- 6 tháng trước
Danh mục
🐳
Động vậtPhụ đề
00:00Dọc theo hình chữ S của đất nước Việt Nam, những dãy núi chấp trùng chạy dài như gân máu trên cơ thể mẹ thiên nhiên.
00:08Phía Tây, dãy trường sơn chảy mình như cột sống vững trái, ôm lấy biên giới Lào, Việt, tạo nên một thế giới rừng rậm nguyên sinh,
00:15nơi khí hậu, đất đài và sự sống cùng nhau giao hòa, nuôi dưỡng một hệ sinh thái hoang dã đa dạng bậc nhất Đông Nam Á.
00:21Đây không chỉ là nơi của cây rừng cổ thụ, của thác cảnh trao leo và mây phủ quanh năm.
00:26Đây là mái nhà của hàng nghìn loài sinh vật, từ thú ăn thịt cỡ lớn như báo, giải cá,
00:32cho tới những loài chim nhỏ bé sống ẩn mình dưới tan lá âm u.
00:36Trong bức tranh rừng ấy, sự sống không ồn ào, nó âm thầm, dẻo dài và bền bì như chính những thân cây đại thụ bám dễ sâu vào lòng đất đỏ.
00:43Khí hậu nơi đây mang đậm tính chất của vùng nhiệt đới gió mùa,
00:47nhưng sự đa dạng về độ cao, hướng sửa núi và ảnh hưởng của gió mùa Tây Nam đã tạo ra những tiểu vùng khí hậu đặc trưng.
00:54Vào mùa mưa, rừng trối dậy mạnh mẽ với độ ẩm gần như bão hòa.
00:57Thực vật phát triển bùng nổ, tầng lá phủ xanh đặc kín tạo điều kiện thuận lợi cho côn trùng sinh sôi
01:02và kéo theo đó là sự sống của chim chóc, bò sát, động vật ăn thịt.
01:06Vào mùa khô, lá rụng dài khắp nền rừng để lộ lớp đất ẩm tối bên dưới,
01:11nơi những sinh vật nhỏ nhất vẫn âm thầm hoạt động, duy trì chuối thức ăn không ngây nghỉ.
01:16Sự phong phú của địa hình, từ rừng thương xanh ẩm thấp, rừng che nứa trung độ,
01:23sinh thái nối liền từ Bắc vào Nam. Trong những hành lang đó, có những khoảng rừng còn nguyên sinh,
01:28có những vùng rừng thứ sinh được phục hồi sau chiến tranh,
01:31và cũng có những khu vực nương giấy nơi con người sống hòa hợp cùng thiên nhiên.
01:35Chính sự giao thoa ấy, giữa rừng sâu và đông giấy, giữa mùa khô và mùa mưa, giữa hoang dã và nhân sinh,
01:41đã hình thành nên một môi trường lý tưởng cho các loài chim hoang dã tồn tại và tiến hóa.
01:46Ở những vùng rừng ấy, chỉ cần một cơn gió thổi qua cũng có thể mang theo âm thanh của sự sống,
01:50tiếng chim gọi bầy, tiếng lá rơi, tiếng cánh vỗ vội vã của một sinh vật nào đó bất ngờ xuất hiện rồi vụt biến mất.
01:57Không phải loài chim nào cũng đủ điều kiện để sống sót trong vùng rừng ấy.
02:01Chỉ những sinh vật biết thích nghi, biết ẩn minh, biết đi cùng nhịp thở của rừng già,
02:05mới có thể sinh tồn qua hàng ngàn năm thăng trầm của đất trời.
02:10Và chính ở nơi giao điểm của những điều kiện tự nhiên khắt khe mà cân bằng.
02:13Gà rừng lông đỏ đã chọn nơi này làm mái nhà nguyên thủy của mình.
02:19Không phải ở đồng bằng trù phú, không phải nơi gần con người,
02:22mà là nơi đất vẫn còn mùi mục giữa của lá, trời vẫn còn tiếng của gió rừng
02:26và đêm xuống vẫn còn tối đen như thở khai sinh của hành tinh.
02:31Trước khi con người khai khẩn vùng đất này, trước cả khi những con đường mòn xuất hiện,
02:35loài chim ấy đã có mặt, không phải như một kẻ đến sau mà như một phần linh hồn của vùng đất này.
02:40Để rồi đến hôm nay, khi rừng ngày một hư thớt, gà rừng lông đỏ vẫn còn sót lại.
02:45Như một dấu chấm than cuối cùng của tự nhiên,
02:47đang cất lên lời thì thầm báo hiệu sự mong manh của những điều xưa cũ.
02:51Gà rừng lông đỏ không phải là một sinh vật phô trương,
02:54chúng không có dáng bay cao, cũng chẳng cất tiếng hót ngân vang trên các tán rừng như loài chim khác.
02:59Nhưng chính trong sự lặng lẽ ấy, chúng mang một vẻ đẹp đặc biệt,
03:02vẻ đẹp của sự tồn tại lâu dài, bền bỉ và hoàn toàn hoa nhập vào nhịp sống của rừng.
03:08Chúng thường xuất hiện vào lúc ánh sáng còn mờ nhạt.
03:11Danh giới giữa đêm và ngày, khi những con đường rừng vẫn còn phủ sương
03:14và mặt trời chỉ mới bắt đầu dọi qua các kẽ lá.
03:17Đó là thời điểm gà rừng bắt đầu rời cành cao sau một đêm ngủ lặng lẽ,
03:20để tìm đến nền rừng ấm ướt bên dưới,
03:23nơi ẩn chứa cả bữa ăn và những hiểm họa trực trờ.
03:25Thức ăn của chúng phần lớn là các loài sinh vật nhỏ, dế, sâu, nhện, kiến,
03:30các loài côn trùng ẩn dưới lớp lá mục.
03:32Thỉnh hoảng, chúng bới đất để tìm mầm cây non, dế cỏ, hạt rụng từ cây rừng.
03:37Trong mùa mưa, khi đất mềm và côn trùng sinh sôi mạnh mẽ,
03:40nguồn thức ăn trở nên dồi dào.
03:41Đó cũng là lúc chúng khỏe mạnh và sinh sản nhiều nhất.
03:44Nhưng trong mùa khô, khi mặt đất nứt nẻ và có ố vàng,
03:47chúng lại chuyển sang ăn quả rừng, thậm chí cả hạt rơi từ dãy nương của con người.
03:52Khả năng thích nghi linh hoạt với điều kiện khắc nghiệt
03:54đã giúp chúng sinh tồn qua nhiều biến động sinh thái.
03:56Thật tính sinh hoạt của gà rừng lông đỏ phản ánh rõ sự khôn ngoan tiền hóa của chúng.
04:04Chúng đi theo nhóm nhỏ, thường là một con trống dẫn đầu với vài con mái và gà con phía sau.
04:09Nhóm nhỏ giúp chúng di chuyển linh hoạt trong rừng rậm, vừa kiếm ăn, vừa cảnh giác.
04:13Mỗi bước đi đều được thăm dò kỹ lưỡng, mỗi âm thanh lạ đều khiến cả đàn khựng lại,
04:18sẵn sàng lần vào bụi rậm chỉ trong tích tắc.
04:22Chúng không bay cao, nhưng bay rất nhanh và rất quyết đoán.
04:25Khi phát hiện nguy hiểm, thay vì chạy theo đường mòn,
04:28chúng thường lao thẳng vào bụi rậm, bay vút lên theo đường trao ngắn,
04:31sau đó biến mất giữa những tầng cây thấp.
04:33Bộ lông dẫm màu với họa tiết nâu, đỏ, đen xen ké giúp chúng gần như tàng hình giữa rừng.
04:38Chúng không cần tốc độ như loài chim săn mồi mà cần sự kiên đáo,
04:42như chính khu rừng mà chúng đang sống.
04:44Vào buổi chiều muộn, khi ánh sáng rừng bắt đầu ngả vàng,
04:47chúng rời khỏi khu kiếm ăn và dần leo lên các cành cây cao,
04:50nơi an toàn hơn khỏi thú săn mồi.
04:52Chúng ngủ ở độ cao khoảng 2-5 mét, đủ để tranh rắn, cáo, mèo rừng,
04:57nhưng vẫn nằm dưới tán để không lộ mình với chim săn mồi từ trên cao.
05:01Khi đêm xuống, khu rừng tắt tiếng, chỉ còn tiếng gió thổi qua tà lá.
05:05Chúng cuộn tròn ngủ sát bên nhau, lặng lẽ như chính sự tồn tại của mình.
05:09Gà trống có một thói quân đặc biệt, mỗi sáng, khi bình minh vừa chớm,
05:13chúng cất tiếng gáy.
05:14Tiếng gáy vang xa giữa rừng già, không phải để phô trương,
05:17mà là để đánh dấu lãnh thổ, báo hiệu cho đồng loại và gian đe các con trống khác.
05:22Đó là tiếng nói cuối cùng còn giữ được vẻ nguyên hủy giữa rừng.
05:25Một bản năng đã hình thành từ hàng triệu năm trước và vẫn còn nguyên vẹn đến hôm nay.
05:29Chúng không đi xa, không lang thang nhiều.
05:31Vòng đời của một đàn gà rừng chỉ xoay quanh khu vực rừng bán kính vài trăm mét,
05:35một khoảng không gian tưởng nhỏ bé, nhưng lại là cả thế giới của chúng.
05:39Ở đó có thức ăn, có nơi trú ẩn, có thảm lá dày cho gà mái ấp trứng,
05:43có cành cây cho cả đàn ngủ yên mỗi tối.
05:46Chúng không cần nhiều hơn, chỉ cần thế giới ấy được giữ gìn nguyên vẹn.
05:50Gà rừng lông đỏ là sinh vật không gây chú ý.
05:53Nhưng nếu lặng yên đứng giữa rừng, kiểm nhận lắng nghe
05:56và chấp nhận sự chậm rãi của tự nhiên,
05:58người ta có thể bắt gặp một khoảnh khắc đặc biệt,
06:00ánh mắt rẻ trừng ló lên từ đám cỏ dại,
06:02bóng lưng thoát ẩn dưới chân bụi rậm hay tiếng cánh vỗ bất ngờ lướt qua như một làn gió.
06:07Đó là lúc bạn nhận ra có một sinh thể đang sống rất thật, rất gần, nhưng cũng rất xa.
06:12Không phải vì chúng hiếm, mà vì chúng chọn cách tồn tại tĩnh lặng.
06:16Như một phần linh hồn rừng, sự im lặng là bản năng sinh tồn của gà rừng lông đỏ.
06:20Nhưng trong thế giới đang ồn ào hơn từng ngày, sự im lặng ấy dần trở thành mất lợi.
06:25Khi con người tiến sâu vào rừng để mở đường, dựng chạy, làm giấy, gà rừng mất đi không gian sống.
06:31Những khoảng rừng nhỏ hẹp dần bị chia cắt bởi viết bánh xe, tiếng máy nổ và ánh đèn đêm.
06:37Một đàn gà rừng không thể duy trì sự tồn tại khi khu vực kiếm ăn và nơi ngủ tách rời nhau bởi hàng rào thép cai hay đường nhựa nóng bỏng.
06:44Với nhiều người dân sống gần rừng, gà rừng chỉ là một loài chim thịt ngon hoặc thú vui giải trí.
06:50Chúng bị bẫy bằng dây thòng lọng giấu dưới lớp lá, bằng mồi như là gà mái nhà hoặc tệ hơn, bị bắt sống để thuần hóa, bán làm cảnh hoặc lai với gà đá.
06:59Dưới bàn tay con người, gà rừng dần đánh mất sự tinh khôn hoang dã và tệ hơn, mất đi cả bản sắc di truyền.
07:05Một trong những nguy cơ âm thầm nhưng nghiêm trọng nhất là sự lai tạp giữa gà rừng với gà nhà.
07:10Khi con người mang gà thả rông vào rừng hoặc nuôi bán hoang dã gần rừng, gà rừng bị cuốn vào quá trình giao phối ngẫu nhiên.
07:16Thế hệ sau mang bộ gen pha tạp có thể bay kém hơn, kêu lớn hơn, mất dần khả năng cảnh giác.
07:22Cái giá của sự mất kiểm soát không đến ngay nhưng đến chắc chắn.
07:26Đó là sự biến mất từng bước của loài gà rừng nguyên thủy.
07:29Không chỉ con người, gà rừng cũng phải đối mặt với những kẻ săn mồi tự nhiên.
07:33Trứng và gà con thường là mục tiêu dễ dàng của rắn, trồn, cây và các loài chim săn mồi như diều hâu, cú mèo.
07:39Gà mẹ thường dùng cánh che con dẫn dụ kẻ thù bằng cách giả vờ bị thương, chạy theo hướng ngược lại.
07:44Một bản năng mẫu tử mạnh mẽ nhưng không phải lúc nào cũng đủ.
07:48Sống gần mặt đất khiến chúng luôn phải canh chừng mọi chuyển động.
07:51Một tiếng lá khô động nhẹ cũng có thể là tín hiệu tử thần.
07:54Nhưng những hiểm họa từ thiên nhiên, dù khốc liệt, vẫn là một phần công bằng của chuôi tiên hóa.
07:59Chúng tồn tại để giữ cho loài mạnh mẽ hơn.
08:02Thứ nguy hiểm nhất lại đến từ chính sự phát triển không kiểm soát của con người.
08:06Đến đổi khí hậu đang dần làm thay đổi nhịp điệu của rừng.
08:08Mùa mưa đến muộn, mùa khô kéo dài, nhiệt độ bất thường khiến cây rừng thay lá sớm.
08:15Nguồn thức ăn thiếu hụt và thời điểm sinh sản trở nên dối loạn.
08:18Một loài chim phụ thuộc vào nhịp mùa như gà rừng sẽ bị ảnh hưởng sâu sắc bởi những thay đổi nhỏ nhất.
08:24Khi rừng không còn đúng mùa, cuộc sống của chúng cũng trách nhiệm theo.
08:27Rừng giờ đây không chỉ là mái nhà của gà rừng, mà còn là chuồn chú mù tạm bợ cho các hoạt động lâm nghiệp, khai thác, du lịch và cả những lò mổ di động.
08:35Từng tiếng cưa máy, từng bếp lửa được nhóm lên là từng bước đẩy lùi bóng dáng hoang dã ra khỏi lối mòn của ký ức.
08:42Gà rừng lông đỏ chưa phải là loài quý hiếm, nhưng chúng đang bước đi trên một làn danh mong manh.
08:46Chúng không biến mất đột ngột như hổ hay voi, mà lặng lẽ ít đi, loãng dần trong rừng như tiếng chim thưa thớt mỗi sớm.
08:53Sự biến mất âm thầm ấy còn đáng sợ hơn cả tuyệt chủng, vì nó không báo trước, không giật mình, và khi ta nhận ra, có thể đã quá trễ.
09:01Tuy thế giới hoang dã đang thu hẹp dần, nhưng thiên nhiên chưa bao giờ hoàn toàn tuyệt vọng.
09:05Luôn có những tia sáng nhỏ, như những đốm lửa leo lép trong đêm rừng, đủ để giữ lại hy vọng cho những sinh vật tưởng như đã ở bên bờ tuyệt chủng.
09:13Gà rừng lông đỏ, dù âm thầm, vẫn mang trong mình một sức sống mãnh liệt.
09:17Một trong những đặc điểm tích cực nhất của loài này chính là khả năng sinh sản đều đặn và hiệu quả vào mùa mưa, thường bắt đầu từ tháng 3 đến tháng 7.
09:25Rừng trở nên ấm ướt, thực vật phát triển mạnh, quần trùng sinh sôi và đó cũng là lúc gà rừng bước vào mùa sinh sản.
09:31Gà mái đẻ từ 5 đến 8 trứng mỗi lứa, đôi khi nhiều hơn nếu điều kiện thuận lợi.
09:38Ổ trứng thường được giấu kỹ dưới những bụi cây thấp, phủ kín bởi lớp lá khô, rêu và rác rừng, hòa lẫn hoàn toàn vào nền đất.
09:45Gà mái sẽ ấp trong khoảng 20 ngày.
09:47Trong thời gian đó hiếm khi rơi ổ, chỉ ăn vội vào lúc an toàn nhất trong ngày.
09:51Bản năng làm mẹ của chúng mạnh mẽ, lạng lẽ và gan lì.
09:55Khi trứng nở, từng chú gà con xuất hiện với lớp lông tờ nâu vàng và gần như ngay lập tức có thể bước theo mẹ.
10:01Chúng không sống trong tồi như các loài chim khác mà di chuyển sớm, học cách ẩn mình, bới đất tìm mồi, né tránh hiểm nguy.
10:08Chính sự trưởng thành sớm nay giúp tỷ lệ sống sót cao hơn nếu như môi trường vẫn còn đủ rừng, đủ tán lá và không có tiếng bẫy dập dình từ con người.
10:15Một tia hy vọng khác đến từ những khu rừng còn sót lại, được bảo vệ tốt hơn trong những năm gần đây.
10:21Tại nhiều vườn quốc gia và khu bảo tồn thiên nhiên, các chương trình kiểm soát, săn bắt trái phép và phục hồi rừng đang tạo điều kiện thuận lợi cho hệ sinh thái tái sinh.
10:28Và khi rừng được chữa lành, gà rừng cũng có cơ hội quay trở lại.
10:32Cũng không thể không kể đến những nỗ lực âm thầm của cộng đồng địa phương.
10:35Người dân hiểu rằng nếu rừng mất đi thì cả cuộc sống của họ cũng sẽ dần trống rỗng.
10:40Một vài nơi đã bắt đầu ghi nhận những khu vực không bẫy gà, nơi cộng đồng tự nguyện ngưng săn bắt loài này như một cam kết bảo vệ tài nguyên của chính họ.
10:48Không giống nhiều loài chim quý khác, cần sự can thiệp nuôi nhốt hoặc sinh sản nhân tạo, gà rừng lông đỏ có khả năng tự phục hồi trong tự nhiên nếu điều kiện sống được trả lại.
10:57Chúng không cần lồng kính, không cần hốt bổ, không cần nhân giống.
11:00Chúng chỉ cần rừng, chỉ cần không bị xâm phạm và chúng sẽ tồn tại như chúng đã từng, từ hàng vạn năm trước.
11:06Trong ánh nắng xuyên qua tán rừng một buổi sớm nào đó, nếu ta bắt gặp bóng một con gà rừng trống đang bơi đất rồi bất ngờ ngưng đầu lên cảnh giác, đó không chỉ là một khoảnh khắc may mắn.
11:18Đó là bằng chứng rằng thiên nhiên vẫn còn khả năng tái sinh, rằng giữa những mất mát, sự sống vẫn âm thầm tiếp diễn.
11:25Nhưng đốm sáng nhỏ không thể soi dọi cả khu rừng, nhưng nếu biết trân trọng và bảo vệ chúng, sẽ đến một ngày rừng sáng lại, không phải bởi ánh đèn điện mà bởi những sinh linh hoang dã quay về.
11:34Tuổi đời của một con gà rừng lông đỏ trong tự nhiên không dài, trung bình chúng chỉ sống khoảng 5-7 năm, một quãng thời gian ngắn ngủi nếu so với những vòng quay chậm rãi của rừng già.
11:45Nhưng trong từng năm sau ấy, chúng không ngừng học cách cảnh giác, sinh sản, bảo vệ con non và tiếp nối sự sống hoang dã đã tồn tại suốt hàng triệu năm.
11:53Mỗi thế hệ gà rừng ra đời là một sợi dây nhỏ gắn kết giữa quá khứ nguyên hủy và hiện tại đang đổi thay.
11:59Mỗi cá thể mất đi không chỉ là một sinh mạng mà là một mắt xích trong hệ sinh thái.
12:03Một mảnh ký ức của rừng bị cắt rời.
12:06Chúng ta không cần quá nhiều điều để bảo vệ loài gà này.
12:09Không cần công nghệ phức tạp, không cần chuồng chạy hay chạy giống.
12:12Chỉ cần giữ lại rừng, giữ lại những khoảng lãng tự nhiên chưa bị bẻ gáy, giữ lại ý thức tôn trọng sự sống dù là nhỏ bé nhất.
12:19Bảo vệ gà rừng lông đỏ không chỉ là cứu một loài chim.
12:22Đó là cách chúng ta gìn giữ phần hoang dã cuối cùng trong chính mình.
12:25Phần từng biết lắng nghe tiếng chim hót lúc tình mơ.
12:28Từng biết lắng người khi thấy một sinh vật hoang dã vụt qua giữa lối mòn.
12:31Từng biết sống chấp lại khi đứng trước một khu rừng còn nguyên hơi thở.
12:35Nếu một ngày kia, tiếng gáy rừng đón sớm không còn nữa,
12:38thì sự im lặng đó sẽ không chỉ là cuối thiên nhiên mà còn là khoảng trống trong tâm hồn con người.
12:42Hãy lắng nghe rừng, hãy trả lại sự sống cho những gì đang dần mất đi.
12:47Và hãy để thế hệ mai sau còn được nghe tiếng gọi từ những buổi sáng sớm.
12:51Không phải từ loa phong thanh, mà từ chính nơi mà sự sống bắt đầu.
12:54Rừng xanh.
12:55Hãy subscribe cho kênh La La School Để không bỏ lỡ những video hấp dẫn
Bình luận