00:00Sıcak havalarla birlikte artan kene vakaları Kırım Kongo kanamalı ateşini yeniden gündeme getirdi.
00:08Peki kene ile bulaşan bu hastalığa yakalanmamak için nasıl önlemi almak gerekiyor?
00:14Cevapları Oğuzhan Gültekin'den alacağız.
00:17Evet Oğuzhan söz sende.
00:22Aslında siz konuyu anons ederken çok güzel özetlediniz.
00:26Ve dediğiniz gibi yaz aylarının gelmesiyle birlikte Kırım Kongo kanamalı ateşi yani kene hastalığı baş göstermeye başladı.
00:34Ve geçtiğimiz günlerde de yine Kırım Kongo kanamalı ateşi yüzünden tedavi gören bir hastamız hayatını kaybetti.
00:41Biz de şimdi bu kene hastalığında alınması gereken önlemleri ısırılmadan sonra nasıl bir tedavi süreci izlendiğine ilişkin bilgiler almak üzere.
00:51Yanımızda kıymetli doktorumuz, pratisyen hekim doktor Abdülkadir Furkan Ezer hocamızla görüşeceğiz.
00:58Merak edilenleri kendisine soracağız.
01:00Hocam kolaylıklar diliyorum yayınımıza hoş geldiniz.
01:03Dediğimiz gibi yaz artık geldi ve keneler baş göstermeye başladı.
01:07Kırım Kongo kanamalı ateşinden insanlar hayatını kaybetmeye başladı.
01:11Öncelikle bu hastalık nedir?
01:13İnsanlarda ne gibi etkileri vardır?
01:15Onlardan başlayalım isterseniz.
01:17Şimdi aslında yanlış bilinen doğrular var.
01:20Kenenin zehirli olduğuna dair.
01:22Kenen aslında zehirli bir hayvan değil.
01:24Tamamen diğer hayvanlarda bulunan patojenleri onlardan bizlere taşıyor.
01:31Birçok patojen taşıyabilmekte hem virüs hem bakteri olsun.
01:36Bunların etkilerini söyleyecek olursak çok geniş bir yelpazede aslında.
01:40Normal bir grip gibi başlayan etkilerinden tutun da çok daha ciddi organiyet mezununa varan etkileri olabiliyor.
01:47Burada önemli olan kene vücuttan uzaklaştırdıktan sonraki ilk 10-15 gün.
01:53Biz hastalarımıza genelde keneyi çıkardıktan sonra bu ilk 10-15 gün içerisinde herhangi böyle nonspesifik bir gribel semptom da olabilir.
02:01İşte yaygın vücut ağrısı, ateş, döküntü, bulantı, kusma, ishal, gözlerde yüzde kızarıklık.
02:10En ufak bu tarz bir şikayette tekrar bir sağlık kuruluşuna başvurup 10 gün içerisinde veya 2 hafta içerisinde kendilerinden kene çıkarıldığını belirtilmek suretiyle muayenelerin detaylandırılmasını mutlaka istiyoruz.
02:22Sizin de en başında söylediğiniz üzere maalesef bu durumların şakası olmuyor.
02:27Etkisi spektrumu son derece geniş.
02:30En ufak bir baş ağrısı bile bu kene ile yayılan hastalıkların başlangıcı olarak değerlendirilebilecek semptomlardan.
02:38Onun için mutlaka ilk 10 gün içerisinde bizim için önemli süre bu tarz bir semptom olduğu zaman bir sağlık kuruluşuna başvurmalarını mutlaka öneriyoruz hastalara.
02:48Peki Furkan hocam şunu sormak istiyorum.
02:50Şimdi özellikle kırsal kesimde yaşayan vatandaşlarımız ya bu kene deyip koparıp atıyorlar.
02:56Bu bilinen en büyük yanlışlardan bir tanesi.
02:59Kene ısırılmadan özellikle nasıl korunabiliriz?
03:03Isırıldıktan sonraki müdahalemiz nasıl olmalı?
03:06Aslında keneden korunmanın etkileri tamamen mekanik.
03:09Herkesin böyle düşünebileceği şekilde.
03:12Mümkünse çok böyle orman, yüksek otların olduğu yerlerde dolaşmamak lazım.
03:18İlla dolaşılacak sapatikanın ortasından gidilebilir.
03:20Bu tür yerlerde gezinti yani kır gezintileri, piknik olsun bunlara gidilirken de uzun kollu giysilerin giyinmesi, açık ayakkabıların giyinmemesi gerekiyor.
03:28Mümkünse pantolon çorapların içerisinde gömlek varsa yine pantolonun içerisine sokulması lazım ve açık renkli giysiler öneriyoruz.
03:35Sebebi de hani kene koyu renkli bir hayvan olduğu için koyu renkli giysilerin üzerinde fark edilmeyecektir.
03:41Çünkü kene avcı bir hayvan yani avını takip eden bir hayvan, saldırgan bir hayvan aslında.
03:47Bir şekilde sizin kokunuzu alırsak ki alabiliyorlar işte karbondioksit durumuna göre sizi takip edecektir.
03:54Kilometrelerce takip ettiği de söyleniyor.
03:57Yani üzerinizde görünmesi adına açık renkli kıyafetlerin giyinmesi öneriliyor.
04:03Yine kene koyucu spreyler de kullanılabilir bu tarz durumlarda.
04:06Öncelikle kene ile teması böyle azaltacak.
04:09Mekanik önlemleri almamız lazım.
04:11Bu tarz gezilerden sonra piknik olsun işte hasat olur bu tarz şeyler olur.
04:15Mutlaka eve geldikten sonra kene kontrolü yapılması gerekiyor.
04:18Özellikle nemli bölgeleri tercih ediyor bu hayvanlar.
04:21Koltuk altı kasık bölgesi olsun saçlı deri olsun bunların mutlaka kontrolün yapılması lazım.
04:26Eğer üzerinizde bir keneyi tespit ettiyseniz sağlık kuruluşu yarım saatlik bir mesafedeyse en güzeli gelip bir sağlık kuruluşuna çıkartmak daha doğru olur.
04:35Keneyle çok oynanmaması adına.
04:37Çünkü çok doğru bilinen yanlışlar var.
04:39Üzerine kimyasal maddeler dökmeye kadar çakmakla yakmaya kadar yanlış uygulamalar yapılabiliyor.
04:44En güzeli yarım saat içerisinde gidilebiliyorsa bir sağlık kuruluşuna başvurun.
04:49Ama eğer çok uzaksanız gidemiyorsanız illaki kendinizin çıkartması gerekiyorsa.
04:53Çünkü kenede önemli olan durum temasta.
04:57İlk aşamada onun vücuttan uzaklaştırılması en önemli basamak.
05:00Eğer ulaşamayacak durumdaysanız bir sağlık kuruluşuna kesinlikle çıplak elle dokunmanızı tavsiye etmiyoruz hatta önermiyoruz.
05:08Mümkünse bir eldiven, bir poşet hatta yaprak bile olur ama mutlaka çıplak elle dokunmayacağız keneye.
05:16Yapıştığı yerden de vücuda en yakın olan noktası gene ağızlarıyla tutuyorlar bu hayvanlar.
05:23Mümkünse bir cımbız, cımbız bulamıyorsak dediğimiz gibi çıplak elle dokunmamak şartıyla vücuda en yakın noktadan tutup keneyi vücuda saplandığı doğrultudan tam tersine çekmek suretiyle çıkarabiliriz.
05:36Çıkardıktan sonra da illaki bir sağlık kuruluşuna gitmeniz gerekmiyor eğer tam çıkardığınızdan eminseniz.
05:43Ama ilk 10 gün en başta bahsettiğimiz semptomlar çok önemli.
05:46Bunlardan herhangi birisinin olması durumunda mutlaka sağlık kuruluşuna başvurmanız lazım.
05:52Yine doğru bilinen yanlışlardan işte başı içeride kalırsa hastalık oluşturur gibisinden bir yanlış var.
05:59Kesinlikle böyle bir şey yok.
06:00Önemli olan kenenin bağırsak sisteminin vücuttan uzaklaştırılması.
06:05Bunu yaparken de hayvanı mümkün olduğunca sıkmadan, bastırmadan o bağırsak içeriğinin vücuda girmesini veya strese sokup o içeriğin vücuda girmesini sağlayacaklar davranışlardan uzak durmamız lazım.
06:20Durum bu şekilde.
06:21Yani aslında ısırdıktan sonra ilk yarım saat önemli anladığım kadarıyla doğru değil mi?
06:26Şöyle kenenin cinsine göre değişiyor.
06:29İlk yarım saatte içindeki patojeni insana bulaştıran kene türleri var.
06:35Ama genelde inkübasyon süresi bizim o korktuğumuz Kırım, Kongo dediğimiz hastalıklarda 2-10 güne kadar uzayabiliyor.
06:42Genelde ülkemizdeki türlerde bu inkübasyon süresi 24 saatten 10 güne kadar uzayan türler genellikle.
06:48Ama yarım saat içerisinde de bir bakteri içeriyorsa kene avının vücuduna bulaştırabiliyor onu.
06:57Peki hocam doğru bilinen yanlışlardan bahsettik.
07:00Oldu da vatandaş kendi gayretleriyle keneyi çıkardı ve sizin başta bahsetmiş olduğunuz semptomlar da belirti gösterdi.
07:08Hastaneye yatış sürecinden sonra tedavi süreçleri nasıl işliyor?
07:12Buradaki süreci de anlatabilir misiniz?
07:14Kene ile bulaşan bu patojenlerin ekseriyetinin kesinleşmiş tedavileri mevcut.
07:19Yine üzerinde tartışılan araştırma yapılan tedaviler de mevcut.
07:24Fakat hastanın kendi bireysel durumuna göre bu hastalıkların bazılarının gidiş şekli çok değişebiliyor.
07:31Normal grip şeklinde atlatabilecek durumlardan tutun da böbrek yetmezliği, akciğer karaciğer yetmezliği,
07:37ne kadar beyin kanamalarına kadar hatta sizin de söylediğiniz gibi işin ucu ölüme kadar gidebiliyor.
07:44Destek tedavilerimiz var, kanıtlanmış tedaviler var, kesin küre kesin iyileşmeyle sonuçlanan tedavilerimiz var.
07:53Ama araştırma aşamasında olan tedaviler de var.
07:57Tamamen hasta bazında değişen tablolar olabiliyor.
08:03Ama en önemlisi erken tanı dediğimiz, erken müdahale dediğimiz durum çok önemli.
08:10Erken müdahale olduğu takdirde genel olarak hastalarda sorunsuz bir şekilde ister virüs olsun ister bakteri olsun net tedavi çözümleri oluşabiliyor.
08:22Hocam verdiğiniz bilgiler için çok teşekkür ediyorum sizlere. Kolaylıklar diliyorum. Allah yardımcınız olsun.
08:28Evet Kırım Kongo kanamalı ateşine kene ısırığına karşı dikkat edilmesi gereken konularımızı.
08:34Dediğimiz gibi kıymetli doktorumuz pratisyen hekim doktor Abdulkadir Furkan Eser'e sorduk.
08:40Sizin de eğer sormak istediğiniz merak ettiğiniz bir şey varsa kendisine ileteyim yoksa buradan sözü tekrar sizlere bırakalım.
08:47Oğuzhan konuğumuza ve sana teşekkürler ama şöyle bir sorum olacak.
08:51Eskiden de bundan 25-30 yıl öncesinde de keneler vardı. Hatta ben köye gittiğimde kenelerin bazen vücudumuza yapıştığını ve kendi imkanlarımızda keneyi söküp attığımızı da görüyorduk.
09:02Komşulardan da görüyorduk ama o zaman bir zehirlenme vakası. Kırım Kongo kanamalı ateşi olmuyordu.
09:08Son dönemde özellikle 20 yılda neden bu hale geldi doktorumuza sorabilir misin sana Zahmet?
09:16Tabii ki hemen kendisine ileteyim sorumuzu.
09:20Hocam şu soruyu size yöneltmemi istedi arkadaşımız.
09:25Şöyle bir sorumuz var. Bundan 20 sene öncesine kadar Kırım Kongo kanamalı ateşi diye bir hastalık baş göstermemişti ancak yaklaşık 20 senedir böyle bir hastalık var.
09:36Bu hastalığın çıkış sebebi nedir?
09:38Yani bu keneler bir evrim mi geçirdiler ya da dışarıdan bir müdahale ile mi bu hastalık gün yüzüne çıktı?
09:45Bu konuyla ilgili çok spekülatif şeyler var.
09:48Herkesin konuştuğu komple teoriler ama aslında keneye bizim coğrafyamız son derece aşina.
09:55Belki daha önce de bu tarz hastalıklar oluyordu fakat çok gündeme gelmiyordu.
10:00İnsanlar farkında değildi. Belki keneden öldüklerinin farkında değillerdi ama bu tarzda komple teorisi tarzında anlatılan spekülatif şeylere çok itimat etmemek lazım.
10:10Aslında bu topraklarda yıllardır olan kene türlerimiz halen mevcut.
10:15Muhtemelen biraz bilinirlik arttı.
10:18Tıpın gelişmesi ile beraber tanı teşhis durumlarımız biraz daha gelişti.
10:23Ben buna bağlıyorum açıkçası.
10:25Diğer o spekülatif durumlara çok ihtimal vermiyorum ben.
10:29Teşekkür ediyorum tekrar hocam. Çok sağ olun.
10:31Sizin de sorduğunuz sorumuza kıymetli hocamız bilgiler verdi, değerlendirmeler yaptı.
10:39Eğer başka bir merak ettiğiniz yoksa dediğim gibi sözü tekrar sizlere bırakalım.
10:43Konuğuna ve sana teşekkür ederiz Oğuzhan. Çok teşekkürler. İyi çalışmalar dileriz.
Yorumlar