00:00Şimdi tabi ben kaza hepimiz öncelikle başa sağ olsun. Ben kaza olur olmaz tabi öncelikle meteorolojiye baktım. Meteorolojiye baktığım zaman
00:09o an itibariyle herhangi bir sıkıntı gözlemleyemedim.
00:13Kaza 18.45'te yani kazanın bildiren saatte 18.45. Rüzgar 220 derecede 3 nat. 1 nat 1.85 kilometre yani
00:245 kilometrekli bir rüzgar. Görüşte 10 kilometre üzeri. Sıcaklık 6 derece. Basınç da iyi durumda. Yani açıkçası meteorolojiyle alakalı bir
00:35durum görünmüyor.
00:36Tabi yerel vadilerde yamaçlarda arazi çevresinde rüzgar, türbülans ve görüş farkı olabilir ama buna rağmen veriler Malatya genelinde kazanın gerçekleştiği
00:49dakikalarda yoğun yağış, sis, kuvvetli düzey rüzgarı ya da hava alanı seviyesinde düşük görüş olduğuna dair bir işaret vermiyor.
00:58O nedenle biz hani düşük görüş, hava koşullarından kaynaklı sebebi şu an için söyleyemiyoruz ki helikopter kazalarında bahşişe sebeplerden bir
01:09tanesidir.
01:10Yani burada en temel sebep ya mekanik ve teknik arızanın o anda oluşması veya elektrik tellerine çarparak uçağın hakimiyetini, kontrolünü
01:19kaybetmesi yönünde gibi görülüyor.
01:21Çünkü biz kazaya düşük görüşe bağlayabiliriz, teknik mekanik arızaya bağlayabiliriz, rötörlerde oluşan bir problemden dolayı ana kontrolün yapılamaması olabilir veya
01:33bir engele çarpma sonucunda kontrolün kaybetmesi olabilir.
01:38Düşük görüş, hava koşulu, rüzgar sıkıntılı görünmüyor.
01:42Burada ya teknik mekanik arıza o anda oldu, kalkış arında oldu veya bir engele ki elektrik tellerine çarpma doğrultusunda da
01:51uçağın bir şey, özür dilerim, helikopterin bir şekilde kontrolünü kaybedip düşmesi şu an potansiyel sebep olarak görülüyor diyebiliriz ilk gözlemimize
02:01göre.
02:01Handan Hanım.
02:03Peki, S-70'lerin özelliği nedir? Görevleri nedir TSK'da? Bir de motor, uçuş güvenliği gibi özellikleri için ne dersiniz?
02:16Ve tabii kaç yaşında bu helikopterler?
02:19Ve yaşın önemi var mı burada?
02:2030 yaşın üzerinde de olsa her zaman deriz uçaklarda, helikopterler temelde hava araçlarında yaş önemli değildir, bakımlı olması önemlidir.
02:29Bakımlı olduğu müddetçe 60-70 yılda kullanılabilir.
02:32Ki tüm dünyada askeriyede, uçaklarda, helikopterlerde sivil havacılığa göre genelde daha yaşlı olur.
02:39Ancak bu helikopterin kötü olduğunu asla ve asla göstermez.
02:44Sikorski çok kullanılan, çok iyi bir helikopterdir.
02:47Geçmişte çok kazaya uğraması, çok kullanıldığından kaynaklıdır.
02:52Ne kadar çok kullanılırsa, dolayısıyla kaza arasında ona göre artar.
02:56Ancak biz S-70 Black Hawk ailesi diyelim, öyle sınıflandıralım.
03:02Orta sınıf, çok maksattı, çift motorlu bir helikopter ailesi.
03:06İki tane türbin motoru kullanır.
03:09Görev konfigürasyonuna bağlı olarak da personel taşıma, ikmal, dış yük, arama kurtarma birçok görevi de kullanılabilir.
03:16Dört palalı ana rotor ve dört palalı kuruluk rotor üzerine kurulmuştur.
03:21Ancak çift motorlu olması, tek bir motorun arızasının otomatik olarak düşüş anlamına gelmediği anlamına da gelir.
03:28Bu nedenle, yani motorların gücü ana dişli üzerine ana rotora aktarılır.
03:34Kuruluk rotoruna da aktarmış sistemi üzerinden güç iletilir.
03:38Bu sistemde bir sıkıntı olması doğrultusunda da bir şekilde mekanik veya teknik arıza oluşabilir.
03:45Helikopteri ben bu şekilde sınıflandırabilirim.
03:48Ancak 15 kişiye kadar, yani 4 müratebat 11 kişi olmak üzere, 15'e kadar taşıma kapasitesi sahiptir.
03:579 koltuk kapasitesi üstünde olduğu da, 5700 kilogramın üstünde olduğu da genelde bu helikopterler kara kutuda bulunur.
04:04Ki 2015 yılında yapılan bir operasyonda Sikorski'lere kara kutu yerleştirilmişti.
04:10Fakat tabii ben olduğunu düşünsem de %100 olarak kesin vardır diyemeyiz.
04:15Ki zaten her zaman söyleriz.
04:18Önce enkaz incelenir.
04:19Enkaz inceledikten sonra kara kutudaki kokpit ses ve uçuş veri kayıtları analiz edilir.
04:25Ve en sonunda zaten kaza akırım heyetinin nihai raporu da bize sebebini söyler.
04:30Ama helikopteri çok kullanılan iyi bir helikopterdir.
04:35Öncelikle bunu söyleyeyim.
04:36Yaşı önemli değil, bakımı önemlidir.
04:43Peki Zekeriye hocanın bir sorusu var.
04:46Tolga hocam, şimdi az evvel hava koşulları veya işte çevresel koşullar bir engele çarpma durumu ihtimali üzerinden de bir değerlendirme
04:56yaptınız.
04:56Hava koşulları üzerinden herhangi bir sıkıntı olmadığını görüyoruz.
05:01Şimdi periyodik bakım ve bakım cetvelleri üzerinden kazayla ilgili bir bilgi edinmemiz mümkün olabilir mi?
05:09Yani acaba oradaki bakım cetvelleri üzerinden şuradan kaynaklıdır diyebileceğimiz bir durum ortaya çıkar mı?
05:17Veya böyle bir veriye ulaşabilir miyiz acaba?
05:20Evet, şöyle ben söyleyeyim. Ben helikopterin bakım kapsamını ve bakım aralığını anlatayım.
05:26Onun üzerinden tabii ki bilgiler doğrultusunda hareket etmek lazım.
05:31Şimdi her uçuş öncesi helikopteri uçuşa uygunluğu kontrol edilir.
05:36Her uçuş sonrası da arıza, hasar ve sistem durumu kontrol edilir.
05:40On üçü saatinde on dört gün kısa aralıklı periyodik bakımı yapılırken,
05:45otuz uçuş saatinde kırk iki gün periyodik tetik kontrol yapılır.
05:49Her yüz uçuş saatinde daha sızıp kapsamlı sistem kontrolleri yapılır.
05:53İki yüz elli saati genişli periyodik bakımı yapılır ve beş yüz uçuş saatinde de gerekli parça işlemleri yapılır.
05:59Ve hangi parçalar kontrol edilir? Motorlar kontrol edilir.
06:02Ana rotor ve parler kontrol edilir.
06:05Kuyruk rotor ve aktarma sistemi kontrol edilir.
06:09Hidrolik uçuş kumandaları ve aviyonik sistemler kontrol edilir.
06:13Şimdi ben kesinlikle bu konuyu bakıma bağlayamam.
06:16Bu uçaklarda helikopterler de olsun, her zaman bakımları düzenli bir şekilde yapılmak zorunludur ve yapılmaktadır.
06:24Ama ağır bakım nerede yapılıyor deniyorsa da,
06:28fabrika seviyesinde bakım, onarım ve yerleştirme hizmeti de yapılıyor.
06:33Ana bakım fabrika müdürlüğünde.
06:39Yani ben bakımdan kaynaklı...
06:40Zafer Şahin'in bir sorusu var, buyurun.
06:43Şimdi, evet.
06:44Pardon.
06:48Siz bakımdan kaynaklı olmadığını söylediniz değil mi? Son sözünüz oydu herhalde.
06:52Evet, doğru.
06:54Yani helikopterlerinde, askeriyede tüm bakımların zamanında yapıldığına emin olarak bu yorumu yaptım.
07:00Yani böyle bir durumun söz konusu olduğunu düşünmüyorum.
07:03Çünkü bir helikopterinde uçan da bir release işlemi vardır.
07:06Bu release yapılmadan da uçakta helikopterde sefere verilmez.
07:11Ve bu durumda bakım kontrollerinde detaylı bir şekilde yapıldığına eminim.
07:15Yani bütün askeri helikopterler için bunu söyleyebiliriz ülkemizde.
07:22Ben şöyle bir şey sormak istiyorum.
07:25Şimdi son 5 yılda...
07:26Yani güzel de bakım yapılan bir release işlemi.
07:29Evet.
07:30Şimdi Tolga Hocam, son 5 yılda Türkiye'de 14 ölümlü uçak ve helikopter kazası olmuş.
07:3937 insanımız hayatını kaybetmiş.
07:41Şehit olanlar var.
07:4310 kadar da can kaybı olmayan kaza olmuş.
07:46Yani bu trend böyle yukarı doğru mu gidiyor?
07:50Çünkü hani biz meslek icabı iyi takip ederiz böyle şeyleri.
07:55Ya ben sanki bir hissiyat olarak söylüyorum.
07:57O yüzden rakamlara baktım.
07:59Arttı sanki son dönemde.
08:00Yani çok fazla helikopter kazası, uçak kazası haberi gelmeye başladı.
08:06Ya bunun iklimle bir alakası olabilir mi?
08:08Başka faktörlerden mi kaynaklanıyor olabilir?
08:10Ya da bu sayı gerçekten benim iddia ettiğim gibi arttı mı geçmiş yıllara nazara?
08:17Evet arttı.
08:19İklim aslında bunun temel sebeplerinden bir tanesi.
08:22Özellikle son yıllarda mikrobörs rüzgarlar çok aktif oldu.
08:26Mesela bazı irtifalarda 60 hata varan rüzgarlar anlık olarak söz konusu olabiliyor.
08:31İklim, sıcaklık değişimi, anlık hava değişimlerine bunu bağlayabiliriz.
08:38Evet doğru.
08:38Özellikle son 4 yıldır, 5 yıldır çok büyük bir artış var.
08:42Bu arada genel havacılık da sivil havacılığı ayırmak lazım.
08:45Genel havacılık 19 koltuk kapasitesinin altındaki hava araçlarını içerir.
08:50Zaten kazanların büyük çoğunluğu da 19 koltuk altındaki hava araçlarında oluşuyor.
08:56Ama büyük uçaklarda çok fazla kaza olmadı.
08:59Genel havacılık kazalarında bir artış trendinin olduğu maalesef doğru.
09:04Bunu tabi sadece iklime bağlayamayız.
09:06Ama iklim de bunun sebeplerinden bir tanesi ki mikrobörs rüzgarlar bu konuda çok aktif olabiliyor maalesef.
09:14Anlık oluşan rüzgar akımları diyelim buna.
