00:0027 Mayıs 1960 Atlantik Ötesi askeri darbesine maruz kalan Başbakan Adnan Menderes'in asıldığı o kara gün.
00:2717 Eylül 1961
00:30Demokrat Partili Başbakan Adnan Menderes, ABD-NATO askeri darbesiyle iktidardan indirildi.
00:45Ardından aklı hayale gelmeyecek fabrikasyon gerekçelerle hayatına son verildi.
00:51Sevgili arkadaşlar, dün gece yarısından itibaren bütün Türkiye'de deniz, hava, kara, Türk silahlı kuvvetleri el ele vererek memleketin idaresini ele almıştır.
01:06Halbuki biz bunun böyle bir tertibin mevcut olmadığını iddia etmekteyiz.
01:1127 Mayıs 1960 askeri darbesine götüren süreç.
01:17Ülke tek partili despot dikta rejiminden kurtulmuştu.
01:21Adnan Menderes'li Demokrat Parti iktidara getirilmişti.
01:25Halk artık eskiye nazaran biraz daha dinini özgürce yaşayabiliyordu.
01:29Menderes Türkçe ezan işkencesini ortadan kaldırmış ve bu icraatıyla halkın gönlünde taht kurmuştu.
01:41Halk fakirdi ama ülke eskiye nazaran biraz daha iyiye gidiyordu.
01:46Başbakan bir şeyler yapmalıydı.
01:48O dönem Türkiye sadece bir tarım ülkesiydi.
01:52Türkiye sanayileşmediği takdirde büyük sosyal patlamalar yaşayacaktı.
01:56Sanayileşme adımları atılmalı ve kalkınma hedeflenmeliydi.
02:01Başbakan Adnan Menderes bu doğrultuda harekete geçmek için kolları sıvadı.
02:06Ancak bir sorun vardı.
02:08Sanayileşme için ihtiyaç duyulan altyapıyı gerçekleştirecek yatırım sermayesi yoktu.
02:14Bu sorun ne yapıp edilip aşılmalıydı?
02:17Menderes müttefik olarak gördüğü ABD'den 300 milyon dolar kredi istedi.
02:23Ancak beklemediği bir cevap aldı.
02:25ABD bu krediyi vermeyeceğini iletip başbakanın isteğini reddetti.
02:33Atlantik ötesine göre Türkiye, NATO ittifakı içerisinde yer alan bir tarım ülkesiydi.
02:39Onlara göre böyle de kalmalı ve NATO'nun tahıl ambarı olarak kendilerine hizmet etmeliydi.
02:45Adnan Menderes hemen B planını devreye soktu.
02:49Yönünü Sovyet Rusya'ya çevirdi.
02:51İhtiyacı olan söz konusu parayı sağlık yatırımı adı altında Sovyet Rusya'dan talep etti.
02:57Bu yakınlaşma ABD ve NATO'yu adeta çılgına çevirdi.
03:01Kendisine dayatılanları büyük bir vatanperverlikle elinin tersiyle itti.
03:06Yani başbakan Adnan Menderes, ABD'ye açık açık kafa tutuyor, yaltaklanmıyordu.
03:15Kafaya koymuştu bir kere.
03:17Türkiye'yi sanayileştirip bağımsız bir hale getirecekti.
03:21Oysa vatanı tarım ülkesi olarak kalsa, sanayi ürünleri bakımından hep onlara gebe kalacaktı.
03:28Ekonomik bağımsızlığın güçlenmesi Türkiye'den başka kimsenin işine gelmezdi.
03:33Menderes'in Sovyet Rusya, Kafkaslar ve Asya ülkeleriyle iyiden iyiye yakınlaşması,
03:39emperyalistler için tehlike çanları demekti.
03:42Önce dönemin basını aracılığıyla Demokrat Parti iktidarını yıpratmak ve itibarsızlaştırmak için manşetler attırıldı.
03:55Cunta'nın önde gelen isimleri bazı gazetelerin Ankara bürolarını karargah gibi kullanmaya başlamıştı.
04:02Psikolojik harekatın nasıl uygulanacağını kendi aralarında tartışıyorlardı.
04:07Kamuoyu zihni dezenformasyonlarla işgal edilmişti.
04:1427 Mayıs 1960 günü darbe için ordu içerisindeki NATO'cu damar harekete geçirildi.
04:2137 düşük rütbeli sözde subay, emir komuta zinciri olmadan 27 Mayıs 1960 askeri darbesiyle Menderes ve kabinesini alaşağı etti.
04:3227 Mayıs'tan hemen sonra yayımlanan gazetelerin iftira dolu manşetleri utanç sayfaları olarak tarihteki yerini aldı.
04:40Darbe mağduru hükümetin başta Başbakan Menderes olmak üzere bakanlarının büyük yolsuzluklara karıştığı,
04:47gençlerin kıyma makinelerinde toz haline getirildiği dahi gazetelerde ciddi haberler olarak sunuluyordu.
04:55Darbeden sonra darbeyi planlayan ve icra eden 37 düşük rütbeli subay ve emekli orgeneral Cemal Gürsel'in oluşturduğu Milli Birlik Komitesi,
05:04ülke yönetimini üstlendi.
05:09Darbe sonrasında bazı gazetelerin attığı manşetler yenilir yutulur cinsten değildi.
05:16Özellikle dönemin akşam ve tercüman gazetelerinin attığı manşetler nedenli darbe sevdalısı olduklarını açıkça gözler önüne seriyordu.
05:25İtibar suikastına maruz kalan Menderes ve arkadaşları bir grup Amerikancı çetenin elinde artık rehindi.
05:34Halkın reyiyle seçilen Türkiye Cumhuriyeti Başbakanı Adnan Menderes mahkemelere çıkarıldı.
05:41İpe sapa gelmez iddialarla yargılandı.
05:44Kıbrıs davasında tuttuğu iştikamet, sükun ve vekar içinde,
05:51Yunanlıların büyük gürültü yapmalarına mukabil sükun ve vekar içinde vaziyeti idare etmek olmuştur.
05:59Mahkeme başbakan ve çalışma arkadaşlarının kalemini kırmıştı.
06:03Darbenin üzerinden 16 ay geçmişti.
06:06Artık takvim yaprakları 16 Eylül 1961 Cumartesi'yi gösteriyordu.
06:12O gün yayınlanan 10.908 sayılı resmi gazete bir utanç vesikası olarak kayıtlara geçiyordu.
06:19Türkiye Cumhuriyeti Milli Birlik Komitesi kararı başlığıyla yayınlanan resmi gazetede,
06:24Yüksek Adalet Divanı'nca ve ittifakla ölüm cezasına çarptırılan Sakıt Reis-i Cumhur Celal Bayar,
06:32Sakıt Başbakan Adnan Menderes, Sakıt Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Sakıt Maliye Bakanı Hasan Polatkan'ın ölüm cezalarını tasdik etmiş deniliyordu.
06:42Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu ve Maliye Bakanı Hasan Polatkan 16 Eylül'de idam edildi.
06:4927 Mayıs döneminde Genelkurmay Başkanı olan Rüştü Erdelhun'un ölüm cezasınınsa müebbet ağır hapse çevrildiği ifade ediliyordu.
06:58Celal Bayar'ın da 65 yaşını bitirmiş olması dolayısıyla ölüm cezası müebbet ağır hapse çevrilmişti.
07:08Ve utanç dolu kapkara o gün.
07:1217 Eylül 1961
07:14Hakkında idam kararı verilen Başbakan Adnan Menderes dar ağacına götürülüp asılacaktı.
07:21Kalleşçe darbeciler tarafından arkadan hançerlenen Menderes'in son gününe ait fotoğrafları çok şey anlatıyor.
07:29Başbakan bir feribota bindirildi.
07:32Nereye gidiyorum diyecekti ki hastaneye götürüldüğü söylendi.
07:36Ancak hiç de öyle değildi.
07:38Feribotun yönü İmralı Adası'ydı.
07:41İskele'de iki subay tarafından kollarına girilerek alınan Adnan Menderes gardiyanlara teslim ediliyor ardından da bir odaya götürülüyordu.
07:51Sessiz bir odada bulunan koltuğa oturtuldu.
07:54Yakasına infaz kararı asıldı.
07:57Yüz ifadesinden bir hayli üzgün ve çaresiz olduğu anlaşılıyordu.
08:01Daha sonra odaya bir hoca çağrıldı ve sonrası.
08:09Beyaz infaz gömleği giydirildi.
08:12Kollarına iki gardiyan girdi.
08:15İmralı cezaevinin bahçesinde dar ağacına götürüldü.
08:18İdam ipi halkın oyuyla seçilen ve nazik, beyefendiliğiyle bilinen başbakan Adnan Menderes'in boynundaydı.
08:26Ve insanın içini acıtan bir diğer fotoğraf karesi.
08:31Asırlar boyu unutulmayacak bu karede son anlarını yaşayan başbakan Menderes kafasını çevirip hocaya baktı.
08:38Birlikte kelime-i şehadet getirdiler.
08:41Saatler 14.30'u gösteriyor.
08:44Ardından
08:45Ona bu sonu hazırlayan, insanlıktan nasibini almamış komutan ve hakimler olayın üzerinden birkaç dakika geçmişti ki gazinoda kutlama yaptı.
09:007 Şubat 2013 MİT krizi
09:0231 Mayıs 2013'te başlayan gezi olayları
09:0617-25 Aralık darbe girişimi
09:0915 Temmuz işgal kalkışması
09:12Kirli odaklar, bugün de boyun eğmeyen başkanını tıpkı Menderes gibi şehit etmek istediler.
09:18Figüranlar farklı, aktörler aynı.
09:21Rahatsızlık ise yine benzer.
09:24Onlar için Türkiye kendi ayakları üzerinde durmamalı.
09:27Denileni yapmalı, boyun eğmeli, bölge politikalarında aktif ve bağımsız olmamalıydı.
09:34Ancak bu kez başaramadılar.
09:36İşaretin fadesi
09:42Yerakbook
09:44Karşılık
09:44Yerakbook
09:45Mersin
09:46İzlediğiniz için teşekkür ederim.
09:47İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar