00:00Özellikle hem gıda hem de ekonomik anlamda terör ve mücadele kanunu kapsamında düzenleme yapılması gerekiyor ve
00:06Ekonomik terör kavramının artık ülkemizde eritmesi gerekiyor.
00:09Çünkü devletimiz her ne kadar düzenleme yapıyor olsa da
00:13Emekli maaşlarını, memur maaşlarını, asgari ücret ne kadar artırılıyor olsa da
00:17Biz bu gıdayı engellendikten sonra herhangi bir mücadele de başarı elde edemeyiz.
00:21Bakın
00:22Dünyadaki artış 6.7 iken Türkiye'deki artış 43.6
00:26Maalesef dünyanın ortalamasında
00:29Bir miktar biz yükseltmişiz. Şunu netleştirebilir miyiz? Biz gıda konuşunca sanki tek bir başlık üzerinden konuşuyormuş gibi insanlar
00:35O kadar çok soru ve o kadar çok mesaj geliyor ki özellikle sosyal medyadan ve bize artık
00:42Diyen kutularımız doluyor. Bu başlık açıldığı andan itibaren
00:45CNN Türk de bu başlığa özellikle kıymet veriyor. Şimdi
00:49Ama şunu sormak istiyorum size
00:51Biz gıdayı konuşuyoruz fakat hayatın her kaleminde gıdayla eş orantılı yani bir baz etkisi yaratarak artıyor
00:58Tekstil veya kullandığımız her şey yaşam alanımızdaki
01:03Sosyal aktivitelerimize varıncaya kadar artık bir restoranda bir kafede oturmak bile
01:09En azından eskiden daha sık yaptığımız aktiviteler şu anda çok daha aza indirgendi ve
01:15Hiç yapmadığımız bir yolu
01:16Dolayısıyla bunun bir baz etkisi olduğunu
01:19Düşünerek mi konuşmak gerekiyor?
01:21Kesinlikle
01:22Restorandan örnek verdiniz oradan başlamak istiyorum
01:25Restoranlarda
01:26Sandalye başı maliyet yapılır
01:28Yani sandalye göre bir fiyatlandırma yapılır lüks restoranlar özellikle
01:31Şu anda görünen o ki
01:33Lüks restoranlarda sandalye sayısı azaldı
01:35Neden?
01:36Aslında bu fiyat artışları kendilerine döndü
01:38Yine marketlerde aynı şekilde olacak
01:40Bakın bir zincir market
01:42Bu sene zarar açıklayacak
01:43Ve en fazla büyümeyi gerçekleştiren zincir marketi
01:48Yani bu sene zarar açıklayacağını öğrendik
01:50Yani
01:50Daha önceki dönemler tabii zarar etmemiş olabilir
01:53Ancak hem zincir market yapılanması hem diğer yapılanmaları tekrar gözden geçirmek gerekiyor
01:57Tabii gıda
01:59Biz neden gıda öncelikle konuşuyoruz
02:01Bir sabit gelirliğinin en fazla harcam yaptığı kalem zaten gıda
02:05Yani maaşının
02:06En az %50 zaten gıdaya gidiyor
02:08Yani gıdadaki artışlar
02:10Ücret artışlarının gerisine kalabiliyor
02:12Önünde kalabiliyor
02:15Aldığı maaş önemli kısmını gıdaya harcayan bir kişi
02:18Daha
02:19Evi kiraysa kira ödeyecek
02:20Kiradaki enflasyon problemi hala yaşamadık çünkü
02:23Ocaktaki yenileme oranı %58.51
02:26Bakın yıllıktaki enflasyon %43 ama
02:29Kira artışımız hala %58.51 birikiminin etkisi olduğundan kaynaklı
02:33Gıdayla alakalı mücadelenin
02:35Bakış açısı biraz daha değişmeli
02:36Devletimizde her ne kadar işte oransal zamlar yaparsak yapalım
02:40Oransal zamlardan ziyade
02:42Alım gücünü arttırmanın daha önemli olduğunu zaten bahsediyor ve son yapılan yüksek oransal zamlardı bunlar
02:49Bütün ücretlere
02:50En düşük emekli maaşını ayırıyorum çünkü en düşük emekli maaşının yeri
02:53Milli gelir daha arttıkça şimdi 15 bin dolarlar seviyesindeyiz 20 bin dolarlar seviyesinde arttıkça
02:58En düşük emekli maaşı asgari ücrete yakınlaşabilir
03:00Demiyorum
03:02Burada gıdayla alakalı yöntemimizi farklılaştırmalıyız
03:06İşte sebze ve meyve üretiminde 61 bin ton
03:09Yıllık üretimimiz var sebze dördüncüz dünyada
03:12Meyvede 6'nciyiz
03:14Dünya sıralamasında üretim olarak
03:16100 sıralardayken neden gıda fiyatları artıyor
03:19İşte
03:20Tarlada üretilen bir ürünün
03:22Hemen 2 kilometre ötedeki bir markette
03:25Türkiye çapındaki fiyattan satılması bir sorun mu?
03:27Yani
03:28Eğer bir mal üretiliyorsa malın kaynağında daha ucuz olmamalı mı?
03:32Daha ucuz olmalı
03:33Ama o mal Antalya'dan İstanbul'a geliyorsa İstanbul'a biraz daha pahalı çünkü neden nakliye için içine giriyor aracılar için içine giriyor
03:39Ama zincir market
03:41Türkiye çapında fiyat belediye için
03:43Antalya'daki fiyatı ile İstanbul fiyatı aynı
03:45Yani bahçenin 2 kilometre ötesinde de olsa yanı başında da olsa
03:49O meyveyi daha pahalı yayıyorsun
03:50Tekelleşme dediğimiz artık sistem Türkiye'de
03:53Biz neden bu sorunu yaşıyoruz Sayın Bayram
03:56Şimdi
03:57Şunu da konuşuyoruz altını çizelim
03:59Sabit fiyat uygulamasını bazı kalemlerde bazı en çok kullanılan ürünlerde
04:05Dünyada getiren ülkeler var
04:07Bunu getirsek mi getirmesek mi tartışması da oldu
04:10İşte orada o zaman
04:11Şu da tartışıldı serbest fiyasaya müdahale
04:14Bu da olur mu olmaz mı diye ama şimdi de serbest
04:19Eğer bunu cezaya yaptırım gelmezse serbest piyasa kendi tekelleşiyor ve kendi sabit fiyat uygulaması yapıyor
04:24Ve kendi istediği fiyattan belirliyor o zaman da
04:28Tüm fiyasaya müdahale olan sizin söylediğiniz gibi Antalya'da da aynı
04:32İstanbul'da da aynı
04:34Fiyat
04:35Gıdayla alakalı
04:362 boyut var Göksu hanım
04:37İlk boyutu hal ve perekendi yasası
04:39Hal ve perekendi yasasını hallettikten sonra eğer gıda fiyatlarındaki enflasyonu
04:43Hala önleyemiyorsak
04:44O zaman zincir marketlere döneceğiz özellikle
04:47Hal ve perekendi yasasını geldikten sonra
04:49Fiyatlar biraz daha kontrol altına alınabilir çünkü ne yapılabilir o yasada
04:54En başta alınması gereken önlem nedir hal ve perekendi yasasında
04:59Özellikle ben bir çiftçi çocuğuyum ailem çiftçi yani hem iki dedem de çiftçiydi biz artık
05:04Memurluğu seçtik daha sonra özel sektördeyiz
05:06Burada
05:07Bizim ürettiğimiz ürünü
05:08Oradaki
05:09Aracılar
05:10Gelir kamyonuyla yarısı peşin yarısı vadeli bir şekilde alır gider
05:14Ama bunu alırken
05:16Fiyatları biz belirlemeyiz oradaki kişiler belirler
05:18Bunun için kooperatifleşme denildi Türkiye'de
05:21Ama kooperatifleşmedeki
05:23Vergi sorunları ve diğer sorunlar kaynaklı bu yapılamadı
05:25Öncelikle
05:27Bir fiyatın
05:28Mevsimsel 3 günde bir 5 günde bir odaların bu fiyatı belirlemesi gerekiyor bir mala ilişkin
05:32Çünkü maliyetler belli
05:34Ona uygulanan zirai ilaçlar belli
05:37Işçilik ücretleri belli sulama ücretleri belli
05:41Bununla beraber
05:42Bu tarladan çıkış fiyatı az çok belirlebilir 3 gün içinde 5 gün içinde 10 günlük bir fiyat tarifini açıklayarak nasıl
05:47Asgari tarife varsa
05:48Daha sonrasında da
05:50Toplancıya gelecek fiyat
05:51Ve hala gelecek fiyat belirleyip
05:53Haldeki aracılık oranları
05:56Sabitlenebilir
05:57Daha sonrasında
05:58Eğer bir fahiş artış varsa
06:00Dönüp o zaman
06:01Diğerlerine bakacağız zincir marketler ne oluyor
06:04İşte nakliyesini artık kendisi yapıyor
06:06Tarladan kendisi topluyor
06:08Kendi marketine kendisi getiriyor bütün reyonuna kendisi koyuyor ve fiyatı baştan aşağı kendisi belirliyor
06:14Bu da maalesef gıda enflasyonu sebep veriyor
Yorumlar