00:00But all the negotiations are not really the reality.
00:05In all the way, there are many people who are in the way.
00:07There are many people who are in the way.
00:11Yes, we will talk about what are the reasons,
00:14what are the reasons, what are the reasons,
00:16and how are we going to make it.
00:18We'll be right back with the financial expert, Vince Rapisura.
00:21Good morning and welcome to Rise and Shine, Philippines!
00:27Good morning, Leslie, and good morning, Diane.
00:29Maraming salamat sa muling pag-invitas sa akin sa Rise and Shine.
00:33Thank you for joining us again, Sir Vince.
00:35Siyempre, ang gusto natin sa negosyo ay maging successful,
00:38pero di talaga maiwasan.
00:40Minsan, parang palugi na.
00:42Pero paano po ba natin malalaman kung nalulugi na po talaga ang isang negosyo?
00:47Okay.
00:48Siyempre, ang pinakamadaling makita dyan
00:50ay kapag nagigipit na tayo sa pera.
00:53Lumilipas yung mga due dates natin
00:55kapag hindi na tayo nakakapagpasahod on time
00:58o sa tamang oras.
01:00Hindi tayo nakakabayad sa renta
01:02o sa suppliers natin.
01:04Nagkakaroon din tayo na pangalawang senyales yung tinatawag na
01:08discount dependency
01:10kung saan laging promo na yung pagbebenta natin
01:14kasi hindi natin maibenta kung hindi discounted yung pag-offer natin sa market.
01:20And then, yung pangatlong senyales
01:22at ito napakahalaga, no?
01:24Kung nagkakaroon na tayo ng compliance issues
01:26kung nalipig na tayong magbayad
01:28sa BIR, sa SSS, sa PhilHealth at sa pag-EP.
01:32Ayun.
01:34So kapag confirm na po Sir Vince,
01:36nalugi na.
01:37Ano po po yung mga unang steps para po makabangon?
01:40Kailangan po ba ipopost po yung operations,
01:43yung restructure,
01:45or...
01:46private agad?
01:49Yes.
01:50So, yung ano na,
01:51pupwede naman tayong mag-post ng ating operations.
01:53Ano yung pupwede natin gawin dito?
01:55Yung mga non-critical expenses natin
01:58katulad ng bagong hire
02:00o meron pa yung mga unnecessary travels
02:02o mga overtime
02:04o kaya meron tayong mga advertisements
02:06na hindi naman maayos ang ROI natin
02:08pwede nating itigil yung magayon, no?
02:10Tapos pwede rin tayong mag-negotiate
02:12with our suppliers,
02:13landlord,
02:14and creditors
02:15kung mayroon tayong mga hiniram na pera sa kanila.
02:18Pwede naman tayong mag-restructure
02:20at ang gagawin natin dito,
02:21magda-downsize tayo sa ating operations
02:24katulad ng kung sa staff, no?
02:26So kung dati,
02:27kung may assistant ka,
02:28baka ikaw muna yung gagawa nito
02:30instead na kumuha ka ng assistant.
02:32And,
02:33mat-determine natin
02:35kung kaya pang i-pivot yung ating
02:37negosyo
02:39kung yung mga mahihinang mga produkto natin
02:42ay tatanggalin natin
02:43at yung mga malalakas na produkto
02:46ay may maayos pang tinatawag na
02:48contribution margin.
02:49That's the time na pupwede tayong mag-pivot.
02:52Okay.
02:53So pupwede pa namang ma-isalba, no?
02:55Yung ating negosyo.
02:56Pwede pa.
02:57Kahit pa paano.
02:58Well, eto,
02:59yung pag-manage naman ng utang,
03:00servants,
03:01lalo na kung may loans
03:02or unpaid suppliers,
03:03papaano ba ito?
03:04Yes.
03:06So ang gagawin lang natin dyan,
03:08syempre,
03:09we have to be transparent
03:10and honest to our creditors, no?
03:12Mag-negotiate tayo ng payment terms
03:14sa kanila.
03:15Pwede tayong mag-ask ng extension
03:17sa terms
03:18or lower interest rate
03:19o kaya i-waive yung mga penalties
03:21para mas makapagbayad tayo sa kanila
03:23at tuloy ang ating business transactions
03:27with them, no?
03:28Maganda rin na mag-forecast tayo
03:30ng ating cash flow
03:31para talagang maganda yung estimated time
03:33na masasabi natin sa mga creditors natin
03:35na makakapagbayad tayo.
03:37At ang isang tip na maganda
03:39kapag meron tayong mga unpaid
03:41na utang sa ating mga suppliers, no?
03:43Pwede nyo ito silang kausapin
03:45at i-convert ninyo,
03:47i-consider na maging consignment ito
03:49o kaya i-finance na lang
03:51ng kanilang supplier nyo mismo
03:53o kaya pwede rin nyo namang
03:55ibalik yung mga inventory
03:57na hindi ninyo naibenta
03:59or mag-swap na lang ng
04:01from slow-moving products
04:03into fast-moving products.
04:05So marami tayong mga pwedeng gawing solusyon
04:07para dyan.
04:09Ano po ba yung mga pinaka-importanting lesson
04:11na dapat tandaan po
04:13ng isang negosyante
04:14na dumaan na sa pagkalugi?
04:18Yes.
04:19So yung mga importanteng lesson dyan, no?
04:21Kailangan talaga
04:22iseparate natin yung ating personal finance
04:24from our business transactions
04:26at lagi nating tatandaan
04:28ang pagkalugi
04:29hindi yan ibig sabihin
04:30ay failure ka.
04:31Ituring mo yan
04:32ng mga life lessons
04:33tanggapin ang mga natutunan
04:35at gamitin ito
04:36bilang bumangon ulit, no?
04:38at experience sa susunod mong venture
04:40dahil ang pagyaman
04:42na pag-aaralan
04:43at na pagtutulungan.
04:44Ayun.
04:45Pero ito pahabol na lang
04:47may mga government programs ba,
04:48Sir Vince,
04:49or mga financial health
04:50na pwedeng lapitan
04:52yung ating mga kababayan
04:54kapag dumadaan
04:55sa ganitong sitwasyon?
04:58Yes, no?
04:59Actually, maraming matang mga programa dyan, no?
05:01Sa Small Business Corporation,
05:03sa Department of Agriculture,
05:05yung Agricultural Credit Policy Council
05:07ay marami itong naibibigayin
05:09ng low interest loans
05:11para sa mga gustong magsimula
05:12ng kanilang mga negosyo.
05:14Sa DOST naman,
05:15may mga shared service facility
05:17na pwede tayong i-take advantage dyan
05:19para bumaba ang ating overhead.
05:21Tapos, sa DTI Negosyo Centers,
05:23may mga mentors po dyan
05:25na pwede tayong lapitan
05:26para tayo ay maturuan
05:28kung paano pa magnegosyo.
05:30At syempre, sa tax relief,
05:32nandiyan naman yung ating barangay
05:34Micro Business Enterprise Law.
05:36Ayun.
05:37So, dapat maging aware din
05:38yung ating mga kababayan
05:39lalo na yung sa mga nagsisimula pa lang
05:41o yung mga nakaranas na ng pagkalugay.
05:43Maraming maraming salamat po sa inyong oras,
05:45Sir Vince Rapisura!
05:47Thanks, Sir Vince!
05:49Maraming salamat!
