- 15 dakika önce
Milli Çözüm Dergisi - Atatürk, Meşhur Nutuk’unu Niçin ve Nasıl Hazırladı?
www.millicozum.com
www.millicozum.com
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Atatürk, meşhur nutukunu niçin ve nasıl hazırladı?
00:04Mustafa Kemal, görünüşte İstanbul'dan uzaklaştırılarak ama gerçekte çok özel müfettişlik yetkileriyle donatılarak Samsun'a yollanmıştır.
00:13Atatürk, nutukunun başında bu özel ve gizemli konuyu izah etmekte bile zorlanmaktadır.
00:19Bu geniş yetkinin, beni İstanbul'dan sürmek ve uzaklaştırmak maksadıyla Anadolu'ya gönderenler tarafından bana nasıl verilmiş olduğu garibinize gidebilir.
00:28Hemen ifade etmeliyim ki, onlar bu yetkiyi bana bilerek ve anlayarak vermediler.
00:34Ne pahasına olursa olsun, benim İstanbul'dan uzaklaşmamı isteyenlerin, özellikle işgalci güçlerin ve işbirlikçilerin buldukları gerekçe Samsun ve dolaylarındaki güvensizlik olaylarını
00:45yerinde görüp tedbir almak üzere Samsun'a kadar gitmemiydi.
00:49Ben, bu görevin yerine getirilmesinin bir makam ve yetki sahibi olmaya bağlı bulunduğunu ileri sürdüm.
00:55Bunda hiçbir sakınca görmediler. O tarihte genelkurmayda bulunan ve benim maksadımı bir dereceye kadar sezmiş olan kimselerle görüştüm.
01:04Müfettişlik görevini buldular, yetki konusuyla ilgili talimatı da ben kendim yazdırdım.
01:10Böylece Anadolu'daki tüm askeri ve sivil yöneticiler üzerinde etkin ve yetkin olacaktım.
01:16Hatta Harbiye Nazırı olan Şakir Paşa, bu talimatı okuduktan sonra imzalamaya çekilmiş, anlaşılır anlaşılmaz bir biçimde mührünü basmıştır.
01:25Bu itirafların sonundaki Harbiye Nazırı, Milli Savunma Bakanı olan Şakir Paşa, bu,
01:32olağanüstü yetkilerle donatılarak Samsun'a yollandığım talimatı okuduktan sonra imzalamaya çekilmiş, anlaşılır anlaşılmaz bir biçimde mührünü basmıştır.
01:42İfadesinde, bazı çok özel girişimlerin etkin ve yetkin bir müdahalenin yaşandığı,
01:48yani padişah direktifinin anlaşılması üzerine Harbiye Nazırı'nın mührünü bastığı ortaya çıkmaktadır.
01:54Genç ve araştırmacı tarihçilerden Ahmet Anapalı'nın ilginç saptamaları,
01:59Sultan Vahdettin, Genelkurmay Başkanı Fevzi Çakmak Paşa'ya diyor ki,
02:03Bu ülkeyi kurtaracak kabiliyet ve karakterde olan paşaların adını yaz bana getir.
02:08Bir hafta sonra 16 isimle geliyor Çakmak Paşa.
02:11Sultan Vahdettin listeye bakıyor, en başta Enver Paşa'nın abisi Nuri Paşa, Nuri Killigil yazıyor.
02:18En altta ise Refet Belen'in adını görüyor.
02:20Dikkatle bakıyor ve isimleri tek tak okuyor.
02:23Sonra Erkan-ı Harbiye Reisi Fevzi Çakmak Paşa'ya diyor ki,
02:27Benim yaverlerimden Mustafa Kemal Paşa var, onu tanır mısın diye soruyor.
02:32Fevzi Çakmak, tabii ki tanırım sultanım diyor.
02:35Peki diyor, hırsız mıdır Mustafa Kemal?
02:37Asla.
02:38Peki korkak mıdır?
02:39Asla.
02:40Peki bu ülkeyi sever ve sahip çıkar mı?
02:43Hem de ölümüne sultanım.
02:45Bunun üzerine padişah der ki,
02:47Peki paşam, madem bu kadar iyi bu adam, neden bunların arasında onun ismi yok?
02:51Bunun üzerine Çakmak Paşa der ki,
02:54Sultanım, Mustafa Kemal bu ülkeyi savunup kurtarmayı becerir, düşmanı bu ülkeden gönderir.
03:00Ama sonra seni de gönderir.
03:01Çünkü o cumhuriyetçidir, cumhuriyet rejimini getirir.
03:05Bunun üzerine Sultan Vahdettin, eliyle boğazdaki gemileri gösteriyor ve diyor ki,
03:10Şu gemileri ülkemden göndersin de, sonra kimi nereye gönderirse göndersin.
03:14Bu açıklamalardan sonra, genel durumu daha dar bir çerçeve içine alarak,
03:19Çabucak ve kolayca hep birlikte gözden geçirelim.
03:22Düşman devletler, Osmanlı devlet ve memleketine karşı maddi ve manevi saldırıya geçmişler.
03:28Onu yok etmeye ve paylaşmaya karar vermişler.
03:32Padişah ve halife olan zat, hayat ve rahatını kurtarabilecek çareden başka bir şey düşünmüyor.
03:37Hükümeti de aynı durumda.
03:39Farkında olmadığı halde, başsız kalmış olan millet, karanlıklar ve belirsizlikler içinde olup bitecekleri beklemekte.
03:46Felaketin dehşet ve ağırlığını kavramaya başlayanlar,
03:50Bulundukları çevreye ve alabildikleri etkilere döre, kendilerince kurtuluş çaresi saydıkları tedbirlere başvurmakta.
03:57Ordu, ismi var cismi yok bir durumda.
04:00Komutanlar ve subaylar, Birinci Dünya Savaşı'nın bunca çile ve güçlükleriyle yorgun,
04:05Vatanın parçalanmakta olduğunu görmekle yürekleri kan ağlıyor.
04:09Gözleri önünde derinleşen karanlık felaket uçurumu kenarında bir kurtuluş çaresi aramakta.
04:15Atatürk, tüm ümitlerin karardığı bir ortamda,
04:181. Bazılarının İngiliz himayesine sığınmayı,
04:212. Bazılarının Amerikan mandasına başvurmayı düşünürken,
04:253. Bazılarının da bölgesel kurtuluş çareleri aradıklarını vurgulamaktadır.
04:30O halde, ciddi ve gerçek karar ne olabilirdi?
04:34Efendiler, bu durum karşısında bir tek karar vardı.
04:37O da, milli hakimiyete dayanan, kayıtsız şartsız, bağımsız yeni bir Türk devleti kurmak.
04:43İşte, daha İstanbul'dan çıkmadan önce düşündüğümüz ve Samsun'da Anadolu topraklarına ayak basal basmaz uygulanmasına başladığımız karar,
04:52bu kararı olmuştur.
04:54Ya istiklal, ya ölüm.
04:55Bu kararın dayandığı en güçlü muhakeme ve mantık şuydu.
04:59Temel ilke, Türk milletinin haysiyetli ve şerefli bir millet olarak yaşamasıdır.
05:04Bu ilke, ancak tam istiklale sahip olmakla gerçekleştirilebilir.
05:08Ne kadar zengin ve bolluk içinde olursa olsun, istiklalden yoksun bir millet,
05:14medeni insanlık dünyası karşısında uşak olmak mevkiinden yüksek bir muameleye layık görülemez.
05:19Yabancı bir devletin koruyup kollayıcılığını kabul etmek,
05:23insanlık vasıflarından yoksunluğu, güçsüzlük ve miskinliği itiraftan başka bir şey değildir.
05:29Gerçekten de bu seviyesizliğe düşmemiş olanların,
05:32isteyerek başlarına bir yabancı efendi getirmelerine asla ihtimal verilemez.
05:37Burada, zihinlerde yer etmiş olması ihtimali bulunan bazı kararsızlık düğümlerinin çözülmesini kolaylaştırmak için,
05:43bir gerçeği hep birlikte gözden geçirmeliyiz.
05:47Yapılan milli mücadele, dıştan gelen saldırıya karşı vatanın kurtuluşunu tek hedef olarak kabul ettiğine göre,
05:54bu milli mücadelenin, başarıya yaklaştıkça,
05:57safha safha, bugünkü döneme kadar milli irade rejiminin, yani cumhuriyetin,
06:03bütün ilke ve gereklerini yerine getirmesi tabii ve kaçınılmaz bir tarihi akışıydı.
06:08Bu kaçınılmaz tarihi akışı, gelenekten gelen alışkanlığı ile hemen sezmiş olan hükümdar ailesinden yararlanmak isteyen çevreler,
06:17ilk andan başlayarak milli mücadelenin amansız düşmanı kesildi.
06:21Bu kaçınılmaz tarihi akışı, daha başlangıçta ben de görmüş ve sezmiştim.
06:26Ancak, sonuna kadar devam etmiş olan bu sezgimizi, başlangıçta bütün yönleriyle açığa vurup ifade etmedik.
06:33Gelecekteki ihtimaller üzerinde fazla konuşmak, giriştiğimiz gerçek ve maddi mücadeleye,
06:39aklı yatmayan kesimlerce hayali bir macera neteliği verdirebilirdi.
06:44Dış tehlikenin yakın etkilerini derinden duyanlar arasında,
06:48geleneklerine, düşünze kabiliyetlerine ve ruh yapılarına aykırı olan muhtemel değişmelerden ürkeceklerin,
06:54ilk anda direnme güçlerini harekete geçirebilirdi.
06:57Başarı için pratik ve güvenilir yol, her safhayı vakti geldikçe uygulamaktı.
07:02Milletin gelişmesini ve yükselmesini sağlayacak doğru yol buydu.
07:06Ben de bu yolda yürüdüm.
07:08Ancak, bu pratik ve güvenilir başarı yolu,
07:11yakın çalışma arkadaşlarım olarak tanınmış kimselerden bazıları ile aramızda,
07:15zaman zaman görüş ayrılıkları, davranışlar veya yapılan çalışmalardaki uygulamalar bakımından,
07:21temel veya ikinci derecede etken bir takım anlaşmazlıkların,
07:25kırgınlıkların ve hatta ayrılmaların da sebebi ve açıklayıcısı olmuştur.
07:30Milli mücadeleye beraber başlayan yolculardan bazıları,
07:34milli hayatın bugünkü cumhuriyete ve cumhuriyet kanunlarına kadar uzanan gelişmelerinde,
07:39kendi fikir ve ruh kabiliyetlerinin kavrayış sınırı bittikçe,
07:43bana karşı direnişe ve muhalefete geçmişlerdir.
07:46Bu noktalara, aydınlanmanız ve kamuoyunun aydınlanmasına yardımcı olmak için,
07:51sırası geldikçe birer birer işaret etmeye çalışacağım.
07:54Bu son sözlerimi özetlemek gerekirse, diyebilirim ki,
07:59ben milletin vicdanında ve geleceğinde hissettiğim büyük gelişme kabiliyetini,
08:03bir milli sır gibi vicdanımda taşıyarak,
08:06yavaş yavaş bütün bir topluma uygulatmak mecburiyetindeydim.
08:10Nutuğun girişinde Mustafa Kemal'in,
08:12Sultan Vahdettin hakkındaki mütereddi sıfatı da doğru yorumlanmamıştır.
08:16Bu sıfatı, soysuzlaşmış, hıyanete kalkışmış şeklinde açıklayanlar,
08:20ya kasıtlı bir çarpıtma ve karalama amacındadır veya Osmanlıcaya vakıf olmayanların basit sözlük aktarımlarıdır.
08:28Çünkü Arapça, rediye, helak olmak, uçuruma yuvarlanmak ve ümitleri kararmak kökünden türetilen mütereddi kelimesi,
08:36ruhen bunalmış, çaresiz bırakılmış, eli kolu bağlanmış anlamındadır.
08:41Atatürk'ün akşam sofret sofraları
08:43Atatürk'ün akşam sofraları, sanıldığı gibi yalnızca bir yemek veya eğlence yeri değil,
08:49ülkenin en kritik sorunlarının gündeme taşındığı,
08:52gerekli kararların alındığı,
08:54bilim, sanat, felsefe ve devlet politikalarının tartışıldığı
08:57bir akademi ve fikir meclisi niteliği taşırdı.
09:00O sofret sofralarının genel özellikleri şunlardı.
09:03İşlevi,
09:04Yeni Türkiye Cumhuriyeti'nin inkılaplarının uygulamaları,
09:08aksaklıkları, eğitim, dil, tarih çalışmaları,
09:11dış politika ve toplumsal sorunların çözüm yolları bu sofralarda masaya yatırılırdı.
09:16Akademi niteliği,
09:17bu sofralar sırasında kara tahta, tebeşir ve not defterleri eksik olmazdı.
09:22Uzmanlar, akademisyenler, sanatçılar ve siyasetçiler konuk edilir, fikirleri alınırdı.
09:28İşleyiş, akşam yemekleri,
09:30Atatürk'ün hoş geldin konuşmasıyla başlardı.
09:32Herkesin söz alabildiği, fikirlerin özgürce savunulabildiği,
09:37demokratik ama disiplinli bir ortam vardı.
09:39Sade menüler
09:40Atatürk yemekte aşırılıktan hoşlanmaz,
09:43genellikle sade yemekler hazırlanırdı.
09:45En sevdiği yemekler arasında etsiz kuru fasulye ve pilav yer alırdı.
09:49Sofranın daimi misafirleri Mutat Zevat
09:52Sofraya sürekli katılan,
09:54Atatürk'ün yakın dostu ve fikir arkadaşı olan isimler,
09:57Mutat Zevat,
09:58alışılmış kişiler olarak adlandırılırdı.
10:01İsmet İnönü, Salih Bozok,
10:03Nuri Conker,
10:05Kılıç Ali,
10:05Falih Rıfkı Atay,
10:07Afet İnan,
10:08Ruşen Eşref Ünaydın,
10:10Tevfik Rüştü Aras,
10:11Ali Fuat Cebesoy bunlar arasındaydı.
10:13Bu sohbetlerin birinde,
10:15Atatürk konuklarına,
10:16ölümümden sonra nasıl anılacağım diye sormuşlardı.
10:19Abartılı ve aşırı iltifatçı tahminlerin hiçbirini beğenmeyip,
10:23belki de,
10:24şayet yakın çevresinde daha sadık,
10:26daha anlayışlı ve daha başarılı insanlar bulunsaydı,
10:30o çok daha hayırlı ve yararlı hizmetler yapacaktı,
10:33diyenler olacaktır,
10:34şeklinde yanıtlamıştı.
10:35Zaten tarih boyunca bu yalnızlık,
10:38büyük devrimcilerin ortak kadeli olmaktadır.
10:41Atatürk'ün,
10:42Fransız filozof Voltaire'yi okurken altını çizdiği şu cümleler,
10:46onun yalnızlıktan bunaldığını gösteren belge konumundadır.
10:49Bir arkadaşa ihtiyacım var,
10:51şimdiye kadar hiç olmadı.
10:53Oysa kalbim bir dostu şiddetle arzulamaktadır.
10:56Voltaire,
10:57kilise baskısına ve fanatik bağnazlığa karşı çıkan,
11:00ama din ve düşünce özgürlüğünü savunan ve Fransız devrimine zemin hazırlayan bir fikir adamıdır.
11:05Beni görmek demek,
11:07mutlaka yüzümü görmek değildir.
11:09Benim fikirlerimi,
11:10benim duygularımı anlıyorsanız ve hissediyorsanız,
11:13bu yeterlidir.
11:14Bu söz,
11:15Cumhuriyetimizin kurucusu Gazi Mustafa Kemal Atatürk'e aittir.
11:19Anlamı,
11:20Atatürk bu sözleriyle,
11:22fiziksel bir varlığın ötesinde,
11:24Türkiye Cumhuriyeti'nin temel değerlerini,
11:26akıl ve bilim rehberliğindeki prensiplerini ve bağımsızlık idealini,
11:31tarihi mesuliyetini ve talihli gelecek hedeflerini anlamanın ve benimsemenin asıl unsur olduğunu belirtmektedir.
11:37Devamı,
11:38bu sözün devamında sıklıkla yer alan ifadelerden biri de şu şekildedir.
11:42Büyük şahsiyetlerin vefatına matem yersizdir.
11:46Onların eserlerine ve fikirlerine bağlılık yeterlidir.
11:49Atatürk'ün yalnızlığı,
11:51vasıfsızların vefasızlığı,
11:532 Aralık 1922 tarihinde,
11:56TBMM'ye verilen yasa teklifinden kaçımız haberdarız?
12:00O yasa teklifi,
12:02Mustafa Kemal Atatürk milletvekili seçilemesin diye hazırlanmıştı.
12:05Şaşırtıcı değil,
12:071919'da Sivas Kongresi başlarken,
12:10Mustafa Kemal Atatürk'ün kongre başkanı olmasına karşı çıkan isim,
12:14Rauf Bey olacaktı.
12:15Bir gece önce,
12:17Kara Vasıf'ın evinde bunun için toplantı bile yapmışlardı.
12:20Son meclisi mebusana ittiklerinde,
12:22Mustafa Kemal Atatürk'ü,
12:24gıyabında meclis başkanı seçtirmekten sakınan,
12:27Atatürk'ün istediği,
12:28müdafaa-i hukup grubunu kurmaktan korkan,
12:31onun yerine Felah-ı Vatan grubunu kuran yine Rauf Bey olduğu tarihi kayıtlarda yazılıdır.
12:37ABD mandasının kabul edilmesi konusunda,
12:40Rauf Bey ile İsmet, İnönü Paşa,
12:431919'da aynı çizgide buluşmuşlardı.
12:45Mustafa Kemal Atatürk ise,
12:47ya istiklal, ya ölüm diyerek yola çıkmıştı.
12:50Lozan Antlaşması zamanında,
12:52Başbakan Rauf Bey ile Dışişleri Bakanı İsmet Paşa,
12:55çok sert kavgalara tutuşmuşlardı.
12:57Birbirlerini suçlamışlardı.
12:59Mustafa Kemal Atatürk ise,
13:01Nutuk'ta ikisine de sert müdahalede bulunduklarını yazmıştı.
13:05Türkiye'nin menfaatinin kişisel kavgalarla gölgelenmesine karşı çıkmıştı.
13:09İzmir suikastı davasında,
13:1110 yıl hapis cezası alan Rauf Orbay,
13:14yurt dışından Türkiye'ye,
13:161935'te dönmüş,
13:181939'da milletvekili yapılmış,
13:211942'de Londra Büyükelçisi olarak atanmıştı.
13:2422 ila 26 Ocak 1937 tarihleri arasında,
13:29kurum gazetesinde İsmet Paşa'nın Hatay politikasını sert şekilde eleştiren,
13:34Asım Us imzalı yazıları kaleme alan Mustafa Kemal Atatürk olduğu anlaşılmıştı.
13:39Son meclisi mebusan başkanı olan Celaleddin Arif Bey,
13:43Ankara'ya ulaştıktan sonra TBMM başkan vekili yapılmıştı.
13:47Tartışmaya açtığı ilk konu,
13:49Ankara'da alacağı maaşın İstanbul'daki maaşından daha az olmasıydı.
13:53Bu durumu özellikle fon soyguncusu bakan ve bürokratlara hatırlatmak yazımdı.
13:58İsmet Paşa, Rauf Bey, Refet Bey,
14:01Kazım Karabekir Paşa,
14:03Kurtuluş Savaşı döneminde ülkeye büyük hizmetler yapmış insanlardı.
14:06Ama Atatürk'ün etrafında bir çelik çekirdek olarak yer almamışlar,
14:10onu yalnız bırakmışlardı.
14:12Özetle, Atatürk, İstanbul'daki İngiliz hayranı hükümet kadar
14:16yanındakilerle de mücadele etmek zorunda kalmıştı.
14:19Ama yine de yanındakileri doğru yöneterek zaferi kazanmıştı.
14:23Atatürk, Nutuk'u neden yazdı?
14:25Başlıklı Alev Çoşkun'un yazısının ciddi düzeltmelere ve eklemelere ihtiyacı vardı.
14:31Atatürk, Nutuk'u 15 Ekim 1927 tarihinde toplanan CHP'nin ikinci kurultayında
14:38her gün 6 saat okuyarak 6 günde tamamladı.
14:41Alev Çoşkun da Atatürk, Nutuk'u neden yazdı ve neden bizzat okuduğu konusunda
14:47özet bir yazı hazırlamıştı.
14:4829 Ekim 1923'te Cumhuriyet'in ilanından sonra
14:53en önemli tarih 3 Mart 1924 sayılmaktaydı.
14:58Bu tarihte 3 önemli devrim yasasının kabul edildiği açıklanmıştı.
15:021. Eğitimin birleştirilmesi, tevhidi tedrisat kararı alınması,
15:072. Mahalle mekteplerinin kapatılması ve 3. Halifelik makamının kaldırılması sağlanmıştı.
15:13Böylece Demokratik Cumhuriyet'in temelleri atılmıştı.
15:17Bunlar çok önemli ve etkin birer devrim, büyük toplumsal değişim ve dönüşümlerdir.
15:23Yüzyıllar boyunca savaş koşullarında yaşayan ve Haçlı saldırılarına karşı koyan Türk toplumu
15:28henüz hak ettiği huzura ulaşamamıştı.
15:31Atatürk'ün layık ilkelere dayalı devrimleri gerçekleştikçe,
15:35dış güçler ve işbirlikçi hainler de harekete geçiyorlardı.
15:39Lozan Antlaşması'nda Musul konusunda çözüme ulaşılamamıştı
15:42ve tekrar ele alınması 1924 yılına bırakılmıştı.
15:46Bu karar gereğince 19 Mayıs 1924 tarihinde Musul sorunuyla ilgili Türk-İngiliz görüşmeleri İstanbul'da başladı.
15:56Görüşmeler 20 gün kadar sürdü, uzlaşma sağlanamadığı için konunun milletler cemiyetine götürülmesi kararı alındı.
16:03Tam bu ortamda 7 Ağustos 1924'te Güneydoğu sınırında Hakkari ve civarında Nasturi ayaklanması patladı.
16:1122 Eylül 1924'te Atatürk, Samsun'da yaptığı konuşmada
16:16''Dünyada huzur ve refah için, uygarlık için, hayat için, başarı için en hakiki yol gösterici ilimdir, fendir'' diyerek
16:25bağnazlıktan ve yobazlıktan uzak, gerçek ve saf İslam'a zemin hazırlamıştı.
16:30Çünkü imansız ve ahlaksız bir toplumun ayakta kalamayacağını çok iyi biliyorlardı.
16:3626 Ekim 1924'te Milli Mücadelenin Doğu Bölgesi Komutanı Kazım Karabekir,
16:42ardından 30 Ekim 1924'te General Ali Fuat Cebesoy,
16:47ordu müfettişliklerinden istifa ettiler ve görevlerine TBMM'de milletvekili olarak devam edeceklerini açıkladılar.
16:54Atatürk bu olayı hiç beklemiyordu ve bu olayı komutanlar komplosu olarak değerlendiriyorlardı.
17:01Bundan iki hafta sonra, 17 Kasım 1924'te Kazım Karabekir, Ali Fuat Cebesoy, Rauf Orbay, Refet Bele ve Adnan Adıvar,
17:11Atatürk'e ve Cumhuriyete karşı Terakkiperver Cumhuriyet Fırkasını kurdular.
17:15Milli mücadeleye birlikte başlayan arkadaşlar arasında ilk çatlak böylece açığa çıkmıştı.
17:21Dış güçler, savaşlarla başaramadıklarını sinsi oluşumlarla sahneye koymuşlardı.
17:27Şeyh Said isyanı, Musul konusu milletler cemiyetinde konuşulurken bu kez 13 Şubat 1925'te Şeyh Said isyanı patladı.
17:36İsyancılar, 16 ila 17 Şubat'ta Bingöl, Genç ilini, 24 Şubat'ta Elazığ'ı ele geçirmişler ve her iki şehri yağmalamaya başlamışlardı.
17:46Daha sonraları isyancıların arkasında İngiliz gizli servisinin bulunduğu belgelere dayalı olarak ortaya çıkmıştı.
17:53İsyanın denetim altına alınması amacıyla TBMM'de 4 Mart 1925'te iki yıl için Takrir-i Sükun Kanunu çıkarılmak zorunda kalınmıştı.
18:03Kastamonu konuşmaları 23 Ağustos 1925'te Atatürk elinde yazlık bir şapka ile Kastamonu'ya uğramıştı.
18:11Kastamonu ve Çankırı'da yaptığı konuşmalarda şunları hatırlatmıştı.
18:15Uygarlık öyle kuvvetli bir ateştir ki ona yabancı kalanları yakar, mahveder diye uyarıyorlardı.
18:22Kastamonu'da ikinci konuşmasında ise şunları aktarmıştı.
18:26Efendiler ve ey millet, iyi biliniz ki Türkiye Cumhuriyeti, cahil ve istismarcı şeyhler,
18:33şuursuz dervişler, müritler ve meczup mensuplar memleketi olamaz.
18:37En doğru ve gerçek tarikat uygarlık tarikatıdır.
18:41Çankırı konuşması,
18:42Hiçbirimiz, dinimizin esaslarına aykırı ve istismarcı, tekkelerin uyarmasına muhtaç değiliz.
18:49Bunların, halkı kendinden geçmiş, şuursuz vaziyete taşımak ve aptal yapmaktır.
18:552 Eylül 1925'te tekke, zaviye ve türbelerin kapatılması,
19:01din görevlilerinin kıyafetleri ile memurların şapka giymeleri hakkında bakanlar kurulu kararnamesi,
19:06ardından kanunu meclisten çıkmıştı.
19:09Tüm bu gelişmeler, elbette bazı kesimleri rahatsız ediyor, harekete geçiriyordu.
19:15Şapka konusunda, Anadolu'da yer yer hareketler oluyordu.
19:1914 Kasım 1925'te, Sivas'ta şapka aleyhine duvarlara bildiriler asıldı.
19:24Ayrıca, Kayseri, Erzurum, Rize, Maraş ve Giresun'da da şapka gerekçe gösterilerek gerici gösteriler yapıldı.
19:33Tutuklanan elebaşılar, istiklal mahkemelerinde yargılandı.
19:36İzmir suikastı.
19:38Bu karmaşa içinde 1926 yılına girildi ve beklenmedik bir olayla karşılaşıldı.
19:4414 Haziran 1926 tarihinde İzmir suikasti ortaya çıktı.
19:49Atatürk'e karşı girişilen bu hareketin içinde bulunan Giritli Şevki, İzmir valisi Kazım Dirik'e Atatürk'e suikast yapılacağı haberini
19:58ulaştırmıştı.
19:59Bu planın arkasında, sabatayist dönme kodamanların, eski iddihatçıların ve yeni kurulmuş olan terakkiperver fırkasının olduğu iddiaları da sarsıcıydı.
20:08Ama nedense, Kemalistler bu gerçeği özellikle saklamışlardı.
20:13Evet, vatanın kurtuluşunu sağlayan, cumhuriyetin kuruluşunu hazırlayan Atatürk, sonradan Atatürkçülüğü despotizme çeviren Kemalizm'i uyduracak olan sabatayist ve masonik mihraklarca
20:24öldürülmeye çalışılmıştı.
20:26Plan, bizzat içinde bulunanlar tarafından önce ihbar edilmiş, ardından mahkemede kabul edilmiş ve belgelere bağlanmıştı.
20:34Suikast girişiminin istiklal mahkemesinde belgelere bağlanması karşısında, Mustafa Kemal'in çok üzüntü çekmesi doğaldır.
20:42Bu durum karşısında Atatürk, bir durum değerlendirmesi yaptı.
20:46Vatan kurtarılmış, çağdaşlaşma hareketi başlatılmış, ancak malum ve melun odaklar kendisine de suikast hazırlamaktan sakınmamıştı.
20:55İşte bütün bu durumlar karşısında Mustafa Kemal, tarihe bir belge bırakmak ihtiyacı duymuşlardı.
21:0119 Mayıs 1919'dan başlayarak 1927 yılına kadar geçen 8 yılda olan bitenleri ele almıştı.
21:09Günlerce yoğun olarak çalışarak, belgelere dayalı nutuğu hazırlamıştı.
21:14Atatürk, nutuğu 15 Ekim 1927 tarihinde toplanan CHP kurultayında 6 gün boyunca toplamda 36 saat 33 dakikada bizzat kendisi okumuşlardı.
21:26Nutuğ'un önemi ve konuları
21:28Nutuk, milli mücadelenin belgelere dayalı bir tarihi konumundadır.
21:33Eğer nutuk olmasaydı, milli mücadele, onu değersiz kılmak, yalan ve yanlışlarla saptırmak isteyen karşı devrimcilerin elinde bambaşka bir niteliğe büründürülmüş
21:43olacaktı.
21:43İngilizleri oyalaması ve milli mücadeleyi başlatması için Mustafa Kemal'i Anadolu'ya özel yetkilerle Padişah Vahdettin'in gönderdiği, ayrıca kendisine
21:53yeterince para verdiği gerçeğini yalanlayacak kadar yamuklaşanlar, bunun gibi yüzlerce yalan ortaya atacak, tarihi gerçekleri çarpıtmaya çalışacaklardı.
22:02Evet, dönme ve masonların yönettiği ittihat ve terakki kuşatması altında Padişah bir kukla konumundaydı.
22:09Ve ülkenin kurtuluşuna varacak yolu Mustafa Kemal'in açacağının farkındaydı.
22:14Elbette bu gizemli ve tarihi gerçeği Nutuğu hazırlarken Mustafa Kemal'in açığa vurması uygun olmayacaktı.
22:21Böyle bir özel padişah fermanı olmasa ve Atatürk özel yetkilerle donatılmasaydı, Anadolu'da asker ve sivil yöneticilerin itimat ve itibarını kazanması
22:31zorlaşacaktı.
22:33Nutuk, 1919'da girişilen ve adım adım yürütülen milli mücadelenin ve daha sonra da gerçekleşen çağdaş devletin öyküsü olmaktadır.
22:42Nutuğun önemi, milli mücadelenin her aşamasının ve o zaman diliminde ortaya çıkan her olayın belgelere dayalı olarak anlatılmasıdır.
22:51Milli mücadeleye birlikte başlayan arkadaşların temelde birbirinden koparak yeni parti kurmaları,
22:58doğuda isyanların dış kaynaklı olarak başlatılması, türbelerin ve tekkelerin kapatılması üzerine toplumdaki dalgalanmalar
23:05ve hiç beklenmeyen İzmir suikast girişimi Atatürk'ü derin derin düşündürmeye başlamıştı.
23:11Yaptıklarını belgelere dayandırarak anlatacak bir eser bırakmalıydı.
23:15Atatürk, Nutuk'tan söz ederken,
23:18''Amacım, devrimimizin incelenmesinde tarihe kolaylık sağlamaktır.'' buyurmuşlardır.
23:24Atatürk, bir yandan Türk devriminin incelenmesinde tarihe kolaylık sağlarken,
23:29dünya tarihinde bir benzeri olmayan Kuvvayi Milliye Hareketi'ni belgelere dayalı olarak bizzat anlatmış olmaktadır.
23:36Nutuk'ta ayrıca yeni Türk devletinin geleceğine yön veren ilkeler de vurgulanmıştır.
23:42Bunların en başında siyasal ve ekonomik tam bağımsızlık ilkesi yer alır.
23:47Nutuk, milli mücadelenin kurtuluş ve ardından gerçekleşen kuruluş öyküsüdür.
23:53Bu öykü, devrimi yapan lider tarafından belgelere dayanarak yazılmıştır.
23:58Tarihe sunulmuş bir rapor neteliği taşımaktadır.
24:01Nutuk, aynı zamanda gelecek kuşaklar için bir başvuru kaynağıdır.
24:06Nutuk nasıl yazıldı?
24:08Nutuk, 1919 yılı Mayıs'ın 19. günü Samsun'a çıktım cümlesiyle başlamaktadır.
24:161919'dan 1927'ye kadar geçen tüm olaylar ve gelişmeler ele alınır.
24:21Milli mücadelenin ayrıntıları, zorlukları, verilen stratejik kararlar belgelere dayalı olarak anlatılıp açıklanmaktadır.
24:29Nutuk'un yazılışına, o günleri bizlat yaşamış olan Yakup Kadri Karausmanoğlu ve Falih Rıfkı Atay tanıklık etmişlerdir.
24:37Atay, gözlemlerini şöyle aktarmıştır.
24:41Atatürk, fikir alanında da cephedeki kadar destansı bir adamdı.
24:45Biz bunu ilk defa Büyük Nutuk'unu hazırlayıp yazarken anladık.
24:49Bunun üstünde bütün bir gün, gece yaralarına, bazen şafak sökünceye kadar emek sarf ederek hazırlardı.
24:55Büyük Nutuk, geceli gündüzlü mesai ile yaklaşık üç ayda tamamlanmıştır.
25:01Atatürk, 500 sayfayı geçen bu eseri kendi eliyle yazmış, yüzlerce belgeyi de bizzat kendisi toplayıp yorumlamıştır.
25:09Şuurlu, sorumlu ve onurlu bir gençlik çağrısı.
25:12Atatürk, Nutuk'u şöyle tanımlamıştır.
25:15Saygıdeğer efendiler, sizi günlerce işgal eden uzun ve ayrıntılı Nutkum, nihayet geçmişe karışmış bir devrin hikayesi olmaktadır.
25:23Bunda milletim için ve gelecekteki evlatlarımız için dikkat ve uyanıklık sağlayabilecek bazı noktaları gelirtebilmiş isem kendimi mutlu sayacağım.
25:32Efendiler, bu nutkumla Haçlı Batılıların hınçlı saldırılarıyla sarsılan ve milli varlığı sona ermiş sayılan büyük bir milletin bağımsızlığını, nasıl kazandığını,
25:43ilim ve tekniğin en son esaslarına dayanan milli ve çağdaş bir devleti nasıl kurduğunu anlatmaya çalıştım.
25:49Bugün ulaştığımız sonuç, yani Türkiye Cumhuriyeti, asırlardan beri çekilen milli felaketlerin yarattığı uyanıklığın eseri ve bu aziz vatanın her köşesini
25:59sulayan kanların bedeli konumundadır.
26:01Bu sonucu Türk gençliğine emanet ediyorum.
26:04Bu sonucu Türk gençliğine emanet ediyorum.