- 17 hours ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/2XGhhMbh3sc
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/2XGhhMbh3sc
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:04MÜZİK
00:27Merhaba sevgili Metropodik.
00:29Denizleyicileri Fatma Temel'in İstanbul'da açmış olduğu Deku Dest sergisindeyiz.
00:36Burada hem Mezopotamya coğrafyasına ait olan daha çok Kürt, Arap ve Ezili kadınların bedenlerinde gördüğümüz Dek kültürünü hem de Fatma
00:45Temel'in çalışmalarını daha yakından dinliyoruz ve kendisini tanıyoruz.
00:51MÜZİK
01:18Fatma merhaba hoş geldin.
01:20Merhaba hoş geldin.
01:20Diyarbakır'dan deyim yerindeyse ayağının tozuyla geldin. İstanbul'dasın burada atölyeler yapacaksın Dek üzerine. Belki ben doğru telaffuz edemiyorum.
01:29Şimdi senin için Diyarbakır'daki son Dek yapan kişi diyorlar öyle misin?
01:36Evet biraz öyleyim galiba. Yani şu an eğitim verdiğim bazı kadın arkadaşlar var benden daha genç. Ama onlar henüz başlamadı.
01:44Eğer onları saymazsak şu anda evet en genç benim diyebilirim.
01:48En genç ama son değil.
01:51Evet son değil ki olmamalı da yani. Böyle güzel bir sanat.
01:55Peki ilk nasıl tanıştın sen?
01:58Aslında tanışıklığım olmadı. Sürekli içinde doğup büyüdüm. Ben doğduğum zaman çevremdeki yaşadığım köydeki kadınlar olsun nenemde olsun annemde olsun zaten
02:07Dek vardı yani.
02:09Öyle hatta yani böyle belirli bir yaşa gelene kadar da ben doğdukları gibi o Deklerin onlarla birlikte geldiğini düşünüyordum.
02:16Sonra belirli bir bilinçten sonra fark ettim ki sonradan yapılan bir şey.
02:21Tanışıklığım böyle aslında küçük yaşta böyle bir merakım vardı. Böyle ergenlik zamanlarında başladı o merak.
02:27Böyle merak ediyordum soruyordum işte anneme işte köydeki kadınlara ne yapıyorsunuz ne kullanıyorsunuz neden yapıyorsunuz sorusuna çok cevap vermiyorlardı ama
02:37nasıl yaptıkları konusunda bana bilgi veriyorlardı.
02:39Benim de öyle kendime yapmak isteğiyle başladı. Sonra tekniklerini öğrendim ne kullandıklarını öğrendim. Böyle deneye yanıla.
02:49İlk kendi üzerinde mi denedin?
02:50Evet.
02:51Peki çocukken belli motifler gördün ama bu motiflerin bir anlamı olduğunu bunun aslında işte bir kültürün sembolü olduğunu onları ne
03:01zaman keşfettin?
03:03Onları aslında lise zamanlarından sonra böyle tamam görsel olarak çok güzeller hoşuma gidiyor annem yapmış nenem yapmış köydeki bütün yaşlı
03:12kadınlar da var ve hoşuma gittiği için kendime yapmak istedim.
03:16O belirli bir hani felsefesiyle değil de o anlam değil de hani görünüş olarak hoşuma gitti sonrasından işte yaptıktan sonra
03:25araştırmaya başladım daha çok bunlar neden yapıyorlar.
03:27Bu semboller farklı o zaman demek ki bir anlamları var. İşte değişiyor. Sorduğum kadınlar çoğunlukla kaçamak cevaplar veriyordu. İşte öyle
03:36süstü modaydı yaptık.
03:38Neden sence öyle kaçamak cevaplar veriyorlardı?
03:41Ya açıkçası çok mesela ben çok önem veriyorum onların söylediği her şeye ve bu kültüre ama mesela onlar bu kadar
03:48önemsemiyor.
03:49Çünkü içinde yaşıyorlar yani onun. Annesi yapmış annesinde iki sembolü kendisi yapmış ya da nenesinden alıp kendisi yapmış.
03:55Ama mesela şey dediğim zaman şu motif kuma gelmesin diye yapılıyormuş ya da şu motif koruyucu olsun diye yapılıyormuş.
04:02Böyle sırıtıyorlar gülüyorlar. Aa evet sen nereden biliyorsun gibisinden. Böyle saklıyorlar söylemiyorlar çok garip bir şekilde.
04:09İşte o iletişimi kurduktan sonra o güven bağı oluştuktan sonra artık yavaş yavaş böyle söylüyorlar.
04:14İşte diyor eski söylentiler işte şu an çok inanmıyorlar. Gençken yaptıkları zaman mesela o amaçla o anlamla yapmışlar.
04:22Ama işte büyüdükçe toplum baskısı olsun işte inanç baskıları olsun daha birçok faktör onları uzaklaştırmış o anlamda ve unutmuşlar aslında
04:31onlarda.
04:32Evet bedenlerinde taşıyorlar ama işte 15 yaşında yapmış ya da ne bileyim 16-12 yaşında yapmış.
04:37Çok hatırlamıyor yani. Sen sormadıkça ya da zorlamadıkça gelmiyor o hafıza yani geriye.
04:42Böyle işte onları zorluya zorluya anlamlarına ulaşmaya çalışıyorum ve hala da yeni şeyler çıkıyor yani.
04:48Hani böyle sabit bir bilgi yok yani. Evet bu sembollerin her birinin bir anlamı bir hikayesi var.
04:56Ama o hikaye bölgeden bölgeye değişebiliyor ya da o sembol bölgeye göre formu değişebiliyor yani.
05:02Böyle bir şey var da ben.
05:03Bütün bu sembolleri öğrenirken, araştırırken aynı zamanda bir Kürt kadınısın.
05:10Kendinle ilgili de şeyleri keşfettin mi? Kendi kimliğinle ilgili daha çok derinleşmek gibi kendi kültürün.
05:17Evet. Yani o yanı çok ağır basıyor aslında.
05:20Çünkü gezdikçe, gördükçe, kadınlarla konuştukça kendimi de keşfetme mesela yolunda bayağı böyle yardımcı oldu aslında.
05:29Hem mesela gezdiğim köylerdeki o kültürel öğeler olsun, hem böyle kadınlarla konuştuğum zaman dönemin sosyolojik mesela yanları nasıl ya da
05:41kadınlar o dönem bunu yapmış ya da şunu kullanmış.
05:45Mesela kullandıkları malzemeler de çok böyle ilginç çekiyor.
05:49Değişiyor mu?
05:50Her bölgede farklı semboller kullanılıyor. Farklı maddeler kullanılıyor mürekkep yapmak için.
05:57Ve bunun yanında da mesela alternatif tıp da biraz ilgimi çekmeye başladı.
06:03Şifacılık.
06:04Evet. Çünkü mesela annemde de bu var ve annemi daha iyi anlamaya çalıştım.
06:09Başladım daha doğrusu mesela bu araştırmaları yaptıktan sonra.
06:11Çünkü annemle hep böyle aramızda böyle her kız ve anne arasında vardır bence o çekişme.
06:18Ama böyle gezip gördükten sonra onu daha iyi anlamaya çalıştım.
06:21Yani kendi hayatımın içerisinde de kullanılan malzemelerin aslında eskiden alternatif tıpta kullanılan şifa niyetine yapıldığı ve aslında birçok kadın da
06:31şifacı olduğu.
06:32Ve bunun üzerinden kendimle bağdaştırma gibi böyle bir şeyim de oldu.
06:37Yani bir sürecim de oldu ve hala devam ediyor.
06:39Yani diyebilirim ki evet araştırdıkça yapma kısmı da öyle aslında.
06:44Mesela atölyede dak yaptığım zaman da birçok farklı insanla birçok farklı kültürden gelen insanlarla da tanıştım.
06:51Ve olduğum yerde dünyayı daha geniş görmeye başladım diyebilirim.
06:55Yani o da benim için çok pozitif bir yanı yani.
06:58Hem Kürdistan'da gezip sembollerle kadınların hikayesi üzerine.
07:03Hem de kendi Diyarbakır'da Suriç'in de atölyemdeyken de dünyanın farklı yerinden insanların gelmesi.
07:09Yani hem kişisel yolculuğumda olsun hem de kültür ve sanat alanında olsun beni çok ilerletti yani.
07:15Peki tüm bunlar nasıl gelişti?
07:18Atölye açma fikri ve bir taraftan da aslında bunu bir gazetecisin araştırmaya dönüştürüyorsun.
07:24Hepsi nasıl iç içe geçti?
07:26Yani çocuktun, motifleri gördün, merak ettin.
07:29O merak sonra nasıl gelişti senin hayatında?
07:32Aslında hiç böyle ortada bir plan yoktu öyle söyleyeyim.
07:37Ben Diyarbakır'a geldikten sonra 2018-19'un başlarıydı.
07:42Üniversiteye okumak için gelmiştim.
07:44Ve korona falan çıktı o dönemler.
07:47Ben de böyle DAK'a daha çok yöneldim.
07:49Daha çok ağır bastı.
07:50Böyle sembolleri başta araştırmam şöyle başladı.
07:53Sembolleri derlemek aslında.
07:54Çünkü bunu bir atölye açıp yapmak istiyorum.
07:57Hatta atölyemden önce takas usulüyle çalışıyordum yani böyle.
08:00İsteyenler gelip mesela DAK yapmamı istiyor.
08:02Çünkü çenemde yapmıştım ve herkesin ilgisini çok çekiyordu yani.
08:06Çünkü genelde yaşlı kadınların üzerinde göreceğimiz semboller ya da tarz.
08:10Ve fark ettim ki aslında birçok benim yaşatım olan ya da benden büyük küçük fark etmiyor.
08:16Çok kişi var yani buna ilgi duyan ve bedenini taşımak isteyen.
08:21Böyle takas usulüyle başladı bu yolculuk.
08:24Sonrasında sur içinde bir arkadaşın neden sen bir atölye yok ki dedi.
08:30Böyle bir soru sordu.
08:30Ben de evet düşündüm.
08:32Evet keşke olsa güzel olur.
08:33Sonra bir yer bulduk böyle sur içinde tarihi bir yapı.
08:36Böyle küçük bir 15-20 metre karelik.
08:39Ve o zaman da öğrenciydim.
08:42O orayı tadilat süreci, restore etme süreci baya birkaç ay sürdü yani.
08:47Küçücük de bir yerdi.
08:48Böyle DAK yapa yapa işte şu kapıyı yap, şu boyayı al, şu taşları ortaya çıkar.
08:54Böyle başladı ve arkadaşlar da böyle kolektif bir süreçti aslında bu çok güzeldi.
08:58Çünkü herkes bir yandan yardımcı oluyordu, geliyordu.
09:01Birlikte bir şeyler yapma da güzeldi.
09:03Böyle sur içinde başladı 2021'de Kasım ayında.
09:08Ama ondan önce de başlamıştım yani sadece bir yer açma şeyi yoktu.
09:12Yani böyle belirli bir yerde kalma.
09:14Mekan yoktu.
09:15Böyle güzel oldu yani.
09:17Gelen giden çok oldu.
09:18Peki o araştırma yani hangi köylere gideceğin?
09:21Yani bir tarafıyla da hem mesleğin hem merakın.
09:26Merakın mesleğin oluyor ama nerelere gideceğini, nasıl o sembolleri toplayacağını, o yol haritasını nasıl çıkardın?
09:34Ya şöyle zaten şu biliniyor ki DAK'tan ince akla Urfa Mardin, Antep geliyor, Kilis geliyor.
09:42Viran şehirden başladım aslında önce.
09:45Sonra işte atölyeye gelip DAK yapmak isteyen Diyaspora'daki çok Kürt geliyordu, çok genç geliyordu.
09:51Ve baktım ki Kürtistan'ın çok farklı yerlerinde, mesela Malatya'da, Adıyaman'da, Dersim'de, Maraş'ta.
09:57Mesela oralarda hiç keşfedilmemiş aslında.
09:59Orada çok sembol var, çok farklı hikayeler var, farklı teknikler var mesela.
10:05Gelenler bahsediyor, bakıyorum işte annesinin veya nenesinin fotoğrafını getiriyor, o sembolü bana gösteriyor.
10:11Ve bakıyorum ki bu yeni bir sembol, daha önce hiç keşfetmediğim, görmediğim bir sembol.
10:15İşte böyle not ediyorum onları, bir sonraki durağım şurası, bir sonraki durağım burası diye.
10:19Bu şekilde başlıyor aslında.
10:21Mesela böyle bilinen yerlerden çok Urfa, Mardin, Antep'ten çok başka yerler, başka yerleri keşfetmek, başka teknikler, başka semboller.
10:31Çünkü mesela en çok bilinen yerler orası ve en çok araştırma yapılan yerler de orası.
10:37O yüzden onun dışına çıkmak da biraz, başvuruna gitme şeyim de oldu yani.
10:42Laleş'e gittim ve oradaki ezidi kadınları da şey yaptım yani, kaydettim fotoğraflarını, hikayelerini.
10:49Böyle Kürdistan'ın diğer parçalarına gidip aslında böyle bu araştırmayı tamamladıktan sonra ortaya bir ürün çıkarmak istiyorum.
10:56Ama bu dediğim gibi biraz yavaş yavaş oluyor yani.
10:59Ama şu an İstanbul'da da aslında bir sergideyiz.
11:03Peki bu araştırmanın bir bölümü mü diyebiliriz sadece?
11:06Evet aslında bu araştırmayı baştan çok merak ediyorum ve öğrenmek istememle başladı ama sonra dedim ki neden bunu bir ürüne
11:15dönüştürmeyeyim, bir kitaba dönüştürmeyeyim ya da bir belgesel olmasın yani.
11:18Çünkü DAK alanında mesela dikkat ettim yapılan araştırmaların çoğu veya çekilen belgeseller olsun, yazılan kitapların yüzde doksanı belki erkekler tarafından
11:29mesela yapılmış ve yazılmış.
11:30Ve açıkçası DAK'ta kadına ait demeyeyim de kadının daha çok yürüttüğü bir kültür.
11:37Daha çok onun kendi bedeninde taşıdığı ve yaşattığı bir kültür.
11:40Şimdi hal böyleyken ve ben de sahada bunu görüyorum bir kadınla gidip konuştuğum zaman çekiniyor, başta güvenmiyor bir de bunun
11:49bir erkek olduğunu düşündüğüm zaman kesinlikle böyle istenilen bilgiye ulaşması çok zor yani bir erkeğin bunu araştırması ve bu biraz
11:56beni üzdü çünkü imkanları çok gidiyorlar araştırıyorlar, belgesel çekiyorlar ama çok böyle şey...
12:01Özüne ulaşamıyorlar değil mi?
12:01Evet birazcık yüzeyde kalıyor yani böyle bir derin bir şeyine girilmiyor onu fark ettim.
12:07Biraz da o da beni motive etti bir kadın olarak ben de neden yapmayayım yani böyle bir şey.
12:13İşte bu fotoğraflar da işte başladığım zamandan bu yana yaklaşık 4-5 yıllık arşivimden böyle derlediğim fotoğraflar.
12:22Ama fotoğrafların fotoğrafları çekmemin temel şeyi de o sembolleri keşfetmek ve sembolleri kitaba dönüştürmek bir arşiv oluşturmak aslında ama çok
12:34da seviyorum hepsinin bir hikayesi var tanıştığım her bir kadının böyle farklı bir enerjisi var ve onları hem buradaki diasporadaki
12:43Kürtler olsun hem buradaki yabancılar olsun çok seviyorlar yani ve burada da sergilemek istedim yani öyle geldim İstanbul'a.
12:51Ya zordur muhtemelen ama böyle en etkilendiğin hikaye ya da sembol desem var mı?
12:59Yani birçok hikaye var.
13:03Bir teyze vardı ben Biranşehir'de yanına gittim Hazal'dı ismi çok tatlı bir teyze sadece ellerinde vardı sonra baktım cebinden bir
13:13tane fotoğraf çıkardı teyze Arap bir kadındı işte bir fotoğraf çıkardı hatta arkada fotoğraf.
13:19Dedim bu kim diyor bu benim yakın bir arkadaşım bu Kürttü işte biz birlikte kuzuların yanına gidiyoruz çobandık ve birbirimize
13:27dek yaptık ama böyle birkaç yılda bir görüşüyoruz ama fotoğraflarını hem o teyze onun fotoğrafını saklıyor işte bu Hazal teyze
13:35de vesikalığını böyle cebinde saklıyor ve o kadının yüzündeki dekleri o ona yapmış.
13:39Mesela bu beni çok şey yaptı yani çok birbirimize komşuyuz bir Kürt ve bir Arap kadın sadece işte çobanlık yaptıkları
13:47zaman birilerini görebiliyorlar ve öyle bir hikayeleri bir anıları var yani.
13:51Aslında bu kadınlar arasındaki o enerji iletişimi de bir noktada ben çok duygulandım bilmiyorum böyle gözlerimden yaşarak dümle kadar tatlı
13:59yani teyze 50 yıldır o fotoğrafı saklıyor.
14:01Çok seviyor kadını gösteriyor bana bir de bir insanın birine bedenini emanet etmesi değil mi o da kolay bir şey
14:08değil yani sonuçta dövme dediğimizde ya da dek dediğimizde ömür boyu onu vücudunda taşıyorsun yani bu çok büyük bir güveni
14:16de gerektiriyor aslında.
14:17Evet kesinlikle öyle ve onlar bunu halletmişler kendi aralarında kesinlikle yani hem kuzuların yanındayken ateşi yakıyorlar kendilerine iz üretiyorlar işte
14:28doğum yapan bir kadını alıyorlar ya da hayvan ödünü kullanıyorlar.
14:32Yani her şey doğal her şey böyle kolektif aslında yani kolektif bir bilinçle ondan şunu getiriyor bundan şunu getiriyor ve
14:39bir araya gelip o sembolleri işte annesinde gördüğü ya da nenesinde gördüğü sembolü arkadaşına veya kendisine işliyor yani.
14:47Bu da aslında bir hafıza aktarımı yani öyle görüyorum.
14:50Başka bir teyze daha vardı o da o da viran şehirdeydi yanlış hatırlamıyorsam.
14:55Şimdi normalde avuç içine üç nokta sembolü yapılıyor ve bu hem el bereketi için yapılıyor hem de üstüne kuma gelmesin
15:02diye eskiden kadınlar yapıyor.
15:05Şimdi teyze bunu gülerek anlatıyor ama bir noktada trajik bir hikaye.
15:08İşte baktım teyze içine yapmıştım teyze nasıl avucunu içine yapmışsın ya da neden yapmışsın böyle.
15:13İşte diyorum ben duydum ki kuma gelmesin diye yapıyorlar.
15:16Baktım yine sırıttı böyle evet kızım doğru diyor ben kuma gelmesin diye avucumun içine yapmışım.
15:20Baktım üstünde de üç nokta var.
15:22E dedim niye üstüne yapmışsın diyor çünkü kuma geldi üstüme ben bir daha gelmesin diye bu sefer elimin üstüne yaptım.
15:28Ama bunu gülerek anlatıyor.
15:29Diyorum umarım gelmemiştir yine gelmiş yani böyle bir trajik bir hikayesi var teyzenin.
15:32Mesela baktığım zaman o Viranşehir hattı Viranşehir Derik ve aynen Kızıltepe hattında böyle kadınlar çok yapıyorlar avuç içlerine.
15:43Mesela bunu sosyolojik olarak düşündüğüm zaman evet eskiden kadınlar üstlerine kuma gelmesin diye demek ki kuma getirme şeyi çok fazla
15:48yani.
15:49Ve kadınların aslında bedenleri üzerine buna gösterdiği bir tepki olarak da mesela.
15:53Bir direniş.
15:54Aynen mesela bunu böyle analiz de edebiliriz yani.
15:57Böyle hikayeler oluyor yani mesela.
15:59Sosyolojik olarak dedim bir tarafıyla da aslında o kadınları bir araya getiren de bir şey değil mi?
16:04Yani dertlerinde paylaşıyorlar bir dak yapmak için bir araya geldiklerinde ya da neşelerini.
16:10Tabii tabii.
16:11Şey yani mesela kadınların çoğu diyor eskiden köyde dak yapmasını bilen bir kadın olur.
16:16Ve bir ağacın altı olur bir derenin kenarı olur.
16:19Genelde böyle baharın sonlarında işte birisi doğum yapmışsa onun sütü getirilir ve bütün kızlar toplanır yani o bölgede.
16:28Ve herkes birbirine dak yapmaya mesela başlar.
16:31Ve mesela oradaki enerjiyi düşünsene yani.
16:34Tabii tabii.
16:34Yani muhteşem bir şey.
16:36Ritüel.
16:36Evet.
16:37Ama sonra ne olmuştu peki böyle unutulmaya başlamış?
16:41Evet.
16:42Şöyle ben bunu toplumsal baskı, din ve göçlere aslında daha çok bağlıyorum.
16:50Çünkü köylerden şehirlere göç mesela son 40-50 yıldır çok fazla oldu.
16:56Ve bununla birlikte sadece dak değil birçok kültürel hafıza aslında yok oluyor ya da unutuluyor.
17:02Çünkü şehrin kendine ait bir kültürü oluyor yani.
17:05Aynı zamanda mesela köyden şehire göç etti ve şehir yaşantısına girdi.
17:11Ve şehirde bir sürü farklı insan bir arada yaşıyor.
17:13Ve bir teyze var yüzünde bir sürü dak var yaşlı ellerinde.
17:17Ve sürekli bakışlara maruz kalıyor.
17:20Sürekli böyle o haram, o günah ya da o işte bizim kültürümüze ait değil.
17:26Ya da bu işte kötü bir şey gibisinde böyle baskılara maruz kalıyor.
17:30Ve teyzeler bunu silmek istiyor.
17:31Mesela çok teyzeye gördüm.
17:32Gördüm çok böyle kötü tekniklerle silmişler.
17:38Yakarak silmişler mesela sigara söndürerek silmişler.
17:41Çünkü hem günah olduğu düşünülüyor.
17:43Hem toplum tarafından bir baskıya uğruyor.
17:46Ve o da taşımak istemiyor.
17:47Mesela ben de bazen dışarı çıktığım zaman birileri çok yoldan yürüyorsun.
17:51Oradan bir bakış geliyor.
17:52Buradan bir bakış geliyor.
17:53Mesela ben anksiyeten böyle şey oluyor yani.
17:55Ne hissediyorsun o negatifliği?
17:57İnsan hoşuna gitmiyor sürekli.
17:58Yani iyi de kötü de olsa sürekli bir bakışlara maruz kalmak güzel değil yani.
18:02İnsanı rahatsız eden bir durum.
18:04Ve konuştuğum birçok teyze de bunun için.
18:06Ben işte otobüse biniyorum ya da hastaneye gittiğim zaman ya da çarşıya çıktığım zaman herkes bakıyor.
18:11Herkes böyle bir şeyler anlatıyor.
18:13Ve o da bundan rahatsız olup siliyor yani.
18:15Ya da işte haram olduğu söyleniyor.
18:17Bu ona dayatılıyor.
18:19Ve böyle diğer mesela teyze yapmış ama kızına aktarmamış.
18:23Yani ama şu an torunu yapıyor yani.
18:25Öyle bir durum da var.
18:26Yani bir şeyler atıyorum var.
18:27İşte oraya da geleceğim.
18:28Şimdi bu kadar hani utanılırken hem dini olarak işte bir şekilde haram denilerek uzaklaştırırken.
18:35Bir tarafıyla işte devlet politikalarıyla, göçle uzaklaştırılırken.
18:40Ama sen şimdi atölyende çok yoğun mesai harcıyorsun.
18:45Bugün bunun için İstanbul'a geliyorsun.
18:48İki gün boyunca buradasın.
18:49Ve biliyorum ki burada da randevuların çok dolu.
18:52Bir tarafıyla daha farklı kültürlerden kişilerin de geldiğini, dek yaptırmak istediklerini söylüyorsun.
19:00Peki bu nasıl oldu o zaman?
19:02Evet bu da aslında bence kolektif bir bilincin sonucunda oluşan bir şey.
19:06Çünkü mesela ben yapmasaydım da başkası yapardı bunu yani.
19:10Çünkü bence şu an insanların buna ihtiyacı var ya da şu anki jenerasyonun buna ihtiyacı var.
19:15Çünkü arada bir jenerasyon var aktarılmamış.
19:18Bu hem dil olsun hem kültürel birçok açıdan da mesela düşünecek olursak.
19:23Şehre gittim ve şehrin bambaşka bir kültürü, bambaşka bir enerjisi var.
19:27Köy gibi değil.
19:28Mesela ben köyde doğup büyüyen birisi olarak da bunu çok daha böyle belirgin bir şekilde görebiliyorum yani.
19:33Köydeki sosyolojik yapıyla senin kültürüne, diline o bağlığın çok bambaşka ama şehirde çok farklı yani.
19:41Mesela hemen asimile olabilirsin yani o çok daha kolay.
19:44Ve bence şimdiki genç jenerasyon da biraz daha bunu bir kimlik gibi taşıyor aslında.
19:51Evet bir yandan annesini anlıyor ama annesine karşılık veremiyor dil olarak.
19:56Evet dilin ne olduğunu biliyor ama Kürtçe konuşamıyor.
20:01Ama mesela aynı zamanda bu sembol ona büyük nenesini hatırlatıyor yani.
20:06Bir noktada o hafıza onu geri götürüyor.
20:08Yani mesela ben onu fark ettim.
20:09Nenesinin fotoğrafını getirip ben bunu taşımak istiyorum.
20:12Çünkü ben bu geleneği sürdürmek istiyorum.
20:14Ben Kürt'üm ve bunu bedenimde taşımak istiyorum.
20:16Mesela sürekli böyle dönükler alıyorum aslında.
20:17Belki nenesini de yaşatmak istiyor o kültürle beraber.
20:20E tabii yani onlar aslında bizim kültürümüz, nenelerimiz, dedelerimiz.
20:23Yani tam olarak bizim kültürümüz yani onlara ait olan dil, dili yaşatmak ya da bir sembolü yaşatmak ya da ne
20:30bileyim.
20:32Şarkı olsun fark etmiyor.
20:33Hani bunun ne olduğu fark etmiyor.
20:35Ama mesela dövme de dünyada artık çok böyle neredeyse insanlar mesela on kişiden dokuzunun dövmesi var yani.
20:42Ve bizim bize ait bir tekniğimiz var yani.
20:44Ve gençler de çok seviyor dövme yapmak.
20:47Ve sadece gençler değil yani bazen 70 yaşındaki teyde de geliyor dak diyor.
20:50İçimde kalmış ben kendime dak yapmak istiyorum diyorum tamam.
20:53Bak bir sigara söndürerek üstünde bunu yok etmek isteyenler var.
20:58Bir de içinde ukde kalanlar da var.
21:00Evet evet.
21:00Bu da enteresan.
21:00Çünkü abisi ve babası izin vermemiş.
21:02Yani bu arada birçok hikayede de işte ben dak yaptım ama bir hafta boyunca ağzımı kapattım.
21:07Çenesine yapmış mesela babası abisi görmesin diye.
21:09Çünkü kızıyor şiddet uyguluyor neden yaptın.
21:12Mesela o bahsettiğim vesikalığını şey yapan teyze de mesela diyor ben yüzüme yapmayı çok istiyordum.
21:18Ama babam izin vermedi çünkü Araplara benzemeyeyim diye daha çok böyle işte Türklere benzeyim beyazım böyle yüzüm güzel falan.
21:29Mesela böyle bir şey var babam izin vermemiş çünkü bu yüzünden.
21:32Ben çok şaşırmıştım yani.
21:34İşte böyle bir şeyi de var yani ama bazıları da var.
21:37İşte zamanında babası annesi ya da abisi izin vermemiş.
21:40İçinde kalmış geliyor atölyeye ben de ona dak yapıyorum ve o kadar güzel oluyor ki.
21:44Peki o farklı milletlerden olanlar, turistler yani.
21:48Onlar nereden duyuyorlar, geliyorlar, yapıyorlar?
21:52Ya şöyle aslında sosyal medya bu şey için çok böyle hem iyi hem kötü öyle söyleyeyim.
21:59Çünkü yani bugün bu dakikada paylaştığım bir şey dünyanın öbür ucunda hemen ulaşabiliyor.
22:04Hemen birileri görebiliyor.
22:05Ve özellikle de dövmeye ilgisi olan insanlar yani bedene işlenen bir tekniğe ilgisi olan insanlar daha çok.
22:12Ve mesela bunun anlamını araştırıp evet her bir sembolün bir anlamı, bir hikayesi var.
22:18Tamam bazıları geliyor diyor bu Kürtlere ait ama hani biz yapabilir miyiz yabancılara yapıyor musunuz?
22:23Yani açıkçası biraz şey düşünüyorum hani bu kültüre saygı duyan benim kültürüme, dilime, ne bileyim yaşanma saygı duyan herkes aynen.
22:32Yani gelip yapabilir.
22:33Çünkü bir noktada hislerimiz evrensel bir şeydir yani.
22:37Mesela o teyzenin bereket gelsin diye ucunun içine yaptığı şey evrensel bir histir, evrensel bir bakış açısıdır yani.
22:42Bunu dünyanın başka bir yerinden birisi gelip de isteyebilir ve bu beni gururlandırır açıkçası.
22:47Çünkü gittiği yerde benim kültürümü tanıtacak ve bu güzel bir şey yani.
22:51Şimdi kültür tanıtma dedin.
22:53Ben de bu röportajın hemen öncesinde Amet Spor formasında da aslında dek motifleri olduğunu öğrendim.
22:59Bunu nasıl yorumluyorsun?
23:02Evet bayağı tutuldu dahi son birkaç yıldır.
23:06Aşırı bir popülerlik kazandı yani.
23:09Amet Spor da bunu kullanıyor.
23:11Birçok yani dünyanın birçok farklı yerinde farklı sanatçılar da kullanıyor.
23:15Ve bu güzel bir şey ama aynı zamanda çok böyle hızlı tüketilebilir bir araca da dönüştü yani.
23:21Öyle bir tarafı da var.
23:23İşte bunu dengelemek de biraz bize kalmış bilmiyorum yani.
23:27Onun ardını anlatmak gerekiyor değil mi?
23:29Evet yani Amet Spor şu an hem Türkiye'de hem dünyada çok konuşulan bir takım ve bir futbol takımının da ötesi.
23:37Ve aslında o sembolleri kullanması beni çok mutlu etti.
23:40Hatta biz bir konuştuk da bir iş birliği yapmak için.
23:43Ama böyle bir aksilikler oldu, bir şeyler oldu olmadı.
23:46Ve ben çok sevindim ilk gördüğüm zaman.
23:48Hatta beni aradıkları zaman en çok satılan formamız falan demişler.
23:51Böyle bir şey de almıştılar.
23:54Ama şey mesela şöyle altı doldurulabilirdi.
23:57Çok güzel zaten yaptıkları çalışma.
23:58Ama o sembollerin hikayeleri, anlamları.
24:01Bu biraz daha sürdürülebilir olabilirdi yani.
24:04İnsanlar en azından o formaya girdikten sonra neyin ne olduğunu bilir ve ona göre bir aksiyon alabilirlerdi.
24:10Ama yani belki bundan sonra yapılır.
24:13Böyle bir şekilde.
24:14Peki gezerken çok farklı teknikler gördüğünü söyledin.
24:19Aynı zamanda çokça motif de var.
24:21Genel olarak en çok hangi teknik kullanılıyor?
24:24Araştırmanda rastladığın ve çıkardığın sonuç olarak soruyorum.
24:28Hem de hem sen de yapıyorsun hem de gezdiklerinde hangi motif daha çok tercih ediliyor?
24:32Evet teknik, mürekkep tekniği en çok kız çocuğu doğurmuş anne sütü ve iz ve biraz da hayvan ödü de kullanılıyor.
24:41Yani en çok kullanılan sembolü de güneş.
24:44Güneş, dağ keçisi, taç, ayna, ayna sembolleri.
24:48Neden sence en çok bunlar?
24:51Daha pozitif anlamları mı var?
24:53Aslında bunlar kaybolmamış semboller.
24:55Şimdi bazı kaybolmuş semboller var çok güzeller yani.
24:57Mesela şu ana kadar ulaştığım yaklaşık 12 tane farklı formlardaki güneş sembolleri var yani.
25:03Ama o işte yarım güneş en çok kullanılan sembol ve güneş aslında bizde kutsal bir şey yani.
25:09Mesela güneşin çocuklarıyız falan diyoruz hatta böyle bir şey de var.
25:14Hem de yaşamı ve aynı zamanda dağdaki anlamı yaşamı ve bilgiyi temsil ediyor.
25:21Aynı zamanda koruyucu olarak da yapılıyor yani.
25:24Ve dediğim gibi bizim için kutsal bir sembol olduğu için çok çokça kullanılan semboller arasında.
25:29Ama dediğim gibi onun belki 15 tane versiyonu var.
25:32Keşfettiğimi de keşfetmediklerim var.
25:34Ve dedim ya hani Mardin, Urfa, Antep hattı hem Araplar hem de Kürtlerin yoğunlukta yaşadığı hatlar aslında.
25:42Böyle bir sınır hattı.
25:43O yüzden de şey hem Arap kadınları hem de Kürt kadınları bu geleneği daha çok şey yaşatmışlar.
25:50Ama örnek veriyorum Hakkari'de de var, Maraş'ta da var ya da Kars'ta da var yani.
25:54Ama kaybolmuş oralarda.
25:56Ve oralarda çok bambaşka semboller var.
25:59Ama aynı zamanda teknikleri de mesela alevlerin yoğunlukta yaşadığı bölgelerde daha çok bitkilerden, bitkilerin özünden mürekkep yapıyorlar mesela.
26:07O da benim çok ilgimi çekti böyle.
26:09Mesela kırmızı bir pigment bulmuşlar.
26:10Şu an onun üzerine çalışıyorum biraz.
26:13Senin kolunda da kırmızı var.
26:15Ha evet o maalesef dövme mürekkemi.
26:18O zaman onu da sormuş olayım.
26:20Dövme ile Dek arasındaki fark ne?
26:24Evet şöyle aslında teknik olarak aynı.
26:28İkisi de bedene işleniyor, derinin altına işleniyor.
26:31Ama Dek'ın kendi has sembolleri var, belirli semboller var.
26:35Ve o sembollerin hikayeleri anlamları oluyor.
26:38Ve kültürel bir şey.
26:39Aslında dövme biraz daha global.
26:40Yani böyle evrensel, dünyanın her yerinde şey yapılabilir.
26:46Ve renk farkı var.
26:48Mesela dövmede birçok rengi kullanabilirsiniz artık.
26:50Yani sonsuz renkler oluşturabilirsin.
26:52Ama Dek'te öyle standart bir rengimiz var.
26:54Şimdilik yani geleneksel teknikle yapılan Dek'te.
26:57Yoksa dövme mürekkemiyle farklı renklerde Dek'te yapılabilir.
27:01Farkları genelde bunlar yani.
27:04Söyleşiye başlarken bir felsefesi olduğunu demiştin.
27:08Nedir o felsefe senin için?
27:11Yani ben başta kendime yaptığım zaman o felsefeye aslında çok böyle şey yapmamıştım.
27:17Erişememiştim ya da öyle derin düşünmemiştim açıkçası.
27:19Bu zamanla ben de oturdu aslında.
27:21Bunun bir kültürü, bir dili, bir kimliği temsil ettiği.
27:27Bunun ne kadar önemli olduğunu açıkçası.
27:30Ama aynı zamanda da çok sınırda olan bir şey.
27:33Çünkü biz şu an aşırı tüketim çağında yaşıyoruz.
27:37Yani çok aşırı bir tüketim var yani.
27:38Başlarda ben de öyleydim.
27:39Masa bilinçsizce.
27:40Hani hemen yeni öğrendiğim bir şeyi sosyal medyada paylaşmak veya şey yapmak.
27:45Hızlı tüketilebilir bir araca dönüştürmek.
27:48Ve bununla da şu an cebelleşiyorum yani.
27:50Bence bu da onun felsefesinin bir parçası yani.
27:52Hani hızlı tüketilmesinden çok böyle az olup öz olması aslında.
27:57Böyle sürdürülebilir bir şey olması.
27:59Yani evet beş yıl boyunca popüler oldu ama beş yıl sonra da unutulmayan bir şey aslında.
28:05Yani biraz böyle oldu ve kullanılan malzemelerin aslında kadınların mesela eşin içinde olması ve bunu daha yeni yeni fark etmem.
28:15Mesela ben başta şunun peşine düşüyordum.
28:16Evet dakika ilk önce kim buldu ya da kim yaptı sorusunun peşinden çok gidiyordum.
28:23Ama kültür, hangi kültürün, hangi milletin yaptığından çok şu an şunu fark ettim ki bu kadınlarla ilgili olan bir şey.
28:29Yani kadın olmakla ilgili olan bir şey.
28:31Ve bu felsefe her gün daha çok derinleşiyor.
28:34Bu düşünceler daha çok çoğalıyor yani.
28:36Hani böyle sabit veya standart bir şey yok.
28:39Çünkü çok boş bırakılmış bir alanda aslında.
28:41Çok üstüne araştırma yapılmamış bir alan.
28:43O yüzden sürekli yeni bir şeyler öğreniyorum.
28:45Ve buna göre de düşüncelerim şekilleniyor.
28:47O da değişip dönüşebiliyor yani.
28:49O zaman son olarak hayalini sorayım.
28:52Evet hayalim.
28:54Ya hayalimi başta söyledim aslında.
28:56Kürdistan'ın diğer iki parçasına gidip o kitabı artık yazmak.
29:01Ve şu an bir belgesel çalışmamız var.
29:03Yani onu da çıkarttık mı artık gözüm arkada kalmaz.
29:08Peki bana yapacak mısın şimdi bir dek?
29:10Valla yani onur duyarım.
29:13Ben de çok sevinirim.
29:14Çok teşekkür ediyorum.
29:15Ben teşekkür ederim.
29:16Biraz daha aslında bu kültürü daha da tanımış olduk.
29:20Ama bu bir yolculuk.
29:22Derinleşmek gerekiyor, araştırmak gerekiyor.
29:24Senin araştırmanla beraber eminim biz de, izleyicilerimiz de zamanla daha farklı katmanları da göreceğiz.
29:31Tekrar iyi ki geldin, hoş geldin diyelim İstanbul'a.
29:33Teşekkür ederim.
29:33Siz de iyi ki geldiniz.
29:35Teşekkür ederim.
29:35Sağ olun.
29:46İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:15İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:20İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:21İzlediğiniz için teşekkür ederim.
30:24İzlediğiniz için teşekkür ederim.