00:00Grafik tasarımcı Birol Bayram ile geçen sene yapmış olduğum bir söyleyişi de kendisiyle yaptığım konuşmada
00:07Türkiye'nin en büyük yayın evlerinden birisinde görsel sanat yönetmeni olduğunu öğrendim ve
00:1226 yılda yaklaşık 6000 kitap kapağının tasarımını yaptığını söyledi.
00:19Bir gazeteci olarak bu bende hemen bir soru işareti doğurdu.
00:25Acaba bir dünya rekoru olabilir mi diye düşündüm.
00:28Kendisine sorduğunda böyle bir tescilli bilgiye sahip olmadığını ama muhtemelen dünyanın en fazla sayıda kitap kapağı tasarımı yapan tasarımcılarından birisi olduğunu ifade etti.
00:41Bunun üzerine ben de Türkiye'den bir grafik sanatçının, grafik tasarımcının bu üretiminin çok kıymetli olduğunu düşünerek bir belgesel yapmaya karar verdim.
00:52Bu belgesel sadece bir grafik tasarımcının portresini içermiyor.
00:57Benim asıl önemsediğim şey bu kadar uzun sürede, bu kadar çok sayıda kitap kapağı tasarımının bir kişi tarafından yapılmış olması.
01:08Buradan da kitap kapağı nesnesinin kültürel ve bellek açısından önemini irdelemek istedim.
01:17Tabii ki odak noktası Birol Bayram kitabın rüyası belgeselinin ancak onun ürettiği, 26 yılda ürettiği bu tasarımların dünya ölçeğinde de çok anlamlı olduğunu düşündüm.
01:31Buradan yola çıkarak sanatçının kendi sanatsal ve kariyerindeki kişisel hikayesindeki dönemeçleri ele alarak
01:41kitap kapağı üretimi odağından bir perspektifle bakmayı tercih ettim.
01:48Yapay zekaya yaptırdığım bir çalışma sonucunda 26 yılda yapılan yaklaşık 6000 kitap kapağı tasarımının bu süre içinde 63 milyon kişiye ulaştığını öğrendim.
02:03Bu da şu anlama geliyor, Türkiye'de neredeyse her 3-4 evden birinde kitap kapağı tasarımı Birol Bayram tarafından yapılmış bir kitabın olduğu sonucunu bize gösteriyor.
02:18Bu çok kıymetli bir kültür, görsel kültür inşası anlamına geliyor.
02:23Bunu işledik bir taraftan.
02:25Bir taraftan da kitap kapağı meselesinin en başına döndük ve aslında kitap kapağı nedir ona baktık.
02:32Kitap kapağı aslında ilk kez kutsal kitapları korumak için yapılan nesneler.
02:40El yazmalarında değerli kutsal kitapları korumak için kumaşlar üzerine mücevherler ve altınlar koyularak oluşturulan kılıflar.
02:49İlk kitap kapakları tarihte bunlar.
02:52Daha sonra matban icatıyla beraber ciltlerin korunması için bir takım kağıt kapaklar yapılıyor
03:00ve zaman içerisinde kitap kapağı aslında kitabın bir parçası haline dönüşüyor
03:06ve 1970'lere kadar da kitap kapağı sadece yazarın ve kitabın ismini taşıyan bir nesne.
03:14Ancak 1970'lerde edebiyat dünyası kitap kapağının okurla olan ilişkisinin çok önemli olduğunu fark ediyor
03:22ve satışları etkilediğini fark ediyor ve o günden sonra kitap kapağı tasarımı çok önemseniyor
03:30ve ayrı bir perspektiften ele alınıyor.
03:33Yaklaşık 10 tane sanatçıyla ve kültür insanıyla konuştum.
03:37Bunların arasında 3 tane yazar var.
03:40İşte Ahmet Ümit, Türkiye'nin en çok kitabı olan ve zaman içinde farklı yayın evleriyle çalıştığı için de
03:45yaklaşık 200 tane kitap kapağı tasarımı yaptırmış bir sanatçı.
03:50Yekta Kopan yine önemli bir yazar, Selçuk Altun.
03:55Mehmet Yılmaz var hem gazeteci hem yazar.
03:58Onlarla hem yazar olarak kitap kapaklarıyla ilişkilerini konuştuk
04:02hem de kişisel olarak kitap kapağı ne anlama geliyor.
04:06Türkiye'nin önemli yapımcılarından Zeynep Atakan,
04:09Ressam Horasan,
04:10grafik sanatçısı Gürbüz Doğan Ekşioğlu, Tibet Sanlıman,
04:15Türkiye'nin önemli editörleri
04:16Gamze Varın ve Sevengül Sönmez de
04:21söyleşileriyle büyük bir zenginlik kattılar belgesele.
04:26Kitap kapağının ne olduğundan yola çıkarak
04:29Birol Bayram'ın 26 yılda ürettiği
04:31yaklaşık 6 bin kitap kapağına uzanan bir serüveni ele aldık.
04:36Burada kitap kapağı nedir, okurla olan ilişkide ne işe yarar,
04:41kültür dünyamızda nasıl bir görevi var,
04:45görsel bellek oluşturmada bu yaratımların önemini tartıştık film boyunca.
04:50İstanbul dünyanın en büyük metropolyonundan biri ve
04:53burada eğer gerçekten iyi bir üretim başarı sağlarsanız ayakta kalabiliyorsunuz.
04:58Onu besleyen sanatsal motivasyonun yanında
05:01bir de böyle hayatta kalma motivasyonu olduğu için bir üretimde bulunmuş.
05:05Kendi çalışmalarını ele aldık.
05:08O anlatılarını güzelce yerleştirdik filmin içerisinde.
05:1536 dakikalık belgeselin bütün izleyinde
05:19aslında Birol Bayram'ın sanatından da izleri izlerken
05:22çok rahatlıkla görebiliyor izleyici.
05:24Bir farkındalık ve bir bağ kurmada çok önemli rolü var kitap kapaklarının.
05:29Burada da tasarımcıya çok büyük rol düşüyor.
05:32Hem yazarı iyi anlamak hem eseri iyi anlamak hem de okura anlamlı bilgiler vermek.
05:39Bu bir festival filmi olarak çekildi aslında.
05:41Çünkü yerel bir hikaye olsa da aslında dünyayı da ilgilendiren bir hikaye,
05:46evrensel bir hikaye ve şimdiden festival yolculuğuna başladı filmimiz.
05:51Çok yakında da özel bir gösterimle, izleyicisiyle buluşacak.
05:56Umarım festivaller de dünyayı, Türkiye'yi başarıyla temsil eder.
06:02İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar