00:00Lumobo na sa mahigit 17 trilyong piso ang utang ng Pilipinas.
00:07Una ng isang ekonomista, gumagastos pa rin ang gobyerno na parang may pandemia.
00:14Ang tugon dyan ng gobyerno at kung may balak bang magdagdag ng buis.
00:18Sa pagtutok ni Maris Umani.
00:25Nakalulula na ang lagpas 17 trilyong piso ang utang ng Pilipinas.
00:29Kung pagbabayarin ang bawat Pilipino, lalabas na bawat isa meron ng 153,000 pesos na utang.
00:37At ang perang ibabayad ng gobyerno sa utang at interes nito,
00:40naka-aagaw sa mga programa at servisyo para sa taong bayan.
00:44It is always a concern and that's why we're reducing the deficit and making the economy grow at a faster rate.
00:49Ayon kay Finansekretary Ralph Recto,
00:51kung tutuusin para rin naman sa pagpapalago ng ekonomiya at iba pang gastusin ang pangungutang.
00:57Yung inuutang natin, ginagastus natin sa domestic part,
01:02yun din sa mga karamihan ng mga infrastruktura natin.
01:05Talimbawa, tulay, kalsada, airport, seaport, irrigation, dyan na pupunta yung utang natin.
01:15Ganito na rin naman ang ginagawa ng mga privadong kumpanya
01:17kung gusto nitong lumaki ang kita na makalilikha ng dagdag trabaho.
01:22Sa ating bansa naman, ganun din yun.
01:25Can we borrow money to make the economy grow at a faster rate
01:30by giving jobs to people and reducing poverty?
01:34Bawat administrasyon may inuutang.
01:36Sa paglipas na mga taon, pataas yan ang pataas.
01:40Maliban lang sa administrasyon ng dating Pangulong Noy Noy Aquino
01:43nang bumaba ang inutang ng Pilipinas.
01:46Pero mula noon, tumaas na ulit.
01:48Nagsimula kasi tayo ng pandemic period.
01:52Sarado lahat, walang negosyo dahil nag-lockdown tayo.
01:56Kailangan ko magbigay ng tulong sa ating mga kababayan.
01:59So saan natin pwede kunin yun?
02:00Wala tayong revenues, wala tayong profit sa utang.
02:03Pero puna ng isang ekonomista ngayong tapos na ang pandemia.
02:07Hindi naman na tayo pandemic,
02:08pero we are still spending as if it were a pandemic.
02:13And much of it really, I'll have to be brutally frank about this.
02:16Yung tungkol sa ayuda na many would question really,
02:21is it really the best way to spend money?
02:25Ang increase nito ay napaka-minimal.
02:28Single digits.
02:30If you compare it to the previous, well,
02:33the previous administrations at least.
02:36Kaya ito lumaki ng ganito.
02:37Kasi ang utang compounded, di ba?
02:39Kahit ang mga mayayamang bansa nangungutang.
02:42Sa Southeast Asia, mas malalaki pa ang utang ng Singapore, Indonesia at Thailand kaysa sa Pilipinas.
02:49Yan ang katotohanan. Lahat yan may utang.
02:51Bukod kasi sa laki ng utang,
02:53ang mas dapat tinitignan ang kakayahan ng isang bansa na magbayad.
02:57Nasusukat yan ang debt-to-GDP ratio
02:59o ang halaga ng mga produkto at serbisyo sa isang bansa
03:03sa loob ng isang taon kapag ibinanga sa ibinabayad sa utang.
03:07Sabi ng mga eksperto,
03:09masasabi pa namang kayang magbayad ng isang bansa
03:11kung nasa bandang 60% yan.
03:14Sa Pilipinas,
03:15pinakamataas na simula noong 1987
03:18ang mahigit 71% na debt-to-GDP ratio noong 2004.
03:22Bago yan,
03:23tuloy-tuloy na ang bumaba sa halos 40% na lang
03:26noong 2019
03:27bago tumaas na naman.
03:30Ngayon nasa mahigit 62% na yan.
03:32Bahagi ng pambayad,
03:33syempre ang buwis na binayaran hindi lang ng mga may sahod,
03:37kundi sa marami nating binibili tulad ng VAT.
03:40May balak bang dagdagan yan?
03:42Wala naman,
03:43wala kaming balak na bagong buwis.
03:45Inaayos lang din natin yung patakbo ng ating ekonomiya.
03:49May mga konting pagbabago.
03:51Sa huli,
03:51bukod sa laki ng utang at kakayahang bayaran nito,
03:55dapat bing tignan
03:55ay kung may napupuntahan ba talaga ang inutang
03:58na mga Pilipino rin ang papasan.
04:00Para sa GMA Integrated News,
04:02Marisi Umali Nakatutok, 24 Horas.
Comments