• 3 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00:04İNTRO
00:00:08CNN Türk'e hoş geldiniz. İyi geceler.
00:00:11Gelişmelerle karşınızdayız. Hemen başlıyoruz.
00:00:14Çin'in Xinjiang kentinde düzenlenen APEC zirvesi kapsamında
00:00:18ABD Başkanı Donald Trump, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Çin Devlet Başkanı Xi Jinping
00:00:23tarihte ilk kez üçlü bir zirvede bir araya geldi.
00:00:27Bu görüşmede küresel barış ve güvenliğin yanı sıra Ukrayna'daki savaş, enerji ve gıda güvenliği,
00:00:33nükleer silahların yayılmasının önlenmesi ve Birleşmiş Milletler reformu ele alındı.
00:00:38Zirvenin ardından üç lider nükleer savaşın kazanılamayacağını ve asla yapılmaması gerektiğini vurgulayan
00:00:45ortak bir deklarasyonu yayınladı.
00:00:48Liderler uluslararası sorunların çözümünde diyalog ve işbirliğinin önemine dikkat çekerek
00:00:53küresel istikrar için ortak sorumluluk mesajı verdi.
00:00:58Dünya siyasetinde yeni dengelerin tartışıldığı bu zirvede
00:01:02üç büyük gücün gelecekteki ilişkileri ve uluslararası sisteme yönelik yaklaşımları açısından
00:01:09dikkatler özellikle bu zirveye odaklanılmıştı.
00:01:13Bizler de bunu konuşacağız.
00:01:15Doçent Doktor Fatih Fuat Tuncer ve Doktor Alihan Limoncuoğlu yayın konuğumuz.
00:01:22Her iki konuk da burada.
00:01:23Bu kez yakınız böyle uzaktan bir yakından biraz daha mesafeli olurdu.
00:01:28Hoş geldiniz öncelikle.
00:01:29Hoş bulduk. İyi yayınlar dilerim.
00:01:30İyi yayınlar diliyoruz Emrah Bey.
00:01:32Teşekkür ederim.
00:01:33Şimdi öncelikle böyle teker teker en azından bu üçlü zirveyi nasıl gördünüz?
00:01:39Bunu merak ediyorum.
00:01:40Fatih Hocam sizinle başlamak isterim.
00:01:41Bu üç lideri bir arada gördüğünüzde ne hissettiniz?
00:01:46Böyle bir zirvenin o fotoğrafı size ne gösterdi?
00:01:51Tabii yaklaşık son 15 gündür işte bu üçlü zirvenin ardından çok büyük mesajlar verileceği
00:01:58ve dünya siyasetinde bir şeylerin değişebileceği ima edilmişti.
00:02:02Hatta ve hatta işte İkinci Dünya Savaşı'nın ardından yapılan Yalta Konferansı'na atıf yapılmıştı.
00:02:11İşte İkinci Yalta Soğuk Savaş sonrası Yalta diye.
00:02:16Ama beklenen zirve bu beklenen sonuçları vermedi.
00:02:21Çünkü Yalta Konferansı'nın oluştuğu ortamla bu zirvenin oluştuğu ortam birbirinden farklı.
00:02:27Yalta Konferansı'nda savaşı kazanan devletler ki Alihan Hocam o konuya az sonra girecektir.
00:02:34Almanya ve Polonya'nın geleceğini konuşmuşlardı.
00:02:38Ama burada...
00:02:39Orada Almanya en önemli şey tabii Almanya burada bunu...
00:02:42Tabii orada Almanya'nın aslında nasıl paylaşılacağı.
00:02:45Tabii bu Yalta benzetmesinden Ukrayna çok rahatsız olmuştu.
00:02:48Ama benzer bir şekilde Rusya'da böyle bir benzetmenin yapılmaması gerektiğini söylemişti.
00:02:54Ve biz iki haftadır acaba yeni bir Yalta mı demiştik.
00:02:57Ama böyle bir şeyin olmayacağını zaten düşünüyorduk.
00:03:00Ve sonrasındaki açıklamalar da biraz zayıf kaldı.
00:03:04Tabii görünce ne düşündüğümüz noktasına gelince...
00:03:07Evet dünyanın belki de ilk üç gücü.
00:03:12Yani üç önemli gücünün buluştuğu bir araya geldiği bir görüşme açısından önemli.
00:03:17Ki bunun olması ve tekrarlanıyor olması bence dünyadaki istikrar açısından önemli.
00:03:24Çünkü bu üç güç aynı zamanda dünyanın en büyük üç ordusuna sahip.
00:03:29İşte dünyanın en büyük üç nükleer gücü ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin en önemli üç devleti.
00:03:36İşte veto yetkisine sahip olan beş devletten üçü burada temsil ediliyor.
00:03:41Tabii toplantı öncesi işte herkesin beklentisi sanki toplantının ardından Ukrayna konusunda bir deklarasyon yayınlanacak.
00:03:51İran konusunda bir deklarasyon yayınlanacak gibi bir beklenti vardı.
00:03:55Ama iyi niyet açıklamasından öteye geçilmediğini gördük Emrah Bey.
00:04:01İşte nükleer silahlar kötüdür.
00:04:03Zaten bunu üç lider hep birlikte söylüyordu.
00:04:06Zaten nükleer silahların kötü olduğunun en farkında olan devletler.
00:04:11Çünkü en fazla nükleer silah sahip olan devletler bunlar.
00:04:15Bir diğer mesele işte Birleşmiş Milletler Reformu'nun gerekli olduğundan bahsettiler.
00:04:21Ama bahsettikleri reform işte bizim veto yetkimiz alınsın değil.
00:04:26Muhtemelen işte Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin geçici üyelerine belki sembolik bir iki sandalye daha eklemekten öteye geçmeyecek.
00:04:36Çünkü en büyük dirençleri oradaki veto haklarını korumak.
00:04:40İkinci Dünya Savaşı sonrası edinmiş olduğu hakları korumak.
00:04:44Çünkü Çin Uygur meselesinin tartışılmasını istemiyor.
00:04:48Tibet meselesini istemiyor.
00:04:50Hindistan'da yaşadığı sorunları istemiyor.
00:04:52Tayvan meselesindeki duruşunu bununla koruyor.
00:04:57Veyahut işte Rusya Ukrayna meselesi geçmişte yaptıkları biz sadece 2022'yi baz alıyoruz.
00:05:04Ama hala Gürcistan'ın bir kısmı Rusya'nın işgali altında.
00:05:08Kırım 2014'ten bu yana Rus işgali altında.
00:05:11Burada da Rus vetosu.
00:05:13Biliyorsunuz Amerika'nın koltuğu biraz geniş.
00:05:17Orada iki ülke oturuyor.
00:05:19İşte yoğunluğun Amerika Birleşik Devletleri küçük bir bölümüne İsrail'in sığdırıldığını görüyoruz.
00:05:26Yani Amerika'nın veto yetkisi sadece Amerika Birleşik Devletleri için değil.
00:05:30Aynı zamanda İsrail için de önemli oldu.
00:05:33Biz işte 67'den bugüne Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararlarında bunu çok net görüyoruz.
00:05:40Peki 3 ülke dünyada barış deyince işte nerede anlaşıyorlar?
00:05:45İşte Afrika'nın herhangi bir ülkesinde bir çatışma iç savaşı olunca anlaşabiliyorlar.
00:05:50Ama konu Filistin, Ukrayna veya işte Doğu Türkistan gibi meseleler olduğu zaman bu veto yetkisini sonuna kadar savunduklarını görüyoruz.
00:06:00Hocam siz nasıl gördünüz Aleyhan Hocam?
00:06:03Yani şöyle bakmak lazım.
00:06:04Bir de benim çalışmalarıma denk geldiği için Allah'tan bazen denk geliyor işte böyle.
00:06:07Daha iyi bildiğiniz konular geliyor.
00:06:10İkici Dünya Savaşı sırasında Almanya'nın yenileceğini anladıkları andan itibaren
00:06:16müttefikler yani işte başına İngiltere ve Amerika'nın çektiği grupla
00:06:21Komünten yani başına Sovyet Rusya'nın çektiği grup oturup sonraki dünya düzenini kurmak istediler.
00:06:27Ve sonra da Almanya'yı bitirdikten sonra Japonya'yı ne yapacaklarını tartışmak istediler.
00:06:32Bu yüzden de Tahran'da ve Yalta'da konferanslar toplandı.
00:06:34Biz daha çok Yalta'dakini konuşuyoruz.
00:06:35Oradaki daha büyük ve daha meşhur olduğu için.
00:06:38Evet Almanya'yı parçalamak ve Almanya'yı bitirmek meselesi vardı ama masada sadece bu yoktu.
00:06:44Savaşta Almanya yenildikten sonra daha neler olacak?
00:06:47Nasıl bir Avrupa olacak?
00:06:48Nasıl bir Avrupa düzeni kurulacak diye.
00:06:50Hatta öyle ki şu kağıt parçalarından bile çok daha küçük kağıt parçalarının üzerine
00:06:55hani bakkal defteri gibi hesaplarla işte Finlandiya parlamentosu kururuz.
00:07:00Çünkü her ülkede yeni kurucu parlamentoları öneriyorlar ilk başta.
00:07:02İşte 100 vekil varsa işte ne bileyim 50'si sağcı olur 50'si solcu olur.
00:07:07filan diye yeni bir Avrupa'da yeni bir nizam, yeni bir düzen kurmak istediler.
00:07:12Demir perde nereden geçecek, nerede duracak?
00:07:14Sonra tabii ne kadar Rusya'ya kalacak, ne kadar batıya kalacak filan gibi bir takım şeyler yaptı.
00:07:20Fakat aynı zamanda Amerikaların bir fikri vardı.
00:07:23İşte Amerikan yönetiminin o zamanki Amerikan yönetimi, Rusya'yı yönetiminin şöyle bir fikri vardı.
00:07:28Diyordu ki dünyayı dört bölgeye bölelim.
00:07:32Dört tane etki alanı olsun.
00:07:34Sadece bu dört ülkenin gerçek manada ordusu olsun.
00:07:38Geri kalanlarının sadece polis ve jandarma gücü olsun.
00:07:41Ağır silahlara, üstüne hiçbir şey çıkmasın.
00:07:43Savaş uçağı, savaş helikopteri, büyük gemiler vs. olmasın.
00:07:48Bu dört ülke yani Çin, İngiltere, Rusya ve Amerika bu dördü bütün dünyayı kontrol etsin.
00:07:58Zaten şu anki güvenlik konseyi de, güvenlik konseyinin yapısı da bu veto etkisi olan 5 daim üyeni yapısı da tam
00:08:03bundan geliyor.
00:08:04Sonra aralığına Fransa katıldı, Fransa da katıldı ve
00:08:06Aslında bugünkü, tabii bu ufak tefek değişikleri oldu ama işte Sovyet Rusya'yı kıldı, normal Rusya geldi falan.
00:08:12O yüzden de bu 5'li daim üye yapısı burada oluştu çok net bir şekilde.
00:08:20Peki, şimdi neyi gördük?
00:08:21Bakın en önemli şey şu, o Yalta'dan büyük bir eksik var.
00:08:24Ne var?
00:08:24Bütün Yalta fotoğraflarında biliyorsunuz Churchill var.
00:08:27Burada Churchill yok.
00:08:29Evet orada Çinli lider de yok.
00:08:31Changay Shek o zaman büyük general, buradan saygıyla anlıyorum kendisini.
00:08:35Changay Shek vardı fakat o zaman tabii savaş, hem Japonya'yla savaştığı için çok sert de kanlı bir savaş hem
00:08:42de içeride bir Çin'de bir iç savaş olduğu için.
00:08:45Sonra kendisi kaybediyor ve Tayvan'a gidiyorlar, Tayvan'ı kuruyorlar.
00:08:50Ciddi manada bir şey var burada.
00:08:54İngiltere'nin aslında bir lig, maalesef bir lig düştüğünü, maalesef İngiltere açısından maalesef bir lig düştüğünü görüyoruz biz aslında.
00:09:01Yani eskiden bir dörtlü varken, şu an üçe düşmüş bir durumda.
00:09:05Hatta Çin'in biraz yükselip İngiltere'nin biraz düştüğünü görüyoruz burada tam manasıyla baktığımız zaman.
00:09:11Bu bence bu bakıma önemli.
00:09:12Artı, bu görüntüleri de herhalde daha detaylı konuşacağız diye tahammül ediyorum.
00:09:16Görüntülerden de sorularım var.
00:09:18Ama en önemlisi, belki de belki de en önemlisi, burada şu meşhur bir sahne var.
00:09:22Eminim göstereceklerdir şimdi.
00:09:25Putin'i, Çin liderinin kenara böyle, sen bu tarafa geç deyip Xi'nin kenara ittiği, Trump'la yan yana poz
00:09:34verdiği.
00:09:35Hanımının öbür tarafına yolluyor.
00:09:38Mesela Trump'ı karşıladı Xi, havalimanında.
00:09:41Ama Putin'i öyle bir...
00:09:43O biraz ama ekaliyet esasında.
00:09:44Çünkü Trump da kendi Amerikan devlet geleneğini bozup adamı havalimanında karşılamıştı.
00:09:50O da onun karşısında Çin devlet geleneğini bozup adamı havalimanında karşıladı.
00:09:53Yani birbirlerine...
00:09:54O bir mesaj değil yani.
00:09:55Yani illa mesaj da vardır ama bir de ekaliyet esası vardır ya bu tarz şeylerde.
00:09:59Birisi bir şey yaptı.
00:10:00Şöyle bir mesaj olabilir mi?
00:10:01Rusya'yla zaten çok yakınım.
00:10:03Hani Çin biraz...
00:10:04Ya ben öyle görmüyorum.
00:10:05Ben şöyle görürüm açıkçası.
00:10:07Rus-Çin ilişkisi hep problemli bir ilişki oldu aslında.
00:10:09Yani en ideolojik olarak en yakın olduğu zamanlar bile, soğuk savaş döneminde ikisi de sosyalist yönetimlerle veya sosyalist olma iddiasının
00:10:17yönetimlerle yönetilirken bile çok meşhur Çin-Sovyet ayrılığı vardır.
00:10:2176 mı?
00:10:22Hiçbir zaman tam anlamıyla müttefik olamadılar.
00:10:24Olamadılar, olamıyorlar.
00:10:25Yani ki özellikle Rusya, Çin'de komünistler iç savaşı kazandıktan sonra muazzam böyle öyle bir toprak verdi ki bugünkü Çin herhalde
00:10:34beşte biri falan Rusya'nın içine böyle hibe ettiği topraklar.
00:10:38Ama İran konusunda en azından birbirlerine yakın değiller miydi?
00:10:42Evet.
00:10:42Çin-Rusya bakışı.
00:10:43Ama bakın şu var.
00:10:44En önemli mesela şu.
00:10:45Doğru.
00:10:46Sonuçta Amerikan karşısında buluşuyorlar oldukça sık bir şekilde ama.
00:10:50Mesela şu bakın.
00:10:51Çin çok kalabalık.
00:10:52İnsan olarak.
00:10:53Rusya çok büyük ve boş.
00:10:56Özellikle Sibirya'nın doğusunda Çin'in gözünün olduğunun herkes farkında.
00:11:02İşte hem çok şey madenler varmış orada işte bu az bulunan madenler meselesi tartıştığı konuşuluyor biliyorsunuz.
00:11:08Uzman değilim elbette ama bildiğimiz duyduğumuz bir şey.
00:11:11Ve oralarda da inanılmaz az insan yaşıyor.
00:11:14Zaten biliyorsunuz Tundra zor bir iklim.
00:11:17Hani kimsenin çok yaşamadığı, yaşamak istemediği bir iklim.
00:11:20Ve Çin'in orada bir gözü olduğunda herkes biliyor.
00:11:23Putin de bunu biliyor.
00:11:24Rahatlısı.
00:11:25Fakat mesele şu.
00:11:27Özellikle Putin.
00:11:28Çok mu uzun konuştum ya?
00:11:30Hocam özür dilerim.
00:11:30Hocam dinliyoruz ya.
00:11:31Hocam alanınız olduğu için böyle konuyu atlaştık.
00:11:36Putin şunu biliyor ki Putin büyük bir hata yaptı bu Ukrayna'ya saldırarak.
00:11:42Ve zaten Çin'e gittikçe bağımlı hale gelen ekonomisi ve bütün her şeyi aslında sadece ekonomist değil ama en başta
00:11:48ekonomisi iyice Çin'e mahkum hale geldi.
00:11:50Bağımlıdan mahkum hale geldi.
00:11:53Daha bundan bu savaş başlamadan evvel, bundan 4 sene evvel de sanırım hep bahsettiğim geri döndüğüm bir şey.
00:11:57Bir ekonomistin bir, ekonomist dergisinin, meşhur ekonomistlerinin bir kapı vardı.
00:12:01O kapta bir tahta bir panda oturuyor.
00:12:06O pandanın kucağında da ayı oturuyor.
00:12:08Yani Rusya'nın içine artık şey olduğunu gösteriyor.
00:12:11Şimdi panda daha bir semrildi, büyüdü.
00:12:15Tam tersinde ayı da daha bir küçüldü yani Rus-Çin ilişkisini anlatan.
00:12:19Bence bu son şey.
00:12:20Bir de şunu da biliyoruz.
00:12:21Kartalı da diğer dizine mi oturtuyor?
00:12:23Yok ben öyle, Kartal kolay kolay, yani Beşiktaş'la şey yapmasın da Kartal kolay kolay, kel kartal diyelim onların bol
00:12:31diye.
00:12:31Yani bugünkü...
00:12:33Kolay kolay kimse kucağında oturacak gibi değil ya.
00:12:35Çok mutlu görünmüyordu hocam.
00:12:36Yol yorgunluğumu, seçim yorgunluğumu.
00:12:38Ya başka dertli tasası varmış gibiydi bence ama şunu söylemek lazım.
00:12:45Şu an gördüğümüz noktada şu olacak benim tahminim.
00:12:48Tahmin yürütelim bence projeksiyon seviyor medya.
00:12:51Putin biraz ikisinin arasına gidip gelecek mecbur.
00:12:54Özellikle eğer bir cumhuriyetçi başkan seçilirse tekrar, Amerika'da Putin bir oraya bir oraya arada kalacak.
00:13:02Çünkü şey gibi düşünün bunu, İngiltere'deki, gerçi o sistemde bozulmak üzere ama İngiltere'deki seçim sistemi gibi bir iç partisi var,
00:13:09bir muhafızlıklar parti var, bir de liberal demokratlar var böyle daha ağırlı salanı.
00:13:11Veya 80'de bizim darbeciler, işte iki parti kurup ANAP'ın da o zaman kendi kafalarına göre üçüncü arada bir parti
00:13:18olmasını öngörmüşlerdi.
00:13:19Yani iki tane büyük, bir küçük, iki buçuk.
00:13:22İki buçuk sistemine geçiyorlar gibi gözüken o yani Amerika, Çin.
00:13:25Buçuk olarak da bir o tarafa bir o tarafa giden Rusya gibi.
00:13:28Şu önemli, en önemlisi şu.
00:13:30Beni endişe ettiren şu.
00:13:32Biz işte dörtlü beşe çıktı falan.
00:13:34Beş büyük devlet varken dünyada.
00:13:36Bu büyüklüğü meselesi tabii en büyük Türkiye, onu konuşmuyoruz ama.
00:13:42Beşten gittikçe sayı azalmaya başladı.
00:13:45Eğer ikiye düştüysek bugün, gene soğuk savaş şartlarındaki gibi.
00:13:48İki bu toplu.
00:13:49Bire düşerse, çünkü soğuk savaştan sonra bir 20 sene bire düştü.
00:13:53Ve aslında olabilecek en yumuşak bire düştü bence.
00:13:57Çünkü liberal demokrasinin, liberal iktisadın, iktisad sistemini işlemesi için malum birey hürriyetler önemli.
00:14:03Şimdi o birey hürriyetlerine riayet etmezseniz o kapitalist sistem yürümüyor.
00:14:08Fakat Allah korusun daha otoriter bir tek yönetim olursa bütün dünya diktatörlüğüne doğru gideriz yani.
00:14:14O da böyle kişisel hak ve hürriyetlerim açısından geçtiği bir kere kalan her şeyi.
00:14:17Beni çok çok da ürkütüyor.
00:14:19Açıkçası endişelendiriyor.
00:14:20Ama şu var, şu anda öyle bir şey yok.
00:14:23Çünkü Çin'in evet bir yükselişi olduğu doğru ama Çin'in de o yükseliş hızı çok kesildi.
00:14:27Özellikle pandemiden beri Çin'in şeyleri de insanların televizyonuna anlattığı kadar şey değil.
00:14:33Yüksek ve verimli bir şekilde gitmiyor yani.
00:14:36O evet yani ama o kadar değil.
00:14:38Bir de yani maalesef her konuda her hafta geldiğimizi bitiriyorum.
00:14:41Özür dilerim.
00:14:42Hiç susmadan konuştum.
00:14:43Niyeyse böyle oldu.
00:14:44Buyurun hocam yok.
00:14:47Televizyonda muazzam bir Çin ve Rusya propagandası var.
00:14:50Onları da çok bence insanlar iki kere düşünüp kabul etsinler.
00:14:55Bunu da söyleyebilirim.
00:14:56Fatih Hocam özellikle şu vurgu nükleer savaşın kazananı olmaz denmesi acaba ya ben şimdi bu üç liderin bir araya gelmesini
00:15:08şöyle de farklı bir açıdan gördüm.
00:15:10Bir güç testi mi gerçekleştirildi aralarında yani bu görünmeyen bir şekilde acaba ne aşamadayız?
00:15:19Rusya ne aşamada?
00:15:20Çin ne aşamada?
00:15:21ABD ne aşamada?
00:15:22Çıkışta da diyorlar ya işte nükleer anlamda bunun kazananı olmaz ve bir takım ortak bir çerçevede bir araya geldiklerini gördük.
00:15:32Uzun zamandır birbirlerine mesela ABD başkanı şunu söyledi benden önceki ABD başkanları bu kadar işte bu liderlerle bir araya gelmiyordu.
00:15:42Ben bunu bu denli artık görüşebilir hale getirdim demesi Putin'e çok yakın dostum demesi Şii ile görüştüğünde karşılama karşılamadan
00:15:53sonra bir merdivenden beraber çıkarlarken elini arka tarafa şeyi uzatıyor öyle bir yakınlaşma.
00:15:59Yani bunlar bize bu güçlerin birbirini test ettiği kontrol ettiği anlamına mı gelir yoksa böyle bir barış havasında dünyaya yeniden
00:16:09bir barış gelecek güçler bir araya geldi el birliğiyle dünyayı yeniden kalkındıracaklar mı yoksa başka bir bakış açısıyla mı bakacaksın?
00:16:17Aslında bu sorunun bence gündeme gelmesinin sebebi bu bu görüşmeye işte son 20 gündür 25 gündür 15 gündür yüklenen anlamla
00:16:26alakalı.
00:16:27Herkes bu görüşme sonucu net bir deklarasyon bekledi ama net bir deklarasyon çıkmadı nükleer silah.
00:16:34Hocam çok konuştuğumda bir dahaki sim mi ya ayıp olamayacaksa.
00:16:38İnsanlar niyeyse iç siyaset gibi çok hızlı ilerlemesini bekliyor uluslararası ilişkilerin ama yani baktığımız zaman şunu net bir şekilde görüyoruz
00:16:44ki uluslararası ilişkiler o kadar hızlı ilerleyen bir şey değil özür dilerim hocam.
00:16:47Estağfurullah aslında uluslararası ilişkiler konusunda Wendt'in hani güzel bir lafı var öncelikle dünyadaki ön kabul aslında bir anarşi ortamı
00:16:56olduğudur.
00:16:57İşte Birleşmiş Milletler'in bu anarşi ortamını bitiremeyeceği ama en azından kontrollü bir şekilde işte istikrarı sağlamaya çalışacağına dair bir
00:17:07ön kabul var.
00:17:07Ama Alexander Wendt de şunu söyler aslında anarşi siz ondan ne anlıyorsanız odur der ki Alihan hocamın belirttiği gibi işte
00:17:16uluslararası ilişkilerin hızlı veya yavaş olmasından beklentiyle alakalı.
00:17:21Şimdi medyaya hızlıca baktığımız zaman özellikle Avrupa medyası bu görüşmeden hoşnutsuz.
00:17:27Neden hoşnutsuz?
00:17:27Aslında Alihan hocam açıkladı 5'in 3'e düştüğünü belki sistem üzerinde değil ama gerçekte realitede artık bu masada Fransa
00:17:41'nın veya İngiltere'nin bir yeri yok.
00:17:45Ve bu yer bu yerde var olabilmek için bir güçleri de yok yani konvansiyonel güçleri de yok sizin değindiğiniz gibi
00:17:53önemli manada bir nükleer güçleri de yok.
00:17:56Evet nükleer başlıklara sahipler ama bu 3 ülkenin ortak özelliği artık bunun nükleer üzerine çalışmalarına devam ediyor olmaları hem Çin
00:18:06'in hem Rusya'nın hem de Amerika'nın kapasitesiyle İngilizler veya Fransızların özellikle Fransızların kapasitesi mukayese edilemez diye düşünüyorum ki
00:18:15hani bizim gördüğümüz rakamlar bunlar aslında nükleer meselesi çok da şeffaf değil.
00:18:21Belki sizin sorunuza cevap olarak belki o şeffaflığı biraz görmek istemiş olmak birbirini test etmekten gayesi.
00:18:30Çünkü her ülkenin de aslında istihbaratı çok iyi ve muhtemelen birbirlerinin ne yaptığını da izliyorlar.
00:18:37Ve birbirlerine böyle bir şey yaptığınızı düşünüyoruz doğru mu deyip hayır siz de bunu yapıyorsunuz.
00:18:43Siz de bunu biz de sizin bunu yaptığınızı düşünüyoruz ve bu bir felakete sebep olabilir.
00:18:49İşte bundan müttefiklerinizle bir paylaşımınız var mı sorusu sorulmuş olabilir.
00:18:54Örneğin İsrail biliyoruz ki işte kağıt üstünde benim bir nükleer silahım yok diyor.
00:19:00Ama İsrail'in kaç başlığı olduğuna kadar bütün dünya aslında bunu biliyor.
00:19:05Çünkü İsrail sözleşmeye taraf değil, uluslararası atom enerjisi tarafından denetlenmiyor.
00:19:11Ama denetlenen ülke İran'a nükleer silah sahibi olabileceği endişesiyle savaş açılıyor.
00:19:18Bu noktadaki nükleer eşitsizlik bence ilgilendikleri dünyadaki tek eşitsizlik nükleer mesele.
00:19:24Çünkü kendi güçlerinin yanında sürpriz güçler istenmiyor.
00:19:29İşte Kuzey Kore gibi, Hindistan gibi, Pakistan gibi, İsrail gibi aktörlerin çünkü bunlar kendilerini dizginleyebileceğine inanıyorlar.
00:19:39Devlet yapıları sebebiyle ama diğer ülkelerin kim dizginleyecek noktasında belki bir görüşme yapılmış olabilir.
00:19:47Ama mesela The Guardian'a baktığımız zaman şunu söylüyor yani beklenen hiçbir şey olmadı.
00:19:53Ve yine dikkat çektikleri nokta aslında bu zirve biraz daha Çin'in ön plana çıktığı bir zirve.
00:20:01Ama şu da var, ara seçimleri Cumhuriyetçiler kazansaydı belki biz orada daha dik oturan, daha fazla konuşan, daha fazla poz
00:20:10kesen bir Trump görecektik.
00:20:13Ki Trump'ın ara seçimi yani Cumhuriyetçilerin kaybetmesi aslında Putin'in de biraz yüzünü düşürdü.
00:20:21Çünkü o kadar batı ambargosunu getiren aslında demokratlardı.
00:20:25Ve demokratların yeniden Amerika'da işte yasama sistemini kontrol edecek olması Şii'yi sevindirirken,
00:20:35Ben özellikle bu işte Trump'ın bir sabah uyandım ve gümrük vergilerini arttırdım kararı artık kolay kolay çıkmayacak.
00:20:42Ama Putin'in beklediği yumuşama ebareleri işgale rağmen işte Rusya'yla iş yapma ihtimali de bence demokratların yasamadaki gücü itibariyle
00:20:54sona eriyor.
00:20:55Yani çok çok enteresan Trump'ın girmediği bir seçimde Trump'ı temsil eden Cumhuriyetçilerin kaybetmesi aslında bu bir başkanlık seçimi
00:21:07değildi.
00:21:07Kaybetmedi dedin zaten.
00:21:09Benim resmim olsaydı öyle olmazdı diyor.
00:21:10Kendince haklı bir şey diyemeyiz şimdi.
00:21:12Test edilmemiş bir şey bu.
00:21:14Evet çünkü kendisi girmedi seçime ve biz işte Trump'ı meydanlarda gezip Cumhuriyetçiler için oy isterken de çok fazla görmedik.
00:21:22Çünkü fakat Amerika'daki sistemden Türkiye'de birkaç tane yere gitti.
00:21:26Çok nadir kendisine çok yakın olan eyaletlere gitmeyi tercih ettim.
00:21:30Çünkü Amerika'da tam böyle parti başkanlığı sistemi bizdeki gibi değil çok daha farklı bir yapı var o yüzden öyle olmuyor.
00:21:35Zaten parti başkanı da değil.
00:21:37Bir de memleket çok büyük yani o memleket çok büyük bir memleket o yüzden yetişemiyorsun da zaten birçok yer.
00:21:43Son olarak ben şunu eklemek isterim.
00:21:46Benim bir diğer gördüğüm şey uluslararası ceza mahkemesine üçü birden parmak salladı.
00:21:51Evet.
00:21:51Bence bu çok komikti.
00:21:53Hani dünyada bir kural uluslararası hukuk değil.
00:21:57Hani güçlülerin hukukunun devam etmesi gerektiğini deklar ettiler.
00:22:02Bence o kararla.
00:22:04Çünkü uluslararası ceza mahkemesi Putin'i yargılıyor Ukrayna'dan dolayı.
00:22:10Ama bu üç ülkenin üçü de Roma statüsüne taraf değiller.
00:22:15Ve uluslararası adalet divanının aldığı ve alacağı kararlardan da memnun değiller.
00:22:20Bakın bu Birleşmiş Milletler reformu çıkışı bence uluslararası hukua reform adı altında bir baskıya dönüşebilir.
00:22:29Keza Çin özellikle son dönem hem Tibet hem Tayvan hem Doğu Türkistan üzerine yapılan haberlerden oldukça rahatsız.
00:22:40Araştırmalardan, Birleşmiş Milletler raporlarından oldukça rahatsız.
00:22:45Keza Amerika Birleşik Devletleri'nin önünde de doğru veya yanlış bir devlet başkanını operasyonla alıp Amerika Birleşik Devletleri'ne hapsetmek
00:22:57gibi bir durum var.
00:22:58Venezuela devlet başkanını kaçırıp tutuklamak gibi uluslararası hukuk açısından bir devlet başkanının bir durum olmadan alıkonulması görülmüş bir örnek değil.
00:23:11Ve bu üçünün de bence ortaklaştığı sıkıntı uluslararası hukukun varlığı gibi görünüyor.
00:23:18Yani hukuku bizim istediğimiz taraftan mı, bize uygun bir şekilde mi hareket ettirin?
00:23:24Tabii onlar şunu söylüyor.
00:23:25Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi var çünkü tüm egemen devletler eşit değildir.
00:23:31Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda eşittir ama onun üzerinde bir BMGK vardır.
00:23:36Ve uluslararası hukuk da BMGK üyelerinin çıkarlarını korumak zorundadır gibi bir anlam ifade ettiğini düşünüyorum.
00:23:46Yani haklının hukukunun değil, güçlünün hukukunun savunulması gerektiğini vurgulayan bir açıklama UCM'ye parmak sallamak ki ardından bence uluslararası adalet
00:23:58divanına da parmak sallayacaklardır.
00:24:01Orası çok önemli hocam bir de şu dikkatimi çekti. Ortak bir böyle bir araya gelip deklarasyonu birlikte açıkladılar mı? Ben
00:24:08onu görmedim. Öyle bir durum olmadı galiba.
00:24:11Öyle bir açıklama.
00:24:11Sessiz sedasız gittiler.
00:24:14Burada bu tip şeylerde görüşmeler daha çok aslında. Üst düzeyler konuşur elbette. Lider diplomasi de önemli artık günümüzde ama asıl
00:24:21görüşmeler hocamın söylediği gibi bir altta olur.
00:24:23İki altta olur. Bir tekanı bürokratlar da burada birbirleriyle görüşürler. Onların ne konuştuğu tabii ki aslında liderlerin ne konuştuğu birazcık
00:24:30daha önemli.
00:24:31Ama işte arada temel bir fark var. Bence bu görüşmenin en çok endişeli İsrail olmuştur. Niye?
00:24:38Çünkü hani benim hocam da bilir yıllardır benim tekrar 3-5 tane hikaye vardır. Onlardan bir tanesi de hep şudur.
00:24:43Amerika'da artık dönecek İsrail karşılaştı. Başka çaresi yok. Yok diyordum hep.
00:24:46Çünkü kamuoyunun görüşü çünkü demokratik bir ülke olduğu için Amerika görece diğerlerine nazaran çok daha demokratik en azından diğer ikisine
00:24:53nazaran kamuoyunun ne düşündüğü önemli.
00:24:56Kamuoyuda artık Amerika'da son anketler gösteriyor ki düşünün Amerika'daki en İsrail yalnız kesim cumhuriyetçi erkekler.
00:25:02Orada bile 14 puan Filistin yalnızsı yani şeyde.
00:25:06Öyle olunca da ne oluyor?
00:25:08İster istemez artık siz İsrail'i bu kadar savunamaz hale geliyorsunuz.
00:25:12Artık Amerika-İsrail ilişkilerinin toptan komple değiştiği bir döneme geliyoruz.
00:25:17İsrail kendine yeni ortaklar aramaya çalışacak.
00:25:20Bölgede tutulabilmek için.
00:25:21Ki zaten Netanyahu'nun bu katliamları yapması sebebi de oydu.
00:25:25Çünkü bu saat hep tiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktiktikt
00:25:47Sosyal medyanın gelişmesi, vatandaş gazeteciliği vs. vs.
00:25:50Hep aynı şeyi tekrar ediyormuşum gibi oluyor ama konu geliyor.
00:25:53Aslında sebebi şeydi.
00:25:56Bütün bu zamanın dolmasıydı.
00:25:58Şimdi zaman da dolduğu için aslında çok net bir şekilde şunu görüyoruz.
00:26:03Ciddi bir endişe var.
00:26:05Tabii Çin-Rusya gerilimi de var.
00:26:08Rusya-Avurpa gerilimi de var.
00:26:11Çin-Amerikan gerilimi var.
00:26:14Gerilimlerle devam edecek.
00:26:15Hocamın dediği gibi zaten aslında bir kaos anlaşığı içerisindeyiz yani.
00:26:19Güvenlik konseyi yapısında reform edilme ihtimali ben çok gerçekçi görmüyorum açıkçası.
00:26:26Hep konuşulur.
00:26:26Hatta ben hatırlıyorum yani küçük çocuklardık tabii o zaman da.
00:26:31Orta okul lisedeyken bile biz Soğuk Savaş bittikten 5 sene sonra 90'ların ortasında
00:26:38Almanya'yla Japonya'ya gidelim acaba güvenlik konseyinin daim üyesi yapsak diye konuşmuyordu.
00:26:44Yaptılar mı? Yapmadılar.
00:26:46Yani güç paylaşımını niye kabul etsin ki insanlar?
00:26:50Yani niye Amerika, Çin ve Rusya?
00:26:53Hatta Fransa biraz piyangodan o 5. olarak eklenmiş.
00:26:56Niye kabul etsin ya?
00:26:57Bir de şöyle bir şey var ya hocam hani veto edilmeyen bazı meseleler olabiliyor.
00:27:04Hani ben çekimser kalayım, oylama çoğunluk ve karşılıklar.
00:27:08Ama İngiltere'de mesela hiçbir şey veto etmedi bugüne kadar.
00:27:11Tabii şimdi iki tane batı kanadından da üyenin eklenmesine Çin'in ve Rusya'nın nasıl bakacağı meselesi var.
00:27:18İşte 90'lar da daha kuvvetsizken hem Çin hem Rusya.
00:27:21Bu Yeltsin döneminde ve Çin'de hala şeyken eski Çin'ken öyle söyleyelim.
00:27:27Almanya'yla Japonya'ya ekleseymiş Amerika şu an kardaymış.
00:27:30Bu konuda çok haklısınız hocam.
00:27:33Zaten 2000 sonrası artık Çin'in tam anlamıyla ben de liderim dediği.
00:27:39Hatta 2010 filan da yani.
00:27:41Üyesi ama Rusya açısından da zaten gündem soğuk savaş sonrası Putin öncesi ve sonrası.
00:27:47Yani şunu aklımıza getirelim.
00:27:49Yugoslavia savaşı Putin'den önce oluyor.
00:27:52Veya işte bugün Kosova 100'den fazla ülke için bağımsız bir devlet.
00:27:58Türkiye Cumhuriyeti de tanıyor.
00:28:00Kişisel olarak benim için de öyle.
00:28:01Ama uluslararası hukuka göre bir Sırbistan toprağı.
00:28:04Çünkü Birleşmiş Milletler'de hala 1244 sayılı kararda.
00:28:08Yani o da Çin'in müdahalesiyle.
00:28:13Çünkü Rusya bunu akıl edemiyor.
00:28:15Evet orada bir insanlık dramı var ama bir şert düşüyor.
00:28:19Kosova Sırbistan'ın ayrılmaz bir parçasıdır ve toprağıdır diye şert düşüyor Çin.
00:28:25Ve bu 1244'ü aşamıyorlar.
00:28:28Yani Putin'in zaten sürekli atıf yaptığı Ukrayna savaşına girerken de atıf yaptığı Gürcistan'la savaşa girerken de atıf yaptığı
00:28:36Putin.
00:28:36Sovyetlerin çöküşünden kendi başkanlık olduğu döneme kadar ara dönemi Rusya ihanet dönemi olaraktan görüyor.
00:28:45Ki zaten o dönem ortaya çıkan oligarkların neredeyse %90'ının içinden geçti diyebiliriz.
00:28:51Yani Rusya da sermayede ciddi anlamda Putin'den sonra Putin güç kazandıkça el değiştirdi.
00:28:58Şimdi sermayeden bahsediyorum.
00:28:59En meşru Abramov'un kaçak yaşıyor bir husus.
00:29:01Yani bu noktada zaten temel mesele küresel ticaretin tıkanma meselesi.
00:29:08Acaba Trump'ı buraya gitmeye götüren şey Trump belki başkanlık dönemi son dönemi ama bir sonraki adayında aslında garantörü olmuş
00:29:20olacak Cumhuriyetçilerin.
00:29:22Ve işte Amerika'da en fazla işte soğuk savaş sonrası en yüksek pompa fiyatını ödeten Amerikan başkanı olarak anılmak isteyecekti.
00:29:33Amerika'daki mesela pompa meselesi zaten sandığı pompa etkili.
00:29:35Zaten ara seçimi de kaybettiren bu enerji fiyatları oldu.
00:29:40Çok mu önemli hocam ekonomi orada?
00:29:41Ya ekonomi çok önemli dediğim gibi özellikle pompa.
00:29:43Çünkü yani biliyorsunuz şimdi bizdeki sistem mesela bizim mesela çok gelişmiş belki de dünyanın hiçbir yerinde olmayan bir otobüste seyahat
00:29:50imkanı var.
00:29:50Şeyleri arası otobüsten bahsediyorum.
00:29:52Herhalde de çok ülkede indim indim otobüse Türkiye'deki gibi hiçbirinde dondurma ikram etmiyorlardı.
00:29:58Veya işte bir takım başka isimlerini söyleyelim.
00:30:01Reklama geliyoruz ama bisküvetler falan ikram etmiyorlardı.
00:30:04Çok konforlu ve iyi bir yolculuk imkanı var mesela.
00:30:06Hiçbir yerde yok.
00:30:07Avrupa'da yok.
00:30:08Amerika'da yok.
00:30:09Bunları biliyoruz.
00:30:11Veya işte tren sistemi Türkiye'de gene daha da gelişmesi lazım bu arada ama gene eskene zaman fena değil filan.
00:30:18Fakat Amerika'da aşırı arabaya bağlı bir hayat var.
00:30:20Bir de ülke çok büyük.
00:30:21Yani yürek mürek de bir yerde gidemiyorsunuz birçok yerde.
00:30:24İşte New York'ta filan değilseniz.
00:30:26O yüzden de benzin fiyatı direkt herkesin hayatını her gün olarak etkiliyor.
00:30:30Her saniye etkiliyor.
00:30:32O yüzden de bir de şu var.
00:30:34Sonuçta refah ülkesi orası yani insanlar refah vererek ve çok da uzun süre çok da ciddi refah içinde yaşadırlar.
00:30:39Sadece Amerika Birleşik Devletleri için değil Kuzey Amerika artı Batı Avrupa için geçerli.
00:30:43Fakat Avrupa artık kayboluyor.
00:30:45Özellikle bu ülkelerdeki özür dilerim orta sınıfın refah kayboluyor.
00:30:50Tabii Amerika'dan bir eksiliyorsa Avrupa'dan iki eksiliyor.
00:30:53Yani.
00:30:54Böyle olunca da ne oluyor?
00:30:56Bir de şöyle bir şey var.
00:30:57Şimdi daha büyük ülkelerde bu işi düzeltmek daha zor.
00:30:59Şimdi Türkiye'nin nüfusu 25 milyon olsaydı bu topraklarda bazı şeyler çok daha hızlı düzelebilirdi.
00:31:0530 milyon olsaydı.
00:31:07Ama niye İskandinavya bir şekilde batmıyor çıkmıyor?
00:31:10Çünkü 7 milyon altı öyle nüfuslarla işe döndürmek kolay yani.
00:31:15Bizim nüfusun azalmasına değil çoğalmasına ihtiyacım var.
00:31:18Hayır ben bunu teşvik etme için söylemiyorum zaten.
00:31:21Nüfusun yaşlanması da berbat.
00:31:22Yüksel yaşımız daha da kötü.
00:31:24Ama sonuçta bu da bir gerçek.
00:31:26Yani 75-80 milyonu veya 85 milyonu artık kaç kişi isek şey yaparak düzeltmemiz gerekiyor.
00:31:34Amerika'daki nüfus 400 milyona da 350'nin üzerinde en azından.
00:31:38Bu da ciddi bir şekilde şeyi zorluyor.
00:31:40Bir de Trump'ın şahsızlığı şu oldu.
00:31:42İlk döneminde gerçekten Amerikan ekonomisini belki de yani 100 yıldır falan olmadığı kadar iyi bir hale getirmişken biliyorsunuz Çin virüsü
00:31:51başladı.
00:31:53Ve bununla beraber de ekonomi kötüye gitti.
00:31:55Yani düşünün öyle istatistikler var ki mesela işte Afrikan ne diyor Afrikan Amerikan.
00:32:00Afrika kökenli Amerikalılar da zenci deyince kızıyorlar o yüzden.
00:32:02Hocam çok özür dilerim.
00:32:03Acaba bu toplantıda Trump Çin virüsü mü demiştir, Covid mi demiştir?
00:32:07Evet mesela.
00:32:09Bilmiyorum ben hep Çin virüsü diyeceğim yani.
00:32:11Bence Trump orada Covid demişti.
00:32:13Hocam şimdi ben siyasi ithalatçı olduğum için bunların hepsi İspanyol gribi biliyorsunuz.
00:32:17Nereden çıktıysa onun adı söylenir.
00:32:19Oradaki Çinli abi de işte yarasayı yedi öldü ve hepimiz bir buçuk sene evde kapalı kaldık.
00:32:24O yüzden onun adı Çin virüsü yani.
00:32:25Trump'ın da dediği gibi ne diyor?
00:32:27It's from China diyor yani.
00:32:28Çin'den çıktığı için Çin virüsü diyoruz.
00:32:31Ve bunun devamlılığında da ciddi bir aslında şeyi göreceğiz.
00:32:36Problemli ilişkiler devam edecek.
00:32:38Yani gene aynı şeye bağlayacağım ama bu ilişkilerin toparlanma ihtimali zor.
00:32:41Peki hocam onların kurduğu yani en azından bir araya geldiği bu dünya düzeninde Türkiye Cumhuriyeti nereye neye göre konumlanmalı?
00:32:52Avrupa neye göre konumlanmalı?
00:32:53Mesela bugün Bahçeli dedi ki orada Türkiye'de olmalıydı dedi.
00:32:57Bu çeşitli destekliyor musunuz?
00:32:59Tabii ki bizi ilgilendiren yani devlet memuradaki kastı şu bizi ilgilendiren ne?
00:33:03Yani bizi ilgilendiren kısmı Türkiye.
00:33:04Şu an işte Türkiye'de tabii ki bunun arkada bu üçü kadar kuvvetli değil ama Türkiye kesinlikle ve kesinlikle bölgesel bir
00:33:10güç.
00:33:11Ve hani yani Rusya'nın şu halini gördükten sonra nükleer silahları bir kenara koçak olsak tabii ki.
00:33:17Yani Rusya Türkiye'den daha kuvvetli bir devlettir demek de öyle çok kolay bir iş olmaz bence.
00:33:22Yani onu da söyleyelim.
00:33:23Tekrar söylüyorum nükleer silahları ayırt ettikten sonra işte nükleer olduğu için elbette Rusya daha kuvvetli bir devlet.
00:33:29Ama Türkiye bölgesel bir güç.
00:33:31Yani Orta Doğu'da biz şunu gösterdik bir kere.
00:33:34Suriye'de olanlardan sonra özellikle.
00:33:36Başka yerlerde var ama en spritiz görünük olarak Suriye'yi vermek lazım.
00:33:38Türkiye'nin istemediği bir şeyi kolay kolay artık Orta Doğu'da ve Balkanlar'da yapamazsınız.
00:33:46Hocam burada Rusya ev sahibinin arkadaşı pozisyonundan mı oradaydı?
00:33:52Ya ben öyle olduğunu düşünmüyorum ya.
00:33:54Birçok kişi onu söylüyor.
00:33:55Ama burada bir üçlü zirveydi ya bu.
00:33:57Yani aslında şu ortaya çıkıyor.
00:34:02Ya şöyle düşünün.
00:34:03Yani şöyle diyeyim mesela bu sizin metafora devam ettirmek gerekirse.
00:34:07Çok ağır bir misafiri ağırlarken küçük kardeşini de çağırıyor yardım etsin diye.
00:34:13Ama küçük kardeşi de çok iyi davranmıyor misafirin yanında ve bu da küçük kardeşi biraz üzüyor.
00:34:18Şimdi Putin dediğimiz adam da maskülen maço bir adam.
00:34:21Ayılarla geziyor, bilmem ne, üstü çıplak dolaşıyor filan.
00:34:24Otoriterli liderlerin hepsinde, Putin gibi çok otoriterli liderlerin hepsinde bu eğilim vardır.
00:34:29Fakat burada bozuluyoruz.
00:34:30Bir surat ifadesi var.
00:34:32Belki veriler ekranı.
00:34:33Hiç memnun değil ve ben de şunu biliyorum.
00:34:37Hani tabii Putin Allah ömürlerse, vermesin de olur benim için çok problem değil.
00:34:41Verilse ama Putin bunu unutmaz.
00:34:44Yani hani Putin'in bunu unutmayacağına ben adım kadar eminim.
00:34:48Bir fırsatını bulursa.
00:34:49Meshur koridorda bekletir şeyi.
00:34:51Putin bunu şey yapar.
00:34:52Yapsın da bu arada arkasında.
00:34:53Hayat-ı Bektif'e Putin'in arkasındayım herhangi bir konuda.
00:34:56Putin de yapsın bunu ben Putin'i destekliyorum.
00:34:59Çünkü şöyle bir şey var.
00:35:00Bakın ne olursa olsun şu önemli.
00:35:02Bizim bölgemizden ne kadar uzaklaşırsa problemler,
00:35:05Türkiye için o kadar iyi.
00:35:06O kadar Türkiye'ye alan açıdır.
00:35:08Yani mesela işte Tayvan diyorlar, Japon denizi diyorlar, Aslı diyorum ne kadar güzel.
00:35:11Bir Orta Doğu konuşmuyorum, bir Balkanlar konuşmuyorum, bir Ukrayna konuşmayalım ki,
00:35:17yani konuşmuyorum derken konuşmak istemediğimden değil.
00:35:20Fakat hani büyük konular dünya körenin başka tarafına kaysın ki,
00:35:26Türkiye'de biraz rahat hareket edebilsin.
00:35:28Kendi uluslararası işlerini daha rahat dizayn etsin.
00:35:31Daha kolay git gel yapsın, al ver yapsın vesaire.
00:35:33Bunun da olması için, dediğim gibi, mesela Rusya ile Çin bir krize girsin,
00:35:40biz de işte uzakdoğu uzmanları çıksın konuşsun.
00:35:43Çince, Japonca bilen insanlar, yani bizim yerimizde daha iyi olur.
00:35:47Hocam bir fark etmişiz ki herkes uzakdoğu uzmanı.
00:35:49Ha tabii Türkiye'de 3 gün sonra herkes,
00:35:52işte bir kere Japonya'ya bir hafta gitmiştir,
00:35:54o yüzden uzakdoğu uzmanıyım diye televizyon çıkar.
00:35:56Ama Çin'in ciddi bir uzakdoğu uzmanı yetiştirme programı var.
00:35:59Hocalarımızı davet ediyorlar, gezdiriyorlar, cami gösteriyorlar,
00:36:05namaz kılınmıyor ama anlatıyorlar işte cami.
00:36:07Maalesef Çin, çünkü Türkiye'de bir kitap yazıldı,
00:36:10evet Çin'le ilgili konuşuyorlar, bunu da söylemek lazım.
00:36:12Doğu Türk Üster'e Seyahat isimli,
00:36:14yazarın ismini hatırlayamıyorum ama çok önemli bir kitap.
00:36:16Türkiye'de çok da iyi sattı bu kitap.
00:36:18Onun akabinde Çin'de propaganda yapmak için gerçekten
00:36:22birçok akademisyen, birçok gazeteciyi defaatle şekilde şeye çıkardı, çağırdı Çin'e.
00:36:27Çin'de bedava yedirdi, içirdi, gezdirdi.
00:36:29Doğu Türkistan'la ilgili özellikle bir takım yalan şeyleri gösterip
00:36:33insanları geri yolda ve propaganda yaptırdı.
00:36:35Bir de komik tarafı şu oldu Emrah Bey,
00:36:37belki konuyla çok bağlantılı değil ama Türkiye'nin meselesi açılınca,
00:36:40Çin hem bir taraftan kendi propagandasını Türkiye'de yapmaya çalışıyor,
00:36:45hem de biliyoruz ki Çin'de büyük bir internete erişim kısıtlaması var.
00:36:49Hem de Çin Komünist Partisi kendi internet trolleriyle
00:36:52Twitter'da Türklere hakaret ediyor.
00:36:54Evet, bu arada böyle bir şey var.
00:36:55Twitter'da son bir hafta on gündür böyle bir mesele var.
00:36:57Bu yaklaşık bir ay devam etti.
00:36:59Hatta Twitter'da işte Çin-Türk savaşı diye gündeme geldi.
00:37:03Çin'de Twitter'a girmek yasak.
00:37:05Sadece devletin izniyle VPN'lere de erişilemiyor.
00:37:12Yani biz biliyoruz ki Komünist Parti trolleriyle Çin devleti
00:37:15bir ay boyunca sosyal medyadan Türklere hakaret ettirdi.
00:37:19Biz bunu gördük, yaşadık.
00:37:21Yani alttan hakaret, üstten de davet edip ilişkilerimizi geliştirmeliyiz diyen bir Çin var.
00:37:29Bunu da hatırlatmak.
00:37:30Niye yapıyorlar?
00:37:31Bunu neden yapıyorlar kısmı?
00:37:34Bir, işte Doğu Türkistan meselesi.
00:37:37İki, son dönem işte Türk dizilerinin,
00:37:39işte neredeyse hepsinde tarihi dönem dizilerinde
00:37:43gerçek veya gerçeklik dışı insanların da hassasiyetinde ki bütün diziler kurgudur.
00:37:50İşte bir Doğu Türkistan vurgusu eklendiği zaman
00:37:53her diziye bir Doğu Türkistanlı, bir Uygur türkü eklendiği zaman
00:37:57Çin'in yapamadığı, yumuşak bir şeyini
00:37:59bir şekilde bizim çoğumuzu çok da beğenmediği bende dahil olmak üzere
00:38:03diziler becerdi yani gerçekten.
00:38:05Hatta zaten bu dizilerin de artık şey diyorlar yani Türkiye'de yenileniyor ama aslında
00:38:08çoğu başka pazarlar için yenileniyor.
00:38:11Yani ben işte daha kaç sene evvel,
00:38:13yüz sene olmuş, on beş sene falan evvel neredeyse
00:38:15yüksek lisansa gittiğim zaman
00:38:17İngiltere'de Arap arkadaşlar orada şey diyordu,
00:38:19şimdi şöyle bir dizi var, Gümüş diye bir dizi varmış.
00:38:22Mesela ben ilk defa onlardan da dedim, ben bilmiyordum.
00:38:25Yani çoğunu izlemediğimiz,
00:38:26ya tamam Kurtlar Vadisi falan seyrettik tabii ama
00:38:28çoğu dizileri seyretmediğimiz dizileri
00:38:30Orta Doğu'da seyrediliyor bugün.
00:38:32Şu an mesela ben
00:38:34bir Türk dizi çok da takip etmiyorum.
00:38:36Bir dizi de takip etmiyorum gerçi de.
00:38:37Hibrit güç dediğimiz nokta sadece konvansiyonel güç değil,
00:38:40kültürel güç, kültürel diplomasi oldukça önemli.
00:38:44Bir Amerika olamayacak olmasının sebebi o Çin'in zaten.
00:38:48Dil çok zor.
00:38:49Şimdi İngilizce o kadar basit bir dil ki,
00:38:52yani hani çok aşırı basit bir dil.
00:38:55Almanca'dan kolay, Fransızca'dan kolay, İtalyancı'dan kolay,
00:38:59hepsinden kolay.
00:39:00Türkçe'den zaten çok kolay, Türkçe çok zormuş.
00:39:03Bilmiyorum biz tabii.
00:39:04Anamızdan babamızdan öğrendiğimiz için bize kolay geliyor da.
00:39:06Son 20 yıldır Türk dizilerinin gördüğü ilgi
00:39:09ve bu Türk dizilerine
00:39:11ufak ufak Çin'le ilgili
00:39:14meseleleri ekleniyor olması
00:39:16Çin tarafını ciddi,
00:39:17rahatsız etmiş.
00:39:18Takip ediyorlar.
00:39:19Şu programı da takip ediyorlar, inanın ya.
00:39:21Ben listede bir ekstri daha yedim bu akşam mesela.
00:39:24Çünkü şu var, dünyada herhangi bir ülkeye
00:39:27Çin devleti giriş yaptığı zaman
00:39:29insanların aklına Çin'in nükleer silahları,
00:39:33Çin'in kendi ülkesinde uyguladığı
00:39:36insan hakları, ihlalleri gelmiyor.
00:39:38Kucaklarında bir peluş panda ile
00:39:40işte orada otomobil fabrikası açıp
00:39:43yine peluş pandalarla
00:39:44insanlarda sempati üretmeye çalışan bir devlet.
00:39:48Çinlileri de tanımıyor.
00:39:49Yani mesela bir Çinli ile bir mutfak paylaştılar
00:39:51bir hafta falan ortalama bir Türk insanı.
00:39:53Bir daha hiçbir Çinli'yi görmek istemez yani.
00:39:55Hijyen meselesi ciddi sıkıntı Çinlilerde.
00:39:58Hani onu da bir mutfak paylaştımış
00:40:01çünkü bir 6 ay kadar
00:40:01bir Çinli ile
00:40:03bir Çinli'nin de dahil olduğu 3-5 kişiyle
00:40:05yani facia.
00:40:07Şunu söylemek lazım.
00:40:09Bir de Çin çok problemsiz gösteriliyor bizim medyada.
00:40:11Madem Çin konusu açıldı.
00:40:12Kusura bakmayın ama buradan devam edelim.
00:40:14Normalde televizyonda konuşulmayanları
00:40:15biz perşembe geceleri genelde konuşuyoruz.
00:40:17daha değişikçileri millet aynı şeyleri dinlemesin diye
00:40:19Çin'in de çok fazla problemi var aslında.
00:40:21Amerika'nın bir avantajı şu.
00:40:23Bismarck'ın da dediği gibi
00:40:26bizim komşularımız Fransa ile Rusya
00:40:27Amerika'nın komşusu balıklar diyor ya
00:40:29aslında mesele bu.
00:40:30Amerika'nın komşusu yok yani.
00:40:32Amerika'yı tehdit edebilecek güçte bir komşusu yok.
00:40:34Kuzeyde Kanada var.
00:40:35Gerçi Kanada ile Amerika sadece bir kere savaşçı
00:40:37ve Kanada Amerika'yı yenmiş ama
00:40:38o kadar büyük ve ciddi bir savaş değildi.
00:40:41Güneylik komşusu da
00:40:42neredeyse tamamen Amerika'ya bağımlı olan
00:40:44Meksika zaten.
00:40:47Fakat
00:40:48Çin'de kaldı ki orada da
00:40:50aslında onu mesela konuşmak lazım.
00:40:52El Salvador'daki o
00:40:52Arap asıllı adamın adı neydi?
00:40:54Haiti'de mesela çok büyük bir operasyon yapıyor.
00:40:56Bukele.
00:40:57O Haiti'deki
00:40:59o operasyon mesela muazzam başarılı gidiyor.
00:41:01Bukele onu da becerdi adam.
00:41:03Ben anlamadım.
00:41:04Bütün Orta Amerika'ya herhalde nizam getirecek.
00:41:07Fakat Çin'in çok fazla komşusu var ve çok fazla problemi var.
00:41:11Mançurya'da başka etnik gruplar var.
00:41:13Yani Çin'e yakın ama problem çıkartan.
00:41:15İç Moğolistan meselesi var.
00:41:17Moğolistan'a bir sürü Moğol.
00:41:19Moğolistan'ın böyle bakıyor ama
00:41:20Moğolistan'da yaşamıyorlar.
00:41:21Yani hemen sınır tarafında.
00:41:23Doğu Türkistan meselesi zaten
00:41:24hepimizin malumu
00:41:25soykırım istiyorsak
00:41:27en az Filistin'deki kadar
00:41:29Filistin'e aşağı kalmıyor bir soykırımda
00:41:30Doğu Türkistan'da yaşanıyor.
00:41:32Tibet'te çok ciddi problemler var.
00:41:34Dalai'lam'a biliyorsunuz
00:41:35kendi ülkesine bile giremiyor.
00:41:37Her şeye karşılar.
00:41:38Hindistan'la çok ciddi sınır çatışma.
00:41:41Bu arada fiziki
00:41:42birbirlerine ateş etmeli falan yani.
00:41:44Hani böyle sınır çatışmaları yaşıyorlar.
00:41:45Ateş etmemeli hocam.
00:41:47Peki bu kadar sorunu varken
00:41:48nasıl güçlü olabiliyor mesela hocam?
00:41:51Bu kadar sorun.
00:41:51Çünkü otoriter şey var.
00:41:52Şimdi sizi alıyor mesela.
00:41:54İşte siz diyelim
00:41:55Türkiye önünden gidilir mesela.
00:41:56Siz diyelim Karamanmaraşlısız.
00:41:58Sizi alıyor.
00:41:59O an
00:42:00böyle canı istiyor birilerinin.
00:42:01O planlama yapanların.
00:42:02Diyor ki
00:42:03seni aldım diyor.
00:42:05Manisa'ya diyor.
00:42:07Kerezov fabrikasına verdim diyor.
00:42:10İntihar bile edemiyorsunuz.
00:42:11Ben de Alian Hoca sizi
00:42:12Manisa'ya sanacaklar.
00:42:13Yok.
00:42:15Yani böyle artık
00:42:16Manisa güzel bir yer ayırız hocam.
00:42:18Bence çok güzel bu arada.
00:42:19Ben çok severim yani.
00:42:20Kötü bir şey olduğu için söylemiyorum.
00:42:21Fabrikalı bir şehir aklıma geldi.
00:42:23Manisa geldi.
00:42:26Ağa gelip
00:42:27yani çalışma koşullarından ötürü
00:42:29insanlar intihar edemesin diye
00:42:30ağlar geliyorlar.
00:42:31Ya düşün fabrikalarını.
00:42:33Düşünün boş yerlerine.
00:42:34Merdiven boşluklarına falan ya.
00:42:35Öyle bir çalışma temposu.
00:42:37Köle gibi çalışıyorsunuz.
00:42:38Neredeyse hiçbir para kazanmıyorsunuz.
00:42:39Sizin yemeyiniz.
00:42:40İçerinizi veriyor.
00:42:41O kadar böyle.
00:42:41Bunu da Amerika rekabet edemez zaten.
00:42:44Çünkü şey var.
00:42:45Demokrasi var şey var.
00:42:46Yani Rusya Çin'de bir kıyaslama yaparsak
00:42:48Rusya dünyanın en demokratik ülkesi gibi kalıyor.
00:42:51Rusya İskandinav ülkesi gibi veya İsviçre gibi.
00:42:53Yani öyle demokrat Rusya şeyin yanında.
00:42:55Demokratik.
00:42:55Az demokratik.
00:42:56Hiç demokrasinin konuşulmadığı bir yer olarak.
00:43:00Zaten öyle bir iddiası yok.
00:43:00Biz çok demokratik bir ülkesi.
00:43:02Trump'ın bence en büyük üzüntüsü de bu.
00:43:04Trump da onlar gibi olmak ister miydi?
00:43:06Kesinlikle.
00:43:08Yani şöyle bir baktı.
00:43:09Dedi ki ben iki hafta önce saçma sapan bir seçim kaybettiğim.
00:43:12Bir de bunlara bak demiştir ya.
00:43:14Adamların seçim derdi yok.
00:43:15Şile Putin ne kadar iyi.
00:43:17Hiçbir zaman seçim kaybetmeyecekler.
00:43:19Ölene kadar devlet başkanı olarak devam edecekler.
00:43:22Belki de meydanlara heykellerini dikecekler diye.
00:43:27Hayıflanmıştır ki bunu daha önce de ifade etti.
00:43:29Ama bu normal.
00:43:30Bir devlet başkanı olsam ben de.
00:43:33Hani derim ya ben de diktatör olayım derim yani.
00:43:36Hocam çok tehlikeli bir şey o ya.
00:43:38Doğru.
00:43:39Alihan Hocam'ın bu tarz ne yazık ki otoriter eğilimleri var.
00:43:42Var.
00:43:42Demokrasi karşıtı olmuyor.
00:43:44Ben demokrasi karşıtı değilim.
00:43:45Ben hürriyetçi bir kişiyim ama çok demokrat da değilim.
00:43:48Onu da söyleyeyim yani.
00:43:50Coğrafyelerle alakası var.
00:43:51Orta Doğu coğrafyasında çok demokrasi de iyi değil ya.
00:43:54Samimi fikrim bu.
00:43:55Kişi hak ve hürriyetleri korusun hürriyetçi bir kişiyim.
00:43:58Ama demokrasi biraz lüks gibi ya bu topraklara.
00:44:00Süleyman Demirel demişti ya bu anayasa, yasalar biraz bizim şeyi aştı diye.
00:44:05Genel Türkiye için demiyorum.
00:44:06Genel bütün Ortada ve Balkanlar için.
00:44:08Çok demokrasi oldu ama problem çıkıyor ya.
00:44:12Kişi hak ve hürriyetleri korusun ama.
00:44:14En önemli mesele o.
00:44:15Bizde mesela, bizde demokrasi, pardon.
00:44:19Türkiye'de demokrasi çok fazla.
00:44:21Bence gereğinden fazla demokrasi var Türkiye'de.
00:44:23Ama bir yandan kişi hak ve hürriyetlerinde bazı sıkıntılar yaşanabiliyor.
00:44:27Yani aslında tam tersi benim istediğim düzen gibi var.
00:44:29Bakalım hayırlısı.
00:44:31Düzeliriz.
00:44:31Hayırlısı.
00:44:32Hocam bu şeyi az önce sormuştum.
00:44:34Türkiye nasıl bir konumlanma içerisinde olmalı?
00:44:37Avrupa ne yapmalı?
00:44:39Yani bu üçlü görüşme, dünyanın diğer ülkelerini ne oluyoruz biz?
00:44:44Nasıl konumlanmalıyız dedirtmiş midir sizce?
00:44:46Yoksa olmazsa adam bir görüşme.
00:44:47Özellikle bu tartışıldı Emrah Bey.
00:44:49Özellikle bu Türkiye meselesi önemli.
00:44:51Sadece Türkiye için değil.
00:44:52Artık biz şunu biliyoruz.
00:44:54Soğuk savaş sonrası işte o çift kutuplu dünya yok.
00:44:57Tek kutuplu denendi ve bence başarısız oldu.
00:45:02Ve şu an...
00:45:02Hala bir şansı var mı hocam?
00:45:04Bence yok hocam.
00:45:04Amerikan hala bu işi tek kutupa döndürme şansı var mı?
00:45:07Ben hocam, Trump'ın bir gece uyanıp,
00:45:11işte bütün kamuoyunun desteğini alıp,
00:45:14ölene kadar ben başkanım,
00:45:16ondan sonra damadım,
00:45:17damadından sonra oğlum hayırlı uğurlu olsun demesi lazım.
00:45:21İşte demokrasi lüks geliyor.
00:45:23Zaten kendisi şey dedi hocam,
00:45:25ben eğer burada seçimi kaybedersem İsrail'e giderim,
00:45:27orada seçilirim dedi.
00:45:29Yani işte problem şuradan çıkıyor tam manasıyla.
00:45:32Demokrasi Çin ve Rusya gibi ülkelerin karşısında
00:45:34sizi maalesef elinizi kolunuzu bağlıyor,
00:45:36güçsüz hale getiriyor.
00:45:38Gerçek bu.
00:45:39Bunu yaşamıyor mu şu an aslında?
00:45:40Amerika'nın yaşında en büyük problem o.
00:45:42Çünkü sizin memnun etmeniz gereken
00:45:43bir seçmen kitlesi var öyle veya böyle.
00:45:46Hocam bence mesele Amerika'nın yönetememesi değil.
00:45:50Bence mesele artık Amerika'nın,
00:45:52Çin'in veya Rusya'nın yönetmemesi gerektiği meselesi.
00:45:56Yani Amerika'daki sıkıntıdan öte,
00:45:58artık çok kutuplu bir dünya var.
00:46:01Türkiye gibi aktörler var.
00:46:03Veyahut işte bunun Avrupa'da,
00:46:05hiç kimsenin görmezden geldiği
00:46:08veya herkesin görmezden geldiği,
00:46:09Polonya gibi aktörler var.
00:46:11artık yeni aktörlerin
00:46:14gündemi belirleyebildiği
00:46:15ya hocam öyle diyoruz da bir dakika,
00:46:17bir dakika belirleyebildiği bir dünya var.
00:46:17Öyle diyoruz da aynı şeyleri biz
00:46:1918-39 arasında da yaşadık.
00:46:22Bir gün çıkıyordu Mussolini,
00:46:23tamam biraz karizmatik lider de
00:46:24şuydu o zaman şartlarına göre,
00:46:26bir şeyler değiştirebiliyordu.
00:46:28Veya işte Dorfus çıkıyordu Avusturya'da,
00:46:29bir şeyleri değiştirebiliyordu.
00:46:30Veya Franco çıkıyordu, değiştirebiliyordu.
00:46:32Hep sağdan örnek verdik ama,
00:46:33sol örnekler de var tabii ki.
00:46:36ama o zaman işte bir tane
00:46:37sosyalist devlet olduğu için
00:46:39diğerleri daha yoktu.
00:46:40O yüzden şey yapamayız.
00:46:41Ama yani bir sürü böyle
00:46:42değiştirme imkanı vardı,
00:46:43bir şey değişmedi ki,
00:46:43yine aynı şeyi yaşıyoruz.
00:46:45Hocam, siz benden
00:46:45fırsatını bulunca gücü
00:46:47siz benden daha fazlasına
00:46:49zamanın ruhuna da
00:46:50atıf yapan bir akademisyen
00:46:52siz yaşadığımız dönemin
00:46:54ruhunu da biraz dikkate almak lazım.
00:46:56Evet, tarihi geçmiş,
00:46:58tecrübe çok önemli.
00:46:59Ama içinde yaşadığımız zamanın
00:47:01ruhu artık işte
00:47:031945'i taşıyamıyor bence.
00:47:05yani o koltukta işte
00:47:06Fransızları, İngilizleri indirme
00:47:08evet önemli.
00:47:09Ama ben de aynı fikirdeyim zaten.
00:47:10Ama aynı şeylerin konuşulduğu
00:47:13bir dünyadayız.
00:47:15Yani aslında Emrah Bey'in
00:47:15Türkiye'nin bu dünyadaki yerine
00:47:18meselesi sadece Türkiye değil,
00:47:20Türkiye ölçeğinde
00:47:21birçok önemli aktör var.
00:47:22Güney Amerika'sından,
00:47:23Afrika'sına,
00:47:25işte Asya'daki devletlere
00:47:27ki bence işte Azerbaycan
00:47:28bugün işte Kafkasya'nın
00:47:30ki Asya ile Avrupa'nın
00:47:32geçiş noktasındaki
00:47:33en önemli bölgesel aktörlerden
00:47:35bir tanesi haline geldi.
00:47:37Bir 15 yıl, 20 yıl önce
00:47:39böyle bir şey hayal edemezdik ki.
00:47:41Aslında onların rahatsız olduğu,
00:47:43sürekli anlaşma zorunda
00:47:45anlaşmak zorunda oldukları
00:47:47yeni aktörlerin olması,
00:47:49aslında istedikleri şey
00:47:50bu aktörlerin hiç olmaması,
00:47:53gündemi kendilerinin belirleyebilmesi,
00:47:55işte Türkiye ile bir görüşmem gerekiyor
00:47:57meselesinin olmasını
00:47:59tabii ki de bu aktörler istemez.
00:48:01Çünkü bu minvalde çok daha
00:48:03kolay ilerlerler.
00:48:05Artık işte merkez-çevre ilişkilerinden,
00:48:08yarı-çevre ilişkilerinden,
00:48:09Wallerstein'ın tarif ettiği işte
00:48:12merkez ülkeler var ve çevre ülkeler var.
00:48:14İşte bazı ülkeler en fazla
00:48:16yarı-çevre olabilir,
00:48:18denkleminin dışında,
00:48:19bir çağda ve dünyada yaşıyoruz.
00:48:22Kimi zaman bazı ülkeler
00:48:24çok ön plana çıkıyor,
00:48:25işte Soğuk Savaş sonrası,
00:48:27Asya ülkelerinin bir anda
00:48:28pik yapması ama sonra
00:48:30yavaş yavaş dökülmesini gördük.
00:48:32Yani Japonya'nın
00:48:33niye 90'larda olacağını...
00:48:35Hocam gene neoklasik realist olarak
00:48:36gene sistemsel analize başladınız yani.
00:48:40Hayır hocam şunu demek istiyorum,
00:48:41zamanın...
00:48:42Sevgili hocam sizi çok seviyorum ama
00:48:43bu neoklasikliğiniz de
00:48:44beni şey yapıyor ya, üzüyor.
00:48:46Yani hocam sizin de bu
00:48:47otoriterliğe olan hayranlığını...
00:48:49Benimki otoriterlikim, ben gerçekçiyim.
00:48:51Ben eskursu realist olduğum için
00:48:52bunun olması gerektiğini düşünüyorum.
00:48:54Olan bu yani.
00:48:56Ben diyorum ki çok basit bir şekilde
00:48:58herkese söylediği gibi
00:48:58o Lord Palmerston'ın
00:49:00meşhur lafı.
00:49:01Hocam siz önemlisiniz.
00:49:03Eski usul realistler olmasa
00:49:04yeni usul realistler olmayacaktı.
00:49:07Daktilolar olmasa
00:49:08bilgisayarlar olmayacaktı hocam.
00:49:09Hatta sizin de o klasikler
00:49:10hiç olmayacaktınız.
00:49:11Hocam siz de onun için
00:49:13daktiloyu artık bırakmanın
00:49:14vakti geldi hocam.
00:49:16Ya işte ben şunu söylemeye çalışıyorum.
00:49:17Bisikletleri bırakmanın vakti geldi.
00:49:19Size göre bisiklette.
00:49:20Hiç dönüp dönüp
00:49:21sistem yok.
00:49:23Sistem yok işte.
00:49:24ona anlatmaya çalışıyorum.
00:49:24Hocam bir sistem yok.
00:49:26Olmayan sistemde
00:49:27sistematik analiz yapmaya çalışıyorsunuz.
00:49:29Hocam ben
00:49:29bir şey diyeceğim.
00:49:32Ben yayına başlarken
00:49:33üstadım
00:49:34uluslararası ilişkilerdeki
00:49:36anarşiden bahsedeyim.
00:49:37Söyledi hocam.
00:49:38Ondan sonra sistematik analiz
00:49:39yapmaya çalışıyorsunuz hocam.
00:49:40Bir sistem olmadığını
00:49:40sistem varmış gibi
00:49:42davrananları
00:49:44dinlemememiz gerektiğini anlatmayalım.
00:49:45Ama şu an yaptığınız analiz
00:49:46sistematik analiz.
00:49:47Ben de diyorum ki
00:49:47böyle bir sistem yok zaten.
00:49:49Bunların da bu sistemde
00:49:50hala 45'teki gibi
00:49:52yeri yok.
00:49:53Eğer bir
00:49:54sistem varmış gibi
00:49:55davranıyor varsa
00:49:56varmış gibi
00:49:57davrandıkları sistemde
00:49:58Türkiye gibi
00:49:59yeni aktörler var.
00:50:01Yeni aktörler çıkıyor.
00:50:01Ve bu
00:50:02gerçekliği kabul etmek zorunda var.
00:50:04Bu gömleğin dar geldi.
00:50:04Zaten tartışması bir gerçek.
00:50:06Bu gömle çok uzun zamandır
00:50:07dar geliyor bu arada.
00:50:08Soğuk savaş
00:50:08zamanında idare etti.
00:50:10Ama Soğuk savaş
00:50:12bittiğinden beri
00:50:13Sovyetler
00:50:13veya demirperle
00:50:14çöktüğünden beri
00:50:15çok şükür.
00:50:15İyi bir gelişme.
00:50:17çok ciddi bir şey
00:50:18var.
00:50:20Problem var yani.
00:50:21Bu belli.
00:50:22Bunun çözülebilirliği yok.
00:50:24Ama
00:50:24bunun alternatif bir
00:50:26çözümümüz de yok.
00:50:27Bakın bunlar
00:50:2850 tane şey denendi.
00:50:30İttifaklar sistemi
00:50:30denendi.
00:50:31Değil mi?
00:50:32Bu kaosu bastırmak için.
00:50:33Bismarck gibi
00:50:34belki dünya tarihinde
00:50:35yaşamış en zeki adam.
00:50:36Belki de.
00:50:37Hani veya
00:50:38modern tarihte
00:50:38diyelim yaşamış
00:50:39en zeki adam.
00:50:41Öldüğü an
00:50:41neredeyse
00:50:42veya öldü demiyorum
00:50:43yani işte
00:50:44yeni gelen kral
00:50:45adamı kovduğu zaman
00:50:46Alman İmparatoru
00:50:475 sene içinde
00:50:48dünya birbirine girdi.
00:50:50Napolyon'dan sonra
00:50:51belki en zeki diplomatlar
00:50:53materniğiyle
00:50:53talerant oturdular
00:50:54bir sistem yapmaya çalıştılar.
00:50:56Gene işlemedi.
00:50:57Milletler Cemiyeti gibi
00:50:58herkes daha
00:50:59demokratik aslında
00:51:00bakın
00:51:00Milletler Cemiyeti gibi
00:51:01şunu konuşmak lazım.
00:51:03Birlik Milletler'in
00:51:03daha demokratiği aslında
00:51:04Milletler Cemiyeti.
00:51:05Çok daha demokratiği.
00:51:06Ama ne olur?
00:51:07Zorunlu üye olma
00:51:08koşulu yok.
00:51:09Zorunlu üye olma
00:51:09koşulu yok.
00:51:11alırken herkesi oyluyor.
00:51:13Şey yok.
00:51:14Veto hakkı yok
00:51:15vesaire.
00:51:15vesaire.
00:51:16E ne oldu sonra?
00:51:17Dünya tarihinde en büyük
00:51:18savaşı çıktı.
00:51:19Dünyada en çok insanın
00:51:20öldüğü şey oldu.
00:51:20En demokratik şeyin sonunda.
00:51:22Yani evet
00:51:23ideal olarak
00:51:24demokrasi, liberalizm
00:51:25bunlar iyi şeyler de
00:51:26şey koyduğunuz zaman
00:51:29yani işte
00:51:30bir yemek vardır
00:51:32kafanızı düşürsünüz
00:51:32bu güzel olur ama
00:51:33önünüze geldiği zaman
00:51:34bu yenecek gibi bir yemek
00:51:35olmuyor yani.
00:51:36Olmuyor yani.
00:51:37Bunları denedik biz.
00:51:38Bir de bizim tam
00:51:39gençliğimize denk geldi.
00:51:40Çok şükür ki
00:51:41hem dünyanın hem
00:51:42Türkiye'nin en liberal olduğu
00:51:43hem iktisadi manada
00:51:44hem sosyal manada bir
00:51:45çağ yaşadık biz.
00:51:472000'lerin ortasında.
00:51:49Her şey çok güzeldi.
00:51:522008'de 2009'a kadar en azından.
00:51:54Ve
00:51:54ne oldu sonra?
00:51:57İşte bütün
00:51:58dünya geriledi.
00:51:59Amerika'daki
00:52:00emlak balonunun
00:52:01patlamasıyla beraber.
00:52:02şimdi neyi konuşuyoruz?
00:52:03Hep benim aslında yıllardır
00:52:04hocamla tanıştığımız gün
00:52:06anlattığım hikayeyi
00:52:06konuşuyoruz.
00:52:07Ne oldu?
00:52:07Avrupa'da aşırı sahibi
00:52:08seliyor.
00:52:10Normal.
00:52:11Çünkü
00:52:12insanlar bakın
00:52:13sonuçta şuna geliyor iş.
00:52:14İki tane temel gerçek var
00:52:15bence hayatta
00:52:16uluslararası ilişkiler açısından.
00:52:18Bir
00:52:20tarihin tekerlerini ancak
00:52:21kan döndürür.
00:52:22İkincisi de
00:52:23insanlar
00:52:24hürriyetten sıkılır.
00:52:25Ve sıkılıyor yani.
00:52:26Bundan ikisi de
00:52:27gerçekler.
00:52:28Çünkü insanlar
00:52:29bakın bu şu anda da aynı şey.
00:52:30insanlar özgürlükten artık sıkılmış durumda.
00:52:32Özgürlükten kastlı bir şey değil.
00:52:34Kişisel hak ve özgürlükten
00:52:35bahsetmiyorum.
00:52:36Bu kadar çok hürriyet
00:52:37insanları da boğuyor.
00:52:39Geldiğimiz nokta bu.
00:52:40Ki insanlar memnun değil.
00:52:41Bu kadar depresyon var
00:52:42bilmem ne var.
00:52:43Sonra tamam
00:52:44biz de eskiden
00:52:45üçümü oynadım.
00:52:46Biri zaten oynamıştım
00:52:47hatırlıyorum.
00:52:47Bir tane oyun çıktı biliyorsunuz işte dün.
00:52:49Evet.
00:52:50Tamam yani
00:52:50güzel iyi oynayalım.
00:52:52Ben de oynuyorum.
00:52:53Herkes unutaylaşıyor.
00:52:53Ama yani pardon
00:52:54konsol
00:52:55ben de oynuyorum ama
00:52:56yani bu kadar da ne oluyor yani.
00:52:58Millet işi gücü bırakmış.
00:52:59bunlarla uğraşıyor.
00:53:00Bence bana da saçma geliyor ya.
00:53:01Ben oynamıyorum hocam.
00:53:03Ya tamam
00:53:04ben oynuyorum konsol ama
00:53:05yani bu kadar da
00:53:05hayatın
00:53:07temel odak noktasına
00:53:08oturulacak şeyler
00:53:09değil bunlar ya.
00:53:10Katılıyorum hocam size bu noktada.
00:53:11O zaman kısa bir ara verelim.
00:53:12Aranın ardından
00:53:13tekrar karşınıza olacağız.
00:53:26CNN Türkiye'ye hoş geldiniz.
00:53:27Tekrar gelişmelerle karşınızdayız.
00:53:30Dünyanın gündem başlıklarını elbette Türkiye'nin de sıcak gelişmelerini sizlerle paylaşacağız.
00:53:35Doşent Doktor Fatih Fuat Tuncer ve Doktor Alihan Limoncoğlu yayın konuklarımız.
00:53:41Geride bıraktığımız saat diliminde konuştuğumuz konu özellikle ABD, burada Rusya ve Çin üçlü görüşmesinin nasıl bir sonucu olduğunu konuştuk.
00:53:54Çok uzun uzadıya birçok konu başlığını açtık.
00:53:57Şimdi biraz da bu liderlerin oraya giderken ne gibi hazırlıklar yaptığını, oraya taşıdıkları konu başlıkları arasında İran var mıydı, Ukrayna
00:54:08özellikle var mıydı, konuştular mı?
00:54:11Fatih Hocam siz nasıl değerlendirirsiniz?
00:54:14Hiç açıldı mı bu konu başlıkları?
00:54:15Kesinlikle açıldı ama anladığımız kadarıyla ortak bir fikir birliğine varılmadığı için
00:54:21açıklama kısmında, kamuoyuna yansıyan açıklama kısmında
00:54:25Kim ne demiştir mesela?
00:54:26Adı bile geçmedi.
00:54:27Rusya'nın artık tavrı şu, ben aldığım toprakları geri vermeyeceğim, bunun tanınmasını istiyorum şeklinde bir çıkışı var.
00:54:39Bence bu fikri ABD'de, Çin'de desteklemedi.
00:54:45Başka bir ortak bir formül tartışılmış olabilir ama Rus tarafı bu konuda geri adım atabiliyor.
00:54:51Hürmüz meselesi özellikle Çin tarafından gündeme getirildi ama şu var, yine bazı meselelerde bazı ülkelerin avantajı var dedik.
00:55:03Aslında Hürmüz konuzunda Trump bence Çin'e yakın bir formül işlemek istiyor ama bir tarafından İsrail'in çektiğini biliyoruz, bir
00:55:11tarafından da aslında Rusya.
00:55:13Çünkü Hürmüz'ün kapalı olması Rusya'nın yavaş yavaş dünyaya enerji yeniden satmasını ve iyi bir fiyattan satmasını beraberinde getirdi.
00:55:26Yani sizin işte belki günde işte birkaç yüz bin varil satıyorsunuz belki işte 50 dolardan, hiç satamıyorken 20 bin 30
00:55:36bin dolar, pardon 20 bin 30 bin varil satıp bunu siz 120-130 dolardan dünyaya satıyorsanız,
00:55:44demek ki Hürmüz'deki kriz aslında savaş durumunda Rusya'nın çok çok lehine gelen bir durum.
00:55:51Yani 3 liderin ortaklaşamadığı meselelerin hiçbirinin deklare edilmediğini gördük.
00:55:59Tabii ki bunların tartışılmama ve konuşulmama ihtimali yok.
00:56:03Bir kere Çin net bir şekilde Hürmüz meselesini masaya sürmüştür.
00:56:07Çünkü en önemli petrol tedariği yaptığı, Çin üretimini taşıyan, petrolün çıktığı yer Hürmüz boğazı.
00:56:15Ki sadece İran'dan da satın almıyor.
00:56:20Bütün körfezden petrol satın alan bir devletten bahsediyoruz.
00:56:25Bu da Çin'in bence ana meselelerinden bir tanesiydi.
00:56:29Amerika Birleşik Devletleri için, Alihan Hocam da söyledi, siz de değindiniz.
00:56:36Burada enerjisi en düşük olan lider Trump'tı.
00:56:40Belki fotoğraf meselesinden sonra Putin'in de ciddi anlamda yüzünün düştüğünü gördük.
00:56:46Tabii Trump'ın buraya seçim kaybedip ciddi bir eleştirilerle ki kendi başkan yardımcısı,
00:56:54açıktan artık İsrail'le olan ilişkilerimizi gözden geçirmeliyiz, İran Savaşı bir hataydı çıkışı yapması
00:57:03bence Trump'ı düşündüren temel meselelerden bir tanesi.
00:57:08Bu gördüğümüz yüz ifadesi uçuş yorgunluğu veyahut yol yorgunluğu değil.
00:57:14Biz Trump'ın seçim öncesi gittiği ülkelerdeki açıklamalarını da biliyoruz.
00:57:21Veya seçim öncesi ilgili zirvelerde veya Çin'i ziyaret ettiği veya Çin Devlet Başkanı'nın onu ziyaret ettiği görüşmelerdeki yüz
00:57:32ifadelerini biliyoruz.
00:57:33Trump'ın enerjisi oldukça düşüktü.
00:57:36Zirvenin bence açık ara ön plana çıkan ülkesi Çin'di.
00:57:41Tabii ki her ülke bunu kendisi açısından PR'ını yapmaya çalışacak.
00:57:48Ama PR'ını yapmakta en çok zorlanacak olan lider galiba Trump olacak.
00:57:54Çünkü diğer liderler gibi medya aslında Trump'ın kontrolünde değil.
00:58:00Çin bunu, bütün dünya liderliğimizi kabul etti diyecek ki artık bu noktada batı medyasına da atıf yapacaklar.
00:58:07Çin artık dünyanın lideri oldu diye.
00:58:09Putin zaten ne söylerse Rusya'da o hava estirilecek.
00:58:14Ama Trump'ın deyimi yerinde ise dayak yediği manşetleri bugünden itibaren Amerika Birleşik Devletleri'nde.
00:58:22Mesela Amerika'ya gittiğinde kendisine ne sorulur?
00:58:24Ki muhtemelen şu an inmiş olabilir, gitmiş olabilir.
00:58:28Ne ile karşılaşır özellikle Trump?
00:58:31Ne yaptın orada?
00:58:32Ne konuştun?
00:58:33Ne sözler verdin derler mi kendine?
00:58:35O da şey diyecek.
00:58:36O işte abartılı söylemiyle çok güzel geçti.
00:58:39Wonderful.
00:58:39Ama bence hocam Amerikan medyası Trump'ın kişisel özelliklerini ve psikolojisini çözdüğü için ilk soru şu olacak.
00:58:49Sizin döneminizde artık Amerika Birleşik Devletleri'nin ikinci planda kaldığını düşünüyor musunuz?
00:58:56Çin sizin döneminizde artık daha ön planda bir ülke olduğuna dair tartışmalar var dünyada.
00:59:03Ne düşünüyorsunuz deyip Trump'ı sinirlendirip belki de Çin'e dair olumsuz ifadeler kullanmasını tetikleyecek sorular soracaklardır.
00:59:13Net bir şekilde Çin, Amerika'nın gerisinde mi kaldı tartışması dönecek ve bu soru Trump'a sorulacak.
00:59:20Ve bunun üzerinden bir tartışma dönecek.
00:59:22Peki işte böyle bir soru Şii'ye sorulabiliyor mu Çin medyası tarafından?
00:59:25Kesinlikle sorulamaz.
00:59:27Aradaki farkı o anı anlatmaya çalışıyorum.
00:59:28Ama hangisi daha iyi?
00:59:29Şimdi siz onun daha iyi olduğunu söylüyorsunuz ama coğrafya.
00:59:32Hayır ben bir şeyin daha iyi olduğunu söylemiyorum.
00:59:34Bir tanesi her uluslararası ilişkiler sadece uluslararası ilişkiler perspektifinden bakıyorsak otoriter devlet daha kolay yönetiliyor ve daha kolay şey yapılıyor.
00:59:42Çünkü tekrar söylüyorum tatmin etmeniz gereken bir kamuoyu olmuyor.
00:59:46Mesele bu.
00:59:47Bir de şöyle bir mesele var.
00:59:50Alihan Hoca çok doğru bir yorum yaptı.
00:59:52İki buçuk devlet ifadesi.
00:59:55Buçuk şu Amerika Birleşik Devletleri Trump var veya işte Biden var veya başka bir başkan var.
01:00:01Sistem aynı sistem ilerliyor.
01:00:03Çin.
01:00:04Şii'nin var olup olmaması Çin'deki sistemi değiştirmiyor.
01:00:08Çin'de de bir sistem var.
01:00:10Ama Rusya'da bir sistem yok.
01:00:12Putin sonrası Rusya'nın nasıl reaksiyon alacağını.
01:00:15Her şey olabilir.
01:00:16Kimse bilmiyor.
01:00:17Yani Rusya'nın başına geçecek olan liderin Rusya'yı nasıl yöneteceğini kimse bilmiyor.
01:00:23Çünkü işte Gorbacov daha farklı yönetiyordu.
01:00:26Yeltsin daha farklı yönetiyordu.
01:00:27Yeltsin'inki eğlenceliydi.
01:00:29Eğlenceliydi ama.
01:00:31Rusya için iyi değildi.
01:00:32O da eğlenceliydi.
01:00:33Ama işte bu da sistemin olmadığını.
01:00:35Aslında o iki buçuk devletteki buçuk devlet ifadesi tam da bu.
01:00:39Rusya eşittir Putin.
01:00:40Ama Çin eşittir Şii değil.
01:00:43Ve Amerika Birleşik Devletleri eşittir Trump değil.
01:00:45Bakın bir tarafta işte demokrasinin olduğu bir devlet.
01:00:49Diğer tarafta demokrasinin olmadığı bir devlet Çin.
01:00:53Ama ikisinde de sistemin ön planda olduğunu görüyoruz.
01:00:57İşte bir tarafta Komünist Parti'nin ayakta tuttuğu bir sistem.
01:01:01Diğer tarafta kurumların ayakta tuttuğu bir sistem.
01:01:04Ama Rusya'nın çok fazla şahıs üzerinden ilerlediği bir sistem var.
01:01:10Galiba buçuk devlet yakıştırması da herhalde bununla.
01:01:14Bununla da alakalı.
01:01:15Bununla alakalı.
01:01:16Çünkü sonrası yok.
01:01:18Eğer işte Rusya değil de Sovyetler olsaydı evet bir sistem var ve bu sistem devam ediyordu.
01:01:25Ama artık o da yok.
01:01:27Yani bu toplantının 20 yıl sonra 30 yıl sonra tekrarında yine Amerika Birleşik Devletleri ve Çin o masada olacak.
01:01:35Ama belki Rusya'yı ciddiyetle davet etmeyecek olabilirler Rusya'nın Putin sonrası döneminde.
01:01:43Bundan yıllar sonra ikiye ya da bire düşer mi az önce?
01:01:45Zaten hep büyük endişem o.
01:01:47Yani ikiye düşmesi yine çok kötü değil de bire düşmesi bunun.
01:01:50Bizi bir 20 sene civar öyle bir şey yaşadık çünkü Amerika konusunda.
01:01:53Ya tabii kiminle düşeceği de önemli ama tehlikeli.
01:01:57O zaman çünkü o güç sınırsız bir güçe dönüşüyor neredeyse elinde.
01:02:01Ve bu da çok tehlikeli birinin eline geçerse.
01:02:03Tabii Amerika'nın birliğiyle Çin'in biri olması arasında devasa bir fark.
01:02:07Yani Çin'in biri olması kabus gibi bir şey.
01:02:10Yani Amerika'nın biri de çok kötüydü.
01:02:11İyi dedi asla demiyorum.
01:02:13Ama Çin'in biri olması yani Doğu Türkistan'da Tibet'te vesaire yaşananlara bakınca
01:02:17çok çok daha kötü olacağını görmek.
01:02:19Ha derseniz şimdi şey dedi de İsrail var evet.
01:02:21Evet ama gene de kıyas kabul etmez.
01:02:24Yani Çin'in sadece orada da değil yani Afrika'da yaptıklarını da düşününce Çin'in vesaire.
01:02:30Yani ben bana hiç iyimser bir tablo değil.
01:02:32Ama şunu da biliyorum bir yandan işte en büyük mesele biraz da sizin yumuşak gücünüzü de satabilmeniz.
01:02:38Amerika bunu iyi yaptı.
01:02:40Bunun sebebi tabii kültürlerin veya adetlerin kültür Amerikan kültür demek bile doğru mu o da ayrı bir tartışma ama
01:02:45adetlerinin diyelim Amerikan adetleri kolay satılabilir adetler.
01:02:49İşte büyük dondurmalar, hamburgerler, mangal, büyük arabalar, partiler vesaire bunlar
01:02:59insanın en basit en baz şeylere hitap eden hani Mastov'un ihtiyaçları çok geçerli bir teori değil artık ama
01:03:06hani anlaşılması açısından söylüyorum.
01:03:09Hani en temel şeylere hitap eden şeyleri sattı.
01:03:11Fakat Çin kültürü bakın kültür diyorum hiç çekinmeden burada.
01:03:14Çünkü çok eski ve şey bir şey.
01:03:16Hani bizde de çok mücadele halinde gelişmiş bir şey bu arada biliyorsunuz tabii ki.
01:03:21ama satması daha zor.
01:03:22Yemekleri o kadar basit değil, herkes hoşuna gidecek gibi şeyler değil.
01:03:26Dili çok zor, tarih anlatısı çok uzun.
01:03:30Amerika gibi işte iki tane savaş anlatıp işte bir bağımsızlık savaşı, bir iç savaş.
01:03:34Ondan sonra işte iki tane dünya savaşı tamam işte Amerika.
01:03:36Ama Çin tarihine baktığınız zaman onlarca şey falan.
01:03:39Bunu satması çok daha zor.
01:03:40O yüzden Çin'de neyi deniyor?
01:03:41İşte hep bunu anlattık ya borç tuzağı diplomasisi diye.
01:03:44Artık o tuzağı da kuramıyor tabii.
01:03:45Herkes uyandı çünkü ama birçok devleti özellikle Afrika'da biliyorsunuz borç vererek,
01:03:50geri ödeyemeyeceği borçları vererek tuzakladı.
01:03:53Ama en nihayetinde insanların sizin biraz kalbinde kazanmanız lazım bu işleri yapabilmek için.
01:03:59İşte satın al satın al insanları gizlere götür, yedir içir.
01:04:03Veya işte açıktan paralar ver.
01:04:06Nereye kadar? Bir yere kadar olur yani o.
01:04:08Bir daha gizlere satın al.
01:04:09Ya da sus hani daha az konuşmasını sağlaması nereye kadar götürebilir?
01:04:13Mesela ben Çin muhalifim mesela.
01:04:15Doğu Türkistan Meselesi'nin ötürü.
01:04:19Yani bana çok büyük bir para verecek ve ben tamam ben konuşmuyorum artık.
01:04:23Başka birisi gelir oturur bu koltuğa.
01:04:25Bunun sonu yok ki yani hani.
01:04:26Ama Amerika başka şekillerde insanları ikna ettiği için çoğunlukla.
01:04:31Ve bakma elbet medyada muazzam bir anti-Amerikancı rüzgar var ama bizim halkın çoğunları o kadar da anti-Amerikancı falan
01:04:36değil.
01:04:36Ya da ya Çin'le ilgili Çin'de olanları Doğu Türkistan Meselesi'ni bildiği için Çin'i daha büyük tehdit olarak
01:04:43görüyor.
01:04:43Hem tarih derslerinden ötürü hem Doğu Türkistan'da olanlardan ötürü yani.
01:04:46Bunda şey yapmamak lazım.
01:04:47Çin'in şeyi çok zor.
01:04:48Ya da insanlar kendi Amerika'nın karşılığı zannesine de bizim toplumda ya toplumların çoğunda.
01:04:52Aslında gerçekten birçok Amerika'nın iç içe geçmiş şeyleri yaşıyorlar.
01:04:57O da açıyor gece işte NBA maçı sevdiği Amerika'yı sevmiyor olabilir ama siz Amerikan sporlarını, Amerikan liglerini takip ediyorsanız
01:05:03aslında o kadar da Amerikan düşmanı değilsiniz yani düşündüğünüz kadar gibi.
01:05:07Yani hocam son 70 yıldır zaten onunla yetişen 2-3 belki de 4 nesili var.
01:05:15Neredeyse 4 nesili var evet.
01:05:17Sonuçta hepimiz biraz NBA'yi takip ediyoruz yani.
01:05:20Az biraz ama çok.
01:05:21Bu da bir gerçek.
01:05:23Yani Alperen Şengü'nü seviyoruz.
01:05:24Alperen Şengü'nü takip ediyoruz hiçbir şey takip etmiyorsak değil mi?
01:05:27Ve Adem Bonay'ı yani o yüzden ve oraya gittikleri zaman gururlanıyoruz.
01:05:32Bir tane de şey kadın takımlarında forma giymek isteyen basketbolcu vardı sanki.
01:05:40Erkek ama cinsiyetle alakalı.
01:05:43Evet süremizin sonuna geldik.
01:05:44Çok teşekkür ederim.
01:05:45Doçent Doktor Fatih Fuat Tuncer ve Doktor Alihan Limoncuoğlu bizlere bu saat diliminde.
01:05:51Aslında dünyanın merak ettiği, takip ettiği konu başlığında çok önemli açıklamalar da bulundu.
01:05:57Destek verdiniz.
01:05:58Sağolunuz katıldığınız için teşekkür ederim.
01:06:12Sağolun.
01:06:13Ne de ABD bu silahların varlığını resmen doğruluyor.
01:06:17İran'la savaş bu tutumu yeniden tartışmaya açmış durumda.
01:06:21CNN International'ın incelediği Amerikan belgeleri bu hikayenin 1960'larda çöldeki bir inşaatla nasıl başladığını anlatıyor.
01:06:30Bakalım detay haberde sizler için bunu derledik.
01:06:34Bu haberle siz karşı karşıya kalacaksınız.
01:06:38Bizler de sıcak gelişmeler oldukça tekrar sizlerle bir arada olacağız.
01:06:42Tekrar görüşünceye dek hoşçakalın.
01:07:02İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:07:16İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:07:34İzlediğiniz için elektrik enerjiyi desteklemek için var bunlar.
01:07:38Amerikalı diplomatlar bir helikopterle İsrail'in güneyi üzerinde uçuyordu.
01:07:43Yıl 1960 içlerinden biri Necev çölündeki inşaatı fark etti.
01:07:48İsrailli görevliye orada ne yapıldığını sordu.
01:07:51Yanıt iki kelimeydi.
01:07:53Tekstil fabrikası.
01:07:54CNN International'ın incelediği gizliliği kaldırılan Amerikan belgelerine göre o inşaat Dimona nükleer tesisi.
01:08:01Amerikan istihbaratı tesisin gerçek niteliğini aylar sonra ortaya çıkardı.
01:08:11Peki ABD İsrail'in nükleer silah geliştirdiğine dair bulgulara rağmen neden sessiz kaldı?
01:08:34İsrail'in nükleer silahı sahip olduğunu açıklaması halinde Arap ülkelerinin de Sovyetler Birliği'nin desteğiyle nükleer silah geliştirmeye yönelilebileceğinden endişe
01:08:46ediyordu.
01:08:501969'da ABD Başkanı Richard Nixon, İsrail Başbakanı Golda Mayer ile Beyaz Saray'da baş başa görüştü.
01:08:57Görüşmenin bilinen bir tutanağı yok.
01:08:59Ancak CNN International'a göre o görüşmenin ardından Washington'un İsrail'e nükleer silah konusundaki baskısı neredeyse tamamen sona erdi.
01:09:08Yıllar sonra Dimona'da çalışmış bir teknisyen konuştu.
01:09:12Mordecai Vanunu, tesiste gizlice çektiği fotoğrafları 1986'da İngiliz Sunday Times gazetesine verdi.
01:09:23Haber yayınlanmadan önce İsrail istihbaratı onu Roma'da kaçırdı.
01:09:27Vanunu, İsrail'de 18 yıl hapiste kaldı.
01:09:33Bugün nükleer tehdit girişimi İsrail'in yaklaşık 90 nükleer savaş başlığına sahip olduğunu tahmin ediyor.
01:09:40İsrail'de, ABD'de bu silahların varlığını resmen doğrulamıyor.
01:09:56İran'la savaş bu tutumu yeniden tartışmaya açtı.
01:10:00ABD ve İsrail'in savaştaki hedeflerinden biri İran'ın nükleer silah elde etmesini önlemek.
01:10:10ABD'li demokrat vekil Joaquin Castro ise başka bir soru soruyor.
01:10:15İsrail hangi koşullarda nükleer silah kullanır?
01:10:18Bölgede Amerikan askerleri varken Washington'un böyle bir duruma karşı planı ne?
01:10:25Castro konuyu Haziran'da kongrede ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'ya da sordu.
01:10:47Rubio, dünyanın büyük bölümünün İsrail'in nükleer silaha sahip olduğunu düşündüğünü söyledi.
01:10:52Washington'un bu konuyu kamuoyu önünde bu şekilde ele almamasının bir dış politika tercih olduğunu belirtti.
01:11:02Denklemde Suudi Arabistan'da var.
01:11:04Veliat Prens Muhammed Bin Selman, İran nükleer silah elde ederse,
01:11:09Suudi Arabistan'ın da kendi silahını geliştireceğini söylemişti.
01:11:12Şimdi ABD kongresi Riyad'la bir nükleer işbirliği anlaşmasını inceliyor.
01:11:17Anlaşma ABD'nin onayı da dahil bazı şartlar karşılanırsa,
01:11:22Suudi Arabistan'ın kendi topraklarında uranyum zenginleştirmesinin önünü açabilir.
01:11:29CNN International'a konuşan nükleer strateji uzmanı Matthew Kronig'e göre,
01:11:35İsrail'in bu silahları açıkça doğrulaması, bölgede başka ülkeleri de nükleer silah arayışına itebilir.
01:11:54İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar

Önerilen