00:00Ito naman mga CARSP, sa paturing na paglaban ng bansa sa mga sakit na may kanalaman po sa bato,
00:05mahalagang mapag-usapan ng papel ng organ donation na kailangan ng maraming nakaranas po ng mga sakit.
00:11Masama po natin ngayon ang isa sa mga tinatawan, mara sa National Kidney and Transplant Institute o NKTI
00:16para talakay ng kanilang mga akbang sa human organ preservation at kung paano ito nakapagliligtas ng buhay.
00:22Kaya naman, Diane, makakapanayam natin ngayong umaga si Renea Obina ng Transplant Coordinator ng kanilang Human Organ Preservation Effort.
00:34Magandang umaga, Ma'am.
00:35Magandang umaga din po.
00:36Good morning, Ma'am, Renea.
00:39Let's start po sa mga interventions. Ano po yung mga Human Organ Preservation Effort program na inilatag po ng NKTI?
00:46So sa amin po, meron tayong Disease Organ Donation Program po.
00:50Ayan po yung kami yung nag-pro-procure po nung organ po from a Disease Organ Donor po.
00:59Nag-e-enlist din po kami ng mga patient natin or yung mga CKD patient na nais na magkaroon ng kidney na wala pang donor sa ngayon.
01:14So ganun po ang isa sa trabaho ng Human Organ Preservation Effort.
01:20Ayan. Dahil pinag-uusapan niya natin yung organ donation, gaano ba ito kahalaga, lalo-lalo na dito sa Pilipinas?
01:28May mga nasa waiting list po ba? Nakaka-apekto po ba ito doon sa kakulangan ng organ donors dito sa bansa?
01:35Ah, o po. Sa ngayon po, as of July 9, from Philippine Network for Organ Sharing po, nasa 440 na po yung nakapila sa kidney po.
01:53And 15 naman po sa liver and 4 naman po sa lungs.
01:59So multiple organ po ang approach natin ngayon.
02:03Pero po, malaki ang kakulangan sa donor dahil po, isa sa mga rason ay hindi bukas ang Pilipino sa usaping organ donation.
02:13So laging nakakabit sa salitang organ donation ang black market, which is hindi po yun totoo or may tamang paraan po para po sa pag-donate.
02:27Hindi po siya, hindi lang po, ah, ang madalas kasing akala ng mga tao, pag sinabi mo na organ donation, ah, nabibili ito, nabibenta, mapupunta sa black market, hindi po, no.
02:39Ah, may legal po na paraan, ah, kaya po nandito ang human organ preservation effort.
02:44Okay, talking about that, yung tama legal na paraan, ah, ano ba yung proseso na pagdadaanan kung mayroong gustong mag-donate ng organ?
02:51Kung mayroong gustong mag-donate, unang-una po, kailangan po nilang humanap ng transplant facility na accredited ng DOH, no.
03:00May mga list of requirements po sila na kailangan i-comply, ah, may mga consent din po sila na, ah, ah, pipirmahan doon at kakausapin din po sila ng mga doktor nila at ng mga transplant coordinator po, ah, patungkol sa donation po na gusto nila.
03:16And pagdating naman po sa disease organ donation, ah, meron po kaming consent na pinapipirmahan sa, ah, sa kamag-anak sa legal next of kin, to be specific, ah, bago po tayo mag-proceed sa, ah, organ donation pagdating sa disease donor po, no.
03:36And, ah, on top of that, meron din po tayong, ah, medical screening sa kanila na ginagawa bago po tayo talagang magtuloy.
03:44So, hindi po ito basta-basta, and, ah, yung mga nababalitaan po natin na kinukuha, ganyan, so, hindi, malayo po siya dito sa, sa ginagawa namin sa HOPE or sa Human Organ Preservation Effort.
04:00Na-namention niya yung medical screening, ito na ba yung test na tinatawag para maging eligible na maging donor?
04:06Yes, opo, opo. Ah, bago po, kung halimbawa po sa disease donor po ito, no, ah, kung halimbawa po na magkaroon kami ng donor at nag-consent po ang family na maging donor po ang ating, ah, diseased patient,
04:19or yung brain dead patient po natin, ah, nag-run po kami ng screening test, no, so, may mga doctors on board po kami na, ah, nagtitingin or nag-check ng mga results ng, ng donor natin.
04:35And so, from there, kahit po na consented ang, ang, ang, ang diseased donor na ito, kung halimbawa po hindi siya makapasa sa screening, ah, maaari din po siyang hindi magtuloy or depende po dun sa makikita ng, ah, results ng mga doctors natin.
04:52So, hindi po ito basta-bastang, ah, proseso, no, may, may, may, mahaba pong proseso ito at very, ah, ah, tawag dito, very, ah, ah, tawag dito, very, ah, ah, pinag-isipan and may, ah, may proper, ano po, proper process po tayo.
05:09Okay. Kita ko meron kang ID. It says, I'm an organ donor. Talas sa baba.
05:14Ito po, ah, ito po ang, ah, isang, ah, ang ID natin, no, kung tawagin, yung, ah, IM, ah, organ donor, ah, aside po po ito sa, ah, driver's license, no, ah, ah, dito po, pwede po kayong mag-register, ah, kung gusto nyo pong maging organ donor, meron pong mga, meron pong mga, meron po kayong mga ititik dito, kung gusto nyo po ng kidney, kung gusto nyo po ng heart, kung gusto nyo po ng lung, or, or, or, or, or, or, or, all organs.
05:41The next thing po na gagawin nyo once na nag, ah, register po kayo dito ay i-inform nyo po ang inyong, ah, legal next of kin, no, kasi, ah, it doesn't mean po na once na nag-register po kayo dito ay automatic kayo po ay donor na, hindi po yun ganun.
05:57Yun po ang isa sa mga misconception sa atin dito sa Pilipinas, no, ah, kung kayo po ay mag, ah, register dito, ah, ah, ang next thing na po niya nagawin ay yun, inform ang legal next of kin, dahil po sa, ah,
06:11the next thing na mangyari ay kapag nag-brain, napunta na po kayo sa ganung pagkakataon, na-brained na po tayo, ah, ang magko-consent pa rin po kasi sa inyo ay ang inyong, ah, relatives, or yung legal next of kin.
06:25So, yun po ang i-honor at hindi po ito. Ito po ay parang avenue lang po, ah, or way of saying na, ah, pag, pag nawala ako, ah, or pag dumating ako sa ganung pagkakataon, gusto ko maging donor.
06:37So, mas madali lang, mapapabilis lang po yung, ah, yung proseso ng pagpapakonsent or pagpapakausap namin sa, sa kamag-anak ninyo para po mapakonsent.
06:47Siguritas, one last, kung may gustong mag-donate, ano yung papwedeng puntahan na website or contact number para makatulong din sa inyo?
06:54Pwede po silang pumunta sa opisina namin, no, sa Diagnostic Building, ah, 4th Floor Hope Office po, no.
07:00Ah, pwede po kayong magpunta doon at magtanong, ah, patungkol sa, ah, organ donation po, or sa proses po, kahit ng enlistment po.
07:10O, yung nakakaligtas ng buhay, yung mga, yung mga, yung mga kailangan-kailangan, organ, ano, kaya thankful tayo doon sa mga nag-donate.
07:18Yes, opo. Marami po talaga kayong matutulungan.
07:21Well, thank you very much, ah, Mr. Nea Obina ng National Kitty Transport Institute, at ah, sana maraming mahikayat, ano, na maging bahagi itong kanilang mga interventions na ito.
07:32Correct.
