00:00Kaugnay naman sa presyo at supply ng mga pangunahing bilihin dito po sa bansa,
00:04makakapanayam natin sa Department of Agriculture Assistant Secretary Attorney Genevieve Bebang Guevara.
00:10Magandang umaga at welcome sa Balitang Halimang.
00:14Magandang umaga, Ma'am Connie, at sa inyong mga tagapakinig at tagapandawad po, magandang magandang umaga.
00:20Oo, makikikamusta lamang kami sa presyo muli at supply ng mga pangunahing bilihin na mahigit isang buwan bago syempre ito
00:27Pasko natin.
00:29Well, base po sa monitoring natin nitong November 1 hanggang November 2 po,
00:35relatively po pareho lang yung mga prices, maintained po yung mga prices natin.
00:39Wala naman po tayo nakikitang pagtaas except po for a few mga isda kasi nga nasa close fishing season tayo
00:49ngayon
00:49and at the same time may mga gulay po tayo nakikitaan natin ng minor na mga pagtaas
00:54pero relatively po, wala naman po tayong namamonitor na sobrang pagtaas po ng presyo.
01:00Okay, pero yung pati yung mga kape, mga delata, ano po pa yung mga nakikitaan po natin,
01:06posible pa, no, madagdag po dun sa listahan na nagmahal?
01:12Pagdating po kasi sa mga kape at mga proses, ang nag-monitor po ay DTI.
01:18But relatively po, yung sa mga agri-products naman po, hindi naman po natin nakikitaan pa ng major na pagtaas.
01:24Although may nakikita po tayo na medyo nakafluctuate po yung presyo,
01:29katulad nga po ng ibang mga gulay natin and mga ibang prutas.
01:33Pero pagdating po sa bigas, sa sugar, sa iba pa po, sa pork, sa chicken, relatively po, stable po ang
01:41prices nila.
01:41That's good to know, pero ito po ba kaya mag-sustain na ganyan?
01:46Or in the coming weeks, baka po mag-iba na ang presyo?
01:53Historically speaking po, pagdating ng ngayon pong malapit na ang Pasko,
01:58yan po yung mga pang-nochebuena items natin at yung mga ginagamit nating ricado,
02:03pang-nochebuena ay nakikita natin na tumataas.
02:06Kasama na po dyan, of course, yung sa pork, sa chicken, ibang pong mga highland vegetables,
02:11usually nagtataas po yan ng pagmalapit na po ang Pasko.
02:15Pero hindi naman po natin nakikitaan as of now.
02:18Usually po mga December yan, mamomonitor na po natin, may mga 10 to 20% increase.
02:25Historical po yan na bastihan natin ng presyo.
02:28Okay. At ano po naman ang hakbang ng DA sa sinasabi po ng Philippine Amalgamated Supermarkets Association
02:34na dahil po sa pagtaas nga ng presyo ng mga sangkap at raw materials gaya po ng fertilizers,
02:40apektado na rin ngayon yung sinasabing presyo ng agricultural products.
02:44Sabi nyo 10 to 20%?
02:4810% po ang projected po na pagtaas ng mga presyo ng agrin.
02:52Ganyan pa rin ho ba? 10 to 20%?
02:55Kahit na talagang bumagsak po ang ating piso?
02:58Halaga po ng piso kontra dolyar?
03:00Well, base po sa outlook naman natin,
03:04kahit naman po yung may mga iba po po mga challenges before,
03:07katulad ng mga meron tayong nangyari sa COVID nga po,
03:10and yung may mga diseases and pests po na naka-apekto sa ating mga agricultural products.
03:17Yun po yung range na tinitignan natin usually na pagtaas po ng presyo.
03:21Hindi po natin nakikita na kahit po sa dolyar ay tumataas po ngayon.
03:27Usually po, yung ang naapektuhan po dyan is yung mga farm inputs,
03:32katulad ng fertilizers, logistics of course,
03:34dahil nga po sa gasolina, sa pagde-deliver.
03:37So yun po yung ating pinoproject na percentage ng pagtaas po ng presyo.
03:42I see.
03:42Yung pong mga locally made fertilizers natin,
03:45pwede ho ba nga maging alternatibo sa halip na mag-import pa tayo?
03:48Kakasa po ba yung ating mga nagagawang mga fertilizers dito locally?
03:54Of course, meron po tayo mga organic na fertilizers na available naman para sa ating mga farmers
04:01kung ngayon po yung gusto nilang maging alternative.
04:03Although yung sa pagdating po sa supply at dami po nito,
04:08medyo limited po yung ating mga organic fertilizers.
04:12But definitely, meron po naman tayong mga alternatives
04:14at meron po tayong mga kasunduan with other countries naman po
04:19para sa pagsusupply pa ng mga ating fertilizers.
04:21So meron naman po tayong mga alternatives na pwede po magamit.
04:26Ma'am, may mga sinasabi yung mga ibang grupo na sana unahin muna
04:29yung mga locally made products po natin bago po tayo mag-import.
04:34Kung baga, mag-alat na ng budget para po sa kanila.
04:38Tapos kung ano ho daw yung mga kulang saka tayo mag-import?
04:41Ano ho ang stand ng DA dyan?
04:43Of course, meron mga existing po tayong mga agreements
04:47kasi mga international agreements with other countries.
04:49We have to honor that.
04:51But yun nga po yung pinapromote natin ngayon.
04:54Yung lalo na po kami dito sa Agribusiness Marketing and Assistance Service
04:59sa AMAS, yung kadiwa po ang aming pinupush.
05:02Yung mga locally produced ng ating mga magsasaka at baging isda.
05:06Yung po yung aming pinipenta sa aming mga kadiwa stores.
05:09At yun po yung pinupush din natin sa ating mga institutional partners na bilhin.
05:13At yun po yung kanilang tangkilikin bago po sana bumili ng important.
05:19Although price point po kasi ngayon, of course, sasabihin nila mas mura po yung important.
05:23Pero definitely po pag bumili po kasi naman tayo ng mga produkto ng ating mga magsasaka at maing isda,
05:29nakakatulong po tayo sa kanila para mapataas po yung kanilang income.
05:33At the same time, nakakatulong din po tayo sa ating ekonomiya
05:36kasi mas lumalago po yung kita ng ating mga local farmers and fisher po.
05:40Doon po naman sa usapin na nangyari pong cyber attacks sa Europe na mga refrigerator ang target.
05:45Posible bang mangyari kaya ito sa bansa?
05:48At kung sakasakali, baka may mga security measures na ho kayo in place na ginagawa na ho ngayon?
05:55Mga cyber attacks po siguro.
05:58Siguro kung talagang mata-target ka po, mata-target talaga.
06:03Pero hindi po natin yan na nakikita na mangyayari ngayon
06:08dahil nga po medyo yung kaguluhan sa kanila, medyo yung konteksto nun
06:12is iba naman po dito sa atin.
06:15Pero definitely po, prepared naman po tayo for any kind of mga ganitong klaseng attacks
06:21lalo na of course yung ating mga cold chain facilities po natin
06:25and yung mga warehouses po natin.
06:27May mga nakatayo po namang mga safeguards po para maprotektahan po tayo from these kinds of attacks.
06:33At ano naman po yung hakbang na DA para maibisan ang effect ng El Niño sa mga produktong agricultural?
06:39Of course, gusto po natin mapalakas pa rin yung production natin.
06:43Despite po, nakikita po natin ngayon,
06:46nakikita medyo pabago-bago nga po ang panahon,
06:49it will affect really po yung ating magiging production.
06:54So yun po yung pinapalakas natin ngayon para po mas maibisan po natin,
06:59mabigyan po natin mga magsasaka ng fighting chance,
07:02at at least ma-maintain natin yung production output
07:06para na rin po sa ating food security.
07:08So yun, yung pagbibigay po natin ng mga ayuda, fertilizers, farm inputs
07:13na mas resilient po sa climate change at yun nga po sa drought resilient po na crops,
07:19yun po yung pinaprotektahan natin ngayon.
07:22At the same time po, meron po tayong El Niño Task Force El Niño
07:25kung saan po talagang minomonitor po natin na maigil.
07:29Lalo na po yung mga areas that are very prone doon po sa ating El Niño na phenomenon na ito.
07:37So yun po yung ginagawa natin para po mas maibisan at mas maging prepared po tayo
07:41para dito sa Super El Niño na ito.
07:43Okay, marami pong salamat sa inyong oras na ibinahagi sa amin dito sa Balitang Halimam.
07:48Maraming salamat din po.
07:50Yan po naman si Agriculture Assistant Secretary Genevieve Guevara.
