KMJS August 11, 2025 Full Episode | Kapuso Mo, Jessica Soho - video Dailymotion

GMA Public Affairs

Paalala: Maging disente sa pagkomento.  Dalagang nag-joy ride sa perya sa Cagayan, nalaglag sa ferris wheel!    Ang talisay, mas kilala bilang pangalan ng lugar. Pero alam n’yo ba na puno ito na ang bunga… nakakain?! Samantala, tatlong taong gulang na bata mula Bukidnon, singbigat na ng halos isang sakong bigas!    Dating beauty queen mula Leyte, dinukot at natagpuang bangkay na palutang-lutang sa dagat?!     Dredging sa katubigan ng Zambales, itinuturong dahilan sa pagguho ng ilang resort sa lugar!    Dating tricycle driver at nagbebenta lang noon ng patingi-tinging gasolina noon, may-ari na ng 19 na gasoline stations ngayon!    At isang makipot na daan sa isang kuweba sa Daram, Samar, sinasabing tagong lagusan papunta raw sa kabilang isla?!    “Kapuso Mo, Jessica Soho” (One at Heart, Jessica Soho) is the Philippines' top-rating news magazine program, hosted by one of the most-awarded broadcast journalists in the country, Jessica Soho. It features human interest stories, food, news personalities, travel, trends and pop culture.'KMJS' airs every Sunday, 8:15 PM on GMA Network. Subscribe to youtube.com/gmapublicaffairs for our full episodes. #KMJS

Transcript

00:00:00Issa ka ba sa mga natatakot sumakay sa Ferris Wheel?

00:00:18Si Prezzy, buong tapang na nilabanan ang kanyang pangamba.

00:00:22No! Ito ang unang beses na sumakay siya ng Ferris Wheel, kaya syempre, binibyohan niya.

00:00:35Pero makalipas lang ang ilang minuto.

00:00:40Ito na ang sunod na kuha ng mga tao sa periyahang ito sa Lalo sa Cagaya.

00:00:46Si Prezzy, binagkukumpulan na ng mga namamasyal.

00:00:50Aksidente kasi siyang nalaglag sa Ferris Wheel.

00:00:55At ang kanyang pinagbagsakan, nasa 10 feet ang taas mula sa lupa.

00:01:01Mamit, bigla nagkasya, Aji. Pagtutugan me.

00:01:04Nay, kuya siya.

00:01:06Lapan ko kinitasuna. Naka-edap.

00:01:08Iniisip ko na lang talaga. Wala na talaga.

00:01:14Sa Ferris Wheel, final destination is real.

00:01:19Buhay pa ba?

00:01:20Ang dami ng pangarap ng anak ko, huwag mo naman ipagkait sa kanya. Pagbigyan mo naman.

00:01:27Ang pakailang naman daw ng dalaga sa Cagayan, mag-joyride sa Ferris Wheel.

00:01:33Pero bakit siya nahulog?

00:01:37Di si 8 anyos na si Prezzy, panganay ng OFW na si Florentina, na saktong nakabakasyon sa Cagayan.

00:01:44Para masulit ang natitirang araw ng kanyang bakasyon, nagkayayaan daw silang mag-anak na pumunta sa perya.

00:01:52Pero pagdating daw nila roon.

00:01:56Nagkahiwalay kami.

00:01:57Yung mga anak ko, grade 2 at grade 5, isinekay ko sila sa Jera Jera Fee, si Prezzy Lynn, at saka yung pinsan niya na si Katniss. Sumakay sila sa Perris Wheel.

00:02:05Excited na kaya mga anak.

00:02:10Nagkarkarihan ako si Maganda.

00:02:14Nakapag-record pangaraw ang magpinsan ng video.

00:02:25Pero hindi pa man daw tuluyang nakakaandar ang Chubibo.

00:02:29Manggit bigla nagcast diya, ajay, pagtutuan mo.

00:02:32Sabi ba ganun na, ay ay ay ay ay, naikuyas mo.

00:02:36Hawakan ko po sana, pero gumano'n yung Perris Wheel.

00:02:40Tapos nahulog niya.

00:02:44Pagkagi, pagigigalan mo doon, ang gajibotos nagigimakas siya.

00:02:48Kinakabana po ako doon.

00:02:51Napangokinita so na, nakaigdap.

00:02:53Akala ko po na, eh, patayin na siya.

00:02:56Umalis po ako, hinanap-hanap po yung mama niya.

00:02:59Si Florentina, pinuntahan ng Perris Wheel kung saan nahulog si Presi.

00:03:08Pero...

00:03:09Hindi ko na nakita dyan.

00:03:10Na-rescue na raw pala si Presi ng Municipal Disaster Risk Reduction and Management Office o MDRRMO.

00:03:18Wala siyang malay.

00:03:19Apang travel, bumababa po yung oxygen level at pulse rate ng pasyente.

00:03:25Kaya dali-dali po kaming napumunta ng ospital.

00:03:28Iniisip ko na lang talaga, wala na talaga.

00:03:30Kasi Perris Wheel nga, eh.

00:03:31Kasi iniisip ko yung mga bakal-bakal po.

00:03:32Sa ospital, naabutan na ni Florentina ang nanghihina pa niyang anak.

00:03:46Mak, sabi ko ganun.

00:03:48Mak!

00:03:48Naalala mo ako, kilala mo ako.

00:03:50Ganun siya, tumango siya.

00:03:52Nagtamo si Presi ng limang fractures sa rib cage at na-dislocate din ang kanyang balikat.

00:03:58Pero, ligtas na raw ito sa tsak na kapahamakan.

00:04:02Makapagnakan?

00:04:04Conscious commitment niya.

00:04:06Kasalamat ko sa Panginoon.

00:04:07Sa labas siya nakulog.

00:04:08Doon ko na lang na ano yung saya ko na yung anak ko, eh hindi siya coma.

00:04:13Gayunman, kinailangan niyang sumailalim sa ilang tests.

00:04:17Para makita kung ano yung mga internal injuries ng ating patient.

00:04:21Doon po nakita na on the left side, rib number 2, 3, 4, 5, and 6 po yung may mga fractures.

00:04:30Maswerte yung patient kasi ang injuries niya, rib fracture lang.

00:04:34Mag-heal siya on its own without any intervention or any operation.

00:04:40Nitong Merkoles, si Presi na-discharge na at nagpapagaling na ngayon sa kanilang bahay.

00:04:46Hindi niya raw lubo sa kalain na gano'n ang mangyayari.

00:04:50Lalo't first time niya ngang sumakay ng ferris wheel.

00:04:53Okay naman po siya noong una.

00:04:54Dalawang beses na po kami naikot.

00:04:56Pangatlo po, doon kami nag-stop.

00:04:58Dumuyan po siya, tapos tumaob po siya.

00:05:01Nadulas yung pinsan ko, so hinatak ko siya.

00:05:04Sakto nang pahawak po ako noon sa hahawakan po.

00:05:07Natanggal yung lock, so natuhulong na po ako.

00:05:09Pero sa sinapit ni Presi, meron bang pananagutan ang pangunuan ng perya?

00:05:17Ang me-ari nito, nagpa-unlock ng interview.

00:05:20Gate niya, wala raw problema sa lock ng kanilang ferris wheel.

00:05:24Tingnan daw nga ma-check up na ito, ma'am.

00:05:26Kada masakbay nga go-perit nga kiti rides, ma-check up ko amin nga kiti perito.

00:05:31Hindi po siya matatanggal, ma'am, kasi yung pinaka-ano ng lock niya, ma'am, nasa labas.

00:05:36Pag lumalabas yung kami nila, pinapapasok namin.

00:05:38At kaya raw tumaob ito, ay dahil mali raw ang pagkakaupo ni Presi at Katniss.

00:05:45Dapat nagsangir na nakakastudy na nga talaga eh.

00:05:48Hanggang mabalin DJ, nakakakastudy.

00:05:50Agtumba dito, tugaw dito, perris wheel.

00:05:52Bago na nga lumugan, DJ helper, DJ operator, ibagana nga ko ha, nagsangir na.

00:05:57Hindi lang naman po kami yung hindi nakasan, dahil marami po yung dumudungan na sumisigaw.

00:06:03Maging masuri tayo dito sa ating mga rides na sasakyan.

00:06:06While you're inside the gondola, just keep your hands and feet inside.

00:06:10Don't attempt to stand until this ride has come or fully stopped.

00:06:16Paigtingin natin yung pag-inspect po natin.

00:06:19Hindi na kami magpapapan ng peryahan kung wala silang safety officer.

00:06:24Huwag po kayong matakot na sumakay ng mga ride natin.

00:06:27Tinetesting po namin yan. Yung mga bagong ride natin ngayon, na lahat dyan, may mga safety belt na po yan.

00:06:33Sinagot naman daw ng pamunuan ng perya ang hospital bills ni Presi.

00:06:38Nagpaabot na rin daw ng tulong ang DSWD.

00:06:41Nagbigay kami ng 10,000 pesos.

00:06:44Sinabihan namin po, ma'am, yung mother na in case na meron pa siyang kailangan, ready lang ang LGU lalo na tumulong.

00:06:50Samantala, dahil sa nangyari, si Florentina ipinagpaliban ang pagbalik ng Qatar.

00:06:56Hindi ko kailangan ng pera. Mas mahalaga sa akin ang anak ko.

00:07:00Kaya kinanser ko po. Kasi gusto ko makita ko muna makarecover yung anak ko.

00:07:05Parang ako lang din ang nagtulak sa kanila yung pagka-disgrasya.

00:07:09Sabi naman ng anak ko, wala ka naman kasalanan doon.

00:07:12Bakit? Kung alam mo lang din na madidisgrasya ako.

00:07:14Payaga mo kaya ako. Gusto ko sila na ma-enjoy nila din yung dalawang taon na hindi nila ako nakasama.

00:07:20Sa pag-ikot ng mundo, tinuturoan tayo na maging matapang.

00:07:28Ika nga nila, conquer your fear, YOLO!

00:07:33Pero sa pagharap sa ating mga takot, kailangan din maging maingat.

00:07:39Dahil baka mapatunayan mo na ang ibig sabihin ng YOLO, you only live once.

00:07:50Ang talisay, mas kilala bilang pangalan ng lugar.

00:07:57Pero, puno ito na ang bunga nakakain?

00:08:01Sa punong ito, ipinangala ng maraming bayan at syudad sa Pilipinas.

00:08:08Sa Batangas at Cebu, ang mga sanga nito, tila tumutubo ng pahiga.

00:08:14Scientific name Terminalia Catapa o mas kilala bilang puno ng talisay.

00:08:21Pero ang hindi alam ng marami, namumunga rin ito at ang prutas pwedeng kainin.

00:08:29Katunayan, paborito itong papakin ng tigahilongos late na si Arnel.

00:08:34Isinasawsaw niya sa suka at ginagawa pang pulutan.

00:08:38Bata pa lang daw si Arnel, nakahiligan na niyang kumain ng talisay.

00:08:48Dati, nung wala kaming baon, kinakain namin yan sa school namin.

00:08:52Pero ang paborito niya raw talaga, ang crispy roasted talisay.

00:08:56Ang mga nakolekta niyang talisay, hinugasan ng tubig dagat.

00:09:03At dahil matigas na raw ang balat nito, isa-isa niyang binasag gamit ang kutsilyo para makuha ang laman.

00:09:13Ang mga nakolektang laman, isinalang niya sa kawali at saka tinimplahan ng asin at chili flakes.

00:09:22Late to 5 minutes. Pwede na ito.

00:09:26Tignan ko na ha.

00:09:32Arap. Kasinglasa rin siya ng almond.

00:09:35Malaking tulong no, parang pababa ang low-density lipoprotein or bad cholesterol.

00:09:40Yung traditional uses, sa mga bata, binibigyan sila ng decoction, kinukuha yung juice ng mga dahon.

00:09:47Or meron ding dysentery, gonorrhea, leprosy, migraine, calf, cold fever, lahat na.

00:09:55Lahat na ng sakit, yung talisay ginagamit. Kasi yung beach forest, yun ang butika noong unang panahon.

00:10:02Pagpapangalan sa mga puno at halaman, ay makita natin kung gaano kayaman yung pook na iyon. Hindi tayo humihiwalay sa pagyakap sa kalikaasan.

00:10:11Pagpapangalan sa mga puno at halaman, ay makita natin kung gaano kayaman yung pook na iyon. Hindi tayo humihiwalay sa pagyakap sa kalikaasan.

00:10:23Humanda naman na kayong mga sim sa prutas na ito na in-season ngayon.

00:10:30Scientific name, Sandorikon Coetjapé. Binabalatan pa lang, mapapangiwi ka na.

00:10:37Asin? Asin? At bagoong nga dyan, santol.

00:10:5160 per kilo, bangkok. Mas matamis yan kaysa, native.

00:10:56Si Josie, para masiguradong makakakain siya ng santol, kahit hindi na napapanahon, iniimbak niya o ibinuburo.

00:11:03Ito ang native na santol. Ito ang magandang iburo, hindi nagbabraw ng balat.

00:11:09Halos 20 years na akong nagbuburo ng santol.

00:11:12Ang first step ito, tatalupa ng santol.

00:11:16Ang mga binalatan niyang santol, ibinabad sa grind solution o tubig na may asin.

00:11:22Ito, santol konti na lupa, nilalagay ko na sa aking dram na iimbakan na aabot ito ng ilang buwan.

00:11:30Tapos, aayusan ko ng takip para ito ay hindi mapasokan ng insekto.

00:11:36Nilalagyan namin ang date at nang alam yung unahing gawing buro.

00:11:41Unod natin, kukuha tayo sa naimbak na, na nakaburo na sa asin para hugasan at aasukalan na natin para panindako na.

00:11:52Sunod niyang paghihiwalayin ang balat at buto.

00:12:01Ang banakal o laman, nililinisan niya ng anim na beses.

00:12:07Sa unang hugas, ay malabo yung sabaw.

00:12:10Pagka luminaw ang sabaw nito, ang tubig, pwede na natin lagyan ng asukal.

00:12:15Ito ang titimplahan niya ng asukal at tatakalin sa mga lalagyan ang isang garapon na ibibenta niya ng 150 pesos.

00:12:26Pagkatapos mo kumain, pwede man siyang dessert.

00:12:30May pitik na parang uminom ng alak.

00:12:33Tumatagal ang aming santol ng 6 months to 8 months.

00:12:36Ang mga nakolekta naman niyang banakal, ginagawa niyang minatamisang santol.

00:12:42Ang puhunan ni Joseline nung simulan niya ang negosyong ito,

00:13:011,000 pesos lang pero kanya itong napalago.

00:13:05Ngayon, kumikita na ng 15,000 to 20,000 pesos kada buwan.

00:13:10Nakapagpatapos din naman kami ng pag-aaral.

00:13:13Kundar din namin na rin mga pinagbahay ng aking anak.

00:13:21Dahil naman sa mga tusok-tusok nito sa balat, maraming nag-aakala na ito'y langka.

00:13:27Pero ang amoy nito...

00:13:28At kapag tinikman ang malambot nitong laman, lasa raw marang...

00:13:35Ang kalainan na niya kay smoot, kailangan kasi siya kayang humok.

00:13:39Sirit na ba kayo kung ano ang 3-in-1 fruit na ito?

00:13:43Didi, ano ba sir, ba? Wala ko kakwaling na pruta, sir.

00:13:46Ang tawag dito, Sempudak, scientific name, Arthocarpus integer.

00:13:52Sa farm na ito sa bukid nun, ang mga puno ng Sempudak na matyagang pinayabong ni Jong.

00:13:58Ganito po ang season ng Sempudak. Talagang napakadami magbunga.

00:14:03Ito po ito ngayon ay siguro mahigit 200 plus ito.

00:14:07Nasa 3 to 6 kilos ang bigat.

00:14:10Nag-change na yung kulay niya patungo doon sa parang light yellow.

00:14:15At yung mga parang tusok-tusok niya ay unti-unti nang nawawala.

00:14:18At ang very obvious talaga ay nangangamoy na siya at lumalambot na yung balat niya.

00:14:23Ang pagpitas nito, gaya lang din daw sa langka.

00:14:27Pwede kang gumamit ng kutsilyo o cutter para i-harvest mo yung prutas.

00:14:33Pagkabukas, pwede na agad lantakan.

00:14:38Napakatamis po ng Sempudak.

00:14:40Murag marang ang lasagna, ang kapres niya na baho, murag durian.

00:14:46Ang laman ng Sempudak, masarap daw gawing fruit shake.

00:14:49Mga 30 seconds to 1 minute lang po ang pagbiblend.

00:15:00Tapos, lagayin niyo na yung yelo.

00:15:02Hikima na!

00:15:12Lamigin siya. Mayang pagkakuhaling na prutas.

00:15:15Hindi lang daw ito pang-dessert o himagas.

00:15:18Pwede rin pang-ulam.

00:15:20Ang hiniwang hilaw na Sempudak, iginisa at saka hinaluan ng tubig at gata.

00:15:26Takpan niyo mga 15 to 20 minutes.

00:15:33Ready to serve ang ginataang Sempudak.

00:15:41Gusto na ako siya sundaan noon, bala o kanadlaw.

00:15:43E, lamig siya.

00:15:44Ako po ay mahilig magtanim ng prutas, kolektor ng endemic fruits at kasama na ho yung mga nasa iba't ibang bansa.

00:15:51Nung minsan siyang bumisita sa Faylan, nadeskubre niya ang Sempudak.

00:15:56At hindi naman daw siya nahirapang itanim ito sa kanilang lupa sa bukid noon.

00:16:01Nagsimula si Jong na magtayo ng sariling nursery at nagbenta ng seedlings.

00:16:06Wala tayong fixed price sa Mindanao.

00:16:09Pero pag pumunta tayo sa ibang Asian countries, umabot siya ng mga 200 to 250 per kilo.

00:16:15Kada buwan, kumikita si Jong ng 250,000 pesos!

00:16:21Napakalaking tulong po ng Sempudak sa amin.

00:16:24Meron talagang income sa fruit industry.

00:16:27Basta ma-value adding mo siya at maalagaan mo siyang mabuti.

00:16:31Nakapagbigay rin siya ng maraming trabaho sa kanyang mga kabarangay.

00:16:35Merong kasabihan, the fruit tree will outlive the planter.

00:16:40Sa prutas kasi, one-time investment, lifetime na yung kitaan.

00:16:45Ang negosyo, katulad din ang pagtatanim ng puno.

00:16:50Kapag hands-on at binuhusan ang oras at pagmamahal, uusbong at yayabong.

00:16:59Talagang napakadami magbunga.

00:17:03Sa bukid noon, may batang tatlong taong gulang lang pero singbigat na ng isang sako ng bigas.

00:17:12Hindi naman daw sa may paborito si Mina.

00:17:16Pero kung meron man daw pinakamatimbang sa kanyang mga anak,

00:17:20Yan ay ang kanyang bunso

00:17:26na si Ashley.

00:17:30Si Ashley kasi, literal na heavy gut.

00:17:34Kahit tatlong taong gulang pa lang, umabot na ng 30 kilos ang timbang.

00:17:40Mabigat pa sa kalahating sako ng bigas.

00:17:43Ang kanyang siksik na mga binti, kumpol-kumpol na mga braso,

00:17:48at putok na putok na pisngi.

00:17:52Pinanggigigilan.

00:17:55Malamit kayo siya kusiyon tapos kumutun ba kay tungkol siyang kadako dyan.

00:18:00Noong una is nakita na ko.

00:18:01First time ko makakita na ganun kalaki.

00:18:03Noong nalaman ko yung edad niya, mukhang hindi angkop talaga

00:18:05o hindi sakto sa kanyang timbang.

00:18:07Kaya medyo nag-alalangan ako, medyo nangangamba sa kanyang kalusugan.

00:18:11Pero sa totoo lang daw, si Mina nag-aalala na para sa kanyang anak.

00:18:19Matulong si Ashley.

00:18:20Musig, hago.

00:18:26Kung asa siya, mawig dadi, tupod siya.

00:18:29Mag-alala na rin ba kalaki ang mga bata sa inyong pamilya?

00:18:43Baby fats lang ba ito?

00:18:45O sintomas ng maseryosong sakit?

00:18:48Sa liblib na sityong ito, ng San Fernando sa Bukidnon,

00:18:58angat na angat si Ashley sa kanyang mga kalaro.

00:19:01Lahiragid ang panglawas ni Ashley sa upang bata.

00:19:04Gaya ng ibang mga bata, hilig din daw ni Ashley makipaghabulan.

00:19:08Pero hindi lang mga kalaro ang kanyang hinahabol,

00:19:16pati na ang kanyang hininga.

00:19:19Kung hanga kong si Ashley, among ipalingkod sa kanyang bangko.

00:19:29Para makapag-recharge, kailangan daw niyang kumain.

00:19:36Ang paborito ni Ashley, fried chicken.

00:19:44Pero hindi raw nila afford na magprito ng manok araw-araw.

00:19:48Ang madalas nga raw nilang ulam, itlog.

00:20:05Pirmi rin daw na iinitan.

00:20:07Kaya dalawang beses siya kung maligo, kada araw.

00:20:19At para komportable, ang isinusuot niya mga damit ng kanyang nanay Mina.

00:20:47Para ramig sinina.

00:20:49Katong iyang mga sinina sa unangadaan, di na niya magamit.

00:20:52Gisi na.

00:20:53Mauneng purol o mauneng ang iyang sinina.

00:20:58Nasa 2.8 kilos daw ang timbang ni Ashley nung siya'y ipinanganak.

00:21:03Normal naman daw para sa bagong silang na sanggol.

00:21:06Pero pagtungtong niya ng tatlong buwan, nagsimula raw siyang lumobo.

00:21:11Nung siya'y naglimang buwan, ang kanyang cravings, hindi lang daw gatas.

00:21:42Kundi magana ng kumain ng kamote at kamoting kahoy.

00:21:49Katuloy na mga kaon sa sakad daw.

00:21:51Nagdakaw na siya kaon.

00:21:52Oo, sakatawig.

00:21:53Marami man daw ang cute na cute kay Ashley.

00:21:56Si Mina, nababahala.

00:21:59Maliban kasi sa mabilis hingali ng kanyang anak, malakas rin daw itong pumilik.

00:22:03Pumilik!

00:22:12Nabalaka ko kang Ashley nga nagdako.

00:22:15Walaman may kariwat nga yung anak.

00:22:17At hindi lang daw timbang ni Ashley ang pinoproblema nilang mag-asawa.

00:22:21Pati ang panganay nilang si Marmar.

00:22:23Kung si Ashley raw kasi sobrang bigat para sa kanyang edad, si Marmar naman nangangayayat.

00:22:32Anim na taong gulang na ito, pero ang kanyang timbang, 15 kilos lang.

00:22:37Luya sa pagkabuntag.

00:22:39Dili siya mukhaog.

00:22:40Kuhan, pareng mga sudan.

00:22:42Bukod sa kanyang patpating mga brasot binte, hindi rin normal ang laki ng tiyan ni Marmar.

00:22:48Hindi katulad ng nakababatang kapatid niyang si Ashley.

00:22:54Si Marmar, napaka pihikan daw sa pagkain.

00:22:58Nay, ganan ni Marmar pagkaon, pero dili namumatag sa iya.

00:23:01Kaya nagwisod niya.

00:23:02Ang amulang paginaboyan din, sanggi, inadlaw.

00:23:05Na kalamong gusto nga, gusto yung kalamong palit, hindi na wala may wake up palit.

00:23:10Gustuhin man daw ng mag-asawa na mapakonsulta ang kanilang mga anak,

00:23:14hindi nila ito magawa.

00:23:16Ang kinikita kasi nilang 200 pesos sa pagtatanim ng mais,

00:23:20kulang na kulang pa sa kanilang pang-araw-araw.

00:23:24Kung wala yung mong pasanggi, wala may ipalit o bubas.

00:23:26Nagwisod niya.

00:23:27Para matulungan ang magkapatid, isinangguni namin sila sa RHU o Rural Health Unit ng San Fernando.

00:23:36Itong Webes, binisita sila ng mga kawanik ng RHU.

00:23:41Maupaya na po.

00:23:42So si Marmar Ganina, ma'am, o sir, ang iyahang timbang is 15.5 kg.

00:23:51Ang iyahang katasun, 100.8 cm.

00:23:55So basis sa iyahang katasun, o siyang kabug at ton, normal ran.

00:23:59Pero dito ta, nakulang sa iyahang katasun.

00:24:02Si Ashley Pudmam, ang iyahang timbang is 33.3 kg.

00:24:07Ang iyahang katasun, 91.5 cm.

00:24:11Si Marmar, undernourished daw.

00:24:15Ibig sabihin, kulang sa tamang nutrisyon ang kanyang katawan para lumaki siyang malusog.

00:24:21No, si kanya kaputa, ginugdan usahay, no?

00:24:24Pwede, kasi yung kakinogan, ano doon mong makaliwatan?

00:24:27Isa sa mostly probably na pwede mangyari sa bata na stunted or undernourished, prone pa din sila sa infection.

00:24:34Number two, yung cognitive development nila.

00:24:36Maaari pong mahina sila sa school.

00:24:39Habang si Ashley naman, obese o labis-labis ang timbang para sa kanyang edad at katawan.

00:24:46Hindi rin daw akma ang kanyang height para sa kanyang edad o yung tinatawag na stunted.

00:24:52Kung hindi po natin maagapan, maaari po yung bata ay magkaroon ng severe infection.

00:24:56Maaari po sila magkaroon ng cardiovascular diseases o sakit sa puso.

00:25:00Maaari po magkaroon ng mga fats deposits ang kanya mga atay.

00:25:04So magkaroon din po sila ng liver problems.

00:25:06Kung hindi po maagapan.

00:25:07And risk din po sila na magkakaroon po ng early onset of diabetes.

00:25:15Obesity in children po, significantly linked po to yung condition na tinatawag po natin na obstructive sleep apnea.

00:25:23That can lead po into different complications.

00:25:26Dahil po sa malakas na hilik, nakakadistorbo po yun sa kanyang pagtulog.

00:25:30Bilang tugon sa kanilang mga kondisyon, nagbigay ng gamot at vitamins ang RHU ng San Fernando.

00:25:37Ang lokal na pamahalaan naman ng San Fernando, nagpaabot ng groceries, pati na mga damit para kina Marmar at Ashley.

00:26:02Nangako rin sila na magbibigay ng livelihood assistance sa mag-asawa.

00:26:11Plano po din ang LGO na bibigyan sila ng mga binhi na itatanim.

00:26:17Naghanda ng simpleng salusalo ang LGU ng San Fernando.

00:26:38Magkaibaman ang kanilang sitwasyon, isa lang ang kanilang problema.

00:26:58Ang kakulangan sa tamang pagkain at tamang nutrisyon sa isang bansang saganang-sagana sa likasyaman.

00:27:07Nakalulungkot isipin na maraming bata kung hindi gutom kulang sa sapat na nutrisyon.

00:27:14Sana mabigyan ng kaukulang pansin ang problema ng malnutrisyon para hindi na ito mas bumigat o lumobo pa.

00:27:28Hilig daw talaga ng dating beauty queen mula Leyte na si Akinie ang dagat.

00:27:48Sa kanyang TikTok videos, permi siyang nasa beach.

00:27:51Kung hindi uma-aura sa sandbar, umaahon ng nakaswimsuit.

00:28:03At tila naglaro ang tadhana.

00:28:08Dahil nito lang Merkoles sa Tacloban City,

00:28:12Ang inaakalang si Akinie iniahon sa karagatan na wala ng buhay.

00:28:22Nakabalot yung mukha ng tela, tapos nakaduct tape yung kamay at nakatali.

00:28:29Hinala nila, sinadya itong lunurin.

00:28:32May nakatali kasi sa katawan nito na sako na may lamang mga pabigat na bato.

00:28:38Pinunduhan man ito.

00:28:40Sino ang may gawa nito?

00:28:43Ano ang kanilang motibo?

00:28:45Nag-question ako, ba't nangyari sa'yo yan?

00:28:48Labi nga ba ito ng dating beauty queen ng Leyte na si Akinie Aradaza?

00:28:54Suki na raw talaga ng mga beauty contest sa kanilang probinsya, si Akinie, balingkinitan.

00:29:05At pinay na pinay ang ganda.

00:29:07Naging Miss Intramurals sa Valencia National High School.

00:29:11Kaya ganun na lang siya kung ipagmalaki ng kanyang ina na si Vilma.

00:29:16Marami talagang makapansin niya dahil sa mukha niya maganda.

00:29:19Kalaunan, isinantabin ni Akinie ang pagsali sa mga beauty pageant.

00:29:25Nung umibig kay Carmel.

00:29:27Tatuna sa may balakang. Yun yung word na Carmel.

00:29:30Pero ang kanilang pagsasama na uwi sa hiwalayan.

00:29:34Mula noon, mag-isang itinaguyod ni Akinie ang kanyang mga anak.

00:29:38Nag-focus siya sa family niya. Caregiver kasi siya.

00:29:42Dito lang muna sa lugar namin.

00:29:43Plan sana niya mag-abroad para sa future ng mga anak niya.

00:29:47Umaga nitong July 31. Normal na araw lang daw yun.

00:29:51Sa 35 anyos na ngayong si Akinie.

00:29:54Pupunta lang daw sana siya sa grocery.

00:29:56Nung dukutin sa tapat pa mismo ng kanilang bahay.

00:30:01Siyempre ako natakot, naggulat sa nangyari.

00:30:05Hindi niya inasahan kasi maraming tao. Tapos maliwanag kasi umaga pa.

00:30:09Ayon sa ilang saksi, ang mga lalaki na sakay ng itim na kotse, mga armado.

00:30:15Pinors daw yung ate ko. Papasok sa sasakyan. Parang nanglaban pa yung kapatid ko.

00:30:20May dalang mataas na baril.

00:30:22Tinutok niya sa mga tao. Kaya yun, hindi talaga na ano yung mga tao na tumulong.

00:30:28Tapos, kumarurot pa puntang city.

00:30:31Ang nangyari kay Akinie, ipinagbigay alam ni Patricia sa kanilang ina na si Vilma, na nooy na sa Maynila.

00:30:38Na-shock ako sa nangyari. Hindi ko alam kung anong gagawin ko. Iyak nga iyak ako. Gusto ko na talagang umawi dito sa lihipi.

00:30:46Habang naghihintay ng resulta ng investigasyon ng pulis, si Patricia wala namang tigil sa paghahanap sa kanyang kapatid.

00:30:54Nitong August 3, naglabas pa sila ng panawagan sa social media.

00:30:58Kahit nasa bahay na ako, hindi ako makatulog, kakaisip ba? Anong nangyari sa kapatid ko?

00:31:03Piniis, baka tinorture na yun. Baka pinatay. Natakot ako, baka balikan kami. Kasi hindi namin kilala yung gumawa.

00:31:12Kinabukasan August 4, natanggap nila ang isang masamang balita.

00:31:17May nagpost na may nakita doon babae sa takloban na nakalutang sa dagat.

00:31:23Ang tinutukoy ni Patricia, ang bangkay na nakitang palutang-lutang sa dagat, sakop ng barangay 99 sa Takloban City.

00:31:33Ang nakadiskubri nito, ang manging isdang si Elorde.

00:31:37Nagsabi sa akin na mayroong patay doon.

00:31:39Pinuntayan namin.

00:31:40Hanggang tumambad sa harap nila ang bangkay ng babaeng hubot-hubad.

00:31:45Higot man.

00:31:47Nakita nila ang kalunos-lunos na sitwasyon ng babae.

00:31:50Ang mukha nito, nakabalot ng tela at takte.

00:31:54May tali rin daw sa liig.

00:31:56Ang buhangin ba nga, linagay sa sako, ang pabigat niya.

00:32:00Pero yung isa, lumutang yung isa, lumunod.

00:32:03Umangat siya sa taas at nakikita namin.

00:32:06Agad nila itong ipinagbigay alam sa Police Station 2 sa Takloban City.

00:32:11Kami po ay agad na pumunta doon sa lugar upang i-validate yung nasabing report.

00:32:17Wala talagang pagkakakilanlan maliban na lamang doon sa mga tatu sa kanyang katawan.

00:32:23Kinutuban ang mga pulis na baka ang lumutang na bangkay may kaugnayan sa kaso ng dinukot na babae sa Ormok.

00:32:31Na una nang ipinanawagan sa social media si Akini Aradaza.

00:32:35Nag-coordinate po sa amin yung Police Station 2 ng Ormok City Police Office.

00:32:40Kasi may na-report din po sa kanila na allegedly may kinidnap na babae.

00:32:45At first, hindi pa ako na-convince talaga na yun yung kapatid ko.

00:32:49Kasi yung description kasi, 16 to 20 years old.

00:32:53Noong una, tila hindi rin daw tugma ang tatu ng kanyang kapatid sa inilarawan ng mga pulis.

00:32:59Tribal. Alam po may tatu yung kapatid ko sa right side dito. Dreamcatcher.

00:33:04Hanggang sa muli raw silang tinawagan ng mga sumuri.

00:33:07Sa labi nito, may isa pa kasi silang tatu na nakita sa biktima.

00:33:12Doon po nag-match yung tatu na nakita doon sa katawan ng biktima.

00:33:17Pagkasabi ng polis sa akin na may tatu na Carmel, 80% pa lang naman na confirms.

00:33:23Nag-decide ako na magpunta na lang kami doon ng Tacloban.

00:33:26Pagkadating namin doon, may pinakita silang mga picture.

00:33:31Naginig pa nga ako. Nakita ko yung ano, yung tatu talaga niya nga Carmel.

00:33:35Parang doon na-confirm ko na siya. Parang hindi tao yung ginanyan nila.

00:33:39Yung kapatid ko, maputi yun. Maganda yung katawan. Matangos ang ilong.

00:33:46Pagkakita ko sa bangkay, ibang-iba talaga siya.

00:33:48Nag-question ako, ba't nangyari sa'yo yan?

00:33:52Dahil nasa advanced state of decomposition na ang labi,

00:33:56hindi na raw nila ito nagawang paglamayan.

00:34:00Agad ng inilibing.

00:34:01Inilibing.

00:34:10Nakakaawa yung mga anak.

00:34:11Tatlong maliliit pa, umaasa kay Akinis.

00:34:14Yan yung pinakamasakit is hindi na talaga siya mababalik.

00:34:17Hindi ko kayaan ako makita ng gana-ganyang situation.

00:34:23Mas nauna pa ang anak ko kaysa akin.

00:34:26Nangihina talaga.

00:34:27Kaso lang, nakita ko yung mga anak niya.

00:34:33Yan ang nagpaano sa akin.

00:34:36Nagpapirbay.

00:34:39Ano, nakita ko yung mamuka ng anak niya.

00:34:42Pero ang tanong ngayon, kung kumpirmadong si Akinis ito,

00:34:53sino ang gumawa nito sa kanya?

00:34:55Ano ang motibo?

00:34:57Baka may crime of passion, gano'ng tinitingnan po din natin lahat yan.

00:35:01Kung titignan lang ba ang status ng buhay namin,

00:35:04ordinary yung tao lang naman kami, hindi naman kami mayaman.

00:35:07Kaya wala talaga akong ideal.

00:35:10Question mark siya sa akin.

00:35:12Samantala, nitong Webes, lumabas na ang isinagawang autopsy sa mga labing.

00:35:17Nakita po doon na yung cause of death niya is again shot wound from the back portion of her head.

00:35:25Sa other body parts, sa katawan mismo ng biktima, hindi kasi siya madistinguish.

00:35:31If the injuries is nakuha during death or nakuha niya ito dahil nasa decomposition stage na nga po siya.

00:35:38Kakasuhan namin yan ng kidnapping.

00:35:41Kung ma-identify po, kakasuhan po natin yan ng murder po.

00:35:45Non-vailable po yun siya.

00:35:47Para naman po sa mga possible eyewitnesses po sa kasong ito,

00:35:52wala naman po tayong dapat ikatakot dahil meron po tayo batas natin na pwede pong mag-protect sa kanila.

00:35:59Siyempre, pag makita mo yung sitwasyon, eh nakakaawa, maranasan ng isang babae yung karumaldumal na pagpatay.

00:36:10Balot ng katahimikan ngayon ang bahay ni na Akinie dito sa Barangay Valencia sa Ormoc City.

00:36:16Ang tanging naiwan ang kanyang uniforme sa pagiging caregiver at ilang mga personal niyang gamit.

00:36:23Ito ang paborito niya kasi mahilig yun mag-workout.

00:36:27Sa pagkawala ni Akinie, may malaking puwang siyang iniwan.

00:36:32At mapupunan lang ito kung ang mga pilit na inilulubog at ibinabaon na ebidensya lulutang para sa hinahangad nilang katarungan.

00:36:44Akinie, tulungan mo kami na mabigyan ka ng hustisya, yung pagkamatay mo.

00:36:51Kasi yung ginawa sa'yo, hindi mo yung deserve.

00:36:53Akinie, anak. Huwag narinig mo lang ako.

00:37:00Huwag alam mo lang, Ken.

00:37:03Mahal ka na ako, Ken.

00:37:06Ngaan nga anak ka.

00:37:07Ang pwede lang yun ibalik ang tanahan, Akinie.

00:37:17Ang pwede lang yun ibalik, huwag ma-rewind lang, Akinie.

00:37:24Ang tawag sa beach na ito dito sa bayan ng San Felipe, Zazambales, liw-liwa.

00:37:41Salitang ilokano na ang ibig sabihin, aliw o kasiyahan.

00:37:47Pero papaano pa kaya ito ngayon?

00:37:48Ngayong ang mga bahay at mga resort na narito, nilalamon na ng dagat.

00:38:01Sa baybayin ng San Felipe, Zambales, matatagpuan ang katahimikan.

00:38:10Dito, ang mga buhangin ay kulay abo, iniluwa ng Mount Pinatubo.

00:38:17Makikita rin dito ang nagtatayugang mga hilera ng puno ng agoho.

00:38:24Habang ang tunog ng alon, may dalang kapayapaan.

00:38:31Pero, may sigalot sa paraiso ngayon.

00:38:36Ang industriya ng turismo na pinit itinapayon ang mga residente rito, parang kastilyong buhangin na gumuho.

00:38:49Ang mga nakatinding kasiritong istruktura, nasira.

00:38:55Ang mga kabahayan, kalsada at naggagandahang mga resort, unti-unting nilalamon ng dagat.

00:39:04Malayong po sa dagat natin ito.

00:39:05Bito niyo po ngayon ang nangyari, o.

00:39:07Dito po ang aming coastal road na nasira.

00:39:10Ayan po yung bahay namin sa harapan.

00:39:12Paano po malalaro ang mga bata dito sa amin?

00:39:14Ang kanilang kapayapaan na uwi ngayon sa kaguluhan at ang itinuturo nilang punot-dulo ng pagkawasak ng kanilang lugar.

00:39:26Ang malawakang sand dredging sa probinsya o yung paghuhukay ng buhangin mula sa ilalim ng ilog at dagat.

00:39:36Sobrang ingay. 15, 14 na pirasong. Gumagana yan araw-araw.

00:39:40Ang mga buhangin na nakukuha mula sa dredging ay kadalasang ginagamit sa mga proyekto ng reklamasyon.

00:39:48Yung mga dredging ng mga barko, gaano sila kadalas nagde-dredge?

00:39:5324 hours yun, ma'am.

00:39:54Walang tigil?

00:39:54Walang tigil yun.

00:39:55Saan sila kumukuha ng buhangin?

00:39:57Dito, ma'am.

00:39:57Parte?

00:39:58Dito po sa tapat namin. Kinuha nila lahat yan.

00:40:01Ang tanong ngayon ng mga residente, kung proyekto ito ng gobyerno, bakit sila naaagrabyado?

00:40:08Grabe ang pollution dito ang ginagawa nila.

00:40:11Pakigil mo na ito. Pwede itong ginagawa nila.

00:40:15Sino ang tunay na nakikinabang dito?

00:40:18Kung tuloy-tuloy ang dredging dito, malulusaw kami.

00:40:20Pwede itong webes, bumiyahe ako patungong San Felipe sa Zambales para investigahan ang mainit na isyo sa kanilang lugar.

00:40:39Mga puno ng agoho na sa litrato parang pine trees, buhangin, dagat. Napaka-instagrammable na lugar.

00:40:47Noon yun, dahil ngayon, winasak ng kalikasan at ayon sa mga taga rito, ng sand dredging sa kanilang ilog, pati na hanggang sa kanilang laot.

00:41:02Ang sumalubong sa akin, mga natumbang puno ng agoho at mga bahay at gusali na kung hindi man lumubo, binabandon na na.

00:41:14Solid structure, simentado, wala. Walang panama sa dagat.

00:41:20Banyo siguro ito dati. Ay, nakakatakot lang kasi may mga bakal-bakal na umuusle, oh.

00:41:26Ito, kwarto. Kasi may kama, may hanger. Wala. Tira-tira na lang yung mga naiwan.

00:41:32Kabilang sa mga nasira, ang resort na ito, napagmamay-ari ni Ellie na tuluyang nawasak sa nagdaang mga sama ng panahon.

00:41:44Ellie, ikwento mo nga anong naging epekto nitong krisin at saka habagat dito sa iyong resort.

00:41:50Napaka-worse talaga yung nangyayari. Sira-sira lahat. Hindi na kami makapagtanggap ng guests dahil dyan.

00:41:55Ano ba ito dati? May mga cottage daw dati dito?

00:41:59Itong kinatatayuan natin, ma'am, may mga cottages dito tapos may mga new.

00:42:03Kasi yung lugar na yan, puro buhangin, puro puno po yan.

00:42:07Dahil sa na-obos yung buhangin, nawala po sila at nilagyan na lang namin ng brickwater.

00:42:12Mabuti hindi inabot itong main building.

00:42:14Muntikan na yan, ma'am. Kung hindi namin inagapan ito, ito po nawala na yan lahat.

00:42:19Ang nagpalalaraw ng pagkasira ng kanilang resort, ang sand dredging sa Santo Tomas River.

00:42:25Ilang metro lang kasi ang layo nito mula sa dalampasigan.

00:42:32Ang ingay mula sa naglalakihang dredging vessels para bang mula sa malakas na motor o generator.

00:42:42Pinahalukay ang ilalim ng dagat para makuha ang buhangin habang ang tubig ibinabalik sa dagat mula sa gilid ng naglalakihang mga barko.

00:42:55Nitong Webes, naabutan ng aming team ang dredging vessel na ito, nakasalukuyang may operations.

00:43:06Nag-start sila ng madaling araw, 5 o'clock, nag-start sila ng dredging.

00:43:10Around 9 o'clock, 10 o'clock, aalis na sila.

00:43:13Nag-dredge naman sila sa ilog?

00:43:14Every day yun, ma'am.

00:43:15Pupukunta sila sa ilog?

00:43:16Pupukunta sila doon sa ilog.

00:43:18Ah, okay.

00:43:18Lumalalim ng lumalamin, ma'am.

00:43:20Tapos dito, nag-erosyon na nag-erosyon.

00:43:23Hanggang sa...

00:43:23O, yan na nga.

00:43:24Napapansin niyo po yung mga puno, ang lalaki mga puno yan, ma'am.

00:43:26O, o, o.

00:43:27Hindi yan, basta-basta ng alon lang.

00:43:29Kung walang erosyon na nangyayari.

00:43:30Taong 2019, nagbigay raw ng permit ang DENR o ang Department of Environment and Natural Resources sa mga operator na nagpahintulot sa dredging activities sa tatlong mga pangunahing ilog sa Zambales.

00:43:45Ang Bukaw River sa bayan ng Butolan, Maloma River sa bayan ng San Felipe at ang Santo Tomas River na dumadaloy naman sa mga bayan ng San Felipe, San Marcelino at San Narciso.

00:43:59Alin sunod ito sa Administrative Order No. 13, Series of 2019.

00:44:04Layon daw nito na maprotektahan ang kanilang mga ilog at mapigilan ng pagbaha.

00:44:11Yung mga ilog natin niya sa Zambales is declared talaga as heavy silted.

00:44:15Importante na maganda yung distribution ng sediments natin sa river or sa dagat kasi mas na-improve nito yung water flow.

00:44:23Pwedeng mabawasan yung mga pagbabaha sa community.

00:44:26Paong 2021 nung simulan ang dredging activity sa Butolan.

00:44:31Grabe yung pollution itong ginagawa nyo.

00:44:34Mula noon, napansin na raw ng mga residente ang nagiging epekto nito sa kanilang lugar.

00:44:40Pamula dito, makikita mo yung extent ng nasirang pastal road.

00:44:45Tirada rin palayin yan, no?

00:44:46Malayang lupa.

00:44:47Malayang po sa dagat natin, no?

00:44:49Bito niyo po kayo nangyari, oh.

00:44:50Totoo ba na nagkakabaha dito dahil silted yung mga ilog?

00:44:54Ma'am, normal magkakabaha pagdating ng bahagat at saka typhoon.

00:44:58After noon, wala naman.

00:45:00Wala namang baha na nangyayari.

00:45:01Ang sa kanila, ang sinasabi nilang baha, prevention, na if in case masira yung dike nila, magkakaroon ng baha.

00:45:08Hindi ba pwedeng tibayan nila yung flood control nila para hindi sila bahain?

00:45:13Hindi yung kami dito na wala kaming, walang problema, dapat binigyan muna nila kami ng protection bago nila gawin yung project nila.

00:45:21Bagay na sinigundahan ng Zambales Ecological Network, grupo na nais mapanatili ang balanse ng kalikasan habang isinusulong ang kaunlaran at kabuhayan ng mga komunidad.

00:45:34Ang Zambales ay never napunta sa listahan ng mga calamity areas as a result of flooding.

00:45:40Never.

00:45:41Because meron nga kaming drainage area na pagkalaki-laki na West Philippine Sea.

00:45:46So, lahat ng ilog namin, mga streams, lahat ng tubig papunta dito sa dagat.

00:45:51But, nagkakabaha because dinag-dike nila yung ilog, yung mga excess water sa farms.

00:45:58Ang mangyayari lang, ito yung ilog, papapalang silang ganyan.

00:46:02And then, may natural drain.

00:46:03Yeah.

00:46:04But, ang taas ng mga dike, ng mga levee na ginawa nila, so, paano magbabagsak yung tubig galing dito?

00:46:11So, parang hindi flood control yung nangyari?

00:46:14No.

00:46:15Flood causing?

00:46:15Flood causing.

00:46:16So, now, natatrap yung tubig.

00:46:19Malabong mangyayari na magkaroon ng floods.

00:46:21Since na nagkaroon ng dredging, mas papalalim ang riverbed.

00:46:25Tumataas yung capacity niya na mag-hold ng water.

00:46:28So, if ever na magkaroon ng heavy rainfall, maraming tubig yung ma-hold ng river na na-dredge.

00:46:34Ang pagguho ng mga istruktura sa dalampasika ng San Felipe, hindi raw dahil sa dredging.

00:46:40Sadyang hindi raw talaga maganda ang lupa sa lugar.

00:46:44Dahil resulta lang ito ng tinatawag na akrisyon.

00:46:49Ang akrisyon ay ang unti-unting pagdagdag ng lupa o bato sa isang lugar.

00:46:56Sa Zambales, ang akrisyon resulta ng pagsabog ng bulkang pinatubo taong 1991.

00:47:04There are studies po ng MGB that meron ng erosyon before dredging.

00:47:10Itong Santo Tomas River is an active lahar channel after the 1991 eruption.

00:47:15Prior to that, ito yung isang ordinaryong ilog.

00:47:18Because of that, yung ating shoreline, masyado maraming sediments,

00:47:22yan ay na-erode at napupunta dun sa River Dertan.

00:47:25At ang mga gumuhong istruktura sa San Felipe, nakatayo raw sa mga lupain na ipon lang doon.

00:47:53It's natural because a shoreline yan, it's basically a dynamic area

00:47:58wherein you have dominant deposition throughout the year

00:48:00and then biglang mag-e-erosion kapag panahon na ng bagyo at saka ng habaga.

00:48:07Kasi sinasabi nila na hindi daw dapat napatayuan itong lugar na ito

00:48:13ng mga resort, ng mga bahay.

00:48:15Kasi nga, wala naman daw ito dati.

00:48:17Kung baga, clean name back lang daw ng dagat ulit.

00:48:21Yung lupa that was artificially created by the eruption of Mount Pinatubo.

00:48:26Anong sagot nyo doon?

00:48:27Alam pala nila na hazard dito.

00:48:30Bakit pinopromote ng tourism dito?

00:48:34Actually, meron akong mabuhay tourism, mame.

00:48:36Since 2019, 2020, nung pandemic,

00:48:40nagbigay sila, re-recognize kami ng tourism

00:48:42na itong lugar na ito, pinopromote ng San Felipe,

00:48:47pinopromote ng provincial tourism,

00:48:49na itong lugar na ito, eh, maganda.

00:48:52Kaya nga, lahat kami na mga nag-invest dito,

00:48:55nagbigay sila ng permits, ma'am.

00:48:56Meron kaming binabayaran na ameliar, may tax dick kami.

00:48:59Ngayon, kung tatanungin nila sa legality ng property,

00:49:03tanungin po nila yung may-ari ng lupa na binilhan namin

00:49:07kung saan nila galing yung mga documents na yun,

00:49:09hindi po kami.

00:49:10Kasi kami, nag-invest kami, bumili kami in good faith.

00:49:14Hindi po kami tumayo lang dito

00:49:15na nangagaw kami ng lupa na sinasabi ng gobyerno na sa kanila.

00:49:19Alam nyo po, yung sinasabi nilang pinayagan

00:49:22ay mapakarami pong peking papilyan.

00:49:25Ang sinasabi po nila, eh, meron daw silang permit.

00:49:30Hindi po dapat talagang tinatayuan at accretion po yun.

00:49:34Wala pong stable na po pwedeng pagtayuan doon.

00:49:39At saka, hindi pa po na i-declare ng DNR yan

00:49:44na pwede nang ipamigay yung lote

00:49:46dahil po ang tawag nila dyan,

00:49:49unclassified public land.

00:49:51Kaya nga po, ngayon ay nagtayo ang ating gobernador

00:49:55ng For Sure Management Council sa probinsya

00:49:59para po siya ngayong mag-catered,

00:50:01tingnan lahat ito.

00:50:03Ang setback is, it's already a tourism area

00:50:06and it's giving us also economic benefits sa ming bayan.

00:50:12So, as a mayor, you have to look for a win-win solution.

00:50:16You have employment, you have resort,

00:50:17but at the same time,

00:50:18you cannot simplify the safety of the residents.

00:50:21So, what I do is,

00:50:22I keep on reminding every business-permitting situation

00:50:25that the area is very vulnerable.

00:50:29In the meantime, ang laking lugi nito sa inyo, Ellie.

00:50:33Hindi lang lugi, lubog pa kami sa utang.

00:50:36Paano yung mga tao nyo?

00:50:37Sila, umaasa lang din yung pamilya nila dito sa amin.

00:50:41Yung kita namin, kung kumikita kami, kumikita sila.

00:50:43Pag tapos nito, wala na, wala din silang trabaho.

00:50:45Dito naman, sa barangay Sindol,

00:50:50apektado na rin daw ng dredging

00:50:52ang pangingisda ng mga residente.

00:50:55Si Namayra at April,

00:50:57dekadekada na raw na umaasa sa biyaya ng dagat.

00:51:0128 years na kami nakatira dito sa Sityo Tek-Tek.

00:51:04Pangingisda ang unang kabuhayan namin noon sa kayong pag,

00:51:06lagi ako nagpag nakahuli yung asawa ko.

00:51:10Tinitinda po namin.

00:51:10Tapos, pag yung may mga guests kami,

00:51:13dito sa mga cottages namin na pinaparintan,

00:51:15kat maliliit lang, kumikita naman kami.

00:51:17Pero dahil sa patuloy na dredging,

00:51:24nasira ang coastal road namin,

00:51:26nasira ang pangkabuhayan.

00:51:28Pati mga bangka,

00:51:29hindi na may iba ba dahil malaki yung mga bato

00:51:31na nakaharang sa kalsada.

00:51:34Ito po ang aming coastal road na nasira

00:51:37dahil sa dredging.

00:51:38Ayan po yung bahay namin sa harapan na

00:51:49tinan niya po iturak.

00:51:51Patigil mo na ito.

00:51:53Hindi pwede itong ginagawa nila.

00:51:56Napasokan ng tubig yung bahay namin

00:51:58dahil sa sobrang lakas ng alon,

00:52:00sa habagat.

00:52:01Pero noon hindi naman nangyayari yan.

00:52:03Pero magamula nga naman nakakuha

00:52:04yung mga buhangin sa harap namin,

00:52:05siyempre gagamutin niya yung sarili niya.

00:52:07Kukunin niya yung mga buhangin na

00:52:08nawala sa kanya.

00:52:09Kinukuha na niya dito sa taas.

00:52:11Nung nakaraan,

00:52:13andito mismo yung barto.

00:52:14Ang dredging,

00:52:15natigil daw.

00:52:17Nito lang nakaraang taon.

00:52:19Pero ang epekto nito sa kanilang kabuhayan,

00:52:22ramdam pa rin hanggang ngayon.

00:52:24Maintenance po yung asawa ko sa resort.

00:52:26Tapos po,

00:52:27ako po e caretaker.

00:52:282024 po nawalan na kami ng trabaho

00:52:30dahil na ibenta na po ng may-ari

00:52:32yung resort dahil sa takot na

00:52:34malusaw din po yung lupa.

00:52:36Nagsimula po ang dredging is

00:52:38yung mga guests po is

00:52:39nagka-cancel na po sila ng book

00:52:41dahil po,

00:52:41imbis po na peaceful sana

00:52:43yung pagpunta nila sa mga resort

00:52:44o mag-relax,

00:52:45hindi po sila nakakapag-relax

00:52:46kasi sa ingay ng barko,

00:52:48sa usok,

00:52:49tapos lumalalim po yung tubig.

00:52:50Laking pagtataka rin daw ni Namayra

00:52:53kung bakit hindi lang sa ilog

00:52:55may dredging,

00:52:58kundi pati na sa dagat

00:53:00sa West Philippine Sea mismo.

00:53:02Dagat na po ito.

00:53:06Hanggang dyan sila nagkakuan,

00:53:07hindi nangunguhan ng buhangin.

00:53:10Yung po sabi nila na

00:53:11part ng shoreline

00:53:13ang ating dinedredge.

00:53:15Pagkaka po makita nyo

00:53:16yung ating shoreline,

00:53:18it's about 1 km na po

00:53:19ang naging lapad.

00:53:21Yan po ang

00:53:21unclassified public land

00:53:24ang tawag po dyan.

00:53:25Mahaba po yan

00:53:26at napakaluwang na lugar

00:53:28ang puro akrisyo na yan.

00:53:30Magkikita mo talaga

00:53:33yung buhangin na umiikot.

00:53:34May dilalabas din siyang

00:53:35mga tubig

00:53:36at kasama mga buhangin.

00:53:46Sinubukan namin kunin

00:53:48ang panig

00:53:48ng Governor ng Zambales

00:53:50Ermohenes Evdane

00:53:51ang pinaharap niya sa amin

00:53:54provincial engineer.

00:53:55Ang ating pong kababayang

00:53:57mga Zambalenyo,

00:53:58kailangan po natin

00:54:00ay magtulong-tulong tayo,

00:54:02mag-co-exist.

00:54:03Hindi po po pwedeng

00:54:04ang mabuhay lamang

00:54:06ay yung nasa shoreline.

00:54:07Meron din po tayong

00:54:09maandun sa kapataga

00:54:10ng mga kapatid

00:54:11na doon po sa kabundukan

00:54:12na apektado pa po

00:54:14ng ating

00:54:15pagputok ng pinatubo

00:54:17na sa hanggang sa ngayon

00:54:18ay wala pa rin silang

00:54:19mga sakahan.

00:54:21Alam nyo po,

00:54:21walang problema

00:54:22ang hindi na

00:54:23susolusyonan.

00:54:24Hindi po tayo

00:54:25puro reklamo.

00:54:26Tingnan natin kung

00:54:27ano yung problema

00:54:28at kung paano

00:54:29natin mariresolve.

00:54:30Sa Sambales po ngayon,

00:54:32halos wala ng baha.

00:54:34Hindi tulad

00:54:34nung araw.

00:54:36Nililinis po natin

00:54:37ang ating kailugan

00:54:38ng libre.

00:54:40Nagbabayad po po sila

00:54:42ng revenue

00:54:42sa probinsya.

00:54:44Sinubukan din namin

00:54:45ma-interview

00:54:46ang mayor

00:54:47ng San Felipe

00:54:48si Engineer

00:54:49Reinhard

00:54:50Jerezano

00:54:50pero nasa

00:54:51abroad daw ito

00:54:52habang isinusulat

00:54:54ang aming report.

00:54:55Pero sa nauna

00:54:56niyang ibinigay

00:54:57na interview,

00:54:58ipinaliwanag niya

00:54:59na ang dredging

00:55:00ay para

00:55:01masolusyonan daw

00:55:02ang pagbaha.

00:55:03Binabaha na kami dito.

00:55:04If you will

00:55:05go to the upstream side,

00:55:0720,

00:55:0730 meters

00:55:08higher yung riverbed

00:55:09than the land side.

00:55:11So,

00:55:12you see,

00:55:12lahat ng tubig

00:55:13sa bugdok

00:55:13bago dadaan to,

00:55:14dadaan mo na dito.

00:55:15There are structures

00:55:17na talagang

00:55:18even before

00:55:19pa kung mag-made

00:55:20so they're already there.

00:55:21And I keep on reminding

00:55:22these occupants

00:55:24na they are always a trace

00:55:25na kasi yung dagat

00:55:26umuusad eh.

00:55:27Akala ng iba

00:55:28hindi babalik yung dagat.

00:55:30Iba,

00:55:31nagtatayo ng cottages

00:55:32and so on

00:55:32for initially

00:55:33for temporary.

00:55:34I think

00:55:35instructed pa sila

00:55:36to leave

00:55:38the coastal area.

00:55:40Meron ng

00:55:40move

00:55:42together

00:55:42of course

00:55:43with the NR

00:55:44and the

00:55:44Provincial Engineering

00:55:46Office

00:55:46to delineate

00:55:47talaga yung boundaries.

00:55:49Asan ba itong mga resort

00:55:50and let them

00:55:52understand

00:55:53yung nature

00:55:54ng coastal area.

00:55:56Anong gusto mong

00:55:57sabihin sa

00:55:58gobyerno?

00:55:59Local man

00:56:00o national?

00:56:01May mga pera

00:56:02yung mga

00:56:03barko na

00:56:04dinadalhan nila

00:56:05ng buhangin.

00:56:06Sana kami

00:56:07bago nila gawin,

00:56:08bigyan naman nila

00:56:08kami ng

00:56:09protection

00:56:09para magkakapaghanap

00:56:11buhay kami

00:56:12at saka

00:56:12makapagbigay din kami

00:56:13ng hanap buhay

00:56:14dito sa lokal.

00:56:15Stop dragging.

00:56:18Hindi lang po

00:56:18buong

00:56:19beachfront

00:56:20ang masisira

00:56:21kundi po

00:56:21buong community.

00:56:23Wala na po

00:56:23kaming matitirahan.

00:56:26Pwede nga lang po

00:56:26sanang ibalik ninyo

00:56:27ang buhangin

00:56:28na kinuha ninyo.

00:56:28Sa isa ring

00:56:30interview ni

00:56:30Mayor Jerezano

00:56:31sa

00:56:32Inquirer.net

00:56:33noong

00:56:332024,

00:56:35sinabi niya

00:56:35na ang buhangin

00:56:36mula sa

00:56:37San Felipe

00:56:38ay ginagamit

00:56:39sa isinasagawang

00:56:40reclamation

00:56:41projects

00:56:41sa Manila Bay.

00:56:44Nakuhanan ko

00:56:45kamakailan

00:56:46mula sa

00:56:46eroplano

00:56:47ang kasalukuyang

00:56:48reclamation

00:56:49projects

00:56:49sa Manila Bay

00:56:50at ang

00:56:51napakaraming

00:56:52mga barko

00:56:52na nagtatambak

00:56:54ng buhangin.

00:56:56Gatuldok lang

00:56:57ang mga ito

00:56:57mula sa ere

00:56:58pero sa malapitan

00:57:00o mula

00:57:00sa dalampasigan

00:57:02mga higanteng

00:57:03barko pala

00:57:04na siyang

00:57:04naghahakot

00:57:05ng buhangin

00:57:06mula sa mga ilog

00:57:08at kahit

00:57:08sa karagatan.

00:57:11Ayon sa mga

00:57:12residente

00:57:13madalas daw

00:57:14makita ang

00:57:15sand dredging

00:57:16ships

00:57:16hindi lang

00:57:17dito sa

00:57:17San Felipe

00:57:18kundi sa

00:57:19ibang mga lugar

00:57:20o sa

00:57:20karagatan

00:57:21ng Zambales

00:57:22at pati nga

00:57:23raw

00:57:23sa ibang

00:57:24mga

00:57:25probinsya.

00:57:26May mga

00:57:27nakakahaka

00:57:28o espekulasyon

00:57:29noon

00:57:29na ang

00:57:30buhangin

00:57:31ipinantambak

00:57:32ng China

00:57:32sa mga

00:57:33inukupan

00:57:34nitong

00:57:34EEZ

00:57:35o exclusive

00:57:36economic

00:57:37zones

00:57:37at teritoryo

00:57:38ng Pilipinas

00:57:39ay nanggaling

00:57:40din diumano

00:57:41sa karagatan

00:57:42ng Pilipinas

00:57:43mismo

00:57:44bagamat

00:57:44wala itong

00:57:46kumpirmasyon.

00:57:47As far as

00:57:47we know

00:57:48these

00:57:48dredging

00:57:49ships

00:57:50are

00:57:50owned

00:57:51by the

00:57:51and operated

00:57:52by the

00:57:53China

00:57:53Harbor

00:57:54Engineering

00:57:55Corporation.

00:57:56Chinese

00:57:57Company

00:57:57Mainland

00:57:58China

00:57:58So lahat

00:58:00ito

00:58:00Chinese

00:58:01dredging

00:58:02vessels.

00:58:03Would you

00:58:04know

00:58:04if this

00:58:05were the

00:58:05same

00:58:06dredging

00:58:06ships

00:58:07na gumawa

00:58:08rin

00:58:08ang

00:58:08artificial

00:58:09islands

00:58:09sa

00:58:10West

00:58:10Philippine

00:58:11Sea?

00:58:11There were

00:58:12a lot

00:58:12of stories

00:58:13ng mga

00:58:14nakasakay

00:58:15ng mga

00:58:15parito

00:58:15na yun

00:58:15na

00:58:16Pilipino

00:58:16na sabi

00:58:17nila

00:58:17nagdadala

00:58:18sila

00:58:18ng buhangin

00:58:19doon

00:58:19sa

00:58:20mga

00:58:21disputed

00:58:22islands

00:58:22natin

00:58:23pero yun

00:58:24pa lang

00:58:24yung

00:58:24alam

00:58:25namin

00:58:25nadirinig

00:58:26namin

00:58:26ng mga

00:58:26ebedensya

00:58:27And

00:58:28meron

00:58:29kaming

00:58:29software

00:58:30app

00:58:30that we're

00:58:31using

00:58:31to monitor

00:58:32the

00:58:32dredging

00:58:32vessels.

00:58:34Sometimes

00:58:34we see

00:58:35dredging

00:58:36vessels

00:58:37na

00:58:37Chinese

00:58:39tapos

00:58:39hindi

00:58:40siya

00:58:40pumupunta

00:58:40sa Manila Bay

00:58:41papunta

00:58:42siya

00:58:42ng

00:58:42north

00:58:43tapos

00:58:43lumagpas

00:58:44na rin

00:58:44siya

00:58:44ng

00:58:45Bukaw

00:58:45River

00:58:45yung

00:58:46isa

00:58:46pang

00:58:46dinidredging

00:58:47dito

00:58:47lumagpas

00:58:48na rin

00:58:48siya

00:58:48ng

00:58:48Pungkasinad

00:58:49ng

00:58:49Iloko

00:58:50sabi

00:58:50ko

00:58:50saan

00:58:50papupunta

00:58:51to?

00:58:52Napagkatapos

00:58:52siya

00:58:52maghukay

00:58:54ang

00:58:55buhangin

00:58:55dito

00:58:56sa aming

00:58:56Ilok

00:58:57saan

00:58:58siya

00:58:58pupunta?

00:59:00Batay

00:59:00sa aming

00:59:01pagsasaliksik

00:59:02nung nagsagawa

00:59:03ang Hong Kong

00:59:04ng

00:59:04reclamation

00:59:05para sa

00:59:05kanilang

00:59:06airport

00:59:06isa

00:59:07ang

00:59:07Pilipinas

00:59:08sa

00:59:08makinuhanan

00:59:09o binilhan

00:59:10nito

00:59:10ng

00:59:10buhangin.

00:59:13Sa

00:59:13parehong

00:59:13taon

00:59:14inalmahan

00:59:15ni

00:59:15nuoy

00:59:15Senator

00:59:15Ralph

00:59:16Recto

00:59:16ang

00:59:17posibilidad

00:59:17na

00:59:18Pilipinas

00:59:19nga

00:59:19ang

00:59:19pinagkukunan

00:59:20ng

00:59:20buhangin

00:59:21para

00:59:21sa

00:59:22reclamation

00:59:22projects

00:59:23ng

00:59:23ibang

00:59:24mga

00:59:24bansa

00:59:24So

00:59:25is it

00:59:26possible

00:59:26na itong

00:59:27mga

00:59:27dredging

00:59:27ships

00:59:28na ito

00:59:29would

00:59:30extract

00:59:30sand

00:59:31from

00:59:32Philippine

00:59:32seas

00:59:33and

00:59:34bring it

00:59:35elsewhere

00:59:35outside

00:59:36the

00:59:36Philippines

00:59:37kaya?

00:59:37I think

00:59:38merong

00:59:38sumasalise

00:59:39na hindi

00:59:40permit

00:59:40holders

00:59:41dito

00:59:41sa

00:59:41dredging

00:59:42na pinapabayaan

00:59:43lang nila

00:59:43and

00:59:44before

00:59:45the

00:59:45Manila Bay

00:59:46reclamation

00:59:47na

00:59:48sinusupplyan

00:59:49nila

00:59:49they were

00:59:50actually

00:59:50supplying

00:59:51si

00:59:51na

00:59:51governor

00:59:52they were

00:59:53supplying

00:59:53Singapore

00:59:54inaamin

00:59:55nila

00:59:55yun

00:59:55nung

00:59:56bago

00:59:56ko

00:59:57dumating

00:59:57dito

00:59:58nagpebenta

00:59:59na sila

00:59:59sa

00:59:59Singapore

01:00:00nalunugi

01:00:01sila

01:00:01kasi

01:00:02papabaan

01:00:03sa

01:00:04kayong

01:00:04presiden

01:00:04na

01:00:05so

01:00:06nagkataon

01:00:06naman

01:00:06na

01:00:07merong

01:00:07reclamation

01:00:08sa

01:00:08Metro

01:00:08Manila

01:00:09we're

01:00:12we're

01:00:12very

01:00:12angry

01:00:13first

01:00:14of

01:00:14all

01:00:14we're

01:00:15really

01:00:15broken

01:00:16hearted

01:00:16sa

01:00:16ginagawa

01:00:17ng

01:00:17pamahalaan

01:00:18sa

01:00:19atin

01:00:19especially

01:00:19the

01:00:20local

01:00:20government

01:00:21mula

01:00:21nung

01:00:22nangyari

01:00:22to

01:00:22wala

01:00:22silang

01:00:23pakialam

01:00:23dito

01:00:23instead

01:00:24na

01:00:24supportahan

01:00:25ng

01:00:25mga

01:00:26tao

01:00:26dito

01:00:26sinisi

01:00:27pa

01:00:27nga

01:00:27kami

01:00:28bakit

01:00:28kami

01:00:28nakikipag

01:00:29away

01:00:29bakit

01:00:30sila

01:00:30nagtayo

01:00:30dito

01:00:31ng

01:00:31structures

01:00:32obligasyon

01:00:36nila

01:00:36na

01:00:37itigil

01:00:37ang

01:00:38dredging

01:00:38obligasyon

01:00:39nila

01:00:39na

01:00:39tulungan

01:00:40ang

01:00:40mga

01:00:40tao

01:00:40dito

01:00:41because

01:00:41under

01:00:41the

01:00:42policy

01:00:42sa

01:00:43Dow

01:00:4313

01:00:432019

01:00:44may

01:00:45bud

01:00:45pa

01:00:46nga

01:00:46doon

01:00:46ng

01:00:46mga

01:00:47contractors

01:00:47dapat

01:00:48meron

01:00:48silang

01:00:4820

01:00:49million

01:00:49peso

01:00:50pa

01:00:51paano

01:00:51natin

01:00:51babayaran

01:00:52si

01:00:52na

01:00:52elite

01:00:53dito

01:00:53sa

01:00:53nangyari

01:00:53sa

01:00:54kanila

01:00:5420

01:00:55million

01:00:55kasha

01:00:56ba

01:00:56yun

01:00:56sa

01:00:56buong

01:00:56San

01:00:57Felipe

01:00:57ang

01:01:00dredging

01:01:00neto

01:01:01ay

01:01:01napakalaki

01:01:02ng

01:01:02panginabang

01:01:03sa mga

01:01:03sambaleno

01:01:04nagkakaroon pa

01:01:05ng revenue

01:01:06ang

01:01:06probinsya

01:01:07siguro

01:01:07po

01:01:07kung may

01:01:08nagre-reklam

01:01:09man

01:01:09isa

01:01:09dalawa

01:01:10pero

01:01:10merong

01:01:11sariling

01:01:11interest

01:01:12wala

01:01:12po

01:01:13naman

01:01:13talang

01:01:13legal

01:01:14na

01:01:14nasisira

01:01:15kasi

01:01:16po

01:01:16nandoon

01:01:17sa lahat

01:01:17sa

01:01:17akresyon

01:01:18ilan

01:01:19lang

01:01:19po

01:01:19naman

01:01:19yun

01:01:19kanya

01:01:20nga

01:01:20po

01:01:20lahat

01:01:21ng

01:01:21mga

01:01:21nag-ooperate

01:01:22na

01:01:22yan

01:01:22merong

01:01:23ban

01:01:23i-decide

01:01:24na lang

01:01:24ng

01:01:25inter-agency

01:01:26committee

01:01:26para po

01:01:27bigyan

01:01:27ng

01:01:27compensation

01:01:28ang

01:01:31mga

01:01:31may-ari

01:01:31is

01:01:32mga

01:01:32in-check

01:01:32kasi

01:01:34hindi

01:01:34maintindihan

01:01:35yung

01:01:35mga

01:01:35nila

01:01:36letters

01:01:36na

01:01:37in-check

01:01:37ang

01:01:38pagkakagawa

01:01:38ng

01:01:38mga

01:01:39nila

01:01:39pangalan

01:01:40may nakikita

01:01:41po kami

01:01:41mga

01:01:41chinese

01:01:42mga

01:01:43kwan na

01:01:44bumababa

01:01:44pag

01:01:44araw

01:01:45ng

01:01:45biyarnes

01:01:46sabado

01:01:46sila

01:01:47po

01:01:47ang

01:01:47mga

01:01:47trabahante

01:01:47doon

01:01:48sa

01:01:48loob

01:01:48ng

01:01:48barko

01:01:48ito

01:01:49ang

01:01:49mga

01:01:49nagsaliksik

01:01:54ang aming

01:01:55team

01:01:55tungkol

01:01:56sa

01:01:56nabanggit

01:01:56na

01:01:56chinese

01:01:57company

01:01:57ang

01:01:58china

01:01:58harbor

01:01:59engineering

01:02:00company

01:02:00o

01:02:01chec

01:02:02ayon

01:02:02sa

01:02:02kanilang

01:02:03page

01:02:03isa

01:02:04silang

01:02:04major

01:02:05international

01:02:06engineering

01:02:06contractor

01:02:07na

01:02:08ang

01:02:08pangunahing

01:02:09serbisyo

01:02:09talaga

01:02:10dredging

01:02:10at

01:02:11ang

01:02:11paggawa

01:02:11ng

01:02:12marine

01:02:12infrastructure

01:02:13projects

01:02:14at

01:02:14reclamation

01:02:15services

01:02:16kinumpirma

01:02:17ng

01:02:18mayor

01:02:18ng

01:02:18san

01:02:19philippe

01:02:19ang

01:02:20chec

01:02:21ay

01:02:21subsidiary

01:02:22ng

01:02:22china

01:02:23communications

01:02:24construction

01:02:24company

01:02:25o

01:02:25cccc

01:02:27na

01:02:27nagsagawa

01:02:28raw

01:02:28ng

01:02:28dredging

01:02:29sa

01:02:29kanilang

01:02:30lugar

01:02:30at

01:02:30ang

01:02:30nakuha

01:02:31nilang

01:02:31buhangin

01:02:32ang

01:02:32siyang

01:02:32ginagamit

01:02:33sa

01:02:34reclamation

01:02:34project

01:02:35sa

01:02:35manila

01:02:36bay

01:02:36yung

01:02:36flood

01:02:37control

01:02:37na

01:02:37sinasabi

01:02:38nila

01:02:38it's

01:02:38just

01:02:38now

01:02:39an

01:02:39excuse

01:02:40para

01:02:40kumuha

01:02:40ng

01:02:41sand

01:02:41reclamation

01:02:42para

01:02:42sa

01:02:42pasay

01:02:43harbor

01:02:43na

01:02:44ongoing

01:02:44project

01:02:45ngayon

01:02:45and

01:02:46there

01:02:46are

01:02:4621

01:02:49canila

01:02:49bay

01:02:49so

01:02:50anong

01:02:50gusto

01:02:50nilang

01:02:50gawin

01:02:51kain

01:02:52kaming

01:02:52lahat

01:02:52dito

01:02:53sa

01:02:53sambales

01:02:54actually

01:02:54ito

01:02:54this is

01:02:55not

01:02:55an

01:02:55artificial

01:02:56accretion

01:02:57this is

01:02:57natural

01:02:58accretion

01:02:58nagawa

01:02:59talaga

01:02:59ni

01:03:00mountain

01:03:00etubo

01:03:00bumabagsak

01:03:01lang

01:03:01bumabagsak

01:03:02yung

01:03:02buhangin

01:03:03niya

01:03:03pag

01:03:04nakita

01:03:04niya

01:03:04yung

01:03:04ilog

01:03:05may

01:03:06tubig

01:03:06ngayon

01:03:06gumaganyan

01:03:07lang

01:03:07siya

01:03:07ganyan

01:03:08lang

01:03:08ang

01:03:08flow

01:03:08niya

01:03:09pero

01:03:09pinakialaman

01:03:10nila

01:03:10binutas

01:03:11nila

01:03:11yan

01:03:12kung

01:03:13kuha

01:03:13siya

01:03:13ng

01:03:14buhangin

01:03:15dito

01:03:15ang

01:03:16buhangin

01:03:17pong

01:03:17na-extract

01:03:18dito

01:03:18ay

01:03:18dinadala

01:03:19po

01:03:19dun

01:03:19sa

01:03:20pasay

01:03:21reclamation

01:03:21and

01:03:22then

01:03:22dun

01:03:23po

01:03:23sa

01:03:23airport

01:03:24ng

01:03:24bulacan

01:03:24maganda

01:03:25nga

01:03:25po

01:03:25at

01:03:25kahit

01:03:26paano

01:03:26nagkaroon

01:03:27ng

01:03:27mga

01:03:27reclamation

01:03:28na

01:03:28ganyan

01:03:28kami

01:03:34yung

01:03:34bumubuhay

01:03:35ng

01:03:35ekonomiya

01:03:36dito

01:03:36sa

01:03:36Sambales

01:03:37si

01:03:38na

01:03:38Ellie

01:03:38yung

01:03:38resort

01:03:39owners

01:03:39dito

01:03:39nagbibigay

01:03:40ng

01:03:40trabaho

01:03:40sa

01:03:41mga

01:03:41tao

01:03:42dahil

01:03:42wala

01:03:43namang

01:03:43kaming

01:03:43mga

01:03:43factories

01:03:44dito

01:03:45wala

01:03:45kaming

01:03:45industries

01:03:46puro

01:03:47farms

01:03:47na

01:03:48to

01:03:48and

01:03:48tourism

01:03:49yun

01:03:50ang

01:03:50pinagkikakitaan

01:03:51dito

01:03:52sa

01:03:52probinsya

01:03:52Kung

01:03:54tutuusin

01:03:55pila

01:03:56walang

01:03:56hanggan

01:03:57ang

01:03:58pinas

01:03:59lalot

01:03:59napakalawak

01:04:01ng ating

01:04:01karagatan

01:04:02pero

01:04:02para

01:04:03saan ba

01:04:03ang

01:04:04yamang

01:04:04ito

01:04:04kung

01:04:05ang

01:04:05paghakot

01:04:06naman

01:04:06ng

01:04:06buhangin

01:04:07para

01:04:07sa

01:04:07mga

01:04:08dambuhalang

01:04:09proyekto

01:04:09kung

01:04:10saan

01:04:10man

01:04:10ay

01:04:11magdudulot

01:04:12naman

01:04:13ng

01:04:13pahirap

01:04:14at

01:04:14pasakit

01:04:15sa

01:04:15mga

01:04:16maliliit

01:04:17Patigil mo

01:04:17na to

01:04:18di

01:04:19pwede

01:04:19itong

01:04:19ginagawa

01:04:20nila

01:04:20Dating

01:04:25tricycle

01:04:26driver

01:04:26na

01:04:26nagbibenta

01:04:27noon

01:04:27ng

01:04:28patingi-tinging

01:04:29gasolina

01:04:30ngayon

01:04:31may

01:04:31arinan

01:04:32ng

01:04:32labing

01:04:33siyam

01:04:33na

01:04:33gasolinahan

01:04:35sana all

01:04:37Ang mga

01:04:42namamasadang

01:04:42gipit

01:04:43dito

01:04:44raw

01:04:44kumakapit

01:04:45sa mga

01:04:46ibinibentang

01:04:48tingi-tinging

01:04:49gasolina

01:04:49usong-uso

01:04:51lalo na

01:04:52sa mga

01:04:52probinsya

01:04:53Pero dahil

01:04:56bawal

01:04:56talaga ito

01:04:57ang tricycle

01:04:58driver

01:04:58na si

01:04:59Alex

01:04:59na nagbibenta

01:05:00nito

01:05:01noon

01:05:01nahuli

01:05:02Tinahabol ako

01:05:03ng mga

01:05:04may-aral

01:05:05ng gasolinahan

01:05:05dahil

01:05:05kulurom ako

01:05:06nagagalit

01:05:07yung mga

01:05:07legit

01:05:07na may

01:05:08gasolinahan

01:05:08ako'y

01:05:09pinahuli

01:05:10tinigil ko

01:05:11kumayot

01:05:12nagtyaga

01:05:13at kinalaunan

01:05:14Aba

01:05:16nakapagpatayo pa

01:05:18ng sarili

01:05:19niyang

01:05:19gasolinahan

01:05:20at hindi lang

01:05:21isa ha

01:05:22hindi lang

01:05:22dalawa

01:05:23kundi

01:05:24labing

01:05:25pitong

01:05:25mga

01:05:26gasolinahan

01:05:27Hindi

01:05:30lahat

01:05:30ng nasa

01:05:31ibaba

01:05:31habang buhay

01:05:32na magiging

01:05:33mahirap

01:05:33basta't

01:05:34magsisikap

01:05:35ang kwentong

01:05:36ito

01:05:36ang patutoo

01:05:37at magbibigay

01:05:39po sana

01:05:39sa inyo

01:05:40ng full tank

01:05:41na inspirasyon

01:05:43Dito sa bayan

01:05:47ng Buena Vista

01:05:48sa Marinduque

01:05:48lumaki

01:05:49sa simpleng buhay

01:05:50si Alex

01:05:51Ako po

01:05:52ang bunso

01:05:53sa sampo

01:05:54mga kapatid

01:05:54Noong lumalaki pa

01:05:55ako

01:05:56ay simpre

01:05:57napakahirap

01:05:57ng buhay

01:05:58talagang kailangan

01:05:58mong dumiskarte

01:05:59para makakain

01:06:01ka ng maayos

01:06:01Sa murang edad

01:06:03natuto si Alex

01:06:04na magbanat

01:06:05ng buto

01:06:05sa bukit

01:06:06Nag-uuling kami

01:06:07ng kahoy

01:06:08saka mutulong

01:06:09ako sa tatay ko

01:06:09sa pag-upras

01:06:10nagkakaroon din kami

01:06:11ng mga linang

01:06:12nagtatalok

01:06:13ng palay

01:06:13at nag-aalaga

01:06:14din ang hayop

01:06:15Sa kabila

01:06:16ng hirap

01:06:17iginapang niya raw

01:06:18na makatapos siya

01:06:19ng high school

01:06:20Mula doon sa bundok

01:06:21naglalagad kami

01:06:22ng halos

01:06:236 na kilometro

01:06:23papunta sa iskol

01:06:24Then magkatapos

01:06:25Pero dahil sa diyang kapos

01:06:28hindi na nakatuntong pa

01:06:30si Alex

01:06:30ng kolehyo

01:06:31Kaya

01:06:34sa edad na 19

01:06:36lumuwas siya pa

01:06:37Maynila

01:06:37para magtrabaho

01:06:39Sarisaring trabaho

01:06:40ang pinasok ko doon

01:06:41at napa-extradar ko

01:06:42sa konstraksyon

01:06:43at sumasama ko

01:06:44saan sa mga kaibigan

01:06:45Sa Maynila

01:06:48nag-cruise

01:06:49ang landas

01:06:49ni Alex

01:06:50at nang dating

01:06:51niyang kaklaseng

01:06:52si Ederlyn

01:06:52Nagkamabutihan sila

01:06:54Hanggang taong

01:06:561994

01:06:57umuwi sila

01:06:58ng marinduke

01:06:59para bumuo

01:07:00ng sariling pamilya

01:07:01Ang tricycle din daw

01:07:19ang nagsilbi nilang

01:07:20family service

01:07:21Sinusundo-sundo ko sila

01:07:22sa iskol

01:07:23ng tricycle na yan

01:07:24Siksikan kami

01:07:25hanggang doon sa likod

01:07:26Pag umuulan

01:07:27nababasa

01:07:28Naalala ko

01:07:29nasa unahan lang ako

01:07:30tapos si kuya

01:07:30nasa likod ni papa

01:07:31tapos si mama

01:07:32tapos yung mga kapatid po niya

01:07:34Siksikan na doon sa loob

01:07:35Para may pantustos

01:07:38sa apat niyang mga anak

01:07:39kung ano-anong sideline

01:07:41raw ang pinasok ni Alex

01:07:42Sa umaga po

01:07:43mamamasada po siya

01:07:44Tapos after po

01:07:45nanmamimili na po

01:07:46si papa

01:07:46ng bakal bote po

01:07:47Tapos sa sobrang

01:07:48pagod nga po na ni papa

01:07:50Pagdating na lang po niya

01:07:51sa bahay

01:07:51kahit sobrang dumi po

01:07:52nung damit niya

01:07:53natutulog na lang po siya

01:07:54ng ganon

01:07:54Mula sa pangangalakal

01:07:57si Alex

01:07:57nakapag-ipon

01:07:58Hanggang sa

01:08:00nagbenta na nga siya

01:08:01ng tingi-tinging gasolina

01:08:02Kasi nung panahon na yun

01:08:04maliit pang gasolinahan

01:08:05dito sa Marinduque

01:08:06at karamihan ay

01:08:07mga takal-taka lang

01:08:09Pero ang negosyo niyang ito

01:08:11nagdespalinghado

01:08:12Hinahabol ako ng mga may araw

01:08:14ng gasolinahan

01:08:15dahil tulurong ako eh

01:08:16Nagagalit yung mga legit

01:08:17na may gasolinahan

01:08:18Ako'y pinahuli

01:08:20Tinigil ko

01:08:21Pag natutulog yung mga anak ko

01:08:24tinitingnan ko

01:08:25yun ang para po

01:08:26sa mga anak ko

01:08:26nung panahon na yun

01:08:27na sila ay

01:08:28makalasap din

01:08:29ang gaya

01:08:30na nalalasap

01:08:30na ibang kabataan

01:08:31Tumatak po sa isip ni papa

01:08:32na kapag naging successful

01:08:34po siya sa buhay

01:08:35bibili siya talaga

01:08:35na sa akin

01:08:36para sa amin

01:08:37Kahit ako

01:08:38gising ay ako

01:08:39nangarap

01:08:39at baka sakali

01:08:40makachimpo eh

01:08:41Ang tricycle ni Alex

01:08:44kalaunan

01:08:45nasira

01:08:46pero

01:08:46hindi raw ang kanyang loob

01:08:48hanggang sa muli

01:08:49siyang sumugal

01:08:50sa isa pang negosyo

01:08:52Nakikita ko yung

01:08:53may mga gasolinahan

01:08:54maayos ang buhay eh

01:08:55naangat talaga sila

01:08:56Kaya kahit gano'ng

01:08:58suntok sa buwan

01:08:59at wala akong puhunan

01:09:00pinagsikapan kung

01:09:01pumunta muna sa baba

01:09:03Si Alex

01:09:04ipinakilala raw

01:09:06ng isang kaibigan

01:09:07sa kakilala nitong negosyante

01:09:08na siyang nagpa-utang

01:09:10sa kanya

01:09:10Siguro nakita niya

01:09:12yung aking sinsiridad

01:09:13sa paghanap buhay

01:09:15Pero ang kanyang

01:09:16sinimulang gasolinahan

01:09:17hindi raw agad

01:09:18nagtagumpay

01:09:19Naluko ako

01:09:20ng mga panahon na yun

01:09:21Kasi

01:09:22may tauhan akong

01:09:23hindi mapagkatiwalaan

01:09:25Nalugi ako

01:09:25nagka-utang pa ako

01:09:26ng 3.7 million

01:09:27sa Lucena nun

01:09:28Para mabawi

01:09:30si Alex

01:09:31nagbenta

01:09:32ng mga naipundar

01:09:33niyang gamit

01:09:33Meron akong lumang

01:09:34sa sakya nun

01:09:35na ibinta ko

01:09:36ng 100,000

01:09:38na i-cover ko rin

01:09:40sa nawabala sa akin

01:09:41Hanggang muli niyang itinayo

01:09:43ang naluging gasolinahan

01:09:45Malakas ang loob ko

01:09:46sabi ko

01:09:46bahala ng Diyos dito

01:09:47siguro

01:09:48naging maayos

01:09:48ng tao ko

01:09:49natututukan ko na

01:09:50At sa pagkakataong yun

01:09:53lumago na ito

01:09:55Hanggang nadagdagan pa

01:09:56ang dating hinuli

01:09:58Dahil nagbenta

01:10:00ng tingi-tinging gasolina

01:10:01Meron na ngayong

01:10:04labing pitong

01:10:05mga gasolinahan

01:10:06sa Marinduque

01:10:08Nandito tayo

01:10:09sa main branch

01:10:10ng aking gas station

01:10:12Maluwag yung lugar

01:10:13May pinagagawa kami

01:10:14dalawa

01:10:14at marami pang

01:10:15on the way

01:10:16na pinagagawa

01:10:17Kung dati namamasada

01:10:18at nagsisiksikan silang

01:10:20mag-anak

01:10:21sa iisang tricycle

01:10:22Ngayon

01:10:25meron na silang

01:10:26mga naipundar

01:10:27na sasakyan

01:10:28Sumawan ako

01:10:34sa ulan at arawan

01:10:35Kaya sabi ko

01:10:36kailangan naman

01:10:37ako yung makadiba

01:10:37ng ginawa

01:10:38Nakabili na rin siya

01:10:43ng farm

01:10:44At nakapagpatayo

01:10:47ng magarang bahay

01:10:49para sa kanyang mga anak

01:10:51Kamakailan lang

01:11:02si Alex

01:11:03muling binisita

01:11:04ang dati nilang tirahan

01:11:05Dito, dito nakatirek

01:11:06yung kubo namin

01:11:07Mga pitong taong kami

01:11:09na nakatirek

01:11:10dito hanggang walong taon

01:11:11Kinamusta niya rin

01:11:12ang mga dating

01:11:13niyang kasamahang

01:11:14tricycle driver

01:11:15Ay!

01:11:16Ah!

01:11:16Agad na umaga

01:11:17Ang aking original

01:11:18nakasama nung araw

01:11:19Dito

01:11:20Makakasama ko nung araw yan

01:11:22At bilang pasasalamat

01:11:24at balato na rin ni Alex

01:11:26namigay siya

01:11:27ng libreng kasulina

01:11:28sa mga dating

01:11:29niyang katoda

01:11:31Nagpapasalamat po ako

01:11:32kay Pusales

01:11:33at nakapigyan po kami

01:11:35ng tagtag ka

01:11:36dito sa amin

01:11:37Thank you

01:11:39O

01:11:39Proud ako sa iyo

01:11:40dahil malayo nalabot mo

01:11:42O

01:11:42Kasama ka pa rin naman

01:11:44sa pag-unlad

01:11:45Nandito pa rin

01:11:46na pag-unlad

01:11:47Marven, salamat

01:11:49Namahagi rin siya

01:11:50ng libreng bigas

01:11:52Papasalamat po kami

01:11:53sa libreng bigas

01:11:54Kasama rin po namin

01:11:55yan sa

01:11:55pag-price

01:11:56Pa

01:11:58Simula pa nung una

01:12:00kahit nung mala pa tayo

01:12:01sobrang proud po ako

01:12:02Sana po magkaroon pa

01:12:05magkaroon pa kayo

01:12:06ng mahabapang buhay

01:12:07and

01:12:08mahal na mahal namin

01:12:10kayo yun lang

01:12:11Mahal na mahal namin

01:12:12kayo ni Mama

01:12:13Ang misahe ko lang sa kanila

01:12:14una ay

01:12:15huwag makalimut sa Diyos

01:12:17Pangalawa ay

01:12:18pagkakaisa

01:12:19at huwag mag-iwalay

01:12:21Maraming maraming salamat

01:12:26sa aking

01:12:26mga magulang

01:12:28na nagbigay sa akin

01:12:30na magandang payo

01:12:30at pagpapalaki

01:12:32Dahil kung wala sila

01:12:34hindi ko rin mararating ito

01:12:36Yung payo nila

01:12:37na maging mabuting tao

01:12:38mapagmahal sa kapwa

01:12:40at lahat

01:12:41Sabi ko nga ane

01:12:42kung nabutihan ko sila

01:12:43kundi

01:12:44kung ano yung meron ako

01:12:45meron din sila

01:12:46Maraming salamat sa kanila

01:12:47Hindi lang gasolina

01:12:53ang laman ng tangke

01:12:54kundi

01:12:55determinasyong

01:12:56magtagumpay

01:12:57para sa pamilya

01:12:59Dahil sa biyahe

01:13:00ng buhay

01:13:01hindi laging mahalaga

01:13:03kung saan ka

01:13:04nagsimula

01:13:04Ang mas importante

01:13:07kung paano ka

01:13:09nagpursige

01:13:10at kung paano mo

01:13:11nilagyan ng direksyon

01:13:13ang iyong mga

01:13:14pangarap

01:13:14Sa Samar

01:13:23may kuweba

01:13:24kung saan may

01:13:25makipot na daan

01:13:27patungo

01:13:28sa kabilang isla

01:13:30Sa bayan ng Daram

01:13:35sa Samar

01:13:37may maliit na isla

01:13:39na umaakit

01:13:40sa mga turista

01:13:41Ang mga rock formation

01:13:44kasi

01:13:45na makikita rito

01:13:46maihahalin

01:13:47tulad daw

01:13:48sa Koron

01:13:48at El Nido

01:13:49kaya

01:13:50binansagan ito

01:13:51Little Palawan

01:13:53Nakaka-encanto

01:13:57raw talaga

01:13:58ang ganda

01:13:59ng Kandiwata

01:14:00rock formation

01:14:01Halos

01:14:03tatlong

01:14:04kilometro

01:14:04ang layo nito

01:14:05mula sa isa

01:14:06pang isla

01:14:07ang

01:14:07Daram

01:14:08Island

01:14:09Para marating ito

01:14:14Kinakailangan munang

01:14:19maglayag

01:14:20ng lagpas

01:14:21limang minuto

01:14:21sakay ng bangka

01:14:23Pero may kwento-kwento

01:14:25na hindi na raw

01:14:27kailangan pang

01:14:28tumawid ng dagat

01:14:29para lang marating

01:14:30ang isla

01:14:31ng Kandiwata

01:14:32Sa barangay

01:14:36Mayabay

01:14:37raw kasi

01:14:37sa Daram

01:14:38Island

01:14:39may isang

01:14:40kuweba

01:14:40na lagusan

01:14:41daw

01:14:42patungong

01:14:42Kandiwata

01:14:43Simula doon sa may

01:14:44sinasabi ng kauburan

01:14:46hanggang Kandiwata

01:14:47nga bahaba

01:14:47para mangyayari yun

01:14:48Para patunayan yan

01:14:51Ang grupo

01:14:53ng cave explorer

01:14:54mula

01:14:55Kalbayog

01:14:55na si Arnold

01:14:56Lakas loob

01:15:02na sinuyod

01:15:03ang kuweba

01:15:03Matuntun lang

01:15:05ang lagusan

01:15:05na di umano

01:15:06nagkokonekta

01:15:08sa dalawang

01:15:08magkalayong

01:15:09mga isla

01:15:10Hanggang sa

01:15:13narating niya

01:15:14ang isang

01:15:14maliit na butas

01:15:16Ito na yung

01:15:18nagkokonek

01:15:19ng Kandiwata

01:15:20Di lang yung pababa

01:15:21nito pagdating

01:15:22doon

01:15:22patat na siya

01:15:23Mapapatunayan

01:15:24na kaya

01:15:24ang kwento-kwento

01:15:26na sa cave

01:15:27capital

01:15:28ng Pilipinas

01:15:29May lagusang

01:15:31nagdurugtong

01:15:32sa dalawang

01:15:33mga isla

01:15:34na pinaghihiwalay

01:15:36ng malalim

01:15:37na karagatan

01:15:37Taong 2021

01:15:45nung naimbitahan

01:15:46si Arnold

01:15:47na magsagawa

01:15:47ng cave exploration

01:15:49sa Durham Island

01:15:50Dito raw niya

01:15:51unang narinig

01:15:52ang tungkol

01:15:53sa misteryosong lagusan

01:15:55Na-excite ako

01:15:56doon

01:15:56kasi

01:15:57kakaiba to

01:15:57Ang nagsisilbiraw

01:15:59pinto

01:16:00ang bukana

01:16:01ng kuwebang ito

01:16:02sa barangay

01:16:03Mayabay

01:16:04na ang kabilang

01:16:05dulo raw

01:16:06di umano

01:16:07nakadugtong

01:16:08sa kuwebang ito

01:16:09sa Kandiwata

01:16:10Rock Formation

01:16:11Ang distansya

01:16:13sa pagitan ng dalawa

01:16:14nasa halos

01:16:15tatlong kilometro

01:16:16na napapagitnaan pa

01:16:18ng dagat

01:16:19Napag-isip-isip ko rin

01:16:20na medyo malayo po

01:16:21yung kinaruroonan

01:16:23ng kuweba

01:16:23para sa akin

01:16:24imposible siya

01:16:25Nagdadalawang isip man

01:16:27e tinuloy pa rin

01:16:28ni Arnold

01:16:29ang expedition

01:16:30Nung malapit na kami

01:16:31sa kuweba

01:16:32medyo

01:16:33kinakabahanat ako

01:16:34pero mas excited ako

01:16:35kasi gusto kong makita

01:16:37yung sinasabi nilang

01:16:38lagusan

01:16:39Ang daan sa lagusan

01:16:41pahirapan

01:16:42Sir, exit din ni sir

01:16:47O arena

01:16:48Ngayon man

01:16:50tunay raw

01:16:51na nakamamangha

01:16:52ang madadaanan

01:16:54ditong rock formations

01:16:55May shark tip

01:16:56started formation

01:16:57here in

01:16:58the summer cave

01:16:59Maya-maya pa

01:17:01narating na nila

01:17:02ang kanilang sadya

01:17:04ang maliit

01:17:05na butas na ito

01:17:06Si Arnold

01:17:07ang unang pumasok

01:17:08Hanggang sa

01:17:19Hindi rin ako natuloy

01:17:23dahil mayroon siyang

01:17:24mga palatandaan

01:17:25na wala ng

01:17:26cave system

01:17:27na malalim

01:17:28sa kabila

01:17:29Pati si Jason

01:17:33ang mag-anak mismo

01:17:34nung miari

01:17:35bigo rin daw

01:17:36na mapasok noon

01:17:38ng butas

01:17:38Sinubukan namin

01:17:39bumaba

01:17:39Hindi na kami tumuloy

01:17:40kasi delikado rin

01:17:41baka umulan na malakas

01:17:43Imposible talaga

01:17:44na may lagusan

01:17:45papunta ng

01:17:46kandiwata

01:17:47Pero

01:17:47pinabulaanan ito

01:17:49ng mga tiga barangay

01:17:50mayabay

01:17:51Totoo raw

01:17:52ang lagusan

01:17:53at ang tangi lang daw

01:17:55nakakapasok rito

01:17:56mga

01:17:56albularyo

01:17:58Katunayan

01:18:00ang ilan

01:18:01sa mga diumano

01:18:02na kalusot

01:18:03pa kandiwata

01:18:04nakasulat

01:18:05ang mga pangalan

01:18:06sa mga bato

01:18:07sa bukana

01:18:07ng kuweba

01:18:08Araw makita

01:18:09sa mga tao

01:18:10na sila

01:18:10nakasulat rin

01:18:11Ang unang nakadaan

01:18:13daw sa lagusan

01:18:14na nagkokonekta

01:18:15sa dalawang mga isla

01:18:16nagngangalang

01:18:17Aong

01:18:18At dahil

01:18:22wala pang

01:18:23opisyal

01:18:24na pangalan

01:18:24ng kuweba

01:18:25sa kanya

01:18:26muna

01:18:26isinunod

01:18:27ang pangalan

01:18:27nito

01:18:28Aong

01:18:28Cave

01:18:29Isa pa

01:18:33sa sinasabing

01:18:34nakalusot

01:18:35na raw sa

01:18:35kuweba

01:18:36ang bayaw

01:18:36ni Lola

01:18:37Consor

01:18:38na nagngangalang

01:18:39Pablo Pait

01:18:40At kung hindi pa rin

01:18:45daw kayo

01:18:46naniniwala

01:18:47baka raw

01:18:48magbago

01:18:48ang isip nyo

01:18:49dahil si Pablo

01:18:50Pait

01:18:51na isa

01:18:52sa mga

01:18:52diumano

01:18:53matagumpay

01:18:54na nakalusot

01:18:55sa lagusan

01:18:56pakandiwata

01:18:57Buhay na buhay pa

01:18:59Susunod

01:19:02Ano

01:19:02ang mga

01:19:03ilalahad

01:19:04ni Pablo

01:19:04Pait

01:19:05tungkol

01:19:05sa

01:19:06mahiwagang

01:19:07lagusan

01:19:07Nailang

01:19:08bang

01:19:08ako

01:19:09Wala

01:19:09yun

01:19:10nga

01:19:10naka

01:19:10hantig

01:19:11kaya

01:19:11pag

01:19:11sana

01:19:12kura

01:19:13Sasang

01:19:14ayunan

01:19:14kaya

01:19:15siya

01:19:15ng mga

01:19:16kawani

01:19:16ng

01:19:16Municipal

01:19:17Environment

01:19:18and

01:19:18Natural

01:19:18Resources

01:19:19Office

01:19:20at ng

01:19:20Bureau

01:19:21of Fire

01:19:21Protection

01:19:22ng

01:19:22Darap

01:19:23Possibly

01:19:23may huwi

01:19:24siya

01:19:24pamuntang

01:19:24kandiwata

01:19:25Sige

01:19:25nakatisara

01:19:26Ano

01:19:31ang mga

01:19:31sikretong

01:19:32nagpokoblik

01:19:33sa mahiwagang

01:19:34kuweba

01:19:35sa Daram

01:19:36Sabay-sabay

01:19:37na nating

01:19:38pasukin

01:19:39ang lagusan

01:19:40sa aming

01:19:40pagbabalik

01:19:41Sa Daram

01:19:45Samar

01:19:46may kwentong

01:19:47bayan

01:19:48na ang

01:19:49kuwebang ito

01:19:49sa barangay

01:19:50Mayabay

01:19:51na tinatawag

01:19:52na

01:19:52Aong Cave

01:19:53May

01:19:54May

01:19:55tatlong

01:19:55kilometrong

01:19:56haba

01:19:56raw

01:19:57ng

01:19:57lagusan

01:19:57na

01:19:58kumukonekta

01:19:59patungo

01:20:00sa

01:20:00kabilang

01:20:00isla

01:20:01kung saan

01:20:01makikita

01:20:02ang

01:20:02kandiwata

01:20:03rock

01:20:04formation

01:20:04Ang

01:20:05mga

01:20:06kawani

01:20:06ng

01:20:06Municipal

01:20:07Environment

01:20:08and

01:20:08Natural

01:20:08Resources

01:20:09Office

01:20:09at

01:20:10ang

01:20:10Bureau

01:20:10of Fire

01:20:11Protection

01:20:11ng

01:20:12Daram

01:20:12nagsagawa

01:20:13ng

01:20:13Cave

01:20:14Assessment

01:20:15sa

01:20:15Aong Cave

01:20:16Narating ng

01:20:21grupo sa

01:20:22loob

01:20:23ang maliit

01:20:23na butas

01:20:24na pinasok

01:20:25noon ni

01:20:25Arnold

01:20:26Sinuyod

01:20:27nila ito

01:20:28Sige nakatisara

01:20:30Hila hila hila

01:20:31Sige

01:20:33Pira

01:20:33Anong nasa

01:20:35loob?

01:20:36Maluwag na siya

01:20:36Maluwag na?

01:20:38Tapos

01:20:38Mababa

01:20:39na naman

01:20:40Hindi na kaya

01:20:41Bawal talaga

01:20:43Hindi tayo

01:20:44Masyado talagang

01:20:45masukal yung

01:20:46cave

01:20:47Hindi kayang

01:20:48pasukin

01:20:48Yung nakuha

01:20:49naming

01:20:49distance

01:20:50from

01:20:51entrance

01:20:51ng

01:20:52Aong Cave

01:20:53hanggang

01:20:53doon

01:20:54sa

01:20:54ikalawang

01:20:55entrance

01:20:55ng

01:20:56isang

01:20:56cave

01:20:56ay

01:20:57aabot

01:20:57lang

01:20:57ng

01:20:58300

01:20:58meters

01:20:59Sunod nilang

01:21:02pinuntahan

01:21:03ng

01:21:03kuweba

01:21:04naman

01:21:04sa

01:21:04Kandiwata

01:21:05na siya

01:21:05raw

01:21:06kabilang

01:21:06dulo

01:21:07ng

01:21:07Aong

01:21:08May butas

01:21:08dyan

01:21:08makapasok

01:21:09Dito yung

01:21:11sinasabi

01:21:12na kuwan

01:21:13Pero katulad

01:21:16sa Aong

01:21:17napakapiligroso

01:21:19rin daw

01:21:19na suyurin

01:21:20pa ang

01:21:20pusod

01:21:21ng

01:21:21kuweba

01:21:22Trinay namin

01:21:23lapitan

01:21:23kaso nga lang

01:21:24masyadong

01:21:25umaalon na

01:21:26so hindi na

01:21:26namin

01:21:27pinagpatuloy

01:21:27masyado pa siyang

01:21:28piligroso

01:21:29pag hindi talaga

01:21:30ma-assess

01:21:30ng

01:21:30DNR

01:21:31Ang tanging

01:21:32makapagpapatutuo

01:21:34na lang daw

01:21:34sa mga

01:21:35kwento-kwento

01:21:36ang

01:21:37di o mano

01:21:37albularyong

01:21:38nakatawid daw

01:21:40mula sa

01:21:40Aong Cave

01:21:41si Pablo

01:21:43Pait

01:21:44Nakaharap

01:21:47ng aming team

01:21:47ang matanda

01:21:48na ngayon

01:21:4978

01:21:50anyos na

01:21:51Itong tatay ko

01:21:53Hello ta

01:21:54Kwento ni

01:21:55tatay Pablo

01:21:55Labas-masok

01:21:57raw talaga

01:21:57siya noon

01:21:58sa mga

01:21:58kuweba

01:21:58ng Aong

01:21:59at

01:21:59Kandiwata

01:22:00Doon daw

01:22:07kasi siya

01:22:07nakapanghuhuli

01:22:08ng mga

01:22:09ibong

01:22:09balinsasayaw

01:22:10at mga

01:22:11ugat

01:22:12para sa

01:22:12panggagamot

01:22:13Ang

01:22:14ngita man

01:22:14may mga

01:22:15kahoy

01:22:15nakita na

01:22:17mo lang

01:22:17nag-alanggap

01:22:19kuyao na

01:22:20riyaw

01:22:20magpatak

01:22:21ang tao

01:22:22sa loob

01:22:23ay lagyan

01:22:24mga

01:22:24ayop

01:22:25sa lagat

01:22:25Ang

01:22:25kuweba

01:22:26kasi ay

01:22:27tinituring

01:22:27na

01:22:28tagpuan

01:22:29ng

01:22:29Diyos

01:22:29at ang

01:22:30tao

01:22:30kaya

01:22:31ang ginagawa

01:22:31ng mga

01:22:32albularyo

01:22:32o yung mga

01:22:33tao

01:22:33na

01:22:33papasok

01:22:34itong

01:22:34sa tinatawag

01:22:35na

01:22:35kahariyan

01:22:36ng

01:22:36spiritual

01:22:37gumagawa

01:22:38sila

01:22:38ng

01:22:38paglilinis

01:22:39sa sarili nila

01:22:40Pero si Pablo

01:22:43may

01:22:43isiniwalan

01:22:44Anya

01:22:55hindi raw

01:22:55totoo

01:22:56ang mga

01:22:57kwento-kwento

01:22:57na may

01:22:58lagusan

01:22:59sa

01:22:59Aong Cave

01:23:00patungong

01:23:01kandywata

01:23:02Un-discovered

01:23:11pa itong

01:23:11cave

01:23:11na ito

01:23:12So

01:23:12hindi pa ito

01:23:13nasali

01:23:13sa list

01:23:14ng DNR

01:23:15for inventory

01:23:16and for

01:23:17assessment

01:23:18Punta muna kami

01:23:19ng barangay

01:23:19Mayabay

01:23:20mag-ipag-coordinate

01:23:21kami sa mga

01:23:22barangay

01:23:22official

01:23:22doon

01:23:23na

01:23:24ipagbawal

01:23:24muna

01:23:25pasukin

01:23:25yung

01:23:25kuweba

01:23:26kasi

01:23:26napakadelikado

01:23:27lalo

01:23:27na

01:23:27wala

01:23:27pa tayong

01:23:28mga

01:23:28kagamitan

01:23:29sa

01:23:29pagpasok

01:23:29sa cave

01:23:30nabigyan

01:23:31man ng

01:23:32linaw

01:23:32ang

01:23:33maalamat

01:23:33na lagusan

01:23:34sa

01:23:34darang

01:23:35hanggat

01:23:39hindi

01:23:39tuluyang

01:23:40nasusuyot

01:23:41ang

01:23:41bawat

01:23:41sulok

01:23:42ng

01:23:42kuweba

01:23:43ang

01:23:43mga

01:23:43sikreto

01:23:44at

01:23:44misteryo

01:23:45nito

01:23:45patuloy

01:23:46na

01:23:46magkukubli

01:23:47sa

01:23:48dilin

01:23:48Thank you

01:23:52for

01:23:52watching

01:23:53mga

01:23:53kapuso

01:23:53Kung

01:23:54nagustuhan

01:23:55nyo

01:23:55po

01:23:55ang

01:23:55videong

01:23:56ito

01:23:56subscribe

01:23:57na

01:23:57sa

01:23:58GMA

01:23:58Public

01:23:58Affairs

01:23:59YouTube

01:23:59channel

01:24:00and

01:24:01don't

01:24:01forget

01:24:01to

01:24:02hit

01:24:02the

01:24:02bell

01:24:02button

01:24:03for

01:24:03our

01:24:04latest

01:24:04updates

KMJS August 11, 2025 Full Episode | Kapuso Mo, Jessica Soho

Category

Transcript

Comments

Recommended