00:00Dzisiaj zaczniemy trochę nietypowo.
00:03Rozejrzyjcie się proszę po swoim mieszkaniu i zwróćcie uwagę na elektronikę,
00:07na telewizor, monitor, głośniki, słuchawki, gramofon, odtwarzacz DVD i tak dalej.
00:14No dobra, wiadomo, że nikt nie wstanie.
00:16To chociaż pomyślcie.
00:18U mnie są to marki LG, Sony, JBL, Apple, Iyama, Audio Technica,
00:25generalnie ani jednego urządzenia z polskim rodowodem.
00:28Nie dlatego, że nie lubię naszych produktów, wręcz przeciwnie,
00:32po prostu w zasadzie ich nie ma.
00:34A nawet jeżeli jakieś się trafią, to przeważnie w segmencie mocno budżetowym
00:38i z naklejką Made in China.
00:40Jeszcze kilkadziesiąt lat temu, w czasach słusznie minionych,
00:44sytuacja wyglądała zupełnie inaczej.
00:46Ze względu na ówczesną sytuację polityczną,
00:49Polacy nie mogli sobie pójść do sklepu i kupić takiego urządzenia,
00:53jakie uważali za najlepsze.
00:54W sklepach dominowały produkty krajowe,
00:57które ze względu na brak konkurencji zyskały ogromną popularność.
01:01I do dziś bywają wspominane z sentymentem,
01:04bo wiadomo, kiedyś to były czasy, teraz nie ma czasów.
01:16Kilkadziesiąt lat temu produkty elektroniczne
01:19kojarzyły się z czymś nieco innym niż obecnie.
01:21Dzisiaj do głowy od razu przychodzą tablety, smartfony,
01:25słuchawki bezprzewodowe, myszki, telewizory ze smart TV i tak dalej.
01:30Dawniej jeszcze w czasach moich rodziców szczytem techniki były
01:33magnetofony, radioodbiolniki, magnetowidy czy kineskopowe telewizory.
01:39Ten segment elektroniki użytkowej całkowicie zdominowała słynna Unitra,
01:43która powszechnie jest uznawana za coś na kształt marki,
01:47takiej jak dziś LG albo Sony.
01:49Tymczasem była to państwowa organizacja zrzeszająca większość
01:53rodzimych zakładów przemysłu elektronicznego.
01:55W roku 1961 do życia powołano zjednoczenie przemysłu elektronicznego
02:01i teletechnicznego, które 17 lat później zostało podzielone na dwie organizacje.
02:06Zajmującą się produkcją podzespołów i urządzeń do zastosowań
02:09profesjonalnych Unitre Electron oraz skupiono na rynku konsumenckim Unitre Dol.
02:15W ramach tego drugiego zjednoczenia działało wiele zakładów produkcyjnych,
02:18w tym dzierżoniowska Diora, łódzka Fonica, zlokalizowany we wrześni Tonsil,
02:23czy warszawskie zakłady radiowe imienia Kasprzaka.
02:26Oczywiście wszystkie fabryki były państwowe i podlegały centralnemu zarządzaniu.
02:31Czasy powojenne sobie darujemy, bo wówczas wszystko dopiero się kształtowało
02:34i ludzie mieli na głowie dużo poważniejsze problemy niż brak radia.
02:38Ale później, w latach 70. i 80. rodzime produkty elektroniczne faktycznie zaczęły trafiać pod strzechy.
02:46Ludzie słuchali muzyki z gramofonów Bambino, magnetofonów Kasprzak czy wież Diora
02:51i wykorzystywali do tego legendarne dziś kolumny albo słuchawki Tonsil.
02:55Z kolei mecze odnoszącej wówczas prawdziwe sukcesy reprezentacji śledzili w telewizorach Rubin albo Neptun.
03:02I w zasadzie można powiedzieć, że były to produkty najlepsze, bo jak mówiłem na początku były... jedyne.
03:08Innych po prostu nie dało się u nas kupić, więc wszyscy używali tego, co było dostępne.
03:14A do polskich domów nie trafiały urządzenia najwyższej jakości, ponieważ te bardziej zaawansowane
03:19były przeznaczone na eksport i u nas dało się je kupić wyłącznie w Pewexach.
03:23Unitra produkowała sprzęt zarówno w 100% Polski, jak i bazujący na zagranicznych licencjach.
03:29Na przykład radiomagnetofon MK2500 nazywany Grundigie.
03:34Generalnie, mimo że wybór nie był zbyt duży, a dostępność dramatyczna,
03:38produkty sygnowane logiem Unitry mają dziś status absolutnie kultowych.
03:42Wystarczy wspomnieć gramofon Daniel, kolumny Tonsil Altus, radioodbiornik Ewa czy słuchawki SN50.
03:50W 1987 roku doczekaliśmy się nawet polskiej odpowiedzi na Walkmana od Sony.
03:56Nasz odtwarzacz nazywał się Kajtek i no, nie był sprzętem najwyższej klasy.
04:01Podobno bardzo często wciągał taśmę i jakością dźwięku mocno odstawał od japońskiego oryginału.
04:06Poza tym końcówka lat 80-tych to już czasy, w których pojawiały się pierwsze Discmeny.
04:14Polski przemysł elektroniczny działał jako tako do roku 1989.
04:19Po zmianie ustroju i otwarciu naszego rynku na produkty zagraniczne,
04:23zakłady działające wcześniej w ramach Unitry i Predomu popadły w gigantyczne tarapaty.
04:29Jak najbardziej można mieć bardzo wiele zastrzeżeń do tego, w jaki sposób przeprowadzono
04:33prywatyzację państwowych zakładów i myślę, że przynajmniej część z nich mogła przetrwać.
04:38Ale jednocześnie wydaje mi się, że czasami trochę idealizujemy te PRL-owskie marki
04:43i że nie wszystkie zakłady były w stanie funkcjonować w zupełnie nowych, wolnorynkowych realiach.
04:49Wiele zakładów produkowało sprzęt zwyczajnie przestarzały,
04:52utracono zlecenia od zagranicznych kontrahentów,
04:54ale przede wszystkim polski rynek został w sposób niekontrolowany,
04:58zalany przez niedrogie urządzenia sprowadzane z zagranicy.
05:01Przede wszystkim z Azji.
05:03Po tylu latach kiszenia się w tej szarej, PRL-owskiej rzeczywistości
05:06ludzie mieli dość rodzimych produktów i wybierali kolorowe,
05:10kojarzące się z zachodem marki zagraniczne.
05:12Nieważne, nie chcę tu wchodzić w politykę.
05:15Grunt, że polski przemysł elektroniczny totalnie się po 1989 roku posypa.
05:20Tonsil został jedną z pierwszych pięciu firm notowanych na giełdzie papierów wartościowych,
05:25a jego głównym akcjonariuszem został japoński pionier,
05:28ale i tak firma upadła 13 lat później.
05:31Zakłady radiowe imienia Kasprzaka zlikwidowano pod koniec lat 90.
05:35Fonika po licznych zmianach własnościowych padła w roku 2002.
05:39Pod koniec firma zajmowała się produkcją długopisów i segregatorów biurowych.
05:45Generalnie polskie firmy z branży elektronicznej albo przestały istnieć,
05:49albo zostały sprowadzone do roli podwykonawców.
05:51Myślę, że warto poświęcić też kilka słów nieco młodszej firmie,
06:00która rozwinęła się już po upadku PRL-u, czyli słynnemu Optimusowi.
06:04Założone przez Romana Kluskę przedsiębiorstwo w połowie lat 90.
06:08kontrolowało prawie połowę polskiego rynku komputerowego.
06:12Oczywiście Optimus nie produkował w Nowym Sączu zaawansowanych podzespołów,
06:16jak Intel czy AMD, ale montował komputery i sprzedawał je pod własną marką.
06:21Firma rozwijała się błyskawicznie, miała świetną renomę
06:24i powoli przymierzała się nawet do zagranicznej ekspansji.
06:28Jeżeli pamiętacie dobrze lata 90., to prawdopodobnie zetknęliście się z komputerem,
06:33który miał na obudowie takie logo.
06:35Niestety pojawiły się zarzuty o oszustwa podatkowe i do akcji wkroczyła prokuratura.
06:40Nie będę tu streszczał całej tej burzliwej i pod wieloma względami skandalicznej historii,
06:45bo to w zasadzie temat na oddzielny materiał.
06:47Ale nietrudno odnieść wrażenie, że ktoś chciał Optimusa zniszczyć.
06:51Taką wersję wydarzeń przedstawia były właściciel firmy, który ostatecznie został uniewinniony,
06:56ale dzieło jego życia zostało doprowadzone na skraj bankructwa i zlikwidowane.
07:01Wszystkie te marki mimo upływu lat wciąż są w Polsce rozpoznawalne i wciąż posiadają pewną renomę,
07:07dlatego najróżniejsi przedsiębiorcy próbują jakoś wykorzystać ich dziedzictwo.
07:11W 2012 roku reaktywowany został np. Tonsil, dzięki czemu na rynek powróciły m.in. legendarne altusy.
07:20Ale w ofercie firmy znajdziemy też inne głośniki, słuchawki bezprzewodowe, mikrofony i kompletne zestawy nagłośnieniowe.
07:27Nie miałem okazji przetestować tych rzeczy, ale z tego co widzę, przynajmniej słuchawki są przeciętne.
07:33Przy czym nikt nie udaje, że jest to sprzęt najwyższej klasy, skoro najdroższy model wyceniono na plus minus 300 zł.
07:40Unitry po raz pierwszy próbowano wskrzesić w roku 2014, ale w dużej mierze było to zwykłe żerowanie na nostalgii.
07:47Firma sprzedawała pod marką Unitra ładne, nawiązujące do klasyków słuchawki, ale sprowadzane z Chiny.
07:53W zeszłym roku reaktywacją Unitry zainteresował się współzałożyciel CD Projektu Michał Kiciński
07:58i wygląda na to, że tym razem plany są naprawdę poważne.
08:02Jesienią zaprezentowano już działające prototypy odtwarzaczy, nawiązujących stylistycznie do wzornictwa lat 70.,
08:08które prawdopodobnie trafią wkrótce na rynek.
08:11Mają to być wysokiej klasy urządzenia zaprojektowane i wyprodukowane w Polsce.
08:20W sklepach wciąż znajdziemy też komputery sygnowane logiem Optimusa.
08:24W 2013 roku prawa do marki przejęła firma AB z Wrocławia i podobnie jak dawny Optimus sprzedaje komputery.
08:31Teraz typowo gamingowe.
08:34Wiadomo, że siła nostalgii jest przeogromna i wspominając ulubione urządzenia sprzed lat często je idealizujemy.
08:41Ale byłoby fajnie, gdyby na bazie tego zjawiska nazywanego retro-brandingiem udało się przywrócić na rynek polskie marki,
08:48które tym razem będą w stanie walczyć o konsumenta na wolnym rynku.
08:52Czego sobie, Wam oraz aktualnym właścicielom praw do tych marek życzę.
08:57Na razie.
09:01Dziękuje za uwagę.
09:06KONIEC
Comments