- 11 months ago
Mimo, że implanty i wszczepy wciąż kojarzą się z science fiction, powoli stają się realną częścią medycyny. Wiele schorzeń, których nie da się wyleczyć farmakologicznie lub operacyjnie można "naprawić" właśnie odpowiednim implantem.
Category
🤖
TechTranscript
00:00Interfejsy mózg-komputer to może jeszcze nie codzienność, jak pewnie marzyłby Elon Musk z jego neuralinkiem,
00:07ale na pewno mają one potencjał, by w przyszłości stać się ważną częścią naszego życia.
00:13I chociaż wielu zapewne już zaciera ręce licząc na to, że będziemy mieli super szybkie komputery w głowach,
00:19warto pochylić się najpierw nad bardziej przyziemną, ludzką i etyczną stroną implantów.
00:25Bo zwróćmy uwagę, że tego typu wszczepy mogą być szczególnie przydatne osobom z różnymi chorobami,
00:31często w ogóle umożliwiając im normalne życie czy komunikację ze światem.
00:36Jeśli nasz najważniejszy organ z jakiegoś powodu nie domaga, elektronika może go wesprzeć lub w pewnych kwestiach zastąpić.
00:44Za 100 lat na pewno będzie mnóstwo chorób, które będzie można wyleczyć za pomocą implantów,
00:48a ja postanowiłem sprawdzić, które z nich można tą metodą wyleczyć już teraz albo w najbliższej przyszłości.
01:03Już od kilku lat za pomocą implantów można leczyć m.in. chorobę Parkinsona.
01:09Objawia się ona zaburzeniami ruchowymi, wolniejszymi reakcjami czy drżeniem dłoni
01:13i dotyczy przede wszystkim osób starszych.
01:16Jednym ze sposobów leczenia jest Deep Brain Stimulation,
01:19czyli odpowiedni wszczep, którego zadaniem jest regulowanie niepoprawnych sygnałów w mózgu,
01:24tak aby zmniejszyć lub nawet wyeliminować problemy w poruszaniu pacjenta.
01:29Oczywiście oprócz wyraźnych zalet tego rozwiązania,
01:32jak np. możliwość ograniczenia leków albo zmniejszone drżenie,
01:36wiąże się to wszystko też z pewnym ryzykiem powikłań w czasie operacji,
01:40a dodatkowo wiąże się to też z wysoką ceną.
01:43Należy liczyć ponad 35 tysięcy dolarów za urządzenie i jego implementację.
01:48Do tego kalibracja też nie następuje od razu.
01:51To lekarz na kolejnych wizytach dopiero dostosowuje siłę urządzenia
01:54i ilość przyjmowanych leków,
01:56tak aby pacjent mógł cieszyć się możliwie jak najlepszą jakością życia.
02:00Tego typu kalibracja i uzyskiwanie jak najlepszej jakości życia
02:04może zająć do około roku.
02:06Natomiast zaletą Deep Brain Stimulation jest nieinwazyjność,
02:11to znaczy urządzenie może zostać wyciągnięte bez szkód dla pacjenta
02:15i zastąpione w przyszłości np. jakimś lepszym sposobem leczenia.
02:20Co jednak ciekawe, bardzo podobny implant zaczął być też testowany w leczeniu depresji.
02:25Depresja to straszna choroba, na którą choruje około 1,5 miliona Polaków.
02:29Szacuje się, że od 10 do 30% przypadków to depresja lekooporna,
02:35która nie reaguje na tradycyjne sposoby leczenia.
02:38Z tego powodu w 2021 roku sporym echem w środowisku naukowym odbił się eksperyment,
02:44w którym powstrzymano objawy depresji lekoopornej za pomocą implantu,
02:49podobnego do tego z poprzedniego przykładu.
02:51Dotychczas wszelkie próby leczenia depresji w ten sposób kończyły się fiaskiem,
02:56bo jest to dużo bardziej złożona choroba i nie zidentyfikowano konkretnego punktu w mózgu,
03:01który jest za nią odpowiedzialny.
03:03Często wywołuje ją kilka niepołączonych ze sobą defektów w mózgu,
03:07a do tego u każdego pacjenta są to inne miejsca,
03:10dlatego też nie ma jednej i prostej metody leczenia.
03:14Z tego powodu tym razem badacze zdecydowali się na podejście indywidualne.
03:19Najpierw przez tydzień tymczasowy implant rejestrował aktywność mózgu,
03:23podczas gdy pacjentka o imieniu Sara zapisywała swój nastrój na tablecie.
03:28Potem specjalny algorytm połączył momenty ataków depresji z odpowiednią aktywnością mózgu,
03:34odnajdując w ten sposób odpowiedzialny za złe samopoczucie punkt w ciele migdałowatym.
03:39Później za pomocą serii prób i błędów namierzono miejsce,
03:42którego stymulacja może zniwelować atak depresji i poprawić Sarze humor.
03:47Okazało się nim być niejakie prążkowie brzuszne.
03:49Po sukcesie pierwszych testów, dzięki którym, jak opisuje Sara,
03:54pierwszy raz od ponad pięciu lat miała ochotę się uśmiechnąć, kiedy stymulacja zadziałała,
03:59zamontowano na jej czaszce stały implant, który za każdym razem,
04:04jak wykrył negatywną energię z ciała migdałowatego,
04:07stymulował prążkowie brzuszne przez 6 sekund.
04:10Sara korzystała z urządzenia przez rok, oczywiście pod opieką badaczy.
04:14Uaktywniało się ono około 300 razy dziennie i podobno tej stymulacji fizycznie w ogóle nie czuć,
04:21ale Sara twierdzi, że łatwo rozpoznawała, kiedy ona następowała,
04:25bo miała wtedy zawsze nagły przypływ energii i pozytywnych myśli.
04:30Od tego momentu jej życie zupełnie się odmieniło.
04:33Przestała już mieć myśli samobójcze, zaczęła czerpać przyjemność z życia
04:36i nie miała już problemów z takimi najprostszymi czynnościami,
04:40jak na przykład wybór jedzenia w restauracji.
04:43Wcześniej zawsze powątpliowała w swoje umiejętności podejmowania decyzji
04:47i po prostu brała to, co wszyscy, ale teraz wreszcie zaczęła normalnie żyć.
04:52Po sukcesie leczenia depresji z Sary do kolejnych testów zrekrutowano następnych ochotników,
04:58którzy w podobnie indywidualny sposób zostaną potraktowani jak Sara
05:01i miejmy nadzieję, że badania przyniosą również pozytywne efekty,
05:06by ten sposób leczenia trafił do powszechnej dystrybucji.
05:09Tymczasem w powszechnej dystrybucji już od kilku lat jest implant ślimakowy,
05:14który pozwala osobom niesłyszącym usłyszeć dźwięki.
05:17Specjalny mikrofon zbiera dźwięki otoczenia,
05:20a czip zamienia je w impulsy elektryczne wysyłane prosto do nerwu słuchowego.
05:26W ten sposób ominięte zostają inne, uszkodzone elementy ucha.
05:29Dzięki temu słuch odzyskać mogą osoby, którym nie pomaga zwykły aparat słuchowy.
05:35Implanty ślimakowe wszczepiane są już nawet dzieciom
05:38i co ciekawe NFZ refunduje ich zakup.
05:42Natomiast jeżeli bardzo zależy Wam, żeby jednak pójść prywatnie,
05:46no to należy wziąć ze sobą około 150 tysięcy złotych,
05:50bo tyle właśnie te urządzenia kosztują.
05:53Natomiast niestety implanty wzroku nie są jeszcze tak mocno rozwinięte
05:57i dopiero trwają nad nimi badania.
06:00W 2021 roku sukcesem zakończył się eksperyment hiszpańskich i holenderskich badaczy,
06:06którzy przesłali impulsy do nerwu wzrokowego niewidomej od 16 lat kobiecie,
06:12Bernadecie Gomez.
06:13Wszczepiono jej implant w płat potyliczny odpowiedzialny za wzrok,
06:18który miał przesyłać do mózgu sygnały ze specjalnej kamerki w okularach
06:22i przez 6 miesięcy badano jej zdolność widzenia.
06:26Niestety, dzięki wszczepowi Bernadetta nie zobaczyła pięknego obrazu w Full HD,
06:31a jedynie tak zwane fosfeny, czyli biało-żółte kropki błyski w oku.
06:37Być może Wy też byliście w stanie zobaczyć te fosfeny,
06:39jeżeli odpowiednio długo i intensywnie przecieraliście sobie oko.
06:43Dzięki tego typu niewyraźnym sygnałom Bernadetta była w stanie odróżniać kształty wydrukowane na kartce,
06:49pojedyncze litery, a nawet ludzi.
06:52Mogła także zagrać w uproszczoną wersję Pac-Mana wprowadzoną bezpośrednio do jej mózgu.
06:57Oznacza to, że eksperyment okazał się znacznym sukcesem.
07:01Z osoby nie widzącej kompletnie nic, nawet światła,
07:04pacjentka zaczęła odróżniać pojedyncze kształty.
07:07Niestety, jak na razie implant jest mało kompaktowy i Bernadetta nie mogła korzystać z niego poza laboratorium,
07:14do którego chodziła cztery razy w tygodniu.
07:16Miniaturyzacja jest jednak kwestią czasu.
07:19Aktualnie badacze starają się ulepszać implant i rozszerzać badania nad nim.
07:24Naukowcy twierdzą, że w ciągu dziesięciu lat będzie możliwe wprowadzenie na rynek implantu,
07:28który całkowicie przywróci wzrok osobom niewidomym.
07:32No i fajnie, są dzisiaj dobre informacje dla osób niesłyszących, niewidzących.
07:37A co jeszcze z osobami niemówiącymi?
07:40Również o nich naukowcy nie zapomnieli.
07:43W 2019 w San Francisco powstał pierwszy prototyp urządzenia do zamieniania myśli na mowę.
07:50Nasz mózg steruje ustami i strunami głosowymi, kiedy zamierzamy wypowiedzieć konkretne słowa.
07:55Badacze z University of California postanowili wychwycić te impulsy sterujące i połączyć je ze słowami.
08:02Aby nakarmić algorytm odpowiednio dużą ilością połączeń słowo aktywność mózgowa,
08:07badacze nakazali pięciu pacjentom odczytywać konkretne zdania, a odpowiedni implant spisywał ich aktywność mózgową.
08:14Potem nakazano tym pacjentom po prostu wyobrazić sobie, że coś mówią bez wypowiadania słów.
08:19Implant skutecznie zinterpretował ich intencje, zamieniając je na konkretne zdania.
08:25Niestety ta metoda ma jedną wadę.
08:28W końcu, żeby mózg wysłał do aparatu mowy jakikolwiek sygnał, że chce coś powiedzieć,
08:33musi najpierw wiedzieć jak to zrobić.
08:36Musi umieć mówić.
08:38To oznacza, że tylko osoby, które już kiedyś umiały mówić, ale z jakiegoś powodu straciły tę umiejętność,
08:44będą mogły korzystać z tego implantu.
08:46Niestety, osoby, które są nieme od urodzenia, nie będą miały takiej możliwości.
08:51Tak czy inaczej, w 2021 roku mogliśmy usłyszeć o przełomie,
08:56ponieważ ta metoda została zastosowana u osoby faktycznie niemówiącej,
09:01sparaliżowanej w wyniku udaru, ale zachowującej wszystkie zdolności poznawcze mózgu.
09:06Pacjentowi wszczepiono implant z zestawem pięćdziesięciu najpotrzebniejszych słów i zadziała się magia.
09:13Pacjent znowu zaczął komunikować się ze światem zewnętrznym.
09:17Co prawda tylko w tempie osiemnastu słów na minutę,
09:20czyli około sześcio-siedmiokroptnie wolniej niż mówi normalnie zdrowa osoba,
09:25a do tego urządzenie myliło się w dwudziestu pięciu procentach przypadków,
09:30ale wciąż jest to bardzo duży przełom w zamienianiu myśli na mowę.
09:34Dla porównania, gdyby urządzenie wybierało kompletnie losowo wyrazy,
09:38myliłoby się w dziewięćdziesięciu dwóch procentach przypadków.
09:42Oczywiście te wyniki są wciąż za słabe, żeby zastosować urządzenie na powszechną skalę,
09:47a do tego badacze zwracają uwagę, że konieczna będzie jego miniaturyzacja,
09:51no ale przecież nie od razu Rzym zbudowano.
09:54W każdym razie jesteśmy na dobrej drodze do sprawnej protezy dla osób, które straciły mowę.
10:00Jak widać nauka się ciągle rozwija, a wszczepy to bardzo obiecujący kierunek medycyny,
10:05który prawdopodobnie w przyszłości pozwoli nam pokonać choroby jak do tej pory niepokonane.
10:10Miejmy nadzieję, że będzie się to jak najszybciej rozwijało i że ceny nie będą zbyt zaporowe.
10:16Tradycyjnie, jeżeli też macie przykłady jakichś wszczepów, które mają zastosowanie medyczne,
10:22możecie uzupełnić mój materiał w komentarzach.
10:24A tymczasem z mojej strony to wszystko. Do zobaczenia wkrótce. Cześć!
10:40KONIEC!
Comments