00:09İzlediğiniz için teşekkürler.
00:30İran'ın ekonomik damarlarını kesmek için yaptırımlar da genişletildi.
00:34Amaç sadece İran'ın petrol gelirlerini azaltmak değil, Tahran'ın yıllardır yaptırımları aşmak için kurduğu gölge ekonomiyi de hedef almak.
00:43Milli paranın değer kaybetmesi gençlerin tüm umutlarını yok ediyor.
00:47Herkesin aklına göç etme fikrini sokuyor.
00:50Ülkenize layık olduğu değeri vermenizi engelliyor.
00:52Çünkü arzuladığınız o huzur ve istikrar size hiçbir zaman verilmedi.
00:58İran yıllardır ABD yaptırımlarıyla yaşıyor.
01:01Washington her yeni yaptırım paketinde İran'ın petrolüne, bankalarına ve şirketlerine darbe vurmaya çalışıyor.
01:08Tahran ise her defasında başka bir yoldan sistemin dışında kalmayı başarıyor.
01:12Paravan şirketler, 3. ülkeler üzerinden ticaret, gölge filo, altın ve kripto para ve resmi bankacılık sisteminin dışında gerçekleştirilen para transferleri.
01:23İran'ın gölge ekonomisi tam da bu ağlar üzerinden ayakta kalıyor.
01:30ABD'nin yeni hamlesi ise işte bu noktada önem kazanıyor.
01:34Trump yönetimi sadece İranlı şirketleri değil, İran'la ticaret yapan veya yaptırımları aşmasına yardım eden 3. ülkelerdeki şirketleri de baskı
01:43altına alıyor.
01:44Hedefte artık İran'ın para kazandığı kadar bu parayı dolaştırdığı kanallar da var.
01:50Bu İran için sadece ekonomik bir sorun değil.
01:54Çünkü İran'ın yaptırımlara karşı geliştirdiği sistem, yıllar içinde ekonominin bir parçası haline geldi.
02:00Resmi bankacılık kanalları daraldıkça ticaretin bir bölümü kayıt dışına çıktı.
02:05Para transferleri daha pahalı hale geldi.
02:08Ve ekonomide dolar, altın ve kripto para gibi alternatiflerin önemi arttı.
02:12Bu nedenle ABD'nin her yeni yaptırımı İran ekonomisini biraz daha küçültürken,
02:18aynı zamanda gölge ekonominin önemini de arttırıyor.
02:23Yani ortada bir çelişki var.
02:25Washington, İran'ın kayıt dışı ekonomisini çökertmek istiyor.
02:28Ancak baskı arttıkça Tahran daha fazla kayıt dışı kanala yöneliyor.
02:32İran'ın yaptırımlara rağmen ayakta kalabilmesinin temel nedenlerinden biri de bu.
02:39Ancak bu modelinde bir sınırı var.
02:42Çünkü yaptırımları aşmanın maliyeti giderek artıyor.
02:45Para transferleri zorlaşıyor, ithalat pahalanıyor.
02:48Sigorta ve taşımacılık maliyetleri yükseliyor.
02:51Ve her yeni aracı ülke ya da şirket,
02:53ABD yaptırımıyla karşı karşıya kalma riskini hesaba katmak zorunda.
02:57Bunun sonucu ise doğrudan halka yansıyor.
03:00Son gelişmelerde Rial'in dolar karşısında yeni bir rekor düşüş yaşaması bu baskının boyutunu gösteriyor.
03:09Açıkçası artık bu kurlara alıştık.
03:11Eskiden dolar kuru yılda bir kez yükselirdi.
03:14Sonra ayda bire indi.
03:16Şimdi ise her hafta artıyor.
03:18Üstelik her seferinde bin tümen yerine on bin tümen birden fırlıyor.
03:23Artık bu durum sıradanlaştı.
03:25Peki bu tablo İran'ı çökme noktasına getirebilir mi?
03:29Uzmanlara göre kısa vadede böyle bir sonuç çıkarmak zor.
03:32Çünkü İran yaptırımlarla yaşamaya alışmış bir ekonomiye sahip.
03:37Petrol satışlarından gayri resmi ticarete,
03:40kripto para transferlerinden 3. ülkeler üzerinden yürütülen ticarete kadar
03:44çok sayıda alternatif kanal bulunuyor.
03:47Ancak sorun şu, bu kanallar İran ekonomisini yaşatabilir.
03:51Fakat eski gücüyle büyütmesine yetmeyebilir.
03:56Açıkçası zam oranı %100'ün çok ama çok üzerinde gerçekleşti.
04:01Neredeyse her şeyin fiyatı arttı.
04:03Bazı kalemlerde 2 katına, 4 katına, hatta 6 katına çıkan artışlar yaşandı.
04:10Bu durum sadece ilaçlarla da sınırlı değil.
04:13Kozmetikten kişisel bakım ürünlerine,
04:16üretiminde plastik, kimyasal ya da endüstriyel ham madde kullanılan
04:21hemen hemen her ürüne kadar uzanıyor.
04:27Nitekim İran'ın gölge ekonomisinde kripto paraların rolü de giderek büyüyor.
04:31ABD'de yayınlanan yeni bir senata raporu,
04:34İran'la bağlantılı cüzdanlarda bitcoin kullanımının yaptırımların aşılmasında
04:39önemli bir araç haline geldiğini ortaya koydu.
04:43Bu da ABD'nin neden artık sadece petrolü değil,
04:47İran'ın para hareketlerini de hedef aldığını gösteriyor.
04:50Çünkü Washington'un hesabı, İran'ın gelir kaynaklarını değil,
04:54bu gelirleri kullanabildiği sistemi kesmek.
04:58Fakat Tahran'ın da hesabı farklı.
05:00Her kapatılan kanalın yerine yeni bir kanal bulmak.
05:03Dolayısıyla önümüzdeki dönemde asıl mücadele,
05:06ABD'nin yaptırım gücüyle İran'ın yaptırımları aşma kapasitesi arasında yaşanacak.
05:12Ve bu mücadelenin sonucunu sadece petrol gelirleri değil,
05:15Riyal'in değerinden enflasyona, ticaretten halkın alım gücüne kadar
05:19birçok gösterge belirleyecek.
05:27İzlediğiniz için teşekkür ederim.
