DÜNYADA %6,7 TÜRKİYE'DE 43,6! Gıdada ahlak enflasyonu mu var? Türkiye'de gıda fiyatlarıyla kim oynuyor?

CNN TÜRK

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Örgütü gıda fiyatı verilerini paylaştı. Verilere göre, gıda fiyatları dünyada 2024'te yıllık yüzde 6,7 arttı. Türkiye'deki artış ise yıllık yüzde 43,6 oldu. Market market gezip etiketleri kıyaslayan vatandaş nereden alışveriş yapacağını şaşırmış durumda. Peki bu nasıl oluyor? Gıdada ahlak enflasyonu mu var? Sorunun kökeni ne? Türkiye'de fırsatçılara verilen cezalar yetersiz mi? Uzman isim CNN TÜRK'te anlattı.

Transcript

00:00Özellikle hem gıda hem de ekonomik anlamda terör ve mücadele kanunu kapsamında düzenleme yapılması gerekiyor ve

00:06Ekonomik terör kavramının artık ülkemizde eritmesi gerekiyor.

00:09Çünkü devletimiz her ne kadar düzenleme yapıyor olsa da

00:13Emekli maaşlarını, memur maaşlarını, asgari ücret ne kadar artırılıyor olsa da

00:17Biz bu gıdayı engellendikten sonra herhangi bir mücadele de başarı elde edemeyiz.

00:21Bakın

00:22Dünyadaki artış 6.7 iken Türkiye'deki artış 43.6

00:26Maalesef dünyanın ortalamasında

00:29Bir miktar biz yükseltmişiz. Şunu netleştirebilir miyiz? Biz gıda konuşunca sanki tek bir başlık üzerinden konuşuyormuş gibi insanlar

00:35O kadar çok soru ve o kadar çok mesaj geliyor ki özellikle sosyal medyadan ve bize artık

00:42Diyen kutularımız doluyor. Bu başlık açıldığı andan itibaren

00:45CNN Türk de bu başlığa özellikle kıymet veriyor. Şimdi

00:49Ama şunu sormak istiyorum size

00:51Biz gıdayı konuşuyoruz fakat hayatın her kaleminde gıdayla eş orantılı yani bir baz etkisi yaratarak artıyor

00:58Tekstil veya kullandığımız her şey yaşam alanımızdaki

01:03Sosyal aktivitelerimize varıncaya kadar artık bir restoranda bir kafede oturmak bile

01:09En azından eskiden daha sık yaptığımız aktiviteler şu anda çok daha aza indirgendi ve

01:15Hiç yapmadığımız bir yolu

01:16Dolayısıyla bunun bir baz etkisi olduğunu

01:19Düşünerek mi konuşmak gerekiyor?

01:21Kesinlikle

01:22Restorandan örnek verdiniz oradan başlamak istiyorum

01:25Restoranlarda

01:26Sandalye başı maliyet yapılır

01:28Yani sandalye göre bir fiyatlandırma yapılır lüks restoranlar özellikle

01:31Şu anda görünen o ki

01:33Lüks restoranlarda sandalye sayısı azaldı

01:35Neden?

01:36Aslında bu fiyat artışları kendilerine döndü

01:38Yine marketlerde aynı şekilde olacak

01:40Bakın bir zincir market

01:42Bu sene zarar açıklayacak

01:43Ve en fazla büyümeyi gerçekleştiren zincir marketi

01:48Yani bu sene zarar açıklayacağını öğrendik

01:50Yani

01:50Daha önceki dönemler tabii zarar etmemiş olabilir

01:53Ancak hem zincir market yapılanması hem diğer yapılanmaları tekrar gözden geçirmek gerekiyor

01:57Tabii gıda

01:59Biz neden gıda öncelikle konuşuyoruz

02:01Bir sabit gelirliğinin en fazla harcam yaptığı kalem zaten gıda

02:05Yani maaşının

02:06En az %50 zaten gıdaya gidiyor

02:08Yani gıdadaki artışlar

02:10Ücret artışlarının gerisine kalabiliyor

02:12Önünde kalabiliyor

02:15Aldığı maaş önemli kısmını gıdaya harcayan bir kişi

02:18Daha

02:19Evi kiraysa kira ödeyecek

02:20Kiradaki enflasyon problemi hala yaşamadık çünkü

02:23Ocaktaki yenileme oranı %58.51

02:26Bakın yıllıktaki enflasyon %43 ama

02:29Kira artışımız hala %58.51 birikiminin etkisi olduğundan kaynaklı

02:33Gıdayla alakalı mücadelenin

02:35Bakış açısı biraz daha değişmeli

02:36Devletimizde her ne kadar işte oransal zamlar yaparsak yapalım

02:40Oransal zamlardan ziyade

02:42Alım gücünü arttırmanın daha önemli olduğunu zaten bahsediyor ve son yapılan yüksek oransal zamlardı bunlar

02:49Bütün ücretlere

02:50En düşük emekli maaşını ayırıyorum çünkü en düşük emekli maaşının yeri

02:53Milli gelir daha arttıkça şimdi 15 bin dolarlar seviyesindeyiz 20 bin dolarlar seviyesinde arttıkça

02:58En düşük emekli maaşı asgari ücrete yakınlaşabilir

03:00Demiyorum

03:02Burada gıdayla alakalı yöntemimizi farklılaştırmalıyız

03:06İşte sebze ve meyve üretiminde 61 bin ton

03:09Yıllık üretimimiz var sebze dördüncüz dünyada

03:12Meyvede 6'nciyiz

03:14Dünya sıralamasında üretim olarak

03:16100 sıralardayken neden gıda fiyatları artıyor

03:19İşte

03:20Tarlada üretilen bir ürünün

03:22Hemen 2 kilometre ötedeki bir markette

03:25Türkiye çapındaki fiyattan satılması bir sorun mu?

03:27Yani

03:28Eğer bir mal üretiliyorsa malın kaynağında daha ucuz olmamalı mı?

03:32Daha ucuz olmalı

03:33Ama o mal Antalya'dan İstanbul'a geliyorsa İstanbul'a biraz daha pahalı çünkü neden nakliye için içine giriyor aracılar için içine giriyor

03:39Ama zincir market

03:41Türkiye çapında fiyat belediye için

03:43Antalya'daki fiyatı ile İstanbul fiyatı aynı

03:45Yani bahçenin 2 kilometre ötesinde de olsa yanı başında da olsa

03:49O meyveyi daha pahalı yayıyorsun

03:50Tekelleşme dediğimiz artık sistem Türkiye'de

03:53Biz neden bu sorunu yaşıyoruz Sayın Bayram

03:56Şimdi

03:57Şunu da konuşuyoruz altını çizelim

03:59Sabit fiyat uygulamasını bazı kalemlerde bazı en çok kullanılan ürünlerde

04:05Dünyada getiren ülkeler var

04:07Bunu getirsek mi getirmesek mi tartışması da oldu

04:10İşte orada o zaman

04:11Şu da tartışıldı serbest fiyasaya müdahale

04:14Bu da olur mu olmaz mı diye ama şimdi de serbest

04:19Eğer bunu cezaya yaptırım gelmezse serbest piyasa kendi tekelleşiyor ve kendi sabit fiyat uygulaması yapıyor

04:24Ve kendi istediği fiyattan belirliyor o zaman da

04:28Tüm fiyasaya müdahale olan sizin söylediğiniz gibi Antalya'da da aynı

04:32İstanbul'da da aynı

04:34Fiyat

04:35Gıdayla alakalı

04:362 boyut var Göksu hanım

04:37İlk boyutu hal ve perekendi yasası

04:39Hal ve perekendi yasasını hallettikten sonra eğer gıda fiyatlarındaki enflasyonu

04:43Hala önleyemiyorsak

04:44O zaman zincir marketlere döneceğiz özellikle

04:47Hal ve perekendi yasasını geldikten sonra

04:49Fiyatlar biraz daha kontrol altına alınabilir çünkü ne yapılabilir o yasada

04:54En başta alınması gereken önlem nedir hal ve perekendi yasasında

04:59Özellikle ben bir çiftçi çocuğuyum ailem çiftçi yani hem iki dedem de çiftçiydi biz artık

05:04Memurluğu seçtik daha sonra özel sektördeyiz

05:06Burada

05:07Bizim ürettiğimiz ürünü

05:08Oradaki

05:09Aracılar

05:10Gelir kamyonuyla yarısı peşin yarısı vadeli bir şekilde alır gider

05:14Ama bunu alırken

05:16Fiyatları biz belirlemeyiz oradaki kişiler belirler

05:18Bunun için kooperatifleşme denildi Türkiye'de

05:21Ama kooperatifleşmedeki

05:23Vergi sorunları ve diğer sorunlar kaynaklı bu yapılamadı

05:25Öncelikle

05:27Bir fiyatın

05:28Mevsimsel 3 günde bir 5 günde bir odaların bu fiyatı belirlemesi gerekiyor bir mala ilişkin

05:32Çünkü maliyetler belli

05:34Ona uygulanan zirai ilaçlar belli

05:37Işçilik ücretleri belli sulama ücretleri belli

05:41Bununla beraber

05:42Bu tarladan çıkış fiyatı az çok belirlebilir 3 gün içinde 5 gün içinde 10 günlük bir fiyat tarifini açıklayarak nasıl

05:47Asgari tarife varsa

05:48Daha sonrasında da

05:50Toplancıya gelecek fiyat

05:51Ve hala gelecek fiyat belirleyip

05:53Haldeki aracılık oranları

05:56Sabitlenebilir

05:57Daha sonrasında

05:58Eğer bir fahiş artış varsa

06:00Dönüp o zaman

06:01Diğerlerine bakacağız zincir marketler ne oluyor

06:04İşte nakliyesini artık kendisi yapıyor

06:06Tarladan kendisi topluyor

06:08Kendi marketine kendisi getiriyor bütün reyonuna kendisi koyuyor ve fiyatı baştan aşağı kendisi belirliyor

06:14Bu da maalesef gıda enflasyonu sebep veriyor

Kategori

Döküm

İlk yorumu siz yapın

Önerilen