00:00Assessments of Threat Monitoring Center ng DICT para sa 2025 midterm elections,
00:06ating tatalakayin kasama si Assistant Secretary Renato Aboy Paraiso,
00:11ang tagapagsalita ng Department of Information and Communications Technology.
00:15Asek Paraiso, magandang tanghali po at welcome po.
00:18Magandang tanghali, Director Cheryl, Asek Dale.
00:21Unang-unang, bago po lahat, gusto kong i-congratulate po ang Integrated State Media
00:26sa pamamula ni Secretary Jay, ni Yusek Ana, si DG Kat, si DG Dindo, si Sir Jimmy.
00:34Very good tayo. Maganda po yung kinalabasan ng coverage natin kahapon.
00:40Congratulations po sa inyo lahat.
00:41Siyempre in partnership with DICT.
00:44Maraming salamat po.
00:44At DICT.
00:45Opo. Maraming salamat po.
00:47Asek, para naman po maunawaan ng ating mga kababayan,
00:51maaari po ba ninyong ipaliwanag kung ano po ang layunin ng 24-7 Threat Monitoring Center
00:57ng DICT para po sa nakaraang halalan po?
01:01Well, ang 24-7 Threat Monitoring Center po ay isang inter-agency task force po
01:05na binubuhuho ng Comilec, DICT, CICC, PNP, NBI.
01:11Andyan din po ang NICA.
01:13Andyan din po yung mga partners natin ng Civic Society.
01:16Andyan po yung Lente, PPR-CV.
01:18Andyan din ang Namfrel.
01:21At kasama rin po natin, pati yung mga ibang mga kaibigan natin sa social media platforms,
01:26si Google, si Meta, si TikTok.
01:28So, hindi lang po ito whole of government, hindi lang po ito whole of country,
01:31but this is a whole of society approach to the problem po ng banta ng hacking sa ating eleksyon
01:37at lang lalo na yung fake news na lumalaga na hanggang ngayon.
01:41Asek, kailan po nagsimulang gumana ang monitoring center na ito?
01:45At ano po ang mga saklaw ng operasyon nito?
01:48Well, gumana ho ito, nag-dry run ho kami Tuesday last last week ho.
01:54Tapos, naging operational I think May 5, one week before the elections po.
02:01At nag-onboard po ang PCO noong Saturday before the elections.
02:06So, ang saklaw ho nito, minamonitor ho natin lahat ng mga pagtatangka sa sistema ho,
02:12ng automated election systems.
02:15Pero ang mas mahalagang layunin nito ay pag-monitor ng iba't iba mga maling balita
02:22pagdating sa eleksyon, trying to disrupt the election,
02:24yung siyasabi nilang na-move yung election date para ma-disenfranchise so yung ating mga kababayan
02:30at hindi makaboto.
02:32Asek, sa kakatapos lang po na halalan kahapon,
02:35ano po ang mga klase ng banta na nakalap ng inyong monitoring center?
02:39Meron po bang mga pahabol na cyber attacks,
02:42o yung pong phishing, or misinformation at hacking attempts?
02:46Well, pagdating ho siguro sa pagbabantang regarding hacking at saka doon sa phishing,
02:51wala ho masyado.
02:52Talagang wala kasi parang it's a sign for us na naging efektibo yung preparations natin.
02:59Whether it's the technical preparations, the procedural preparations ho ng Comelic
03:03na siguro nila ang dami safeguards.
03:05Tapos lalong-lalong na ho yung messaging natin na ito ang ginagawa natin.
03:09So, talagang hindi na siguro nagtangka itong mga masama loob na ito na i-try,
03:14i-hack yung systems natin.
03:15Pero pagdating naman ho sa fake news, ibang usapan naman ho, Director Sherrill.
03:19Yung banta, kasi hindi mo may attack yung integrity ng system,
03:23i-attack mo na lang yung mga mismo botante.
03:26Ang mga usual nga balita, galing yung binanggit ko kanina,
03:29minove yung eleksyon from May 12, naging May 10, para hindi na makaboto.
03:33Yung iba naman, pwede na bumoto online, na hindi naman pwede.
03:37At yun nga, at saka yung ibang mga kandidato,
03:40naglalabas sila ng mga deepfakes, pictures, videos,
03:43na nandisqualify ng isang kandidato na tuwag na i-voto.
03:46So, yan ho, mabilis natin tinutugunan yan.
03:48Andyan ho yung Comelec, para i-debunk yung mga issues na yan.
03:51Andyan naman din ho ang CICC at DICT para i-take down to
03:56sa mga tulong ng ating mga social media platforms.
03:58At ang PNP, NBI naman ho, pag talagang ito,
04:01meron talagang talang sa sampulan nito.
04:03Yung mga nagpapalaganap ng fake news na yan,
04:06ma-attribute natin, matukoy natin kung sino,
04:08pagkakilala na niya at mahuli natin sila.
04:11Asik, mula nung sinimulan itong monitoring center,
04:16o mula nung inumpisahan yung monitoring,
04:18meron ba tayong actual na banta na natukoy o naharang?
04:23Marami ho.
04:24At pwede tayong magbigay na examples?
04:26Oo, marami na tayong banta.
04:27Again, the fake news that was propagated during the time of the elections
04:32and leading up to the time of the elections, marami ho.
04:34So, I think the biggest threat is,
04:37pagbabalik at babalik ako is the misinformation na na-move yung election.
04:41Kasi that would disenfranchise a lot of people.
04:44When it comes to technical na banta sa ating mga sistema,
04:49yun, siguro, yung mga pag may...
04:51Again, they use misinformation eh.
04:53Sasabihin nila, hindi may particular person na sasabihin nila,
04:58kailangan ilabas yung hash code,
04:59yung mga ano kung hindi, madadaya yung election natin.
05:02At ito, ang binabantayan natin is,
05:04these are the critical moments eh.
05:06From now, hanggang siguro matapos yung canvassing at mag-proclaim.
05:10Kasi dito nila atakihin yung pagnatalo,
05:12hindi, nadaya sila,
05:13hindi, walang integrity yung voting machines natin,
05:18yung procedures natin.
05:19So, ito yung talagang, alam natin papalo yung disinformation.
05:23Asik, ano naman po yung mga hakbang na ginagawa ng DICT
05:27para matiyak po na ligtas sa cyber threats
05:30ang election-related systems,
05:32tulad nga po ng vote transmission at election results,
05:35matapos po ang halalan kahapon.
05:37Tayo naman, party tayo ng public advisory council.
05:39In fact, the chairman of the CAC,
05:42Secretary A, si Secretary Henry Aguda,
05:45parati niya nga binomonitor.
05:48Mas hindi nga yata natutulog yun kaysa sa amin eh.
05:50Kasi madaling araw, umaga, nagtetext,
05:53nige-check ho niya constantly yung status ho
05:55ng integrity ho,
05:56ng systems ng Comelic ho,
05:58at saka kung paan ho makakatulong ang DICT.
06:02Sa party naman ho ng CICC,
06:03constant din ho,
06:04pagmamonitor natin ng mga activities
06:06sa mga chat rooms ho natin,
06:08kung ano yung mga pagbabanta na pinaplano.
06:11So, yun ho ang gagawa natin.
06:13At andyan pa rin yung makawanyin natin sa DICT
06:15in the cyber hubs to provide technical assistance
06:18doon sa mga lugar na nagkaroon ng delay
06:21sa pagbaboto because of problems with the machines
06:23and doon naman loo sila.
06:25Kasi pwede lang ba natin i-explain ng konti?
06:28Pag kami na-monitor or paano ba yung mechanism niya
06:32pwedeng magsumbong,
06:33ano po yung gagawin after ng DICT, CICC?
06:37Magandang talaga yan.
06:38Naasik nila.
06:39Una-una ho, actively tayo,
06:40nagsesearch tayo ng fake news,
06:42disinformation,
06:43tsaka ng misinformation regarding the elections.
06:46So, yun yung ginagawa ng mga analysts natin.
06:49Pero, kinunvert na rin na ho natin yung hotline ng CICC
06:51for scams.
06:53Pwede na rin mo mag-isubungan yan for fake news.
06:56But, pero, with regards to the election lang muna.
06:58Let's try to expand it later kung pwede, di ba?
07:00Pero, right now, kinunvert na it for election purposes.
07:03So, pag nas-scowler natin yan,
07:05nakikita tayo ng fake news,
07:06yung mga analysts turns it to their supervisors
07:08for tinitingnan nila ano yung resolution,
07:11whether fake news ba ito,
07:13kailangan ba padaan ito sa defake analyzer,
07:16kailangan ba itong ipadaan doon sa mga fact checkers natin.
07:20And then, after,
07:20nagkakaroon ng resolution,
07:22doon papasok na hindi banking,
07:24ng Comelex,
07:25silang sasabit totoo ito or hindi.
07:27Doon na papasok ang CICC.
07:29Pag sinabi natin na defake yan,
07:31ina-analyze natin,
07:32pinapatake down natin ang pag-agandiyan.
07:34And then, yun na nga ho,
07:35yung process nun,
07:36ang gusto mo talaga natin,
07:38na naman mapanagot eh.
07:39So, after now,
07:40kung na-determine natin yung tao,
07:42pinapasa na naman natin sa PNP,
07:43tsaka si NBI,
07:44para naman doon sa attribution and apprehension
07:46na tiyatanggad.
07:47As it, kamusta naman po ang response ng Meta
07:50sa pag-take down po ng fake news,
07:53kaugnay sa resulta po ng halala?
07:55To be fair ho,
07:56sa ating mga kaibigan sa Meta,
07:58tsaka sa mga kaibigan natin,
07:59lalang-lalang mga country representatives
08:01nila dito,
08:02yung cooperation nila,
08:04nakikita nyo.
08:06Itong eleksyon,
08:07nakikita natin medyo mas mabilis,
08:09ng bahagya,
08:10yung response time nila.
08:11Pero meron namin pa rin tayong bagay
08:12na nakalatch sa kanila na,
08:14pagdating,
08:14ang sasabi ho natin,
08:16kami na nga ako nagsasabi eh,
08:17hindi nyo na kailangan iresponsibilidad dyan eh.
08:19Kami nagsabi fake news,
08:20kami nagsabi dik fake,
08:21pwede nyo natin siguro tanggalin.
08:22Pero again,
08:24medyo naiintindihan,
08:26pero nakakainis yung process na kailangan
08:27pag iba to sa ibang bansa,
08:28sa mga banyaga,
08:29mag-process ng review.
08:31Yun nga,
08:32so,
08:32tuloy-tuloy itong process
08:33ng pakikipag-dialogo,
08:35pakikipag-usap,
08:39media platforms
08:39para naman to improve ho
08:41yung response time natin.
08:43Kasi we all know na
08:44isang minuto,
08:45isang segundo na natili
08:47yung mga fake news na yan,
08:48kinukonsume ng tao
08:49at maraming mabibitin ang mga.
08:51Siguro,
08:52asik aboy,
08:52mensahe,
08:53at saka paalala na lang
08:54sa ating mga kababayan
08:56with regard to
08:57ganitong paglipanan
09:00ng mga fake news.
09:01Sa ating mga kababayan,
09:03makakaasa ho kayo
09:04na andito ho
09:04ang pinagsanid na pwersa ho
09:06ng inyong pamahalaan.
09:07Andito ho ang PCO,
09:09andito ho ang DICT,
09:10CICC,
09:11andyan ho ang COMELEC,
09:12NBI,
09:13PNP,
09:14para ho siguraduhin
09:15at panitiliin
09:16safe
09:17with integrity
09:19and peaceful
09:19ang ating eleksyon.
09:21Makakasiguro ho kayo
09:22na hindi ho kami tumitigil
09:24na sa pag-i-insure
09:25na lahat ng sistema
09:26ng ating pamahalaan
09:27ay safe po,
09:28lalong-lalo na ho
09:29itong automated election systems
09:31na mo natin.
09:31Pag kayo naman ho
09:32ay luwala mo sa fields nyo
09:34yung mga iba't-ibang balita,
09:36try nyo ho,
09:37i-verify muna
09:38kasi andyan naman ho
09:38yung mga verified sites
09:39ng ating pamahalaan
09:40at ng mga kandilato
09:41at mga personalidad ho.
09:43Yon lang po,
09:44Sigtil,
09:45Director Sherry.
09:47Alright,
09:47maraming salamat po
09:48sa inyong oras.
09:50Assistant Secretary
09:51Renato Aboy Paraiso
09:52ang tagapagsalita
09:53ng DICT.
