00:00Evet arttı. İklim aslında bunun temel sebeplerinden bir tanesi.
00:04Özellikle son yıllarda mikrobörs rüzgarlar çok aktif oldu.
00:08Mesela bazı irtifalarda 60 lata varan rüzgarlar anlık olarak söz konusu olabiliyor.
00:14İklim, sıcaklık değişimi, anlık hava değişimlerine bunu bağlayabiliriz.
00:20Evet doğru. Özellikle son 4 yıldır 5 yıldır çok büyük bir artış var.
00:24Bu arada genel havacılık da sivil havacılığı ayırmak lazım.
00:28Genel havacılık 19 koltuk kapasitesinin altındaki hava araçlarını içerir.
00:32Zaten kazanların büyük çoğunluğu da 19 koltuk altındaki hava araçlarında oluşuyor.
00:38Ama büyük uçaklarda çok fazla kaza olmadı.
00:43Genel havacılık kazalarında bir artış trendinin olduğu maalesef doğru.
00:47Bunu tabii sadece iklime bağlayamayız.
00:49Ama iklim de bunun sebeplerinden bir tanesi ki mikrobörs rüzgarlar bu konuda çok aktif olabiliyor maalesef.
00:56Anlık oluşan rüzgar akımları diyelim buna.
01:03Peki.
01:04Şimdi bir mesaj daha okuyayım.
01:07İletişim Başkanı'nın açıklaması oldu.
01:10Onu da bir okuyayım.
01:12Malatya'da Burhanettin Duran İletişim Başkanı.
01:15Malatya'da S-70 tipi askeri helikopterimizin kaza kurulma uğruması sonucu şehit olan kahraman Mehmetçiklerimize Allah'tan rahmet diliyorum.
01:24Aziz şehitlerimizin kederli ailelerine, yakınlarına, Türk Silahlı Kuvvetlerine başsağlığı diliyorum.
01:30Mekanları cennet olsun dedi.
01:32Şimdi şunu da sormak isterim.
01:37S-70'ler Türk Silahlı Kuvvetleri'ni de ne amaçla kullanılıyor?
01:41Yani sadece bir eğitim helikopteri mi yoksa başka amaçları da var mı?
01:48Taşıma amaçlı da kullanılabiliyor.
01:50Birçok kullanım amacı var.
01:52Öyle şekilde söyleyelim.
01:54Fakat tabii özellikle Zafer Bey'in ben sorusuna biraz daha net cevap vereyim.
02:00Aslında bir S-70 kalkıştan sonra hemen nasıl düşebilir?
02:06Yani hemen kalkıştan nasıl düşebilir?
02:08Şimdi burada bu kadar çok amaçlı kullanılan bir helikopterde motor gücü kaybı, yeterli kaldırma gücü oluşturmayabilir.
02:18Kuruk rotoru arızası helikopteri kendi ekseni etrafında kontrolsüz döndürebilir.
02:25Ana rotoru veya transmission arızası rotorun dönmesini engelleyebilir.
02:30Uçuş kumandası veya hidrolik bir arıza oluşabilir.
02:34Yetersiz kalkış performans, ağırlık, irtifa ve rüzgarın etkisiyle helikopter tırmanamayabilir.
02:40Ani rüzgar veya kontrol kaybı olur ama ani rüzgar görünmüyor onu söyleyeyim öncelikle.
02:45Engel veya yabani cisimle temas rotor hasarına ve rotöre çarptıktan sonra helikopterin tamamen kontrolün kaybedilmesine yol açabilir.
02:56Yani bu yedi sebepte düşük görüş, meteorolojik koşullar, yağış gibi nedenleri çıkartarak diğer konuların hepsi var olabilir.
03:08Ama bu helikopter çok amaçlı kullanılıyor.
03:10Öncelikle bunu söyleyeyim.
03:12Sadece eğitim değil, taşınma belirli, faydalı.
03:15Hocam yani meteorolojik siz baktınız değil mi?
03:18Meteorolojik nedenden değil diyorsunuz.
03:21Baktım.
03:21Şu an, bu akşamki yani Malatya'daki helikopterde hava koşullarında bir anormallik gördünüz mü?
03:28Hayır hayır ben hatta size daha da net söyleyeyim yani direkt söylüyorum.
03:33Şimdi 220 derecede 3 nattık bir rüzgar var.
03:365 kilometre hiçbir şey değil, bir rüzgar değil.
03:3910 kilometre üzeri görüş açısı var.
03:42Çok çok iyi bir görüş açısı.
03:44Yaklaşık 4000 feet ki 1300 metre yani bir feet 30 santim olduğundan yaklaşık olarak 1200-1230 metrede az bulut var.
03:53Ki 20.000 feet'e kadar yükselebiliyor bu helikopter onu da söyleyeyim.
03:57Ki 20.000 feet'den sonra daha farklı basınçlandırılmış kokpit gerekiyor.
04:0210.000 feet'te parçalı bulut var ki görüşe engel olan bir durum değil.
04:07Sıcaklık 6 derece yani çok buz damon olabileceği bir durum değil.
04:12Ki en iyi sıcaklık 15 derece performans anlamında 6 derece çok sıkıntılı değil.
04:17QNH 1024 HPA bu da iyi bir basınç, atmosferik basınç.
04:2318.50 yerel saatindeki rapor da neredeyse aynı.
04:28Hani burada yine 220'de 3 natt rüzgar var.
04:31Yine 10 kilometre üzeri görüş var.
04:33Bir de anlık olarak önemli bir değişiklik de görünmüyor.
04:37Hani bazı anlık rüzgarlar, anlık akımlarla da alakalı bir durum yok.
04:41Hani yerel vade olsun, yamaçlar olsun, arazi çevresinde bir rüzgar, türbülans, görüşle alakalı bir problem de gözükmüyor.
04:48Yani hani kazanın gerçekleşi dakikalarda bir yoğun yağsiz kuvvetli rüzey rüzgarı ve hava alanı seviyesinde bir düşük görüş işareti vermiyor
05:00demek istedim.
05:02Yani meteorolojik raporlar incelendiği zaman bunlar ortaya çıkıyor.
05:08Bir şöyle bir şey var Hande.
05:11Şimdi evet iklim olayları da bunda etkili ama son dönemde bizim galiba uçuş trafiği biz de çok arttı.
05:18Hani dedi ya hoca 19 koltuk altındaki hava araçlarında daha çok oluyor.
05:24Bu istatistiklerin yukarı doğru gitmesinde belki de bunun da etkisi var.
05:29Çok fazla özel uçak, özel helikopter kullanılmaya başlanması, yangın filomuzun genişlemesi.
05:37Bunlar da etkili olabilir mi acaba hocam bu istatistiklerin artmasında?
05:41Tabii ki olabilir, tabii ki olabilir ama tabii net bir parametre belirtemeyiz.
05:46Ama yani şimdi S-70 helikopteri de yani asker komando taşıyor, özel kuvvet operasyonu yapıyor.
05:54Malzeme nakli yapıyor yani faydalı yük, yaralı da hasta tahliyesi yapıyor.
05:59Arama, kurum, tutarma, komuta, kontrol o kadar çok amaçlı kullanılıyor ki.
06:04Yani bu helikopterimizin temelinde bunu söyleyemeyiz.
06:08Ama şöyle bir detay da var.
06:10Ne kadar seferler artsa da kontrollü ve kurallarına göre yapıldığı için
06:16hani seferin çok artmasını da kazaya bağlayamayız.
06:20Çünkü uçaklar arasında belirli yatay ve dikey mesafeler vardı.
06:24Ve bu yatay dikey mesafeler uyulması gerekir.
06:28Yani genel havacılıkta da zaten izinler dahilinde.
06:31Uçaklar ve helikopterler kalktığı için hani ya çok sefer arttı.
06:35Bu sefer artık hava taşımacılığı çok büyüdü, çok ilerledi.
06:39Bu bir emniyetsizlik gibi bir yorum yapamayız.
06:42Ama tabii ne kadar sayı artarsa e kaza arasında yükselmesi bir doğrusal bağlantı olarak kullanabiliriz.
06:53Peki hocam bir de ben de müsaade edeyim.
06:56Tabii tabii buyurun Kadri.
06:57Hocam bu tarz tabii uçaklarda oluyor ama bilmediğim için de tabii aydınlatmanız için soruyorum.
07:05Bu helikopterlerin de bir ayrıca sinyal mekanizması herhalde vardır.
07:08Bunların bu sinyallerine müdahale gibi bir şey söz konusu olma ihtimalleri olabiliyor mu?
07:16Olabilir.
07:17Olabilir ama tabii bu kaza genelinde bununla alakalı bir parametre söyleyemeyiz.
07:21Olabilir tabii.
07:22Yani uzaktan da sistemle etkilenmiş olabilir.
07:27Geçmişte bir kazada da bu söz konusu olmuştu.
07:31Mesela bunlar...
07:32...belirtilmese de...
07:34Evet.
07:36Kesin bir parametre belirtilmese de bu da sebeplerden biri olabilir ama bu kadar hızlı bir şekilde düşmesini de hani doğrudan
07:45buna nasıl bağlayabiliriz ona çok bir şey diyemiyorum.
07:48Hani çünkü kalkıştan hemen sonra düştüğü için...
07:52Bunlar...
07:53...buna bir şey diyemez.
07:54Evet anladım.
07:55Doğrudan hani buna bir şey diyemez.
07:57Hocam bir de bu eğitim uçuşlarında daha çok bunu görüyoruz sanki.
08:03Şunu da öğrenmek için soruyorum.
08:05Siz de eğitmen de olduğunuz için.
08:08Öncesinde acaba bir simülasyon eğitimi gibi bir şey veriliyor mu?
08:12Helikopteri mesela kaldıran kişiler direkt koltuğa oturur oturmaz herhalde o anda öğrenmiyorlar değil mi?
08:20Öncesinde çok detaylı bir eğitimden geçiyor olmaları lazım.
08:23Yani kıdemli birisinin, kıdemli bir pilotun da tabii ki mesela bu dört kişinin, dört şehidimizin içinde kaç tane eğitmen vardır?
08:33Şimdi şöyle muhtemelen sadece mürettebat vardır.
08:37Çünkü bu helikopter dört mürettebat ve on bir asker.
08:41On bir kişi taşıyabiliyor.
08:42Dört vefatın olması muhtemelen eğitim uçuşu olduğu için dört tane mürettebatın da hayatını kaybettiği anlamına geliyor.
08:50Şimdi burada tabii ki helikopterlerde olsun, askeri uçaklarda olsun, paraşütle atlama eğitimine kadar, bunu defalarca tekrarlamaya kadar çok sık eğitim
09:02veriliyor.
09:02Şimdi burada aletli uçuş, gece uçuşları sadece görmeden sistemleri takip ederek uçuşa göre kadar bütün eğitimleri tüm detaylarıyla pilotlar aldığı
09:16için eğitimsizlikle alakalı bir yorum kesinlikle yapamayız.
09:20Yani evet çok net konuşuyorum ama yani havacının içinden geldiğimiz için de havacılıkta eğitim en temelidir.
09:27Ve askeri havacılıkta eğitimler de çok sıkı prensiplere, çok sıkı detaylara göre yönetilir.
09:33Ki helikopterler zaten çok daha farklı açıkçası.
09:37O anlamda yorum yapmak istedim.
09:39Helikopter pilotları son derece tecrübeli, her türlü koşullara hazırlıklı olarak yetiştirilir ve eğitilir.
09:47İzlediğiniz için teşekkür ederim.
