- 18 dakika önce
Türkiye’nin büyüme performansının, enflasyonla mücadele sürecinin, maliye politikasının masaya yatırıldığı ‘Ekonomi ve Finansta Milli Vizyon Zirvesi’ İstanbul Finans Merkezi’nde (İFM) gerçekleşti.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00:02Akit Medya Grubu'nun saygıdeğer yöneticileri, çok değerli katılımcılar, hanımefendiler, beyefendiler, değerli basın mensupları, ben de hepinizi saygıyla, sevgiyle selamlıyorum.
00:00:18Bugün bu zirve vesilesiyle bir arada olmaktan dolayı da büyük bir memnuniyet duyuyorum.
00:00:26İnşallah buradaki değerlendirmeler, istişareler ülkemiz için, milletimiz için hayırlara vesile olur.
00:00:35Tabii Bankalar Birliği Başkanımız da ifade ettiler, benden önceki çok değerli konuşmacılar da değindiler.
00:00:45Zor bir küresel konjöktürle karşı karşıyayız.
00:00:49Burada en önemli konu dayanıklılık.
00:00:54Sabahleyin Merkez Bankamızın ev sahipliğinde, Dünya Merkez Bankası Başkanlarının da bazılarının olduğu, Maliye Bakanlarının olduğu bir zirveye de katıldık.
00:01:10Oradaki de esas konu, tabii bu belirsizlik ortamında ekonomilerin dayanıklılığı hususu.
00:01:18Onun için bugünkü temamız da aslında küresel ekonomide belirsizlikler yeni normale dönüşmüş durumda.
00:01:30O zaman şoklara karşı dayanıklılığı inşa etmek esas.
00:01:37Yani bizim zaten başından beri en çok vurguladığımız husus bu.
00:01:43Şimdi müsaade ederseniz, ben yine bugün sizlere bir sunum yapmak istiyorum.
00:01:51Çünkü her zaman söylediğim gibi bazen bir resim bin kelimeye bedel oluyor.
00:01:57Şimdi dünya ekonomisine baktığımız zaman ne görüyoruz?
00:02:03Savaş kaynaklı büyük bir arz şoku ile karşı karşıyayız.
00:02:08Bu arz şoku sadece petrol, doğalgazla sınırlı değil.
00:02:14Gübreden birçok petro kimya ürününe hatta belki ilgisini kuramayacağınız birçok tarımsal ürüne bile yansımış durumda.
00:02:25Niye? Çünkü tedarik zincirlerinde bir kırılma söz konusu.
00:02:31Dolayısıyla aslında önemli bir dünya ekonomisi, önemli bir şokla karşı karşıya ve şu ana kadar da büyük bir dayanıklılık gösterdi.
00:02:42Ama yine de kısa vadeli baktığımız zaman şunu görüyoruz.
00:02:48Dünyada enflasyonda bir artış var.
00:02:51Finansal koşullar sıkılaşıyor maalesef ve burada büyümede de bir miktar bir yavaşlama riskiyle karşı karşıyayız.
00:03:04Bu yetmezmiş gibi geçen seneden başlayan dünya ikinci bir Çin şokuyla da karşı karşıya.
00:03:13Yani dünyanın dört bir köşesinde imalat sanayinde olup bitenlerin kısmen aslında geçen sene ticarette korumacılığın zirveye çıkmasıyla,
00:03:27belirsizliklerin zirveye çıkmasıyla başlayan ikinci bir Çin şoku etkisinin de olduğu görülmesi lazım.
00:03:35Tabii 2027 yılı için bir iyileşme beklentisi var.
00:03:42Yani 2026 yılı zor bir yıl oldu ve savaş birkaç hafta sürer diye beklenirken aslında neredeyse yılın tamamına yayıldı gibi.
00:03:57Gelecek seneye ilişkin beklentiler tabii önemli ölçüde bir varsayıma dayanıyor.
00:04:01O varsayım da şu, savaşın biteceği varsayımına ve tedarik zincirlerindeki bu kırılmanın sona ereceğine ilişkin tabii ki beklentileri yansıtıyor, varsayımı
00:04:14yansıtıyor.
00:04:15Burada nasıl bir şok diye merak ediyorsanız, aylar haftalar itibariyle bakarsanız arz kesintileri henüz çok uzun soluklu görülmeyebilir.
00:04:30Yani Şubat sonundan başlayıp bugüne kadar devam eden bir süreç.
00:04:35Fakat şokun büyüklüğü yakın tarihimizde yani ikinci dünya savaşı sonrası en büyük şok olarak karşımıza çıkıyor.
00:04:44Onun büyüklüğü o koyu mavi olarak gösterilen daire hakikaten ikinci dünya savaşı sonrası karşı karşıya kaldığımız enerjideki en büyük arz
00:04:59şoku.
00:05:00Süre olarak tabii ki Rusya-Ukrayna savaşı veya İran-Irak savaşı kadar henüz uzun sürmüş değil.
00:05:09Fakat bu büyüklükteki bir şok zaten o kadar uzun süremez küresel ekonomi bunu kaldıramaz.
00:05:17Az önce de ifade ettim.
00:05:20Şok sadece doğalgaz, petrol ve petrol ürünleriyle sınırlı değil.
00:05:26Bakın burada Mısır'dan, buğday, pamuk, fosfattan birçok ürüne kadar pirinç fiyatı.
00:05:33Bunların hepsi dolar bazında.
00:05:36Yani dünyada emtia fiyatlarındaki artış sadece enerji alanıyla sınırlı değil.
00:05:43Enerji dışı emtia fiyatlarında da dramatik artışlar söz konusu.
00:05:48Tabii dünyada enflasyon, manşet enflasyon savaştan bu yana yükseliyor genel olarak.
00:05:58İstisnai birkaç ülkede enflasyonda sınırlı da olsa bir gerileme var.
00:06:03Türkiye'de bu dönemde enflasyonun artmadığı sınırlı da olsa Şubat ayına göre, Şubat enflasyonuna göre enflasyonun düştüğü nadir ülkelerden bir tanesi
00:06:19Türkiye'dir.
00:06:20Bu görselde de göreceğiniz gibi aslında bize benzer birçok gelişmekte olan ve gelişmiş ülkelerde enflasyon yükselirken sadece 4-5 ülkede
00:06:32yani önde gelen ülkeleri kastediyorum.
00:06:34Enflasyonda bir düşüş söz konusu Türkiye'de onlardan bir tanesi.
00:06:40Tabii bu dönemde özellikle gelişmiş ülkelerde uzun vadeli faizler son 25 yılın zirvesinde.
00:06:51Evet gerçekten gerek savaşın yani tetiklediği bir finansal koşullardaki sıkılaşmanın etkisi var.
00:07:01Yani enflasyon üzerinden, enflasyon beklentileri üzerinden bir de tabii ki bir sürü diğer faktör var.
00:07:09Belirsizliğin getirdiği diğer etkiler var.
00:07:12Ama sonuç itibariyle yani küresel fonlamada baz kullanılan uzun vadeli faizler Amerika'da, Japonya'da, Almanya'da, İngiltere'de yani son 20-25 yılın
00:07:26zirvesine çıkmış durumda.
00:07:28Çin şokundan kastımız şu, Amerika Birleşik Devletleri tabii geçen sene Nisan başında ciddi bir korumacılık politikasını uygulamaya koydu.
00:07:43Bunu yapınca tabii ki Çin çok güçlü bir üretim kapasitesine sahip, ileri teknolojiye sahip, ölçeği çok büyük, burada üretimi kısmaya
00:07:55gitmedi.
00:07:55Bu ürünleri bizim pazarlarımıza çok daha düşük fiyatlarla, evet evet yani zaten rekabetçi ama çok ciddi burada tabii ki Çin
00:08:10'in etkisi söz konusu.
00:08:12Onun için tekrar söylüyorum, biz ve bize benzer ülkelerde sanayideki gelişmeleri bu bahsettiğimiz bağlamdan kopuk bir şekilde değerlendiremeyiz.
00:08:26Toparlanma beklentisinden bahsetmiştim.
00:08:30IMF'nin rakamlarına bakarsanız, dünya ekonomisi ilişkin genelde güncel rakamları IMF Dünya Bankası OECD yayınlıyor.
00:08:38IMF'nin temmuz ayındaki dünya ekonomik görünüm raporuna bakarsanız, büyüme geçen sene yüzde üç buçukken küresel büyüme bu sene yüzde
00:08:49üç civarına düşmesi bekleniyor ama gelecek sene tekrar yüzde üç nokta dört seviyesine çıkacağı öngörülüyor.
00:08:56Küresel ticaret hacmi geçen sene yüzde beş civarında artarken bu sene yüzde üç buçuğa geriledi ama gelecek sene tekrar dördün
00:09:05üzerine çıkması bekleniyor.
00:09:07Bunlar tabii ki olumlu gelişmeler.
00:09:10Bizim için tabii önemli olan bizim ticaret ortaklarımız.
00:09:13Şimdi ihracatımızın yüzde doksan beşine tekabül eden ülkelerde büyüme nasıl?
00:09:22Yani ticaret ortaklarımızda büyüme.
00:09:25Geçen sene yüzde iki nokta dördü iken bu sene yüzde bir nokta altıya düşmesi öngörülüyor.
00:09:32Bu çok dramatik bir yavaşlama.
00:09:35Gelecek sene bir iyileşme bekleniyor.
00:09:38Yüzde iki nokta sekiz.
00:09:39Bu yaşanırsa tabii ki Türkiye ekonomisi açısından da olumlu bir durum.
00:09:45Dikkat ederseniz bizim ticaret ortaklarımız yüzde bir nokta altı büyürken bizde tabii yüzde üçün bir tık üzerindeki büyüme ılımlı bir
00:09:55büyüme.
00:09:56Yani bizim son yirmi beş, yirmi yirmi beş yıllık büyümemize oranla daha mütevazi bir büyüme.
00:10:03Ama ticaret ortaklarımıza oranla Türkiye'deki büyüme bu sene bile iki kat civarında olacak.
00:10:11Dolayısıyla gerçekten Türkiye bu zor koşullarda da büyümesine devam ediyor.
00:10:18Şimdi tabii dayanıklıktan bahsettik.
00:10:23Şoklara karşı, belirsizliklere karşı tamponlardan, dayanıklıktan bahsetmemiz lazım.
00:10:29Aslında uygulamakta olduğumuz, Cumhurbaşkanımızın liderliğinde uygulanmakta olan bu programın kazanımlarını da size hatırlatmakta bir fayda görüyorum.
00:10:42Öncelikle şunu söyleyeyim.
00:10:44Bütün programlarda olduğu gibi bizim ana hedefimiz ne?
00:10:49Sürdürülebilir yüksek büyüme.
00:10:52Ama sadece büyümek yetmiyor.
00:10:55Bu büyümenin yarattığı refahın daha adil bir şekilde paylaşımı.
00:11:02Bu bizim nihai hedefimiz.
00:11:04Ama bu hedeflere ulaşırken tabii makro ekonomide denge kurulması gerekiyor.
00:11:12İşte fiyat istikrarı yani enflasyonun tek hanelere düşmesi önemli bir hedef.
00:11:18Neden?
00:11:19Çünkü sürdürülebilir yüksek büyüme için bu gerekli de onun için.
00:11:23Mali disiplin işte şoklara karşı dayanıklık açısından çok değerli.
00:11:27Sürdürülebilir cari açık, yönetilebilir cari açık yine finansal istikrar açısından, kur istikrarı açısından değerli.
00:11:38Bunları destekleyecek bir de yapısal dönüşüm gerekiyor.
00:11:42Yapısal dönüşümden kastettiğimiz sanayide yüksek katma değer.
00:11:46Yani daha orta yüksek ve yüksek teknolojili ürünler, katma değeri yüksek ürünler, kâr marjı yüksek ürünler.
00:11:56Bu kendi başına olmuyor.
00:11:58Sanayide bir dönüşüm programıyla oluyor.
00:12:00Yine yeşil dönüşüm derken moda olduğu için söylemiyoruz.
00:12:05Türkiye enerjide dışa bağımlı.
00:12:08Şimdi bizim kullandığımız bütün enerjiye bakarsanız, biz yüzde yetmiş altı civarında dışa bağımlıyız.
00:12:20Halbuki bize benzer gelişmekte olan ülkelerde enerjide dışa bağımlılık yüzde on bir civarı.
00:12:26O nedenle bizim için yeşil dönüşüm bir zaruret arz ediyor.
00:12:31Neden? Çünkü yeşil dönüşüm demek, Türkiye'deki güneşin, rüzgarın, suyun, jeotermal kaynakların enerjiye dönüştürülerek dışa bağımlılığın azaltılması demek.
00:12:45Dolayısıyla dijital dönüşüm, buradan maksadımız yapay zeka, algoritmalar çağındayız.
00:12:52Ve mutlaka Türkiye, geçmişteki sanayi devrimlerini biliyorsunuz, Türkiye çok geç yakaladı.
00:13:00Tabiri caizse ıskaladı.
00:13:03Biz yapay zeka, bu bir devrim, bunu ıskalayamayız.
00:13:09Yani en gelişmiş ülkelerle birlikte bu yarışın içinde olmamız lazım.
00:13:14O nedenle dijital dönüşüm önemli.
00:13:16Yine üretken altyapıdan neyi kastediyoruz?
00:13:20Türkiye'nin rekabet gücünü artıracak altyapı yatırımlarından bahsediyoruz.
00:13:25Yani demir yollarından bahsediyoruz.
00:13:28Demir yollarıyla örneğin organize sanayi bölgelerinin üretim üslerinin limanlara bağlanmasından bahsediyoruz.
00:13:37Bir lojistik konseptiyle altyapıdan bahsediyoruz.
00:13:40Özetle, Türkiye'nin modeli nedir diye sorarsanız, ekonomi modeli, verimlilik artışıyla, rekabet gücündeki artışla büyüme potansiyelini bu zor koşullarda güçlendirmek.
00:13:58Bunun üzerinden sürdürülebilir yüksek büyüme ve daha adil gelir dağılımını sağlamak.
00:14:05Programın amaçları bu.
00:14:07Programın özü de bu.
00:14:09Genelde algı bu değil ama.
00:14:13Bunun farkındayız.
00:14:14Maalesef Türkiye'de algılar farklı.
00:14:19Ama biz kalıcı bir şekilde enflasyonu tek haneye düşürmeden, real sektörün sübvansiyon olmadan kalıcı bir şekilde makul maliyetlerle finansmana erişimi
00:14:33mümkün mü?
00:14:34Burada bankacı arkadaşlar var.
00:14:36Bunun olmadığını kendileri biliyorlar.
00:14:40Dolayısıyla bizim mutlaka bir taraftan programın önceliklerini koruyup, tabii ki üretim kapasitesini, kabiliyetlerini güçlü bir şekilde desteklememiz gerekiyor.
00:14:54Nitekim bu programda da bunu yapacağız.
00:14:57Birazdan da gösteriyoruz.
00:14:58Yapıyoruz daha doğrusu.
00:14:59Şimdi bu programı daha önce de anlattım.
00:15:02Biz programa başlarken aklımızda üç evre vardı.
00:15:09Bu evrelerin birincisi bir yıl süydü.
00:15:13Orta vadeli program Eylül 2023'te açıklandı.
00:15:17Ve Eylül 2024'te aslında birinci evre önemli ölçüde gerçekleşti.
00:15:22Ve büyük oranda arzulanan, yani daha doğrusu ortaya konulan hedefler,
00:15:28makro değişkenler üzerinden söylemiyorum, konsept olarak söylüyorum, tutturuldu.
00:15:34Neydi o dönem?
00:15:35Makro risklerin yönetilmesi.
00:15:37Evet, bu risklerin azaltılması.
00:15:41Yani kural bazlı bir ekonomi modeli.
00:15:45Dünyayla uyumlu bir ekonomi modeli.
00:15:49Enflasyonun kontrol altına alınması.
00:15:51Yani kontrolden çıkma riski var mıydı?
00:15:53Vardı.
00:15:54Çünkü büyük bir deprem olmuş.
00:15:56Evet.
00:15:57Kur korumalı'nın getirdiği bir merkez bankası bilanço genişlemesi riskiyle karşı karşıyaydı.
00:16:06Birçok risk vardı.
00:16:09O dönemde enflasyonun kontrol altına alınması önemliydi.
00:16:13Ödemeler dengesi riskinin bertaraf edilmesi önemliydi.
00:16:16Deprem harcamalarının para basmadan yapılabilmesi çok önemliydi.
00:16:24Rezerv birikimi.
00:16:27Rezervin bir endişe kaynağı olmaktan çıkartılması çok değerliydi.
00:16:31Koşullu yükümlülüklerin yani KKM'nin azaltılması yine makro finansal risklerin yönetilmesi açısından değerliydi.
00:16:40Bu evre dediğim gibi o bir yıl boyunca önemli ölçüde sağlandı.
00:16:48İkinci evre neydi?
00:16:50Makro ekonomideki dengesizliklerin kalıcı bir şekilde azaltılması.
00:16:55Yani dezenflasyonun başlaması, deprem harcamalarını yaparken mali disiplinin tekrar tesis edilmesi.
00:17:03Yani açığın makul düzeylere geri getirilmesi.
00:17:07Sürdürülebilir cari denge, KKM'den çıkışın tamamlanması ve şoklara karşı dayanıklılığın artılması.
00:17:15Bugün geldiğimiz nokta aslında bu hedeflerin de önemli ölçüde gerçekleştiğini ortaya koyuyor.
00:17:24Gerçekleşmeseydi bu büyük şoklar yaşanırken Türkiye ekonomisi bu dayanıklılığı göstermezdi.
00:17:31Burada tabii ki dezenflasyonda daha iddialı hedeflerimiz vardı.
00:17:39Orada arzuladığımız hızda gidemediğimiz net.
00:17:43Ama onun dışında aşağı yukarı bütün hedefler tutturuldu.
00:17:50Şimdi biz bu programın üçüncü evresindeyiz.
00:17:53Nedir bu evre?
00:17:54Bu evre aslında makrofinansal istikrarı sağladık.
00:17:59Bunun pekiştirilmesi.
00:18:02Tekhaneli enflasyon.
00:18:04Bütçe açığının kalıcı bir şekilde milli gelire oran olarak yüzde üçün altında çekilmesi.
00:18:09Yani maşrik kriterinin tutturulması.
00:18:12Cari açığın kalıcı bir şekilde yüzde bir ve altına düşürülmesi.
00:18:18En önemlisi yapısal dönüşümün başarılması.
00:18:21Çünkü yapısal dönüşüm olmadan verimlilik artışından, rekabet gücünden, kalıcı rekabet gücü artışından bahsedemeyiz.
00:18:31Dolayısıyla program aslında önemli ölçüde sonuç verdi.
00:18:35Verdiğini gösterelim.
00:18:37Bakın enflasyonla bir düşüş var.
00:18:40Tabii ki arzuladığımız hızda değil.
00:18:42Ama az önce Nuri Bey'de konuşmasına söylediler.
00:18:47Şu anda manşet enflasyon 57 ayın yanlış atlamıyorsam en düşük seviyesine düştü.
00:18:54Yani yüzde otuzunu aldım.
00:18:56Yüzde otuz rakamı çok yüksek tabii ki.
00:18:59Ama savaşa rağmen.
00:19:02Bakın bunu söyleyince savaşa sığınıyor diyorlar ama öyle bir şey yok.
00:19:07Bak bu Merkez Bankamızın yaptığı teknik bir çalışma var.
00:19:12Merkez Bankamız diyor ki sadece bu savaşın etkilerini bir kenara bırakırsak bugün enflasyon yüzde 29.7 değil belki yani yüzde
00:19:2523 civarı olacaktı.
00:19:28Yüzde 23 de aslında bizim başlangıçta yani bu sene içinde öngördüğümüz hedefe oldukça yakın.
00:19:34Ama bu şokları tabii önceden öngörmemiz, modele yansıtmamız size takdiriniz mümkün değil.
00:19:41Burada önemli olan kararlılıktır.
00:19:45Dezenflasyon gelir dağılımı iyileşmesi için çok kritik bir öneme sahip.
00:19:51Yüksek büyüme için de ön koşuldur.
00:19:54Bakın 90'lı yıllarda enflasyon ortalama yüzde 70, büyüme ortalama yüzde 3 civarı.
00:20:012000'li yılların başındaki 10 yıl, Cumhurbaşkanımızın liderliğindeki ilk 10 yıl enflasyon tek haneye düştü, büyüme yüzde 6'ya yaklaştı.
00:20:12Yani 90'lara göre iki kat daha hızlı büyüdü.
00:20:17Nasıl oldu bu?
00:20:18Tabii ki reformlarla, verimlilikle ve dezenflasyonla oldu.
00:20:22Onun için dezenflasyon da bu bir tabii ki uzun bir yolculuk.
00:20:30Savaş uzattı, geçen seneki şoklar yolculuğu uzattı.
00:20:35Evet, kabul.
00:20:36Ama doğru olduğu için devam edeceğiz.
00:20:41Bakın manşetin altındaki enflasyon rakamlarına bakın.
00:20:46Sektör, giyim ayakkabı biraz sektörel sorunlar da var ama orada enflasyon yüzde 13 civarı.
00:20:53Dayanıklı mallar, yani dayanıklı tüketim malları aklınıza gelen gıda dışındaki bütün malları neredeyse içeriyor.
00:21:01Yüzde 16 civarı.
00:21:06Ve gıdada da şu anda manşetin bir tık altına düştük.
00:21:11Manşet yüzde 30 civarı, 29.7.
00:21:14Peki manşetin üzerindeki rakamlar, yani alanlar hangisi?
00:21:19Kira.
00:21:20Tabii ki bunu para politikasıyla çözemeyeceğiz.
00:21:26Biz kira problemini, konut problemini sosyal konutla çözeceğiz, arz yönlü politikalarla çözeceğiz.
00:21:382027 bütçesinde belki dikkatinizi çekmiştir.
00:21:44Çünkü tek tükte olsa bazı rakamları paylaştık.
00:21:48Bütçe daha Türkiye Büyük Meclisi'ne henüz sunulmadı, sunulacak.
00:21:53Ama makro büyüklükler 3 aşağı 5 yukarı belli.
00:21:58Savaş var, zor bir coğrafyadayız.
00:22:02Savunma sanayi harcamalarını yüzde 229 artırıyoruz.
00:22:06Evet evet, enflasyon gelecek sene hedef ne?
00:22:09Yüzde 21.
00:22:09Bir, yüzde 229 ne demek?
00:22:13Dokuz kattan fazla artırmak demek.
00:22:17Savunma sanayi harcamalarını artıracağız.
00:22:21İki, en büyük artış başka nerede?
00:22:24Sosyal konut bütçesinde.
00:22:26Sosyal konut bütçesini yüzde 150 artıracağız.
00:22:32Yani öngörülen enflasyonun, dikkat edin, neredeyse 6 katı kadar artırmış olacağız.
00:22:43Yine mesela organize tarım bölgeleri var, önceliklendirdiğimiz.
00:22:50Oraların bütçesini yüzde 100'ün üzerinde artırıyoruz.
00:22:54Çünkü altyapı, verimlilik, arz yönlü.
00:22:58Dolayısıyla ya bu program para politikasından ibarettir de sonuçta vermiyor diyen arkadaşlarım, bir daha sesleniyorum.
00:23:05Tekrar söylüyorum.
00:23:06Hayır, bu para politikasından ibaret değildir.
00:23:10Para politikasının yapabileceklerinin sınırı var.
00:23:13Biz de bunun farkındayız.
00:23:15Bu programın yapısal dönüşüm ayağı var, arz yönlü boyutları var.
00:23:22İşte bakın size basit iki kalemden var.
00:23:24Dolayısıyla sosyal konut önümüzdeki inşallah 2-3 yıl içerisinde deprem konutları büyük oranda bitirildi.
00:23:33Yani 621 bin konut.
00:23:35Şimdi 750 bin sosyal konut.
00:23:37Bu bütün Türkiye'de konuta erişimi ve kiraları, kira artışını çok daha makul seviyelere çekecek.
00:23:47Deprem bölgesinde kira artışı, bakın Türkiye çapında yüzde 40 iken, 41 iken deprem bölgesinde yüzde 20 civarı.
00:23:56Enflasyonun oldukça altında.
00:23:58Onun için arz yönlü politikalar bizim için değerli.
00:24:02İkincisi ulaştırma hizmetleri.
00:24:04Bu geçici bir şey.
00:24:06Niye?
00:24:06Savaşın etkisi de ondan dolayı.
00:24:08Çünkü şu anda mazot nasıl fiyatlanıyor biliyor musunuz?
00:24:13Cenova'daki fiyatlama üzerinden gidiyor.
00:24:15Sanki petrol fiyatı 180 dolarmış gibi fiyatlanıyor.
00:24:20Niye?
00:24:21Çünkü bütün bu yakın coğrafyadaki rafineli kapasitesi savaşlar nedeniyle devre dışı da onun için.
00:24:29Ta Afrika'nın oradan gemiler Avrupa'ya dizel getiriyor Hindistan'dan başka ülkelerden.
00:24:39Yani dolayısıyla petrol fiyatı 104 dolar olabilir bugün.
00:24:43Ama mazotun fiyatlaması 180 dolar üzerinden.
00:24:48Birçok ülkede erişim problemi var.
00:24:51Dolayısıyla ulaştırmadaki dikkat edin manşet yüzde 29.7 ama ulaştırma fiyat artışı yüzde tabii ki 44 civarı.
00:25:03Ve ulaştırma deyip geçmeyin ulaştırmanın enflasyon sepetindeki ağırlığı yüzde 16.6 diye hatırlıyorum.
00:25:14Yüzde 17 civarı.
00:25:15Gıdadan sonra en önemli kalem.
00:25:18Bu sene bu savaş olmasaydı bakın manşet kadar artsaydı zaten kendiniz oturup hesaplayıp doğrudan etkisini kaç puan olduğunu.
00:25:26Burada petro kimya ürünleri var, gübre var, birçok ürün var.
00:25:31Şimdi enerji konusu o da savaşla ilişkili.
00:25:35Evet.
00:25:36Geriye eğitim kalıyor.
00:25:39Eğitimde de sorun özel eğitim.
00:25:43Türkiye'de öğrencilerin yüzde 90'ı devlet üniversitelerine, devlet okullarına gidiyorlar ve orada herhangi bir ücret yok.
00:25:50Bizim bahsettiğimiz yani sepetteki payı yüzde 2 civarı olup ama nüfusumuzun yüzde 10'u civarı çocuklarını özel okullara, özel üniversitelere
00:26:02gönülüyor.
00:26:02Orada maalesef son yıllarda maalesef manşet enflasyonundan kopuk bir fiyatlama yaşandı.
00:26:10Yani 2022'den bu yana üniversite harçlarında neredeyse 15 katlık bir artış var.
00:26:17Bunu hiçbir şeyle açıklamak hakikaten zor.
00:26:22Dolayısıyla biz orada bir takım kurallar getirdik.
00:26:25Fakat bu kurallar tabii ki yani okula yeni başlayanlar için değil, o araç sınıfları için.
00:26:33Belki bu şekilde fahiş fiyatlamaya devam ederlerse ilk girişlere de bu kuralı yaymamız gerekebilir.
00:26:41Açık konuşuyorum.
00:26:42Çünkü bu fahiş fiyatlamalar yani gerçeklikten kopuk.
00:26:48Dikkat edin manşet enflasyon yüzde 30 civarı ama eğitim enflasyonu hala hala yüzde neredeyse 49.
00:27:00Dolayısıyla burada dikkat ederseniz ağırlıklı olarak ağırlıklı olarak hizmet sektörü var.
00:27:06Şimdi hizmet sektörünün özelliği şu bir katılık oluyor.
00:27:09Geçmişe endeksleme oluyor.
00:27:12Zamanla burası da düzelecek.
00:27:14Onun için 2027 yılında dezenflasyon devam edecek.
00:27:19Savaş bitmese de devam edecek.
00:27:22Savaş bitse tabii çok daha güçlü bir şekilde belki öngörülerimizden daha iyi bir dönemi bile yaşayabiliriz.
00:27:31Şimdi biz Eşel Mobili devreye aldık.
00:27:36Çünkü küresel bir şok var ve akaryakıt fiyatlarına etkisi.
00:27:41Bakın eğer biz Eşel Mobili uygulamasaydık akaryakıt fiyatları bu sene yüzde 71 artacaktı.
00:27:51Halbuki bizim yaptığımız bu bütçede biz fedakarlıkla artış oranını önemli ölçüde sınırladık.
00:28:02Cari açık Türkiye'nin Osmanlı'dan beri yumuşak karnıdır.
00:28:08Evet bütün Türkiye'deki finansal krizler, ekonomik krizler genelde yüksek cari açık, ikiz açıklarla ilişkilendirilmiştir geçmişte.
00:28:18Hep öyle olmuştur.
00:28:19Onun için cari açığın kalıcı bir şekilde yüzde 1 civarına indirilmesi bizim esas hedefimizdir.
00:28:26Aslında 2024'te altın hariç sıfır açık vardı.
00:28:33Sarı kısım altın ithalatı.
00:28:35Altın yenilir, içilir bir şey değil.
00:28:37Altın bir finansal servettir.
00:28:40Dolayısıyla onu öyle görmek lazım.
00:28:43Şimdi geçen senede aslında altın hariç açık 0.6 yani yüzde 1'in altında.
00:28:51Fakat bu sene maalesef takdir edersiniz ki savaşın etkisiyle sadece petrol ve doğalgaz değil, türevleri üzerinden, petrol kimya ürünleri üzerinden
00:29:02ciddi bir cari açık var, artış var.
00:29:04Ve ondan dolayı da yüzde 2.6 toplam açık.
00:29:09Biz gelecek sene bunun tekrar yüzde 2'nin altına düşeceğini öngörüyoruz.
00:29:15Altın hariç yüzde 1'in altına düşeceğini öngörüyoruz.
00:29:23Kırılganlık azaldı.
00:29:26Bunu söylerken bakın rakamlarla ortaya koyalım.
00:29:29Türkiye'nin yıllık bürüt dış finansman ihtiyacı milli gelire oran olarak bakmanız lazım her zaman.
00:29:37Çünkü mutlak rakam olarak bakarsanız anlamlı olmuyor.
00:29:41Milli gelir 100 lira ise biz uzun yıllar yani 25 yıllık ortalamada bizim Türkiye'nin bürüt dış finansman ihtiyacı milli
00:29:54gelirin yüzde 20'si.
00:29:56Bu sene kaça düşecek?
00:29:58Yüzde 16'ya.
00:29:59Eğer bizim programımız öngörüldüğü gibi sonuç verirse yüzde 15'in altına düşecek.
00:30:06Zaten yüzde 15'in altına düştüğü zaman oldukça göreceli olarak düşük riskli oluyorsunuz.
00:30:14Bakın dış borcun milli gelire oranı uzun yılların ortalaması yüzde 45 civarı.
00:30:21Şimdi neredeyiz?
00:30:22Yüzde 32'nin altına düştük.
00:30:24Eğer gelecek senedeki programımızda ilave bir şok yaşamazsak yüzde 30 civarına düşeceğiz.
00:30:3130'un altı zaten nispeten rahat bir alan.
00:30:37Dolayısıyla program gerçekten kırılganlıkları önemli ölçüde gideriyor.
00:30:43Bakın depreme 104 milyar dolar kaynak harcadık.
00:30:50Evet evet 104 milyar dolar.
00:30:53Dünyanın en büyük ekonomileri açısından bile büyük bir rakam.
00:30:56Ama buna rağmen bütçe açığını geçen sene Maastricht kriteri olan yüzde 3'ün altına çektik.
00:31:04Bu sene tahminimiz 3.1.
00:31:07Belki 3 veya 3'ün altı da olabilir.
00:31:09Ama konu o değil.
00:31:11Hedefimiz yüzde 3.5'tü.
00:31:13Şimdi diyorlar ki hedefler tutmuyor.
00:31:15Ya hedef tutmuyorsa bütçe açık hedefimiz milli gelire oranı yüzde 3.5'tü.
00:31:20Doğru tutmamış yüzde 3 civarına düşecek.
00:31:23Ama daha iyi bir performans ortaya koymuşuz.
00:31:27Şimdi gelecek sene için tekrar bu seneye gibi yüzde 3.5'luk hedef koyduk.
00:31:33İnşallah daha iyi bir performans gösteririz.
00:31:37Bakın kamuda tasarruf konusunda ne söylesek ayrı bir algı söz konusu.
00:31:45Şimdi Cumhurbaşkanımızın bir tasarruf genelgesi var.
00:31:52Bu tasarruf genelgesi içinde bazı kalemler var burada.
00:31:56Taşıtlar, binalar, haberleşme, seyahat, enerji, kırtasiye, demirbaş.
00:32:01Yani aşağı yukarı kamu maaşta biz tasarruf yapamayız.
00:32:05Sizde takdir edersiz ki bir şey söz konusu olmaz.
00:32:09Kamunun ağırlıklı olarak cari harcamalarına değil mi?
00:32:12Peki bu cari harcamaların bütçe içindeki payı neydi?
00:32:17Bütçe içindeki payı yüzde 4.6 idi.
00:32:19Bugün ne?
00:32:20Yüzde 2.9.
00:32:21Yani bütçe 100 liraysa, şimdi bu kalemlerin bütçe içindeki payı yüzde 3'ün altına düşmüş.
00:32:29Ve tasarrufta gerçekten önemli bir başarı var.
00:32:33Ne kadarlık tasarruf?
00:32:35Arkadaşlar baktılar, eski seviyede olsaydı ne olurdu şeklinde?
00:32:40484 milyar liralık bir tasarruf.
00:32:42Şimdi 484 milyar liralık değil, altı bakanlığın bütçesinden daha büyük.
00:32:47Dolayısıyla bir tasarruf var.
00:32:49Şimdi vergide adalet konusu çok tartışılıyor değerli arkadaşlar.
00:32:56Dolaylı vergiler, adaletsiz vergiler.
00:32:59Peki, dolaylı vergilerin, bakın toplam vergilerdeki payı 2023'te yüzde 65.5'tu.
00:33:07Bu sene, tahmin bu tabii, uzun bir süredir ilk defa yüzde 60'ın altına düşecek.
00:33:14Yüzde 60'ın altına.
00:33:16Şimdi bu bir ilerlemedir.
00:33:18Bu bir iyileşmedir.
00:33:19Yani dolaylı vergilerde bir iyileşme var.
00:33:23Ve dolayısıyla vergide adalette attığımız adımlar sonuç vermiş.
00:33:28Bak çok somut.
00:33:29Burada algı falan yok.
00:33:31Rakamlar çok net.
00:33:34Devam ediyoruz.
00:33:35Kayıt dışılıkla mücadele.
00:33:37Kayıt dışılık sadece bir vergi kaybı meselesi değil.
00:33:41Kayıt dışılık demek aslında haksız rekabet demek.
00:33:46Sadece haksız rekabet de değil.
00:33:48Finansmana erişememek demek.
00:33:50Çünkü kayıt dışı olduğunuz zaman bilançolarınız, gelir tablolarınız gerçeği yansıtmıyor.
00:33:55Gerçeği yansıtmayınca bankalara, yani sermaye piyasalarının finansmana erişemiyorsunuz.
00:34:01Finansmana erişemeyince ne oluyor?
00:34:03Ölçeyi büyütemiyorsunuz.
00:34:04Ölçeyi büyütemeyince rekabet edemiyorsunuz.
00:34:07Bakın çok basit.
00:34:09Şimdi sanıyorlar ki Maliye Bakanı takmış, işte kayıt dışılıkla mücadele vergi geliyor.
00:34:13Hayır değil.
00:34:15Burada aslında en önemli ekonomik reform budur.
00:34:19En büyük bizim alanımızdaki en büyük reformlardan bir tanesi kayıt dışılıkla mücadele.
00:34:24Neden?
00:34:24Çünkü ölçeyi büyütmek için, finansmana erişim için ve rekabette adalet için kayıt dışılıkla mücadele.
00:34:32Sonuç alıyor muyuz?
00:34:33Gerçekten alıyoruz.
00:34:35Rakamlar ortada.
00:34:36Bakın gelir vergisi beyanname.
00:34:39Sadece bir alan bu.
00:34:40Beyanname sayısı 3.8 milyondan.
00:34:43Dikkat edin 5.5 milyona çıkmış.
00:34:46Dikkat edin vergi ve prim gelirlerinin milli geliri oranı %20.5'tan %24.6'ya çıkmış.
00:34:55Ya bu sonuç değil mi?
00:34:56Bunlar ciddi rakamlar.
00:34:57Dolayısıyla tabii ki gelişmiş ülkelere göre daha kat edeceğimiz çok mesafe var.
00:35:02Yandaki rakamlar onu gösteriyor.
00:35:04Çünkü vergi ve prim gelirlerinin milli geliri oranı OECD'de %34 civarı, Avrupa Birliği'nin de %40'ın üzerinde.
00:35:14Dolayısıyla ama çok güçlü bir performans var ve sonuç alınmış.
00:35:20Onun için bu program hakikaten sonuç alınmış.
00:35:23Şimdi büyümede bir yavaşlama var.
00:35:26Ama zor bir küresel konuçluk türdeyiz.
00:35:29Gerçekten öyle.
00:35:30Bakın az önce dünya ekonomisinden bahsettim.
00:35:34Ticaret ortaklarımızdan bahsettim.
00:35:36Bizim bakın ihracat %59'u nereye gidiyor biliyor musunuz?
00:35:40Avrupa'ya gidiyor.
00:35:42Avrupa Birliği'ne değil Avrupa'ya gidiyor.
00:35:43Peki Avrupa'da büyüme ne?
00:35:48%1.5 civarı, %2 civarı.
00:35:50Değerli arkadaşlar.
00:35:52Asya'da büyüme var.
00:35:54Asya Pasifik bölgesinde büyüme hızlı.
00:35:57Ama orada da bizim real sektör yok.
00:36:00Evet, biz çok uzun yıllar hatta son yüzyıllarda biz Asya'ya odaklanmamışız.
00:36:09Ve bizim Avrupa'ya bağımlılığımız bizim için Allah korusun önemli bir sorun alanı gibi görülebilir.
00:36:19Neden?
00:36:20Çünkü biz bu bölgeye çok bağımlıyız.
00:36:22O bölgede büyüme, o bölgede büyümede zorlanıyor.
00:36:27Dolayısıyla şunu anlatmayı, evet büyüme mütevazı, doğru.
00:36:31Fakat büyümenin kalitesine bakalım.
00:36:35Yatırımlar tüketimden daha güçlü.
00:36:38Evet, evet rakamlara bakabilirsiniz.
00:36:40Yatırımlardaki artış özel tüketimden daha güçlü.
00:36:44Bu daha dengeli büyüdüğümüzü gösteriyor.
00:36:47Evet, büyümemiz mütevazı ama daha sürdürülebilir.
00:36:51Yani dengesizlikler yaratmıyor.
00:36:54Şimdi şoklara karşı direnç meselesi.
00:36:57Şoklara karşı sizin tamponlarınızın olması lazım.
00:37:01Rezerv de önemli bir tampondur.
00:37:03Evet, bakın swap hariç net rezervimiz bütün bu seneki hengameye rağmen yaklaşık 98 milyar doların üzerinde artmış.
00:37:15Ve rezerv yeterliğine bakarsanız birçok göstergede rezervler yeterli gözüküyor.
00:37:22Türkiye'yi 143 milyar dolarlık koşullu yükümlülükten, evet bu program süresince kurtardık.
00:37:33143 milyar dolar düşük bir rakam değil.
00:37:36Çünkü öyle bir zor coğrafyada yaşıyorsunuz ki, döviz getirisini taahhüt ederseniz,
00:37:43yani Allah korusun bu coğrafyada her şey olabilir.
00:37:46O nedenle KKM'den çıkış önemli bir öncelikti.
00:37:50Ve bunu kırmadan, dökmeden bunu başardık.
00:37:53Ben bu konuya fazla değinmeyeceğim.
00:37:56Bankalar Birliği Başkanımız çok güzel bir şekilde bankalarımızın sermaye yapısının güçlü olduğunu söylediler.
00:38:04Bazel'de sermaye yetenek oranı %8.
00:38:07Türkiye'de %17 civarı.
00:38:11İşte aktif kalitesi yine biraz yükselmekle birlikte %3 civarı yönetilebilir.
00:38:20Özel karşılıklar yüksek.
00:38:22Genel karşılıklar iyi.
00:38:24Zaten teminat yapısında bir sorun olmaz.
00:38:26Genelde bankalar teminat olmadan doğru düzgün kredi vermezler.
00:38:31Ya hazine kefil oluyor ya da kendileri bol teminat alıyorlar.
00:38:35Normalde ben böyle bir şey demiyorum.
00:38:37Yani şunu anlatmayı, bankaların yapısı o anlamda sağlar.
00:38:40Ha bir tek şikayetleri var.
00:38:42Bunun farkında değilsiniz ama biz para kazanamıyoruz diyorlar.
00:38:45Bu konuda doğru söylüyorlar.
00:38:48Bakmayın böyle.
00:38:49Sermayeleri 4.7 trilyon lira.
00:38:53Neredeyse yani 5 trilyona yaklaşmış bir sermaye var.
00:38:56Şimdi 1.5 trilyon lira para kazanırlarsa %30 getiri sağlayacaklar.
00:39:02%30'un altında oldu muydu?
00:39:04Sermayeden yiyorlar.
00:39:05Öyle değil mi?
00:39:06Aslında burada da bir algıda sorun var ama kendilerinin bunu düzeltmesi gerekiyor.
00:39:11Ben değil.
00:39:12Yani dolayısıyla burada real öz kaynak karlılığı, hani sanayicimiz şikayetçi ya.
00:39:18Aslında bankalar pek sesleri çıkmıyor.
00:39:22Fakat onun dışında genelde bankacılık sektörü iyi durumda ama orada da bir iyileşme var.
00:39:27Şimdi son dönem sınırlı bir alanda fon piyasasında, varlık yönetim şirketlerinin bir kısmında, portföy yönetim şirketlerinin bir kısmında bir stres
00:39:39yaşandı.
00:39:40Bir sorun yaşandı.
00:39:43Şimdi bu sorunun temelinde piyasa bozucu faaliyetler var.
00:39:47Evet, burada semaye piyasası kurulumuz şu son aylarda çalışıp nihayetinde Ağustos ayında, Ağustos sonunda bir rehber yayınladı.
00:40:04Bu rehber, bütün bu bahsettiğimiz sorunları kalıcı bir şekilde gidermeye ve daha sağlıklı sermaye piyasalarımız için gerekli olan bir adımdı.
00:40:20Ne getiriyor sermaye piyasası kurulunun fon rehberi veya fonlara ilişkin yani çerçeve?
00:40:29Bir, şeffaflığı artırıyor.
00:40:31Şeffaflığın olmadığı alanda tabii ki güven de sedelenebiliyor.
00:40:37Kurumsal kapasiteyi iyileştirecek düzenlemeler var.
00:40:41Yani burada esas olan daha sağlıklı işleyiş.
00:40:45Şimdi sermaye piyasalarımız bizim için değerli.
00:40:49Sadece bankacılık sektörüne dayalı bir finans sistemi olmaz.
00:40:54Sermaye piyasalarının sağlıklı bir şekilde gelişmesi, büyümesi bizim için çok değerli.
00:41:01Tekrar söylüyorum.
00:41:02Toplamda 2900'e yakın fondan 131'inde ki bir kısmı tedbiren tasfiye kapsamına alındı.
00:41:12131'inde bir sorun yaşandı.
00:41:14Sorunu küçümsemiyoruz.
00:41:16Ama bir daha yaşanmaması için çok ciddi düzenlemeler yapıldı.
00:41:23İlave düzenlemeler de yapılacak.
00:41:25Bakın serbest fonlar dahil olmak üzere yatırım fonunun ihraç sayısını şirketin kurumsal kapasitesine bağladık.
00:41:34Bunlar için tabii geçiş öngördük.
00:41:37Para piyasası fonu niteliğindeki serbest fonlara da asgari %10 devlet iç borçlanma senedi veya kira sertifikası şartı.
00:41:47Niye?
00:41:47Likidite açısından bu önemli.
00:41:49Aslında biz bunu 2024'te para piyasası fonları için getirmiştik.
00:41:53Nitekim bu son dönemde yaşanan sorunlarda yani en az bir %10'luk bir geri dönüş imkanı söz konusu olacak.
00:42:06En kötü piyasa bozucu faaliyette de bulunan fonlarda dahi.
00:42:10Biz bunu getirirken çok itiraz edildi.
00:42:15Halbuki milletin parası buraya park edilecekse likidite açısından bir takım şartlar gerekiyor.
00:42:22Onun için yine fonların repo, ters repo işlemlerine yönelik takas bank güvencesi yani onun kapsamını aldık.
00:42:30Fonların borç verme işlemleri yine teminat şartına bağlandı.
00:42:35Teminatların kalitesine ilişkin düzenlemeler yapıldı.
00:42:39Bunların hepsi çok değerli.
00:42:42Serbest fonlar bütün dünyada göreceli olarak yani çok katı kurallara bağlanmıyor.
00:42:52Kapalı fonlar diye genelde başlıyor.
00:42:57Nitekim 2008 ile 2019 yani TEFAS'ta işlem görene kadar da bu alanda bir sorun yok.
00:43:05Fakat gelinen noktada serbest fonlara ilişkinde çok madem TEFAS'ta işlem görecek o zaman katı kurallara tabi olması lazım.
00:43:14Ve nitekim bu fonların halka açıklık oranı düşük olan hisselerde yoğunlaşmaması için tedbir aldık.
00:43:21İlişkili taraflarla işlemleri ve sınırlama getirdik.
00:43:28Portföy serbest fonların portföy içeriği artık haftalık yayınlanacak.
00:43:32Haftalık olarak.
00:43:34İçinde ne var?
00:43:35Görülecek.
00:43:36Yine bir takım ilave tabi ki sınırlamalar getirdik.
00:43:42Özellikle belli oranları aşan fon payi sahiplik oranlarına yani onların da kabuya açıklanması şartını getirdik.
00:43:50Borçlanma piyasalarındaki bir takım açık pozisyonlar var.
00:43:55Bunlar için de süre verdik.
00:43:56Kademeli olarak yıl sonuna kadar kapatılmaları yani gereğini getirdik.
00:44:02Bizim amacımız burada gerçekten sermaye piyasalarının sağlıklı bir yapıya kavuşarak Türkiye ekonomisine, Türkiye'nin büyümesine güçlü destek vermesi.
00:44:13Peki piyasa bozucu faaliyetler içerisinde bulunan fonlar.
00:44:19Bir kere Cumhurbaşkanımız da Adalet Bakanımız da bizler de net olarak söylüyoruz.
00:44:26Hukuk önünde piyasa bozucu faaliyetler içerisine girenler geçmişte tespit edilen.
00:44:34Tamamı hesap verecek.
00:44:37Bütün mal varlıklarıyla içeride dışarıda sorumlu olacaklar.
00:44:43Ve bu TMSF tarafından bunlar bankalarda olduğu gibi çok katı kurallarla takip edilecek.
00:44:54Buna ilişkin de bir yasa tasarısı yakında inşallah sadece bu tasfiyeyi içeren ama bu kurallar setinde içeren bir tasarı Türkiye
00:45:05Büyük Millet Meclisi'ne yakında sunulmuş olacak.
00:45:09Bununla da yetinmeyeceğiz.
00:45:13Aceleye getirmeden fon piyasasını da tabii ki yani sağlıklı bir şekilde büyütecek.
00:45:21İlave hukuki ve idari düzenlemeler de yapılacak.
00:45:26Derler yani Türkiye bakın 2000'li yılların başında önemli bir bankacılık krizi yaşadı.
00:45:35Sonra çok katı kurallara bağlandı.
00:45:382008-2009'da bütün dünyada bankacılık krizi yaşandı.
00:45:43Bankalar battı.
00:45:44Ama o dönemde yapılan doğru düzenlemeler, katı kurallar bankacılık sektörünü sağlıklı bir yapıya kavuşturdu.
00:45:55Benzer şekilde de sermaye piyasalarımıza ilişkin hiç endişeye gerek yok.
00:45:59Sistemik risk yok.
00:46:02Ekonomimizin az önce de açıkladığım temelleri sağlamlaştı.
00:46:06Şoklara karşı dayanıklığı yüksek.
00:46:08Ve dolayısıyla biz burada dediğim gibi geleni yapacağız.
00:46:11Hane halkının altın hariç, çünkü altının bir kısmı sistem dışı biliyorsunuz.
00:46:18Altın hariç finansal varlıklarına bakarsanız 30,5 trilyon lira.
00:46:25Peki burada bahsettiğimiz bütün bu değeri şişirilmiş fonlardaki büyüklük ne kadar?
00:46:36Milli gelirin %0.7'si.
00:46:39Ama bu şu anlama gelmiyor.
00:46:40Tamamı kayıp anlamına gelmiyor.
00:46:43Bakın bu toplantıya girmeden önce bana bir not verildi.
00:46:48Müsaadenizle rakamları sizinle paylaşmak istiyorum.
00:46:51Biliyorsunuz 7 portföy yönetim şirketine ait 131 fon tasfiyeye tabi biliyorsunuz.
00:46:58Bunlardan 3 tanesinin finansal yapısı bu fonların göreceli olarak sağlıklı ama riskliydi.
00:47:08Onun için tasfiye kapsamına alındı.
00:47:11Bakın ismlerini söyleyeyim.
00:47:14A1 Kapital, Buz, Pardüz.
00:47:16Dün Cumhurbaşkanı Yarmıcımız Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde çok kapsamlı bir bilgilendirme yaptı.
00:47:22O nedenle bilgilendirmeleri kendileri yaptığı için ben tekrara girmeyeceğim.
00:47:26Fakat olağan tasfiye sürecinde olan 3 tane yani 7 şirketin 3 tanesi 3 portföy yönetim şirketi olağan tasfiye kapsamında.
00:47:36Bugün itibariyle bakın tefasa açık 17 fonun tasfiyesi yapıldı.
00:47:4543 bin fon katılımcısına bugün itibariyle paraları ilgili bankalara transfer edildi.
00:47:57Dolayısıyla 3 tane fonda 3 önemli portföy yönetim şirketi bunlar normal tasfiyeye tabi gördüğünüz gibi önemli ölçüde sorun giderildi.
00:48:14Ha burada kapalı fonlar var.
00:48:17Kapalı fonlar zaten tanım gereği birkaç kişiden oluşuyor.
00:48:21Ve o fonlar ayrı bir alan terzi usulüyle onlar çözülecek.
00:48:28Orada da çok büyük bir sorun görülmüyor.
00:48:31Şimdi bir tane daha portföy yönetim şirketi var.
00:48:36Sahipleri bırakın biz kendimiz tasfiye de yardımcı olalım teminat getireceğiz dediler.
00:48:43Bir ihtimal belki o da bu hafta o çerçevede çözülür.
00:48:47Diğer 3 sorunluysa portföy yönetim şirketiyse ona ilişkin süreç biraz daha zaman alabilir.
00:48:54Ama şunun altını çizmek istiyorum.
00:48:57Önceliği biz para piyasası fonlarına ve tabi ki küçük yatırımcılara verdik.
00:49:04Bunun yasal altyapısı da hazırlanıyor.
00:49:06Şimdi buna ilişkin tabi ki burada piyasa bozucu faaliyetler içerisinde olup da mal varlığı şu veya bu şekilde dışarıda veya
00:49:18başka Türkiye'de bir yerlerde park etmiş olan zaten onları TMSF üzerinden tekrar ilgili fonlara aktaracağız.
00:49:26Adalet Bakanlığımız ile yaptığımız çalışmada yine TMSF bünyesinde 131 fona ilişkin 131 hesap açtık.
00:49:36Bir de genel anlamda bir hesap açtık.
00:49:39Burada yine bu piyasa bozucu faaliyetler içerisinde yani fon yönetim boyutuyla içinde olmayıp da bir şekilde buradan fahiş bir şekilde
00:49:51kazanç elde edenlerin de bunu gönüllü bir şekilde iadesinde önünü açmış oluyoruz.
00:49:58Onun için bu sadece Türkiye'de olan bir olay mı? Hayır.
00:50:04Yani Endonezya'dan Güney Kore'ye dünyanın en gelişmiş finans piyasalarını Amerika'ya kadar dönem dönem maalesef piyasa bozucu faaliyetler içerisine
00:50:16girip vatandaşı tabi ki bu yönde olumsuz etkileyen gelişmeler olmuş.
00:50:23Ama ben inanıyorum ki gerek SPK'nın açıkladığı fon rehberi gerekse önümüzdeki dönemde atacağımız ilave adımlarla bu konuda da bankacılık
00:50:38sektöründe olduğu gibi çok daha sağlam bir yapı söz konusu olacak.
00:50:44Değerli arkadaşlar son kısım yani son kısım derken bu programa ilişkin son kısım yapısal dönüşüm çok konuşuyoruz.
00:50:54Eskiden şöyle derdik ya iş gücü piyasası reformu işte vergi reformu vesaire bunlar anlamlı reformlar yanlış anlaşılmasın.
00:51:03Şimdi biz biraz daha aslında somut verimliliği rekabet gücünü nasıl arttırırız ona odaklanmış durumdayız bu programda.
00:51:13Sanayide dönüşüm birazdan size hangi enstrümanlarla bunu sağlıyoruz onu anlatacağım.
00:51:18Beşeri sermaye fiziki altyapı yani insana yatırım ve fiziki altyapı yatırım önemli ölçüde Türkiye bu konuda başarılı oldu.
00:51:29Bakın en son açıklanan PISA sınav sonuçlarında biz birçok dünyanın gelişmiş ülkelerini eğitimde kalitede geride bıraktık.
00:51:40Niye?
00:51:40Çünkü 20-25 yıllık yatırım var.
00:51:44Çaba var.
00:51:45Ve sonuç aldık.
00:51:47Yeşil dijital dönüşümü az önce bahsettim size.
00:51:50RG yenilik ekosisteminin güçlendirmesi.
00:51:53Bütün bunlar bizim için çok değerli.
00:51:56Bakın burada ekonomik güvenlik hususunu da vurgulamak istiyorum.
00:52:02Enerjide, suda, doğal kaynaklarda arz güvenliği bizim milli güvenliğin bir parçasıdır.
00:52:08Yani sadece savunma sanayi değil.
00:52:10Gıda arz güvenliği ve iklime karşı dayanıklı tarım,
00:52:14yani teknolojik tarım, örtü altı üretim, dikey tarım, organize tarım bölge, bunların hepsi yine milli güvenlik meselesidir.
00:52:27O nedenle bütçede yüzde yüzün üzerinde bir artışa gittik bu kalemlerde.
00:52:32Savunma sanayi, sağlık endüstrileri ve bütün diğer stratejik sektörlerde kritik teknolojilerin Türkiye'de yapılması, geliştirmesi bizim için olmazsa olmaz.
00:52:46İşte zaten zirvenin adı üstünde.
00:52:50Yani ne zirvesinden bahsediyoruz?
00:52:52Ekonomi ve finansta milli vizyon.
00:52:56İşte buyurun bizim vizyonumuz bu.
00:52:58Yine ailenin ve demografik yapının güçlendirmesi, toplumsal ve fiziki dayanıklılığın artırılması.
00:53:06Bunlar bizim kritik önceliklerimizdir.
00:53:10Gördüğünüz gibi para politikasından hiç bahsetmedim.
00:53:13Ama bizim program maalesef sadece para politikasına ibaret, siz de biliyorsunuz.
00:53:19Terörsüz Türkiye meselesi.
00:53:20Sayın Cumhurbaşkanımızın liderliğinde ve Cumhur İttifakımızın diğer önemli tabii ki birleşeni olan Milliyetçi Hareket Partisi ile birlikte gerçekten Türkiye'de çok
00:53:33kritik bir süreç var ve çok değerli bu.
00:53:39Niye?
00:53:39Çünkü Türkiye kendi sorunlarını çözmezse başkaları istismar ediyor.
00:53:48Siz sorunları kendiniz çözerseniz başkalarının operasyon yapma kabiliyetlerini sınırlıyorsunuz.
00:53:55Bu birinci konu.
00:53:57İkinci konu biz bu sorunu çözerek aslında bütün bölgede etnik ve mezhep eksenli çatışmalara yer olmadığını,
00:54:05aslında bütün bu farklılıkların birer zenginlik olduğunu ve istikrar ve refah açısından önemli olduğunu ortaya koyacağız.
00:54:16Şimdi Türkiye'ye gelecek olursak, Doğu ve Güneydoğu Anadolu'da ortanca yaş,
00:54:23yani nüfusun yarısı hangi rakamın altında, yaş olarak hangi rakamın üstünde diye baktığınız zaman 25-26 civarında bir rakamdan bahsediyoruz.
00:54:32Halbuki Türkiye ortalaması 34-35 civarı.
00:54:38Şimdi burada insan kaynağı var.
00:54:42Biz bu insan kaynağının yetiştirmesi için üniversiteler açtık.
00:54:46Meslek, teknik, okullar açtık.
00:54:48Eğitime yatırım yaptık.
00:54:50Beşeri sermayemiz var.
00:54:52E altyapısını yaptık.
00:54:54E çok cömert teşvikler veriyoruz.
00:54:57Ama özel sektör bu bölgelerden uzak durdu.
00:55:00Niye? Çünkü terör tehdidi altında yatırım, üretim kolay değil.
00:55:06Belirsizlik.
00:55:08Şimdi inşallah terörsüz Türkiye ile birlikte Doğu ve Güneydoğu Anadolu, Türkiye'nin yeni bir büyüme motoru haline gelecek.
00:55:17Yani bir taraftan bölgesel istikrara ve refaha katkıda bulunacağız.
00:55:22Bir taraftan bu bölgedeki çok güçlü enerji, madencilik ve imalat sanayi yatırım fırsatları var.
00:55:30Yani bizim bazı sektörlerimiz zorlanan, rekabette zorlanan sektörlerimiz başka ülkelere gideceğine,
00:55:38bu genç nüfusun olduğu, altyapının iyi olduğu ve muazzam teşviklerin olduğu bölgemize gitmeleri için de ön açıyoruz bu arada.
00:55:48İlave destek veriyoruz.
00:55:50Dolayısıyla terörsüz Türkiye demek büyüme demek, refah artışı demek, toplumsal tabii ki barış ve kalkınma demek.
00:56:01Onun için terörsüz Türkiye bizim için önemli bir gündem maddesi.
00:56:04Şimdi real sektörün de bir gündemi var.
00:56:08Burada eminim real sektörümüzün de tepsilcileri vardır.
00:56:13Real sektör demek, hepiniz vurguladınız.
00:56:17Ne demek?
00:56:18Yatırım demek, istidam demek, üretim demek ve ihracat demek.
00:56:23Real sektör dediğiniz bu.
00:56:25Peki real sektörün gündemi ne ve durumu ne?
00:56:28Şimdi en önemli kalem, biz tabii finans merkezindeyiz.
00:56:35En önemli konu finansmana erişim.
00:56:38Nereye gidersek?
00:56:39Peki Türkiye'de enflasyon yüzde kaç?
00:56:43Valla üreticiye enflasyonu yuvarlıyorum.
00:56:45Yüzde yirmi yedi civarı.
00:56:47Tüketiciye enflasyonu da otuz civarı.
00:56:51Yani hangisini alırsanız alın.
00:56:54Peki krediler yüzde kaç artıyor?
00:56:57Bakın Türk lirası, yani enflasyonla karşılaşacağız ama TL'yi karşılaştırmamız lazım.
00:57:02Öbür türlü bizim dolarla konuşacaksak ABD enflasyonla konuşmamız lazım.
00:57:08Şimdi Türk lirası ticari kredileri yüzde kaç artmış?
00:57:11Yüzde kırk bir artmış.
00:57:13Son bir yıl içerisinde.
00:57:15İhtiyaç kredisi, yani tüketiciler, yüzde otuz altı artmış.
00:57:20Konut kredisi yüzde otuz beş.
00:57:22Dikkat edin.
00:57:24Yani bütün bu kredi kalemleri enflasyonun ve artı real büyümenin üzerinde artmış.
00:57:31Dolayısıyla aslında finansman sağlanıyor.
00:57:34Peki şikayet ne?
00:57:36Ya kime büyükler işte finansmana erişiyor, küçükler erişmiyor.
00:57:40Peki rakamlar doğru mu?
00:57:42Beraber bakalım.
00:57:43Bakın burada bankacılar var.
00:57:45Bunlar her hafta bilançolarını BDDK'ya raporluyorlar.
00:57:49BDDK'da bu rakamları yayınlıyorlar.
00:57:51Bu rakamları Hazine Maliye Bakanlığı üretmiyor.
00:57:55Şimdi bakın 2007-2022.
00:57:58Hani bir uzun vadeyi göstermek açısından.
00:58:02Kobilerin toplam kredilerdeki payı yüzde yirmi dört nokta altı.
00:58:06Yuvarlayalım.
00:58:07Yüzde yirmi beş diyelim.
00:58:08Yani yüz lira kredi verildiği zaman bunun yaklaşık yirmi beş lirası kobiye gitmiş.
00:58:16Peki şu program döneminde kobilerin kredideki payı düşmüş mü artmış mı?
00:58:21Artmış.
00:58:22Yüzde yirmi yediye çıkmış.
00:58:24Kobiler finansmana erişmiyor rakamlarıyla.
00:58:28Bu uyuşmuyor.
00:58:30İracat kredileri.
00:58:31Şimdi bakın kobi demek istidam demek.
00:58:33Peki ihracat, ihracat realin önemi bileşeniydi ya.
00:58:39Peki ihracatçıların toplam kredilerdeki payı yüzde kaçmış?
00:58:43Bakın uzun vadeli ortalama yüzde altı civarı.
00:58:46Şu anda ne?
00:58:47Yüzde on bir birçuk on iki civarı.
00:58:50Yani ikiye katlanmış.
00:58:54Bu dönemde bu faizlerle yatırım yapılmaz denildi.
00:58:59Bakın iki bin yedi, iki bin yirmi ikide yatırım için kredilerin toplam kredilerdeki payı yüzde yedi nokta sekiz.
00:59:05Bu dönemde yüzde sekiz nokta iki.
00:59:08Bu rakamların tamamı bankacılık düzenleme ve denetleme kurulunun haftalık yayınladığı verilerden.
00:59:16Yani krediler sadece real olarak artmamış, doğru yerlere de gitmiş.
00:59:23Doğru yer dediğiniz işte istidam, ihracat, yatırım.
00:59:27Yani üretim.
00:59:29Üretmediğin şeyi ihrac edemezsiniz.
00:59:31Peki daha ne yapılabilir?
00:59:34Biz özellikle Türkiye'nin ihtiyaç duyduğu, orta yüksek ve yüksek teknoloji alanlarına kredi veriyoruz.
00:59:43Nasıl kredi?
00:59:45Sübvansiyonlu kredi veriyoruz.
00:59:47On yıl vadeli, iki yıl ana para ödemesiz ve piyasa faizinin üçte biri kadar düşük.
00:59:55Bakın, yani yüzde on üçle yirmi altı arası bir faizle biz iki yüz seksen dört üretim alanına kredi veriyoruz.
01:00:07Az buz bir rakam da değil ha, yedi yüz elli milyar lira.
01:00:12Bakın bu rakam iki bin yirmi ikide yüz elli milyardı.
01:00:15İki bin yirmi üçte de yüz elli milyardı.
01:00:18Enflasyondan çok daha fazla arttırmışız.
01:00:21Ve biz bu yatırımcıları bekliyoruz.
01:00:23Sanayi Bakanlığımız bekliyor onları.
01:00:26Ama biz düşük, orta düşük teknolojiyle bir şeyler üreteyim derseniz rekabet edemiyorsunuz.
01:00:35Bizden de oraya kaynak aktarmamızı beklememeniz lazım.
01:00:40Neden?
01:00:41Çünkü kar marjı yüksek olan, rekabet gücü olan ve Türkiye'nin ihtiyacı olan alan hangisi?
01:00:47Orta yüksek ve yüksek teknoloji.
01:00:49Dolayısıyla kim yatırım yapmak istiyorsa bakın bir program var.
01:00:53Orada kaynak var ve orada enflasyonun çok altında bir maliyetle kredi var.
01:01:01İracat kredilerini az önce bahsettim ama size yine de göstereyim.
01:01:05Bakın şu anda Reescon kredi faiz oranı, bankalar biraz komisyon alıyor olabilirler.
01:01:11Ama bizim verdiğimiz para biz yüzde yirmi üç nokta doksan beşten, yüzde yirmi dörtten veriyoruz.
01:01:17Enflasyon kaç?
01:01:18Yüzde otuz civarı.
01:01:21Enflasyon düştükçe bu da düşecek.
01:01:23Niye daha hızlı düşürmüyoruz?
01:01:24Çünkü bu çok düşünce alıyorlar bizden bu TL'yi, gidiyorlar, başka yerlere atırıyorlar, finansal yatırım yapıyorlar.
01:01:31Evet evet yaptılar.
01:01:33İki bin yirmi birde, yirmi ikide, yirmi üçte biz gördük incelemelerde bunlar ortaya çıktı.
01:01:39Yoksa normalde çok rahat bir şekilde bunu çok daha aşağı indiririz.
01:01:43Ama spekülatif alanlara gitmesinler diye bu tedbir onlardan bir tanesi.
01:01:48Ama dikkat edin bakın miktarı on yedi kat artırmışız.
01:01:52Bu dönemde enflasyon ne kadar artmış?
01:01:55İki kat bile artmamış.
01:01:57Bakın dikkat edin on yedi kat.
01:02:00Şimdi ihracatı önceliklendirmiş miyiz?
01:02:03Önceliklendirmişiz.
01:02:04Peki ya Eskon kredisi ne kadar kullandırtıyorsunuz ki yüzde yirmi dörtten?
01:02:09Valla bir nokta dört trilyon lira kullanılmış.
01:02:12Az bir rakam değil.
01:02:14Ve yeni artırdık beş milyara.
01:02:17Dolayısıyla şimdi iki trilyon liraya doğru evrilecek.
01:02:20Eksin Bank'ın kredi miktarı dikkat ederseniz yine yaklaşık altmış milyar dolar bu sene.
01:02:28Sadece o mu?
01:02:29Tarımı da önemsiyoruz.
01:02:32Ziraat Bankası Genel Müdürümüz burada.
01:02:34Söylesin.
01:02:35Bakın geçen ağustos bu sene bu sene.
01:02:39Bu sene ağustosa kadar dokuz yüz yetmiş dört bin çiftçimize kredi verilmiş.
01:02:46Sekiz yüz milyar lira kredi verilmiş.
01:02:50Ve Ziraat Bankası diyor ki ya benim maliyetim kırk buçuk.
01:02:55Biz diyoruz ki sen çiftçiden ortalama on ikiye al.
01:03:00Yuvarlıyorum.
01:03:01Yüzde on ikiye al.
01:03:02Yüzde yirmi sekiz küsürünü biz ödeyelim.
01:03:06Bakın hazine.
01:03:07Dolayısıyla hazine.
01:03:08Bakın dikkat edin.
01:03:10Çiftçimize kullandırılan kredinin ortalama faizi yüzde on iki civarı.
01:03:14Ve birkaç çiftçiye değil dokuz yüz yetmiş dört bin çiftçiye.
01:03:18Peki esnaf Halk Bankamız burada.
01:03:23İki yüz yirmi altı bin esnafımıza bu seneden bahsediyoruz.
01:03:26Geçmişten bahsetmiyoruz.
01:03:28Dikkat edin yine kredi kullandırmış.
01:03:31Faiz.
01:03:32Halk Bankası yüzde kırk diyor.
01:03:35Biz diyoruz ki yirmisini esnaftan al.
01:03:37Yirmisini hazine ödesin.
01:03:38Yüzde yirmi.
01:03:40Dolayısıyla dikkat edin.
01:03:42Bakın esnafımızın yanındayız.
01:03:43Çiftçimizin yanındayız.
01:03:45Yatırımcımızın yanındayız.
01:03:47İhracatçımızın yanındayız.
01:03:49Dolayısıyla real sektörün yanındayız.
01:03:51Peki bize dediler ki ya tamam bunların hepsi iyi de.
01:03:55İşletme sermayesi bulamıyoruz dediler.
01:03:58Tamam dedik.
01:03:58Yeni bir program başlatıyoruz.
01:04:00Şimdi bakın.
01:04:01Yeni bir program açtık.
01:04:03İki yüz elli milyar lira.
01:04:04İmalat sanayi.
01:04:06İşletme sermayesi.
01:04:07Nasıl çalışacak bu?
01:04:09Merkezin faizi neyse.
01:04:12Bankalar diyor ki merkez bankasının faizi artı iki puan.
01:04:16Biz diyoruz ki tamam on iki puanını biz ödeyelim.
01:04:20Yani bugünkü koşullarda yüzde yirmi yedi demek.
01:04:24Enflasyonun yine altında.
01:04:26Dolayısıyla imalat sanayine de bu anlamda güçlü destek var.
01:04:30Çok konuşuluyor konkordato meselesi.
01:04:32Doğru.
01:04:33Kırmızı çizgi.
01:04:34Bakın.
01:04:34Konkordato talepleri on iki aylık bu rakamlar artıyordu.
01:04:39Doğrudur.
01:04:40Yani iki bin yirmi üçten itibaren yirmi dörtte özellikle yirmi beşte.
01:04:45Ama son aylarda düşüş başladı.
01:04:48Niye?
01:04:48İki sebepten dolayı.
01:04:49Bir, bir kısmı zaten gerçeği yansıtmıyordu.
01:04:54Bu sahte rapor yazan bazı aracılar vardı.
01:04:58Onları denetledik ve savcılığa suç duyurusunda bulunduk.
01:05:04Yani bu zor konjonktürde bile bakın dikkat edin bir iyileşme başladı.
01:05:10Evet evet.
01:05:11Yani artış zirveyi buldu ve şimdi geriliyor.
01:05:15Peki bu konkordato talep eden bütün firmaların, Haziran iki bin yirmi üç, Eylül iki bin yirmi altı dönemi, bunların real
01:05:24sektördeki payı nedir?
01:05:26Bakın cirodaki payı yüzde bir nokta dört.
01:05:30İracattaki payı yüzde bir nokta üç.
01:05:32İstihdamdaki payı yüzde bir nokta bir.
01:05:34Kredideki payı yüzde bir nokta bir.
01:05:36Bunlar önemsizdir demiyorum.
01:05:37Önemli ama yani bir büyüklük içerisinde makro açıdan baktığınız zaman yönetilebilir.
01:05:47Takipteki ticari kredilerin oranı bakın Eylül ayı itibariyle ki yükselmiş halidir bu yüzde iki nokta dört ticari krediler.
01:05:54Peki iki bin yedi, iki bin yirmi altı ortalamasında yüzde üç civarı.
01:05:59Yani üstünde değil.
01:06:01Bu kadar zorluğa rağmen.
01:06:03Diyebilirsiniz ki finansmana erişmiyor ki finansman kullansın da efendim takibe düşsün.
01:06:09Peki o zaman karşılıksız çeklere bakalım.
01:06:13Uzun vadeli ortalama karşılıksız çeklerin keşide edilen çeklere oranı yüzde üç nokta bir.
01:06:18Şu anda da üç nokta dörtteyiz.
01:06:20Tamam bir tık yukarıda ama böyle iddia edildiği kadar da bir kırılma söz konusu değil.
01:06:27Şimdi biz real sektörümüzü çok boyutlu desteklemeye devam edeceğiz.
01:06:32Finansmana erişimi artıracağız.
01:06:34İmanat sanayine iki yüz elli milyar lirayla başladık ya bunu gelecek sene çok daha artıracağız.
01:06:42Bir taraftan da maaş desteği veriyoruz.
01:06:45Bakın tekstil, hazır giyim, deri, mobilya buraya turizmi koymamış arkadaşlar.
01:06:50Turizm büyük bir sektör.
01:06:52Turizm sektörüne de biz bunu vereceğiz.
01:06:56Vereceğiz.
01:06:57Neyi veriyoruz?
01:06:57Her ay, her çalışan başına dört bin yedi yüz yetmiş lira destek bizden.
01:07:04Bunu iki bin yirmi yedi de daha da artıracağız.
01:07:08Niye?
01:07:09Çünkü biz real sektörün ve istidamın yanındayız.
01:07:14Kurumlar belgesini üreticiler için, üretim için, imalat için, yani tarım ve sanayi için yüzde on iki bir çoğa düşürdük.
01:07:23Hangi yılda düşürdük?
01:07:24En zor dönemde düşürdük.
01:07:27Klasik maliye anlayışı olsa bunu yapar mısınız?
01:07:31Hayır.
01:07:32Bu belgiden vazgeçmek demek.
01:07:34Ama bizim önceliğimiz nedir?
01:07:37Bizim önceliğimiz sanayidir.
01:07:38Bizim önceliğimiz üretimdir.
01:07:40Bizim önceliğimiz bu olduğu için, biz diyoruz ki üretici, kurumlar belgesini, bakın dünyanın en rekabetçi kurumlar belgesinden bir tanesi.
01:07:49Birleşik Arap Emirlikleri Katar'la karşılaştırmamanız lazım orada zaten.
01:07:53Yani demek istediğim büyük oranda petrolden.
01:07:58Yani aslında birkaç ülke hariç, Türkiye en düşük kurumlar belgesi, imalat sanayi açısından ve tarımsal üretim açısından en düşük kurumlar
01:08:09belgesine sahip ülkelerin var.
01:08:10G20 içerisinde en düşük ülke.
01:08:14Bakın, üretim maliyetlerinin en önemli birleşenlerden bir tanesi enerji değil mi?
01:08:21Bakın enerji de bizim coğrafyada en azından, yani tekrar söylüyorum, doğal kaynak zengini ülkeler var, bizden ucuz satıyorlar.
01:08:30Kabul ediyorum.
01:08:31Ama Türkiye'ye benzer ülkelere baktığınız zaman, bakın elektrik fiyatlarında, kilowatt saat, sanayinin kullandığı elektrikte en düşük bu coğrafyada üçüncüyüz.
01:08:42Doğal gazda en düşük ikinci isim.
01:08:46Neden?
01:08:47Çünkü bizim için sanayi önemli.
01:08:52Şimdi son olarak şunu söyleyeyim.
01:08:55Evet, zor bir dönem.
01:08:58Dayanıklıyız.
01:08:59Tamam.
01:09:01Buraya kadar anlaştık.
01:09:04Peki, yani tamam, dayanıklıyız.
01:09:08Hayır, biz şimdi fırsatları kolluyoruz.
01:09:11Yani biz bu dönemde, az önce İstanbul Finans Merkezi'nin başındaki arkadaş dedi ki, beraber çalıştık dedik, çok ciddi adımlar
01:09:23atıldı, öyle değil mi?
01:09:24Türkiye'ye sermaye çekmek için, Türkiye'ye bakın yatırım çekmek için, Türkiye'ye bir ticaret merkezi yapmak için, Türkiye'ye
01:09:33yetenek çekmek için, girişimci çekmek için, hiçbir dönemde olmadığı kadar radikal kararlar aldık biliyor musunuz?
01:09:41Yüzde yüze yakın, ya yüzde yüze kadar kurumlar rengisi istisnası, gelir rengisi istisnasını önemli ölçüde arttırdık ve diğer bütün istisnalar.
01:09:51Niye?
01:09:52Çünkü biz fırsatları kaçırmak istemiyoruz.
01:09:56Şimdi, savunma sanayi niye önemli?
01:10:00Çünkü savunma sanayi dünyada harcamaları, bundan yirmi beş yıl öncesine gidin yaklaşık bir trilyon dolardır.
01:10:08Geçen sene, üç trilyon dolara yaklaştı.
01:10:12Dolar.
01:10:14Şimdi önümüzdeki on yıllık, altı nokta altı yedi trilyon dolar civarına çıkacak.
01:10:21Bakın, tekrar katlanacak, hem de daha fazla.
01:10:25Şimdi bu pazardan daha büyük pay almak için, tabii devlet eliyle, devletin kaynaklarını kullandığı, geliştirdiğimiz bir sanayi var.
01:10:33Ama bunun çok geniş bir ekosistemi var.
01:10:37Üç bin sekiz yüz, dört bin civarında COBI, savunma sanayinin, devletin liderliğindeki savunma sanayi şirketlerine iş yapıyor.
01:10:47Ve dünya ihracat liginde muhtemelen, muhtemelen bu sene belki ilk ona gireceğiz.
01:10:55Bilemiyorum, geçen sene on birinciydik.
01:10:58On sekiz milyar dolarlık geçen sene sipariş vardı.
01:11:03Şimdi savunma sanayinin bir sunduğu önemli bir fırsat var.
01:11:07O da şu, askeri teknolojiler devlet kaynaklarıyla gelişir.
01:11:11Daha sonra buradan elde edilen kabiliyetler, ikili kullanım.
01:11:17Yani ne demek çift kullanım, ikili?
01:11:19Şimdi, basitleştiriyorum.
01:11:24Eğer siz uçak motoru üretebilirseniz, türbün de üretebilirsiniz.
01:11:31Her türlü motoru o zaman üretirsiniz.
01:11:33Basit.
01:11:34Efendim, siz bunu üretebilirsiniz, belki küçük, modüler, nükleer, reaktör üretebilirsiniz.
01:11:41Enerji için.
01:11:45Bunu üretiyorsanız, yani 125 kilometreden, 200 ne bileyim, kilometreden bir şeyleri hissedip, görüp,
01:11:52yani tanımlayabiliyorsanız, o kadar sofistike radarlarınız varsa, birkaç yüz kilometreden,
01:11:58insan vücudunda tarlayabilirsiniz.
01:12:01Sağlık teknolojileri, biyoteknoloji alanı, tarım teknolojileri.
01:12:09İnsansız hava aracı üretebiliyorsanız, kara aracı üretebiliyorsanız, o zaman insansız tarım aletleri de üretebilirsiniz.
01:12:19Bunu niye anlatıyorum?
01:12:21Sanayi konusunda kötümselliği pompalamaya çalışanlar var, doğru değiller.
01:12:25Sanayide büyük bir dönüşüm var ve sağlıklı bir dönüşüm.
01:12:30Evet, zor ama sağlıklı bir dönüşüm.
01:12:34Onun için buradan çift kullanım ve sivil sektörlere muazzam bir kaymayla birlikte,
01:12:40Türkiye yeni inşallah bir sanayi ivmesi kazanacak.
01:12:44Bizim hizmetlerde rekabet gücümüz yüksek.
01:12:47Bakın, şöyle, mal üretiminde, mal ihracatında düşük ve orta düşük teknolojilerde zorlanıyoruz.
01:12:55Neden?
01:12:56E çünkü birçok ülke üretim işine girdiği de onun için.
01:12:59Ve buralarda zorlanıyoruz.
01:13:01Ne?
01:13:02Çünkü bizde artık maliyetler eski maliyetler değil.
01:13:06Türkiye eski Türkiye değil.
01:13:08O zaman biz nerede güçlüyüz, onları önceliklendireceğiz.
01:13:12Hizmetlerde biz güçlüyüz.
01:13:14Evet, hizmet ihracatında 20. sıradayız ama potansiyelimiz büyük.
01:13:19Nasıl?
01:13:20Bakın, turizmde başardık.
01:13:23Dünyanın ilk beşindeyiz.
01:13:26Dünyada en çok turist çeken beş ülkeden bir tanesiyiz.
01:13:31Şimdi 2002 yılında 20. sıradaydık.
01:13:33Demek ki oluyormuş.
01:13:34Şimdi sağlık turizminde muazzam bir potansiyelimiz var.
01:13:39Evet, elliden fazla uluslararası akreditasyona sahip sağlık tesisimiz var.
01:13:46Yine inşaat sektöründe dünyada önemli bir konumdayız.
01:13:52Çin'den sonra küresel inşaat ligindeki büyük şirketler sıralamasında en çok şirket sahibi olan ikinci ülkeyiz.
01:14:00Ve bizim bölgemizde maalesef savaşlar var, yıkım var.
01:14:05Yıkım istemiyoruz.
01:14:06Biz barış istiyoruz, istikrar istiyoruz, refah istiyoruz.
01:14:10Ama savaş var, yıkım var.
01:14:13Türkiye'siz bu bölge yeniden inşa edilemez.
01:14:16Çok basit şeyler söylüyorum.
01:14:17Ve sadece birkaç ülkede yapılan çalışma en az bir trilyon dolarlık önümüzdeki on yılda bir pazar söz konusu.
01:14:26Televizyon dizilerinden oyun, yani video oyunlarına kadar bu alanlarda da rekabetçiyiz.
01:14:34Bu alanlarda da başarılıyız.
01:14:36Hiç belki tahmin etmeyeceğiniz bir alan.
01:14:39Buyurun size.
01:14:41Dünyada en çok uluslararası öğrenci çeken altıncı ülke konumuna gelmişsin.
01:14:50Oysa ülkeleri arasında.
01:14:53Bence bu çok değerli.
01:14:55Bu yetenekleri Türkiye'de tutabilsek,
01:14:59daha fazlasını çekebilsek,
01:15:01bizim için çok değerli bir kaynak.
01:15:05Ama dönseler de,
01:15:08Türkiye'nin havasını solmuşlar.
01:15:10Türkiye'nin kültürüyle aşina olmuşlar.
01:15:13Türkiye ile bir bağları oluşmuş olur.
01:15:16Bakın bu çok kritik bir alan.
01:15:18Ve yok ile konuşuyoruz, bu alanı nasıl büyütürüz diye çalışıyoruz.
01:15:22Hizmet ihracatı.
01:15:24Yine,
01:15:25biz 54 ülkeyle serbest ticaret anlaşmamız var.
01:15:28Şu anda biz,
01:15:30Kanada ile, Japonya ile, Endonezya ile,
01:15:32bakın, Körfez İşbirliği ülkeleri ile müzakereleri yürütüyoruz.
01:15:37Dolayısıyla,
01:15:38şu anda bizim ihracatımız,
01:15:40eğer bu anlaşmalarda olursa,
01:15:43ihracatımızın yüzde yetmişi kural bazlı olacak.
01:15:46Yani,
01:15:47korumacılıktan koruyacağız.
01:15:50Bu ihracat.
01:15:52Yeni,
01:15:54bağlantısallık,
01:15:55bu çok önemli bir konsept.
01:15:57Bütün dünya bu şokları yaşayınca,
01:16:00ben artık riskleri nasıl azaltırım,
01:16:04tedarik zincirlerini nasıl çeştlendiririm kaygısında.
01:16:07Ve Türkiye merkezde.
01:16:09Biz bir taraftan orta koridora yatırım yaparken,
01:16:13bir taraftan güneyden,
01:16:15yeni koridorlara çalışıyoruz.
01:16:17Bir taraftan yeni,
01:16:19yeni,
01:16:20yani,
01:16:21otoyollar,
01:16:22demiryolları,
01:16:24boru hatları,
01:16:27elektrik şebekelerin birbirine bağlanması gibi,
01:16:31çok ciddi fırsatlarla karşı karşıyayız.
01:16:35Enerji koridoru,
01:16:37bizim için çok,
01:16:38yani hakikaten,
01:16:39kritik, stratejik bir,
01:16:41varlık burada.
01:16:43Yani Türkiye'nin konumu bu anlamda,
01:16:45çok değerli bir,
01:16:46hakikaten,
01:16:48durum.
01:16:48Şimdi ben size,
01:16:50çok kapsamlı bir sunum yaptım.
01:16:52Çünkü bizim konumuz neydi?
01:16:54Hem ekonomi,
01:16:55hem finansta,
01:16:56bir vizyon,
01:16:58çizmekti.
01:16:59Ben tekrar,
01:17:00Akit Medya grubuna,
01:17:02ve bütün aileye,
01:17:03bütün çalışanlarına,
01:17:04bu birlikteliği sağladıkları için,
01:17:07buna vesile oldukları için,
01:17:08kendilerine teşekkür ediyorum.
01:17:10İlkeli duruşları için,
01:17:12çalışmaları için,
01:17:13ülkemizin potansiyeline inandıkları için,
01:17:16ve yapıcı bir,
01:17:19çerçevede,
01:17:20sorumlu bir yayıncılık içinde oldukları için,
01:17:23kendilerine teşekkür ediyorum.
01:17:26Sizlere de,
01:17:27bugün bizlerle bir arada olduğunuz için,
01:17:29bu istişarelere,
01:17:31bu değerlendirmelere,
01:17:32katıldığınız için,
01:17:34çok teşekkür ediyorum.
01:17:36Özellikle,
01:17:37bankacılarımıza da,
01:17:38COBİ'leri,
01:17:40real sektörü,
01:17:41önceliklendirmelerini,
01:17:42bir daha hatırlatmak istiyorum.
01:17:44Yapıyorlar,
01:17:45ama,
01:17:46yani hakikaten,
01:17:48bu dönemde,
01:17:49üretim kapasitesini,
01:17:50korumamız lazım.
01:17:52Evet,
01:17:53zorluklar olabilir.
01:17:56Zorluklarla,
01:17:57baş etmek için,
01:17:58bizim program,
01:17:59tabii ki var.
01:18:01Ama,
01:18:02mutlaka ve mutlaka,
01:18:03bizim en büyük önceliğimiz,
01:18:06Cumhurbaşkanımızın öncelikleri.
01:18:08Nedir?
01:18:10Yatırım,
01:18:11istidam,
01:18:13üretim ve ihracat.
01:18:15Dikkat edin,
01:18:16bu programın,
01:18:17bütün,
01:18:18söylemi de,
01:18:20içeriği de,
01:18:21bunu destekliyor.
01:18:23Kim size alternatif bir hikaye anlatıyorsa,
01:18:26bu gerçekliklerden,
01:18:27kopuklar.
01:18:28çünkü,
01:18:30işin gerçeği,
01:18:31işin realitesi,
01:18:33çok detaylarıyla,
01:18:34rakamlarıyla burada.
01:18:35Ben,
01:18:36tekrar sizleri,
01:18:37saygıyla,
01:18:38sevgiyle,
01:18:39selamlıyorum.
01:18:40Allah'a emanet olun.