00:00İNTRO
00:01Raflardan tüketilen gıdalar, şekerli içecekler, sağlığa zararlı ürünler,
00:19her yerde fast food kültürü yetmedi, bir de üstüne sağlıksız ürünlerin hiçbir sorun yokmuş gibi,
00:25her yerde, büfede, bakkalda, hatta süpermarketlerde satılması dünyanın sağlığı elinden alınıyor, üstelik göz göre göre.
00:34Obezite tüm dünyada çok hızlı bir şekilde artan ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından hastalık olarak nitelendirilen bir durumdur.
00:42Ve dünyada çok hızlı bir şekilde özellikle sanayileşmenin ve beslenme şeklinin değişmesinden ötürü,
00:49çok hızlı bir şekilde artarak devam ettiği için pandemi olarak nitelendirilmektedir.
00:54Obezite yalnızca estetik bir sorun değil, aynı zamanda diabet, hipertansiyon, kalp damar hastalıkları ve bazı kanser türleri için ciddi bir risk faktörüdür.
01:06Birleşmiş Milletler Çocuk Fonu UNICEF'e göre tarihi bir eşik aşıldı.
01:10Artık çocuklarımızı koruyamıyoruz.
01:12Obezite salgın halinde.
01:14İlk kez dünya çapında 5 ila 19 yaş arası çocuklarda obezite yetersiz beslenmenin önüne geçti.
01:24Obezitenin artışı küresel bir kriz.
01:33Birleşmiş Milletler raporuna göre dünyada 188 milyon çocuk aşırı kilo ve fazla kiloyla yaşıyor.
01:40Yani her 5 çocuktan biri şu anda fazla kilolu.
01:43Peki kim suçlu?
01:45Uzmanlar gıdalar diyor.
01:46Peki bu ne demek?
01:47Biz ne yiyoruz, ne yememeliyiz?
01:49Geçmiş yıllara göre artık daha fazla dışarıda yemek yiyoruz.
01:55Evlerde belki bir öğün en fazla tüketilebiliyor.
01:59Dolayısıyla sabah, öğlen, akşam birçok tercihi dışarıdan yapıyoruz.
02:02Yüksek kalorili gıdaların kolay ulaşılabilir olması, fast food kültürü yine obezitenin riskini arttıran faktörler arasında.
02:11Obezite nedeniyle vücudumuz yağlanıyor ve bu yağlanmanın sebep olduğu birçok hastalık mevcut.
02:16Bunların başında diyabet dediğimiz şeker hastalığı, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği, karacere yağlanması, osteoartrit dediğimiz risk ileçlenmesi ve hatta birçok kansere sebep olabilmektedir.
02:30Boşluk yaratan duygular bizleri duygusal yeme adını verdiğimiz sürekli bir gıda tüketimine veya abucubur tüketimine özellikle karbonhidrat ağırlıklı gıdalar aşerme eğilimine doğru götürmeye başlar.
02:44Ve bunun sonucunda da bu hislerle mücadele edilemeyince de tabii ki obeziteye doğru ya da obezite riski doğurmaya başlayacaktır.
02:52Türkiye'nin durumu da kötü. Bu obezite salgınından en çok Kuzey Amerika, Latin Amerika, Karayipler ve Orta Doğu nasibini almış.
03:00Açlık yaşayan Afrika ve Asya'da oran düşük gözükse de durum vahim. Beslenme şekli değişiyor.
03:06İnsanlar felakete doğru gidiyor.
03:08Ama maalesef yaklaşık %70'e yakın insanımızın fazla kilolu olduğunu hatta bu %70'in de %25'inin obez diyeceğimiz aşırı kilolu olduğunu fark ettik.
03:20Özellikle toplumdan bu konuda bize destek vermesini beraber bu kiloları vermemiz gerektiğini özellikle ifade etmek istiyorum.
03:28Çünkü kilo sonuçta hayat kalitesini düşürüyor, uyku kalitesini düşürüyor, eklemlerimizi bozuyor, kalp hastalıklarına sebebiyet veriyor.
03:37Avrupa'da en obez ülkelerden birisi biz.
03:41Bunu nereden biliyoruz?
03:432022 yılında yapılan Dünya Sağlık Örütü'nün obezite raporuna göre hem fazla kilolu kişilerde hem de obez olan kişilerde Türkiye birinci sırada.
03:54Sanayileşmenin ve teknolojinin getirdiği yenilikler ile paketli ve paketlenmiş işlenmiş gıdalara ulaşımın kolaylığı bunları daha çok tüketmenize,
04:06neden olmakta.
04:08Kadınlarda gebelik ve menopoz döneminde hormonal değişiklikler yağ doksu dağılımını arttırır.
04:15Erkeklerde ise özellikle karın çevresinde yağlanma, kardiyometabolik riskleri yükseltiyor.
04:22Çocuk ve ergenlerde yüksek kalorili beslenme ve ekran karşısında geçirilen uzun süreler nedeniyle risk hızla artmaktadır.
04:30Ekran bağımlılığı ve sosyal izolasyonunda çocuklarda özellikle hareketsizlik yani fiziksel olarak bir aktivite yapmama, hareketsizlik eylemi sonucunda
04:39enerji tüketiminin azlığı nedeni tabii ki bir kilo almaya eğilim, obeziteye yatkınlık da olarak ortaya çıkmaya başlayacak.
04:46Aslında bu tabloyu ailelere bağlamak doğru değil.
04:50Çünkü ailelerin kötü tercihlerinden değil, gıda şirketlerinin zararlı uygulamaları ön planda.
04:55Çoğu zaman sağlıksız yiyecekler, sağlıklı yiyeceklerden çok daha ucuz.
04:59Bu da yıkım demek.
05:00Devlet ne yapmalı?
05:02Neler yasaklanmalı?
05:03Acil önlem dönemine mi geldik?
05:05Birleşmiş Milletler Hükümetleri çocukları korumak için zorunlu yasalar çıkarmaya çağırıyor.
05:10Ne yapmalı?
05:12Örneğin besin etiketi, pazarlama kısıtlamaları, şekerli içeceklere vergi koyma ve okul yemek ortamlarını gerçekten iyileştirme gibi bir dizi önlem alınabilir.
05:22Okul süresinde çocuklara kantinlerde sunulan gıda tercihlerinin doğru tercihleri olması lazım.
05:29Bununla ilgili okul gıdası projesi hayata geçecekti.
05:33İleri tarihe ertelendi.
05:35Tabii burada sanayinin hazırlık yapması lazım.
05:37Yani yağı azaltılmış, tuzu azaltılmış, kalorisi azaltılmış, trans yağ oranı düşürülmüş gıdaların çocuklara alternatif olarak kantina yollarında sunulması, doğru tercihleri yapabilmeleri adına son derece önemlidir.
05:54Özellikle bazı olumsuz hissiyatlar bizim içimizdeki duygusal boşlukları doldurma adına bizi yemeğe itebilirler.
06:02Adı üstünde bir boşluk, duygusal boşluk o zaman boş yeri bir şekilde doldurmak adına zihin bunu gıda tüketimine doğru bizi yöneltmeye başlar.
06:12Örneğin içimizdeki boşluk hislerini yaratan hislere baktığınızda bunlar yetersizlik hisleri olabilir.
06:16Bunlar anlaşılamıyor olduğumuzu hissetmek olabilir.
06:20Aslında durumun bir başka kötü boyutu da var.
06:23Birleşmiş Milletler'in tespiti çarpıcı, özellikle savaş ve kriz bölgelerinde.
06:28Gıda şirketlerinin çocuklara hedef alan yıkıcı adımları dikkat çekiyor.
06:32Bu ne demek peki?
06:33Büyük gıda ve içecek şirketleri savaş bölgelerinde imajlarını yükseltmek için büyük miktarlarda abur cubur, ultra işlenmiş gıdalar bağışlıyor.
06:42Yani devlet kontrolünün az olduğu yerleri hedef alıyor.
06:46Yani durum tüyler ürpertici.
06:50Şimdi sorular bunlar.
07:00Dünya nüfusu gıda aileme hedef alınıyor.
07:02Obeste salgınının arkasında dünyada herkesin bildiği gıda şirketleri mi var?
07:07Devletler ne yapmalı?
07:09Halk çocuğunu nasıl korumalı?
07:11Hem yetişkinlerde hem de özellikle çocuklarda gıda tercihlerinde doğru alternatiflerin reyonda olabilmesi adına üzerinde bazen uyarıcı ifadelerine yer alması konusunda dünyada yapılan çalışmalar var.
07:25Bu gıda yüksek kalori içerir, yüksek tuz oranı içerir, yüksek yağ oranı içerir şeklinde uyarıcı renkli sembollerin etiket üzerine yazılması ya da bu konuda mağduriyet yaşamaması için doğru alternatiflerin, lif oranı yüksek gıdaların reyonda satışta olması gerekmektedir.
07:43Sebze, meyve, tam tahıl, sağlıklı yağ ve proteinden zengin bir diyet obeste riskini azaltır.
07:52Fiziksel aktivite, haftada en az 150 dakikalık orta yoğunluklu egzersiz yine obeste riskimizi azaltacaktır.
08:00Çocuklara sağlıklı yaşam alışkanlıklarının kazandırılması mutlaka obeste riskini azaltacaktır.
Yorumlar