00:00Sa Season 2 ng Action Laban sa Kahirapan ng National Anti-Poverty Commission,
00:04makakasama po natin tuwing Martes at Webes sa Rise and Shine, Pilipinas,
00:08ang iba't ibang kinatawan po ng mga ahensya at lokal na pamalaan
00:11upang pag-usapan po ang mga interventions ng gobyerno sa pagpoksa sa kahirapan.
00:23At sa ating bagong season, tututukan po natin ang convergence
00:26o yung pagsasama-sama po ng mga programa at stakeholders sa patuloy na pagpapaulad ng mga komunidad at pamayanaan.
00:33Makakakwentuhan po natin ngayon dito sa ating programa si Council Member Vicente Valos
00:37mula po sa NAPSE, National Urban Poor's Sektoral Council,
00:40upang talakay ng mga isyong kinakara po ng sektor ng mga maralitang tagalonsod sa usapin ng pabahay.
00:46Good morning po sir, magandang umaga.
00:47Magandang umaga po.
00:48Alright, well, isa po sa mga batayang karapatan ng ating mga kababayan,
00:53ayaw na rin po sa Magna Carta of the Poor,
00:55ay yung maayos po natirahan.
00:57Sa kasalukuyan po ba, ano pa po yung mga pagsubok na kinakaharap po ng ating mga kababayan
01:02pagdating po sa usapin ng pabahay, sir?
01:05Maganda po yun yung mga isyo na kinakakarap.
01:09Kasi pag nagkakaroon po ng mga dialogo,
01:11ang tawag sa mga maralita informal sectors.
01:14So sa simula at simula pa lang,
01:15nagsisimula pa lang yung pag-uusap,
01:17nandun na yung discrimination.
01:19Informal kaagad ang tawag sa iyo.
01:21So ibig sabihin, pag ang gobyerno nakikinig,
01:23hindi ka binibigyan ng halaga.
01:25Kasi ang tingin sa iyo,
01:26pag pinapakilala ka pa lang na urban poor organization
01:29o informal sectors,
01:30liabilities, gasos ka agad sa gobyerno.
01:32Kaya nagsisimula pa lang yung pag-uusap,
01:35wala na agad sa iyong tiwala,
01:37duda na, ito gagasos lang ang gobyerno rito.
01:39Isang bagay yan.
01:39Ang pangalawa ay yung mga precautionary works
01:45sa loob ng pamalaan.
01:47Yung hindi maayos na land governance,
01:50tapos yung walang regular na trabaho.
01:55So yan yung mga bagay na nakaka-apekto
01:57para ma-access namin yung sinong tinatawag na maayos
02:02at disenting babae.
02:03Okay, with regard to those challenges,
02:05ano po yung mga executive at legislative agenda
02:08po ng council para po matulungan
02:10ng ating mga baralita?
02:11So ngayon po, dahil 20th Congress na,
02:14so i-re-re-file po namin
02:16sa tulong ng ating mga kasama
02:18at sumusuporta sa kongreso,
02:20yung tsara.
02:21Ito po yung Just and Remain Resettlement Act
02:23na nagsisiguro na maayos
02:25ang lilipatan ng mga baralita
02:27kung merong mga eviction sa kanilang mga lugar.
02:30At isa pa dito,
02:31yung penal ni Kong Laila,
02:32yung House Bill 3359,
02:35ito yung pag-e-intitutionalize
02:36ng in-city,
02:38on-city, near-site,
02:40people's plan bill
02:41na naka-uncle doon sa people's plan.
02:44Na ang sinasabi namin dito sa batas na ito,
02:46ang pabahay ay isang karapatan
02:49at hindi ito commodities,
02:50kaya dapat hindi pinagkakakitaan.
02:52Okay, nabanggit mo yung maayos
02:54at disenting malilipatan.
02:55Paano ba natin yung isa sa larawan, sir?
02:58So ang ibig sabihin lang namin
02:59pag-pag-disente,
03:01dapat kami ang inilipat doon.
03:02Kami ang magsasabi kung ano yung ibig sabihin ng disente.
03:05Kasi karamihan naman nasa government,
03:07hindi naman nila naranasang tumira sa tabing ilog,
03:10hindi naman nila naranasang mahirap.
03:12Kaya pag sinabing disente,
03:13magkaiba yan kung sino ang gagamit.
03:14So sa amin,
03:15pag sinabi namin disente,
03:16ito yung sinasana nga tawag namin na
03:18nakapaloob doon sa people's plan.
03:20Ang tao ang pumipili ng lugar,
03:21ang tao ang pupili ng disenyo,
03:23ang tao din ang magsasabi
03:26kung magkano ang presyo.
03:28Dahil yun yung pangako ng relocation.
03:30Dapat pag-aalisin ka sa isang lugar
03:32na sinasabi ng Goberno Danger Areas,
03:34pag nilipat ka,
03:35mas magandang buhay
03:37ang nga harapin mo doon.
03:38Yun yung pangako ng disente,
03:39pabahay.
03:40Kasi ang hirap din naman
03:41lumipat ka sa isang lugar.
03:43Tapos syempre sanay ka na
03:44na meron kang livelihood
03:45doon sa pinanggalingan mo.
03:47Papaano kang ngayon mabubuhay
03:49doon sa lilipatan mo?
03:50So that is really one thing
03:51na kailangan i-consider.
03:52At katulad ngayon,
03:53di ba sinasabi,
03:55ang pag nasapin ng pabahay,
03:57pag sinabing maralita,
03:58bahay.
03:59So hindi lang naman
03:59pag inagalaw mo ang bahay,
04:01hindi lang naman bahay
04:02yung sinisira mo
04:03o inaalis mo.
04:04Inaalis mo sa kanila,
04:05buhay.
04:05Nag-aayos ka ng buhay.
04:06Kaya pag nilipat mo ito
04:07sa mga relocation,
04:09dapat kumpleto,
04:10nandun ang basic services,
04:12mabubuhay ang mga tao.
04:13Kasi yung relocation
04:14na pinaglilipatan ngayon
04:16ngayon ng mga tao,
04:16hindi naman libre.
04:17Sisingilin mo yan.
04:18So pag nilipat mo
04:19ang tao sa relocation
04:20at wala yung hanap buhay,
04:22paano may sisingilin?
04:23Paano magbabayad yan?
04:24Ano gagawin nila?
04:25Lilipaalis yan.
04:26So pag umalis yan,
04:29nasa na yung programa
04:29ng gobyerno.
04:30Nasasaya lang ang mga pera.
04:32Kasi yung mga tao,
04:32iniiwanan man.
04:33Hindi naman pwedeng kainin
04:34ng bahay.
04:35Alright.
04:36Well, Sir Vicente,
04:36ano-ano yung mga ahensya
04:37ng gobyerno
04:38na maaring magtulong-tulong
04:39para sa ikabubuti
04:41ng ating mga
04:41maralitang tagalunso
04:42sa usapin po ng bahay?
04:44Yung nga napakaganda
04:44nung ginagawa ng ating
04:46Sekretary Lopez Santos
04:47sa NAPC,
04:48yung tinatawag niya
04:49yung convergence.
04:50Kasi sa convergence,
04:51napakagandang nag-uusap
04:54yung mga ahensya
04:55ng gobyerno
04:55na may kinalaman sa
04:56pabahay,
04:57katulad ng Dishud
04:58para sa bahay,
04:59DSWD para sa mga
05:01tulong,
05:04tapos nandyan yung
05:04training ng TESDA,
05:06tapos pag training mo
05:06na sa TESDA,
05:07dapat kausap mo yung dole
05:08para bigyan kaagad
05:09ng trabaho.
05:10So hindi lang
05:11pag-training mo,
05:15saan naman sila
05:16mapapasok
05:17pag hindi kausap
05:18ang dole?
05:18Pag hindi naman
05:19kausap ang dole,
05:23e saan naman sila
05:23kahit pa sabi mo
05:24training na sila
05:25pero wala naman silang
05:26mapapasokan?
05:27Hindi naman kasi.
05:27Napakaganda yung
05:28convergence kahit
05:29kompleto,
05:30may continuity,
05:30lalo sa pabahay.
05:32Lalo sa atin kasi
05:33pag mayroong mga
05:34pag nagkakaroon ng
05:35eleksyon,
05:35napapalad ang
05:36administrasyon,
05:37yung programa
05:38ng pabahay
05:39ng dating
05:39administrasyon,
05:40hindi na itinutuloy.
05:41So walang continuity,
05:43nagagasusan lang
05:44ang gobyerno
05:46kasi nagpapalit-palit.
05:47Samantalang
05:47kung mayroon
05:48niyang
05:48convergence,
05:51align doon
05:51sa ating
05:52Pangulo
05:53yung mga gagawin
05:54ng mga
05:54ahensya ng gobyerno.
05:55Pero kung walang
05:56convergence,
05:57wala yan,
05:57magkakanya-kanya yan.
05:58Oo.
05:59Tsaka makalaga rin
06:00talaga yung
06:00pag-uusap
06:01nung mga,
06:02for instance,
06:03yung ating po
06:03mga maralit
06:04ng Tagalunso,
06:04doon po sa mga
06:05kinatawa na
06:06mga ahensya ng
06:07gobyerno.
06:07Yes,
06:07napakalaga po yan
06:08kasi dapat
06:09ang mga kinatawa
06:10ng gobyerno
06:10sumusunod sa
06:11Pangulo.
06:12So pag sinabi
06:13ng Pangulo,
06:14kailangan natin
06:15ibaba ang kahirapan
06:16mula sa 18%,
06:17ibaba natin ito
06:18ng single digit
06:19pagdating
06:20pagtapos ng
06:21kanyang termino.
06:22So dapat
06:22lahat ng ahensya
06:23ng gobyerno
06:23nakikinig.
06:24Lahat sila,
06:25ang focus nila
06:25o paano ba
06:26natin babawasin ito
06:27kasi ito yung
06:27marching order
06:28ng Pangulo.
06:28Pag hindi yan
06:29sila nag-uusap,
06:30magkakanya-kanya
06:30sila ng
06:31diskarte.
06:33So ang apektado
06:33doon,
06:34katulong kami
06:35mga maralita
06:36kasi lalo ngayon
06:38nagpapanawanan
06:38ng pagbaha.
06:41Kami lagi
06:42ang nasusisi
06:42sa mga pagbaha
06:43kaya daw bumabaha
06:44kasi binabarahan
06:45namin yung mga ilog,
06:46yung mga dagat
06:49doon daw kami
06:49tumitira.
06:50So kami daw lagi
06:50ang dahilan
06:51ng pagbaha.
06:52Pero ngayon
06:52napatunayan naman
06:53namin sa nangyayaring
06:55sa Pilipinas
06:57ngayon,
06:57napatunayan namin
06:58na hindi
06:59ang mga maralita
07:00ang dahilan
07:01ng pagbaha.
07:02Anong inyong
07:03panawagan?
07:04Sa mga
07:05kinatawa ng iba't ibang
07:06mga ahensya
07:07ng gobyerno
07:08na inyong nabanggit
07:08na makatutulong
07:09po sa inyo
07:10para po sa
07:11ikabubuti
07:11na masiguro
07:12na yung karapatan
07:14po ninyo
07:14sa maayos
07:14at isenteng tahanan
07:15ay natutugunan.
07:16Ayun,
07:16katulad ng nasabi ko,
07:18sumunod tayo
07:19sa utos ng Pangulo,
07:20magtulong-tulong tayo
07:21sa kanyang panawagan.
07:22Ibabaan natin
07:23yung poverty incidence
07:25sa single digit
07:26at kami naman
07:26ay handang tumulong
07:28sa lahatang ahensya
07:28ng gobyerno.
07:29Sa katulad ng mga
07:30na sinabi ko ninyo,
07:31yung lalo na yung
07:32pagpapatupad
07:33ng Republic Act 11291,
07:35yung Magna Carda
07:36for the poor.
07:36Binanggit na lahat yan.
07:38Ito na yung mga
07:38batayang karapatan
07:39ng mga urban poor.
07:41Kaya sana,
07:41yung mga ahensya
07:42ng gobyerno
07:43magbigay din
07:44ang sapat na pondo
07:45para maisokaparan to.
07:47Lalo na po sa NAPSI,
07:49yung NAPSI
07:50nandiyan yung important
07:50basic sector
07:51na lahat ng mga
07:52bosses ng ating sektor
07:53nandiyan nagsasalita.
07:55Sinasabi nila,
07:55ito yung gusto namin.
07:57Pero makikita mo naman
07:58sa NAPSI,
07:59wala naman siyang pondo.
08:00Ang kanilang trabaho lang
08:01ay monitoring and coordination.
08:03So pag manamonitor namin
08:04ang ahensya ng gobyerno na ito,
08:06hindi nagpapatupad
08:07ng mga poverty reduction agenda.
08:11Sinasabi nila,
08:12so ang tagal din,
08:13ang tagal din nilang umaksyon.
08:16So paano natin gagawin yung
08:17kung nagiiwayo ulit?
08:18Kaya napakakalagay na talaga
08:19na maglagay ng isang
08:21platform na
08:24ang lahat ng mga ahensya
08:25ng gobyerno
08:26ay nagtutulong.
08:28At saka mayroon talagang
08:29continuity.
08:30Lalo sa usapin ng pabahay,
08:31yung mga proclamation.
08:34Yung sa mga proclamation,
08:35ma'am,
08:36ano na yan eh,
08:36low bearing fruit na yan.
08:38Ang kailangan lang diyan,
08:38firma ni Presidente.
08:40At magkakaroon na
08:41ng maraming bahay.
08:42Hindi nagagastos.
08:43Kasi nandun na yung mga tao,
08:45pagkakatiwalaan mo lang
08:46yung mga samahan.
08:48Kasi nandun na sila,
08:49isasettle mo lang,
08:51site development na lang,
08:52bibigyan mo lang sila
08:53ng trabawa,
08:53ayusin mo lang sila.
08:54Hindi mo na kailangan silang
08:55paalasin.
08:56At ito ay makakatulong
08:57sa pagunlad ng ating ekonomiya.
09:00Dahil ang mga informal sectors,
09:01o yung mga tinatawag natin
09:02mga urban poor,
09:03pag yan ay inayos mo
09:05yung kanilang community,
09:05nag-i-invest sila.
09:07May kita mo,
09:07pinapaganda nila yung lugar.
09:08Kasi hindi na nga sila
09:09informal sector.
09:10So napakadali lang naman.
09:11Pag tinawag mo informal sectors,
09:13para gumanda ang kanilang buhay,
09:14gawin mo silang formal.
09:15Alright,
09:16there's the 4PH program
09:17of the administration.
09:19Paano po ito nakatutulong
09:20sa ating kapagal?
09:21Yan,
09:21patulad yung sa 4PH,
09:22nung una,
09:23nung sinabi niya
09:24ng dating sekretary,
09:26sinasabi na namin
09:27na hindi yan pwede,
09:29hindi yan makatao,
09:30kasi yung 4PH mo
09:31ay economic housing.
09:33May trabaho lang
09:34ang pwedeng
09:35mag-avail niyan.
09:36So hindi siya
09:37nakinig sa amin
09:39sa dami ng mga proposal.
09:42Pero ngayon,
09:42nagpapasalamat kami
09:43sa bagong sekretary
09:44ng Dissoud
09:46kay Sekretary Aliling
09:48na nagbukas siya.
09:50Ginawa niya
09:50expanded 4PH program.
09:52Ibig sabihin yun,
09:53tinatanggap niya na
09:54yung ibang mga modalities
09:55katulad nung si MP,
09:56pinapondohan na
09:57yung mga people's plan
09:58ay open na siya.
10:00Ibig sabihin,
10:01mas ma-apport doon.
10:02Pero magiging
10:04makatotohanan lamang
10:06ang pabahay na to.
10:07Kung ang mga
10:08programang pabahay
10:10ay lalagyan mo
10:11ng trabaho,
10:13lalagyan mo
10:14ng
10:14kailangan trabaho
10:17at saka
10:17murang pabahay.
10:19Alright, well,
10:20maraming salamat po
10:21sa mga ibinahagi
10:22niyo pong mga
10:22informasyon sa amin
10:23patungkol po dito
10:24sa pagsiguro ng karapatan
10:26sa maayos
10:26at isenteng tirahan
10:27para po sa ating
10:28mga kababayat.
10:29Malugod po kami
10:29nagpapasalamat
10:30sa inyong panahon
10:31dito po sa
10:32Rise and Shine,
10:32Pilipinas.
10:33Sa ating pong mga
10:33tagapanood,
10:34maraming salamat po
10:35sa inyong pagtutok
10:36sa ating programa.
10:37Every Tuesday at Thursday
10:38tayo po ay magsama-sama.
10:39At ito sir,
10:40samahan niyo po ako
10:40at sabay-sabay tayong
10:42Umaksyon
10:43Laban sa Kahirapan.
