00:00Sa gitna po ng dumitindang epekto ng Super El Niño,
00:03tiniyak ng Department of Agriculture na may sapat na reserva ng pagkain sa Pilipinas,
00:07pero madaragdagan pa raong ang aangkatin bigas.
00:11Saksi, Sinago Zales.
00:15Sa susunod na taon pa ay naasahang darating ang pinakamatinding epekto ng Super El Niño.
00:20Pero ngayon pa lang, bilyong-bilyong piso na ang pinsala nito sa sektor ng agrikultura.
00:25Nasa October 21, nasa 8.5 billion na po ang damage natin and bulk of this ay for corn.
00:33At ang pinakamalaking pong damage dito, kung titignan natin out of the 8.5 billion,
00:38almost 5 billion po is attributed to corn alone, followed by rice.
00:44Nagsasagawa na ang pamahalaan ng crowd seeding,
00:47nagpapaganan ng shallow tube wells at naminigay ng water pumps,
00:51fertilizers at seeds ng palay at high-value crops
00:54na kayang tumubo kahit ang tuyot.
00:56Ayon din sa Department of Agriculture,
00:59nasa 4.8 million metric tons na ng bigas ang inimport ng Pilipinas
01:03bago pa sumipa ang presyohal sa international market.
01:06Inaasahang madaragdagan pa yan.
01:081997-1998 on Niño, that was the strongest so far.
01:13We recorded almost 1.7 or 1.8 million metric tons.
01:18Losses po during that time.
01:20Pwede rin natin maabot o malampasan yun kung hindi handa po talaga tayo.
01:26Ang estimate namin siguro mga 5.5, 5.8 million metric tons
01:31ay pwedeng pumasok sa atin ang inimport.
01:34Tiniyak ng DA na sapat ang reserba natin ng lokal at imported na bigas
01:38para sa 80 to 90 days.
01:40Ang baboy, sapat para sa 150 to 170 days.
01:44May oversupply naman daw ng manok sa ngayon,
01:46sapat para sa 125 days.
01:48Pero nagbabala ang Philippine Chamber of Agriculture and Food Incorporated
01:52sa peste pagsapit ng tag-init.
01:55Ang hindi po natin nakikita yung insek, yung pest.
01:59Alam mo, pagdating ng tag-init,
02:02nag-a-accelerate ang reproductive cycle ng mga insek.
02:07Pati isda, apektado rin daw ng El Niño.
02:09Yung mga peace pang, ang challenge ngayon dyan,
02:12ang risk, bababa ang level ng tubig.
02:15Yes.
02:15So, ano, yun naman nag-aalaga ng bangos at srink.
02:20Yung brackish water,
02:22tataas ang salinity ng tubig dahil bababa yung fresh water.
02:27Yun naman pong mga isda na nasa baybay,
02:31pupunta yan sa gitang dagat dahil mainit ito sa papang.
02:34That will definitely have an impact on the production.
02:40Sabi ng DA, posibleng ang mga fish kill.
02:43Ang problema po natin, yung aquaculture natin,
02:46posibleng yung mga fish kill.
02:48Dahil nga po, pwede yung bumaba ang level ng oxygen,
02:52yung salinity problem.
02:54So, isa po sa project ni Secretary,
02:57ni Presidente po, yung pamamahagi po natin ng solar erators.
03:01Mamimigay rin daw ng ayuda ang DA
03:03sa nasa 20 milyong registered farmers at fisherfolk.
03:07Malaki rin daw ang inaasahang taripang makukolekta sa susunod na taon
03:11dahil sa malaki ang importasyon ng bigas
03:13at ibabalik daw ito sa mga magsasaka.
03:15For those areas na lubang maapektuhan
03:20dahil matindi yung dagat ng alienyo sa kanila
03:23at walang sapat na patubig,
03:25sila po yung iko-coordinate namin sa TSWD
03:29para sa KAS-4 at doon sa AX
03:32at sa Dole para doon sa Pupag Program.
03:35Mamamahagi kami by December
03:37ng mga mobile solid irrigation systems.
03:39Kumihiling din ang DA ng mas malaking
03:41Presidential Assistance for Farmers and Fisherfolk Program
03:44o PAFFP.
03:46Pero ang pribado sektor,
03:47hindi daw ayuda ang hiling nila.
03:49Mas gugustuhin po namin na bigyan na magandang preto
03:52yung pancake prices,
03:54kaya parigyan nyo kami ng ayuda.
03:55Ang ilang grupo ipinunton na malaki ang problema sa agrikultura
03:59dahil sa pagdidepende ng pamahalaan sa importasyon.
04:03May impact lahat yun sa buong ASEAN.
04:08Yung El Nino, this super El Nino,
04:10tapos nakaasa ka sa Vietnam,
04:13this El Nino should be a wake-up call for everyone.
04:17You cannot rely,
04:20you will not develop if the mentality of death dead.
04:23If the mentality of our mainstream economies,
04:28dependence,
04:30wala tayong pupuntahan.
04:32Nagbabala rin ang Ilo-Ilo Provincial Veterinarian
04:35na posibleng tumaas ang mortality rate
04:37o pagkamatay ng mga alagang hayop
04:39sa gitna ng matinding-init.
04:41Nababawasan daw kasi ang gana nilang kumain
04:43at nangihina ang mga katawan dala ng dehydration.
04:46Dapat daw tiyaki na may sapat na tubig,
04:48vitamins at electrolytes ang mga hayop.
04:50For example, for poultry,
04:52considerin kung may ina-intindihan
04:53mag-makaon ang atong mga poultry layers natong,
04:57trailers natong makamanok.
04:59So extend natong sa hapon ang feeding
05:01at the same way sa atong mga livestock.
05:04Kung hindi sila magkaon sa adlaw,
05:06buta ka natong sila sa pagkaon.
05:08Huwag halarap ko sa ilang natural
05:11para dito sila magkaon sa gabi.
05:13Ako si Mav Gonzalez, ang inyong saksi.
05:15Maasai.
