00:00Mahaba habang nakara ng kailangang suungin para maabot ang barangay Hinagunoyan sa Katubig Northern Summer.
00:12Gusto kong makilala ang mga batang mangungopra sa lugar.
00:19Medyo mahirap puntahan itong bayan na ito dahil hindi pa talaga developed walang mga kalsada at umulan pa kaya maputik at madalas ang daan.
00:29Pero basta naman nakabota, yan ang sikreto para kahit pa paano makagalaw tayo na maayos.
00:38So after itong ilog na ito, malapit-lapit na raw.
00:59Sa kabilang dako ng ilog, naghihintay na ang yating dalawang taong gulang na si Ronald.
01:18Hello, musta ka?
01:19Kailang po.
01:20Si Ronald.
01:21Nice to meet you.
01:22Saan nga galing yan?
01:23Galing po ako sa bundok.
01:27Sa bundok? Ano ba trabaho mo dun? Ano?
01:28Kailang po.
01:29Kailang po.
01:30Si Ronald.
01:31Nice to meet you.
01:33Saan nga galing yan?
01:35Galing po ako sa bundok.
01:39Sa bundok? Ano ba trabaho mo dun? Ano?
01:42Kukupra po.
01:44Kahit kanina nagtrabaho ka niya?
01:47Opo.
01:48Maulan na?
01:49Kaya nga po eh.
01:51Mabasa ka?
01:53Opo.
01:54O paano?
01:55Uwi ka na ba niyan?
01:56Saan ang bahay ninyo?
01:57Andun po.
01:58Sige.
01:59Simahan mo ko tayo sa bahay ko.
02:10Manugog na ang araw.
02:11Pero ngayon pala makapagpapahinga ang bata
02:14matapos ang buong araw na pagsasabak
02:16o pagbubuhat ng kopra
02:18mula sa bundok.
02:19Pag nagkatrabaho ka,
02:21mga magkano ang kinikita mo sa isang araw?
02:24Minsan po.
02:25One hundred.
02:26Pag madami po akong
02:29mabubuhat ng kopra,
02:31di lang po one hundred yung nakukuha ko.
02:34Ah, talaga?
02:36Tsaka yung iba po,
02:37binibigay ko po kay mama yung pedo.
02:40Ngayong walang pasok sa school,
02:42napapadalas daw ang trabaho ni Ronald.
02:46Meron ko ba pinag-iipunan?
02:48Opo.
02:49Anong pinag-iipunan mo?
02:51Gusto ko po ng sapatos.
02:53Sapatos.
02:54Anong klaseng sapatos?
02:56Kahit ano po.
02:58Hindi man inamin agad ng bata,
03:01ang inaasam niyang sapatos
03:03nandito lang pala sa tindahan
03:05na madalas niyang tambayan.
03:07Alin dyan?
03:08Alin dyan?
03:09Alin dyan yung gusto mo?
03:10Yun po yung white.
03:11Ah, ito.
03:12Pati yung nga.
03:13Pati yung nga natin.
03:14Ito po o.
03:15Kaso ang laki po.
03:16Ah, medyo malaki nga.
03:18Pero maganda nga, no?
03:20Ate!
03:21Magkana po itong sapatos nyo?
03:24150.
03:25150.
03:26150.
03:27Kaya yan.
03:29Pag-uwi sa bahay,
03:39inihulog ni Ronald ang natitirang pera
03:41sa munting alkansha.
03:4515 pesos.
03:47Maliit na halaga
03:48pero pakonti-konti.
03:51Tiwala ang bata
03:52na mabubuo rin
03:54ang ipon niya.
03:59Kinabukasan,
04:03umaki at uli ang pamilya ni Ronald
04:05sa kuprahan.
04:13Kasama nila ang iba pang mga batang tutulong
04:15sa pagbitbit na mga produkto
04:17pababa ng bundo.
04:26Sa kanyang murang edad,
04:28mulat na si Ronald
04:29sa hirap ng buhay.
04:33Kaya hindi niya alintana
04:34ang mahirap na trabaho.
04:36Umulat man
04:37o umaraw.
04:39Kamusta buhay dito sa inyo, Ronald?
04:41Okay lang naman po,
04:42pero medyo po mahirap.
04:45Bakit mahirap?
04:47Kasi pag wala po,
04:48pero
04:49hindi po nakakabili.
04:53Nakakabili ng pagkain?
04:55Opo.
04:56Hindi kaya kumakain?
04:57Kumakain naman po,
04:58pero ang ulam, asin.
05:00Asin.
05:21Makalipas ang mahigit isang oras,
05:23narating na ng grupo
05:24ang kanilang kumprahan.
05:33Agad tumutok sa gawain ang bawat isa.
05:36Ang kuya
05:42at ama ni Ronald
05:45nakatoka sa pagpitas ng nyog
05:49sa tuktok ng mga puno.
05:51Pag nakakuha na po yung bunga,
06:08pinahakot po dito.
06:10Pag nakakot na po,
06:12natambak na po dyan lahat.
06:14Sa po nagsisimula yung pagbubunot ng
06:16ng nyog.
06:18Pinabalitan.
06:19Opo.
06:20Ito yung binibiyak ninyo eh, no?
06:22Apo.
06:23Para lang tanggalin yung lamang tubig sa loob.
06:25Apo.
06:36Si Ronald,
06:37masyado pang bata
06:39para sa mga delikadong gawain.
06:42Marunong ka na ba gumamit
06:46nung ano mo?
06:47Nung gulok mo?
06:49Nung itang?
06:50Medyo pa lang po.
06:51Hindi pa masyado?
06:52Apo.
06:53Pag nagtatrabaho si kuya mo,
06:55anong ginagawa mo?
06:56Minsan po.
06:57Nagtitingin lang po ako kasi
07:00parang gusto ko lang din po matuto.
07:05Pagkatapos balata ng mga nyog,
07:06kumuha na ng panggatong ang iba.
07:11Dito na nila pinusukan ang naipong mga produkto na nakalatag sa lutoan.
07:39Habang nagsasalansa ng nyog,
07:54kapansin-pansing may iniinda si Ronald
07:58sa kanyang kanang paa.
08:00Patingin nga nung paa mo, ano nangyari?
08:04Tinumaan po ng kahoy.
08:06Apde?
08:07Opo.
08:08Paano yan?
08:09Maglalakad ka pa mamaya?
08:11Opo.
08:12Magdadala pa nga po ako eh.
08:14Hindi may iwasan ang mga disgrasya sa ganitong uri ng trabaho.
08:21Kaya si Nanay Annalisa ayaw na raw sanang makita ang bunso dito sa kuprahan.
08:36Pero mapilit daw si Ronald.
08:39Kawa nga sa hirap ng buhay namin sir.
08:43Kaya pinapatulong ko lalo wala na kaming bigas.
08:48Malaking bagay po ba yung pagtulong ni Ronald sa inyo?
08:52Opo sir.
08:53Sobra.
08:54Malaking bagay yun.
08:57Para sa akin, malaking bagay yun.
08:59Kung mayroon lang ako kakayanan.
09:00Habang nabubuhay ako sir, gusto po magkapag-aral si Ronald.
09:12Kasi naawa ko sa kanya.
09:19Sobra.
09:21Kaya po nagkatrabaho pa kayo kahit ano na?
09:25Opo sir.
09:26Kahit ganito ang edad ko, 57.
09:29Tumutulong pa rin ako para lang makakain kami.
09:34Makaahaw naman lang ng kahirapan.
09:37Dati na raw nakipagsapal na rin ang kanilang pamilya sa Maynila.
09:46Pero napilitan silang bumalik sa Northern Samar matapos mademolish ang tinutuluyan nilang bahay doon.
09:53Marami ka ng pinagdaanan.
09:55Marami sir.
09:57Simula magbihuda ako, marami ang pinagdaanan.
10:01Kala ko nga hindi ko mapubuhay yung...
10:04Magkakapatid.
10:05Ito kong magkakapatid ng mga maliliit pa nila.
10:13Si Ronald hindi rin daw maiwasang mag-alala para sa kanyang ina.
10:22Pag ano po, kawawa po ata ako pag mawala po siya.
10:26Hmm, bakit naman?
10:30Hmm, ba't mo naman naisip yun?
10:35Naawa po kasi ako kay mama kasi ang danda na po niya eh.
10:41Tapos nagkatrabaho pa siya.
10:46Tapos nagkatrabaho pa siya.
10:54Maraming salamat sa panunod ng Eyewitness, mga kapuso.
10:57Anong masasabi niyo sa dokumentaryong ito?
10:59I-comment na yan at mag-subscribe sa YouTube channel ng GMA Public Affairs.
Comments