş, bu taşın altı ve içi.
37:03Adı Nikeferos Botaniates sarnıcı.
37:06Detay fotoğraflarda aşağısının içinin ne durumda olduğunu görüyorsunuz.
37:11Detay değil, normal fotoğraflarda da 1200 yıllık Kalamenos Sarayı'nın bir Ceneviz Sarayı olan Kalamenos Sarayı'nın altındaki 800 yıllık Nikeferos Botaniates sarnıcının bugünkü 2025 yılındaki hali de maalesef böyledir.
37:34Bu saray ve bu sarnıç gibi onlarcası var bu şehirde bakıma muhtaç.
37:42Ocağıma incir ağacı diktin diye bir söz var ya.
37:46İncir ağacı taşları birbirinden ayırabilen en kuvvetli tohummuş ve kuşlar ayaklarıyla getirdikleri incir tohumlarını taşların aralarına koyuyorlar ve taşları patlatıyorlarmış.
37:59Bakın burada bir incir ve bu ağaç olmuş artık bu incir ve yukarıdaki sarayın kökünü patlatmış.
38:09Efendim Kalamenos Sarayı bugün kalmadı.
38:12Nikeferos Botaniates sarnıcı da bugün kalmadı.
38:17Bugün kala kala bu harabe yerler kaldı.
38:21Üzüntü duymaktan öteye ve buraya ancak kameranın ucunu sokmaktan da başka bir çaremiz yok.
38:34Zira içeriye girmek için bayağı bir uğraşmamız gerekiyor.
38:38Lütfen içeriye bak.
38:39Bu Nikeferos Botaniates aslında Romalı bir iş adamı ve sarayla bağlantısı olan bir adam.
38:54Aslında Kalamenos demiş dediğimiz Cenevizli sarayın sahibi de aslında bu sarayı bu sarnıcı yapan Nikeferos Botaniates'ten.
39:07Nikefer Botan, Botaniates, Botaniat.
39:11Esler okunmuyor ya Roma'da.
39:14Teodosius yazılıyor, Teodos diye okunuyor.
39:17Nikeferos Botaniates bu sarnıcı yaptırır.
39:23Cenevizlilere Kalamenos Sarayı olarak satarlar.
39:27Çok büyük bir ticaret merkezi var.
39:29Karaköy'de, Pera'da, Sirkeci'de, Eminönü'nde.
39:32O günlerde Roma İmparatorluğu zamanında ticaret merkezi olarak kullanılan bu bölge Osmanlı zamanında da ticaret merkezi olarak kullanılıyordu.
39:42Şu an yaklaştığımız zaman içeriden gelen bu kötü kokunun sahibi olan bu bina ya da durun somut gösterge yapalım.
39:56Belki bunu Osmanlı değiştirmiştir de şunu değiştirme imkanı yok.
40:01Bütün binayı değiştirmesi lazım.
40:03Şu tuttuğum taş tam 1200 yıldır burada duruyor.
40:07Bu bina yapıldığında Osmanlı Devleti yok, Selçuklu Devleti de yok, biraz öte gidelim mi Oğuz Devleti de yok, biraz daha öteye gidelim.
40:23Karahanlılar yok, Gazneliler yok, 800'lü yılların başları, 860'larda Nikeferos Botaniates'ten Cenevizliler satın alıyor burayı.
40:34Hiçbir şey yok.
40:37Bizim ata olarak bildiğimiz Ertuğrul Gazi bile 1190'lı yıllarda dünyaya geldi.
40:43Yani şu an elimi koymuş olduğum bu taşın buraya konulmasından yaklaşık 400 sene sonra dünyaya geldi.
40:54Nasıl bir tarihi hafızayla ve nasıl bir tarihi zenginlikle muhatap olduğumuzun farkında mıyız?
41:001200'lü yıllarda burası çok daha fazla bir ticari merkez olarak kullanıldı ama maalesef 2025'lerde hatta 1900'lü yılların başlarında buranın dokuma fabrikası olduğunu, iplik deposu olduğunu biliyoruz.
41:16Yani 1900'lü yılların başlarında bura kullanılıyor.
41:20Ne olduysa bütün olay 1960'larda itibaren terk edilmeyle başlandı.
41:26Zaten doğal su sarnıcı olduğu için su topluyor.
41:29Aşağıda diz kapağına kadar hala su var.
41:32Yani bir yaz bitti ama hala içeride su bulunmaktadır.
41:36Sarnıçların görevi su bulmaktır.
41:38Bu da hala görevini yapıyor.
41:41Sevgili dostlar bu programı izledikten sonra ne olur?
41:45Sizden rica ediyorum.
41:47Bu program bittikten sonra kalkın üstünüzü giyin.
41:53Çoluk çocuk araçlarınıza binin.
41:56Sirkeci postanesinin arkasına geçin.
42:00Arkasında sirkeci postanesinin arkasından yukarıya doğru çıkan dik bir yokuş var.
42:06O yokuşu tırmandığınızda karşınızda bu binayı göreceksiniz.
42:13Bu bina sizi bekliyor.
42:14Siz buraya gelmediğiniz, burası bu kadar fazla bilinmediği için böyle bir görüntü var.
42:211200 yıllık bir yapının önünde.
42:25İşlik bir yol görüyorsunuz.
42:26Gelenler geçenler var.
42:28Ama sadece halk bilmiyor.
42:30Ama sadece dikkate alınmadığı için 1200 yıllık bir yapı, bir emanet.
42:35Maalesef böyle duruyor.
42:37Kalamenos Sarayı, Nikeferos Botaniates Sarnıcı, Sirkeci Büyük Postanesi, hemen önünde bulunan Hobyar Camii ve daha pek çok şey sizleri bekliyor.
42:50Bu program bittiğinde sizler lütfen buraya gelin.
42:55Bugün de bitti.
42:57Allah fırsat ve ruhsat verirse haftaya kaldığımız yerden ama farklı mekanlarla ve farklı fotoğraflarla, farklı yüzyıllarda adım atarak yine bir tarih programı yapmak istiyoruz.
43:12Ben sizleri şimdi detaylı görüntüleriyle birlikte Nikeferos Botaniates Sarnıcı'nda bırakmak ve ardından haftaya hazırlanmak istiyorum.
43:23Allah'a emanet olun.
Yorumlar