- 47 dakika önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Ültenimizin bu bölümünde Kanal İstanbul, Hürmüz Boğazı ve jeopolitik krizleri masaya yatıracağız.
00:07Uluslararası İlişkiler Uzmanı Dr. Sayın Anar Ali ile uzaktan bir bağlantı gerçekleştireceğiz.
00:13Sayın Ali hoş geldiniz yanımıza.
00:15Hoş bulduk Yahya Bey, iyi yayınlar.
00:18Çok teşekkür ediyorum.
00:19Sayın Hocam, kuşkusuz Türkiye'nin en büyük jeopolitik sınavını, Kanal İstanbul'u konuşacağız ama
00:27önümüzde çok somut bir Süveyş kanalı gerçeği var.
00:31İsterseniz tam bu noktadan başlayalım.
00:34Süveyş'in 19. yüzyıldaki o fırtınalı tarihi bize bugün ne anlatıyor?
00:39Şunu biliyoruz ki Süveyş deneyimi bize bir su yolunun sadece ticaret olmadığını,
00:45egemenlik savaşı anlamına gelebileceğini gösterdi.
00:4919. yüzyılda Süveyş'te yaşanan güç rekabetinden bugün Türkiye'nin çıkartması gereken en büyük ders nedir Sırcı?
00:57Şimdi şöyle, sizin de bahsettiğiniz gibi aslında Süveyş sadece sıradan bir,
01:03Süveyş kanalı sıradan bir su yolu değil.
01:05Britanya İmparatorluğu'nun, o İmparatorluk yolu dediğimiz,
01:10yani İngiltere'den Hindistan'a uzanan, devasa bir binlerce kilometrelik İmparatorluk yolunun temel taşlarından biri.
01:19Bu Süveyş kanalı olmadan önce kullanılan güzergah çok daha fazla uzun mesafe,
01:25maliyet ve masrafı beraberinde getiren gemilerin ümit burnunu kullanarak,
01:29yani Afrika'nın güneyinden kullanarak,
01:32işte Doğu ve Güneydoğu Asya'yla sömürge İmparatorluklarının ticaret yaptığı bir dönem.
01:38Ama 19. yüzyıldan itibaren İngiltere ve daha sonra da bir kısmen de Fransız şirketleri,
01:44Süveyş kanalı vasıtasıyla bu yolu kısalttılar.
01:47Şimdi dikkat ederseniz bu hat üzerinde İngiltere en önemli stratejik mekanları ve coğrafyaları,
01:54daha doğrusu ülkeleri, coğrafyaları kendi sömürge İmparatorluğunun bir parçası haline getirdi.
02:00Sırf İngiltere'den Hindistan'a uzanan bu İmparatorluk yolunu güvence altına sağlamak için.
02:07Şimdi bakalım Cevelet-i Harik Boğazı, İngiliz İmparatorluğunun en önemli sömürge boğazlarından biriydi.
02:14İkincisi yine Akdeniz'e geldiğimiz zaman Girit Adası ve daha sonra 1878 yılında biliyorsunuz Kıbrıs'ı da İngiltere Osmanlı İmparatorluğundan
02:26alacaktır.
02:28İkinci yani çünkü Kıbrıs ve Girit Akdeniz'de, özellikle Kıbrıs bir deniz üzerindeki bir üst şeyiyle, stratejik önemiyle İmparatorluğun önem verdiği
02:39lokasyonundan biri.
02:40Ve daha sonra Mısır yine 1881'de Osmanlı hakimiyetinden çıkacak ve İngiltere İmparatorluğunun bir parçası haline gelecektir.
02:50Ve geldiğimiz yere aşağıya doğru indiğimiz zaman Güney Yemen uzun yıllar ita ki 1960'lara kadar yine İngiltere İmparatorluğunun,
03:00Britani İmparatorluğunun önemli merkezlerinden biri haline gelecektir.
03:03Ve tabii ki Hindistan'a giden yol yani bu hat Büyük Britaniye İmparatorluğunun yıllarca kontrol hattında tuttuğu kanalları, boğazları,
03:13Akdeniz'deki adaları ve bunun için her zaman İstanbul Boğazları'na da hem Rusya'nın hem İngiltere'nin de tarihsel olarak
03:20bir merakı, özel ilgisi olmuştur.
03:22İngiltere'nin en önemli amacı İstanbul Boğazları'na yönelik.
03:25Bu Britaniye İmparatorluk yolunun güvence altında kalması, Rusların da İstanbul Boğazları'nı ele geçirerek böyle hayalleri onlarının gran stratejileri vardır.
03:36Tarihte Akdeniz'e yani sıcak denizlere inmek yani böyle bir jeopolitik rekabetin olduğu bir dünyadan bahsediyoruz.
03:44Ama gelinen nokta itibariyle hala Kızıldeniz jeopolitiği önemini korumaktadır.
03:50Yani boğazlar hala deniz ticaretinin neredeyse tamamının hayata geçirildiği alanlardır.
03:58İşte son günlerde, son aylarda daha doğrusu İran, ABD ve İsrail Savaşı ile birlikte Hürmüz Boğazı'ndaki kriz,
04:05dünyadaki hem petrol, hem doğalgaz, hem gıda ve diğer ürünleri ne kadar olumsuz anlamda etkilendiğini ortaya koydu.
04:13Çünkü körfez ülkelerini dünyayla birleştiren ve dünyayı da körfez ülkelerine bağlayan en önemli hattın Hürmüz Boğazı.
04:21Çünkü bu ülkeler devasa petrol ve elenci zengini ülkeler.
04:24Sadece bunlar değil, petrol, menşeli ürünler, gübrek ve gıdayı da ilgilendiren, tarımı da ilgilendiren alanları ihraç ettiği için ve ihtiyaçlarını
04:33da karşılattığı için
04:34jeopolitik ekonomik bir kriz ortaya çıkmak üzereydi.
04:38İran, ABD ve İsrail Savaşı ile.
04:40Ve İran da tabii ki bu stratejik üstünlüğünü, savaşın başlarında çok da başarılı bir şekilde kullandı.
04:47Şöyle bir tez kurdu, bana saldırırsanız, benim topraklarıma yönelik bir işgal harekatı ve egemenlik ihlalini gerçekleştirirseniz,
04:56biz de jeopolitik ekonomik kriz çıkarırız.
04:59Yani gerginliği körfez ülkelerine yiyeriz, boğazlardaki geçişi engelleriz, hem petrol krizi, elenci krizi, gıda krizi vs. bunu tetikleriz.
05:08Kısmen de bunda başarılı oldular.
05:10Son günlerde ise Arabistan Yarmadası'nın bu sefer batısında benzeri bir krizin ortaya çıkma ihtimali belirdi.
05:19O da Husilerle ve Suudi Arabistan arasında yaran çatışmayla birlikte bu sefer de Babilü Mendeboğazı'nda benzeri bir kriz ortaya
05:28çıktı.
05:28Yani Arabistan Yarmadası'nın sağında ve solunda yani doğusunda ve batısında bu iki kritik boğaz hattındaki kriz dünyanın genelini etkileyen,
05:40etkileyebilecek bir potansiyel taşımaktadır.
05:42Ve tabii ki burada Kızıldeniz içerisinde sadece biz Suudileri ve Husileri konuşuyoruz ama Somali meselesi var, yine Eritre meselesi var,
05:53Cibuti meselesi var.
05:54Son günlerde Etiyopya ve Eritre, Mısır arasında devam eden bir gerginlik hattı var.
06:00Türkiye'nin Somali ile yakın stratejik ilişkileri var.
06:03Somali'nin içerisinde bağımsız ayrılıkçı bir bölge olan Somali Lend'in İsrail tarafından bağımsızlığının tanınması, Somali Lend'in Berbere Limanı
06:13'na İsrail'in askeri üs kurmak istemesi, bütün bunlar Kızıldeniz jeopolitiğini etkileyen önemli gelişmeler.
06:22Tabii burada da yine dünyadaki su yollarından önemli bir kısmını kontrol eden Türk boğazlarını da vurgulamak lazım.
06:30Yani hem Hürmüz'deki kriz hem Babülmendet'teki kriz ama bütün bunlara rağmen hala Türk boğazları Karadeniz'i Marmara üzerinden ve İstanbul
06:40boğazı üzerinden Akdeniz'e ve okyanuslara bağlayan bir istikrar boğazıdır aslında.
06:46Yani çatışmalardan uzak Türk müesses nizamının kurulduğu Montrö-Boğazlar Anlaşması'nın kendine verdiği yetkileri stratejik ve başarılı bir şekilde günümüze
06:57kadar kullanabilen bir Türk hariciyesini de vurgulamak lazım.
07:01Sayın Hocam, şöyle söyleyeyim.
07:03Şimdi Ankara'nın bakış açısına göre Kanal İstanbul Montrö'yü etkilemez deniliyor ancak uluslararası hukuk literatüründe savaş gemilerinin geçişiyle ilgili
07:15tartışmalar hala dinmiş değil.
07:17Peki yeni kanal açıldığında Montrö-Boğazlar Sözleşmesi jeopolitik bir baskı altında kalır mı?
07:25Gemiler buraya yönlendirilirse uluslararası arena nasıl bir karşılık verir bu noktada?
07:30Şimdi Montrö 1936'da imzalandı ve gerçekten Türk hükümetine, Türk devletine çok geniş yetkiler özellikle savaş döneminde geniş yetkiler tanınan bir
07:44antlaşma.
07:46Bugün demin bahsettiğimiz bu kadar gergin bir coğrafyada Hürmüz'de çatışma, Kızıldeniz'de çatışma ama bir istikrar adası aslında Türk boğazları.
07:55Ve bunun da Montrö-Boğazlar Sözleşmesi'nin kendine tadığı bazı haklar var.
08:01Mesela 2022'de Ukrayna ve Rusya savaşı başladıktan sonra Türk tarafı burayı savaş gemilerine kapattı.
08:08Yani Montrö'nün kendisine tanınmış olduğu hakları ve yetkileri kullanarak bugün boğazlardan savaş gemileri geçemiyor.
08:17Böyle bir uygulaması var.
08:19Şimdi yeni bir İstanbul boğazıyla bir Kanal İstanbul'la birlikte bu tabii ki Montrö'yü etkilemez.
08:28Neden etkilemez?
08:29Çünkü Montrö'nün tarafları olan bir antlaşma ve bu antlaşmanın revize edilmesi, herhangi bir içeriğini değiştirmesi için yine taraf ülkelerinin
08:39bir araya gelerek bunun değiştirilmesi lazım veya işte fesh edilmesi lazım vs.
08:44Ama Kanal İstanbul bir anlamda da ekonomik olarak, jeopolitik olarak ve diğer bir takım unsurlar itibariyle Montrö'ye bir alternatif
08:55olarak değerlendirmemek lazım onu.
08:58Etkilemez.
08:59Yani o savaş gemilerinin özellikle geçişini etkilemez.
09:02Çünkü Montrö'nün Türk tarafına 1936'dan tanınmış olduğu haklar var.
09:06Bu bir ikincisi burada Kanal İstanbul'u biraz daha ekonomik boyutu, jeopolitik boyutu ve boğazlardaki seyri seferdeki trafik yükünün azaltılması
09:17anlamında değerlendirmek lazım.
09:18Birbirinin alternatifi midir?
09:21Kanal İstanbul'un hayata geçirmesiyle Montrö bypass edilir mi?
09:24Hayır edilmez.
09:25Çünkü Montrö uluslararası bir boğaz sözleşmesi, bir statü getiren, boğazlara bir statü getiren antlaşma hem savaş gemileri anlamında hem de
09:34diğer ticaret gemilerin geçişi anlamında etkilemez.
09:37Tabi burada vurgulanması gereken husus şu.
09:39O kadar siz Kanal İstanbul projesini yaptığınız zaman burayı bir cazibe haline getirmeniz lazım ki gemiler bugünkü İstanbul boğazlarını değil
09:52de Kanal İstanbul'u güzergahını kullanarak boğazlardan geçip Akdeniz'e insin.
09:57Çünkü Kanal İstanbul'un hayata geçirmesiyle birlikte burası ücretli bir geçiş yolu olacak.
10:02Yani tıpkı Süveyş kanalı gibi, tıpkı Panama kanalı gibi.
10:06Yani burada o kadar siz büyük bir cazibe merkezi haline getirmeniz ve gemilerin geçişi için daha avantajlı bir güzergah onlara
10:15sunmanız lazım ki gemiler ücretsiz geçiş güzergahını bırakıp Kanal İstanbul güzergahına yönelsin.
10:23Dolayısıyla Kanal İstanbul projesi İstanbul boğazlarına jeopolitik olarak bir alternatif değil bir cazibe merkezine dönüştürülürse bu Türk tarafına ekonomik anlamda
10:36katkılar sunar ama boğazların genel statüsünü Türkiye aleyhine değiştirmez.
10:42Peki Sayın Hocam şimdi bu kanalın açılması noktasında teorik olarak Amerika Birleşik Devletleri ve NATO için Karadeniz'e giriş çıkışta
10:52müthiş bir esneklik demek.
10:54Bu durum bizi Karadeniz'de büyük güçlerin askeri kapışmasının tam ortasına iter mi?
11:01Yani Montre sonrası yeni jeopolitik teklemde neler öngörüyorsunuz?
11:06Şimdi ana aslında onun için demin de örnek verdim şimdi Montre boğazlar sözleşmesi bu savaş döneminde Türk tarafına muazzam yetkiler
11:15yani neredeyse güvenliğini tehdit edebilecek en küçük bile unsurları barındırmıyor.
11:21İşte bunun en tipik örneği yine 2022'de savaş başlarken Ukrayna ve Rusya savaşı Türk tarafı her iki tarafın savaş gemilerine
11:29boğazları kapattı.
11:31Bu ona verilen uluslararası bir yetkiydi ve bunu en aleni bir şekilde kullandı.
11:36Şimdi Kanal İstanbul sizin de bahsettiğiniz gibi işte bu kanalın yapılması ve bunun statüsünün boğaz kıyısı olan yani Karadeniz'e
11:46kıyısı olan ülkelerle ve tabii ki bu güzel yahı kullanacak olan diğer ülkelerle
11:52bunun statüsünün uluslararası geçiş statüsünün ne olacağının da net bir şekilde belirlenmesi lazım.
11:58Çünkü Karadeniz özellikle Ukrayna Rusya savaşı ile birlikte seyri sefer güvenliği konusunda ciddi tehditleri barındırmaya başlandı.
12:07İşte son gün bir Türk gemisi hedef alındı Rus ihaları tarafından zaman zaman Ukrayna ihaları tarafından hedef alınıyor.
12:14Yani artık ticaret gemileri hedef alınmaya başladı Karadeniz'de.
12:17Bu Türkiye'yi rahatsız eden en temel meselelerden biri.
12:20Çünkü Türkiye şöyle bir tezi var siz eğer Karadeniz'de seyri sefer güvenliğini tehdit ederseniz bu gemi arzı sorununu ortaya çıkarır.
12:30Armatörler gemilerini Karadeniz'e güzergaha göndermek istemez.
12:34İkinci sigorta şirketleri teminat miktarını yükseltir.
12:38Sigorta ücretlerini devasa artırır.
12:41Bir tedarik sıkıntısı zinciri kırılır ve tedarik krizi ortaya çıkarabilir.
12:46Onun için dikkat ederseniz son günlerde taraflar arasında yapılan müzakerelerde bir Karadeniz'de özellikle ticaret gemileri için bir güvenli bir hat
12:56oluşturulmaya çalışılıyor ki seyri sefer güvenliğinde bir engel ortaya çıkmasın.
13:01Yani özetle Kanal İstanbul'un bunun tabii ki ben o işin teknik boyutu var ekonomik boyutu var.
13:08Bunlar biraz daha uzmanlık gerektiren konular ama jeopolitik anlamda Türk tarafının boğazlar üzerindeki etkisini ve statüsünü olumsuz anlamda etkilemez.
13:20Yani herhangi bir hem NATO'nun hem Rusya tarafının savaş gemilerinin geçişleri barış zamanında ve savaş yanımında bunun nasıl olacağının
13:29tıpkı Montreux'de belirlendiği gibi Kanal İstanbul'un statüsünde de belirlenecektir diye düşünüyorum.
13:35Tabii ki hayata geçerse.
13:37Kesinlikle öyle çünkü Süveyş'in de önemi bir hayli burada konuşulmakta.
13:44Şimdi geçmişe baktığımızda İngiltere Mısır hedefinin borçlarından faydalanıp Süveyş hisselerine bir gecede satın almıştı değerli hocam.
13:54Dolayısıyla şimdi burada da Kanal İstanbul'un dış aktörlere bağlı kalmaması gerekiyor.
14:00Haliyle de Türkiye'nin de kırmızı çizgilerinin çok net bir şekilde çizilmesi gerekiyor diye düşünüyorum.
14:05Kesinlikle bir de bu şey bir kanal yani Kanal İstanbul suni bir kanal ve bura biraz daha hem sizin etkiniz
14:14ve yetkiniz çok daha fazla olacaktır.
14:16Çünkü diğer taraftan İstanbul boğazları var.
14:20Orası normal doğal boğazlar.
14:23Yani siz bu boğazı İstanbul boğazlarını dünyadaki gemilerin ticaret gemilerinin güzergahına gidişine gelişine kapatamazsınız.
14:32Çünkü başka bir geçiş güzergahı yok.
14:34Yani İstanbul boğazları İstanbul boğazları Panama gibi Süveyş gibi yapay boğazlar değil.
14:42Yani Karadeniz'i Akdeniz'e bağlayan doğal bir su yolu.
14:46Siz bunu kapatamıyorsunuz.
14:48Ama yetkileriniz Türk iç boğazları sayıldığı için uluslararası hukuk size bir takım yetkiler vermiş İstanbul boğazlarıyla ilgili.
14:57Ve Montreux'de de bu tescil edilmiş.
15:00Özellikle savaş dönemlerinde siz bunu etkili bir şekilde kullanabiliyorsunuz.
15:05Savaştığınız ülkelerle veya savaşmadığınız taraf olmadığınız bir savaşta bile savaş gemileri burayı kapatabiliyorsunuz.
15:11Böyle bir hakkınız var.
15:12İkincisi bir takım ücretler tahsis edebiliyorsunuz buradan.
15:16Çünkü buradaki işte trafiğin düzenlenmesi vesaireyle ilgili cüzide olsa gemilerden bir takım ücretler talep edebiliyorsunuz.
15:24Üçüncüsü sizin tam egemenliğiniz altında burası.
15:27Tam egemenliğiniz altında.
15:29Üçüncüsü diğer taraftan şimdi Kanal İstanbul yapılırsa bu artık ne olacak?
15:35Yapay bir kanal olacak.
15:36Bunu siz cazibe merkezi haline getireceksiniz.
15:40Hem jeopolitik olarak yani neden gemiler İstanbul boğazını değil de Kanal İstanbul'u tercih edecek.
15:48Bütün bunların cevaplandırmaları lazım.
15:50Ama statü anlamında hiçbir şekilde ben Türk devletinin ve Türk haricisinin aleyhine bir gelişimi olamaz.
15:56Tam tersine doğal boğazlardan daha kuvvetli yetkileri oraya orada siz belirtebilirsiniz.
16:03Çünkü tamamen sizin tarafınızdan yapılmış sizin denetiminizde olan bir kanal olacak bu.
16:08Tıpkı Süveyş kanalı mesela Mısır hükümetinin kontrolünde ve denetiminde ve yetkisinde olan bir kanal.
16:14Neden?
16:15Çünkü onun topraklarından geçiyor.
16:17Yapay bir kanal.
16:18Eğer istemiyorsa ülkeler buradan geçmeye o zaman ümit burnunu kullanır daha uzun bir güzel gel.
16:23Keza Panama kanalı da yine Panama devletinin bu 2000'lere kadar Amerika Birleşik Devletleri'nin mülkiyetinde de ama daha sonra
16:31Panama devletine devredildi.
16:33Bu da bir tercih meselesi.
16:34Dolayısıyla burada siz yapay kanallarda mutlak egemenlik haklarınızı doğal kanallara göre daha sert bir şekilde belirleyebiliyorsunuz ve kullanabiliyorsunuz.
16:44Sayın Hocam hazır stratejik bu su yollarından bahsetmişken dilerseniz rotamızı dünyanın en sıcak boğazına Hürmüz'e çevirelim.
16:54Çünkü orada da kafalarda bir takım soru işaretleri var.
16:57Az önce siz de belirtmiştiniz aslında Hürmüz'deki kriz yüzünden gübre sevkiyatının durduğunu.
17:04Hatta uluslararası raporlara göre de tavıl fiyatlarında deyim yerindeyse yüzde seksenlik bir korkunç zam kapıda.
17:14Buradan devam edelim dilerseniz.
17:16Hürmüz'deki bu kriz gerçekten petrolü gölgede bırakıp küresel bir gıda şokuna dönüşebilir mi?
17:22Yeni siyasi istikrarsızlıklara ve göç dalgalarına yol açar mı sizce?
17:28Şimdi şu an gelinen nokta itibariyle Hürmüz'de kısa bir hatırlatma yapmakta fayda var diye düşünüyorum Yahya Bey.
17:35Şimdi savaş başladığı zaman demin de örnek verdim.
17:38İran bu stratejik üstünlüğü ciddi bir şekilde kullandı Hürmüz Boğazı'nda.
17:44Yani küresel bir ekonomik kriz yaratabileceğini gösterdi.
17:48Çatışmayı körfez ülkelerine doğru ihraç etti.
17:51Onları da hedef tahtasına oturttu ve gerçekten de buradaki petrol sevkiyatını durdurma noktasına getirdi.
17:58Petrol, elinci ve tabii ki diğer gıda, gübre, petrolle ilişkili bütün ürünlerin sevkiyatı durma noktasına geldi.
18:07Yani tankerler geçemedi Boğaz'dan.
18:09Çünkü güvenli değil, güvenli olmadığı için milyonlarca dolarlık tankerler hareket edemedi vesaire vesaire.
18:16Ama Amerikan Abulukası Hürmüz Boğazı'nda başladıktan sonra bu sefer İran aleyhine bir değişim ortaya çıkmaya başladı.
18:25Yani İran Hürmüz Boğazı'ndaki stratejik üstünlüğünü kaybetmeye başladı.
18:31Şöyle bir şey oldu.
18:32Amerikalılar gemilerini yani hem uçak gemileri zaten orada, amfibi gemileri var.
18:40Bunları da oraya göndererek, ticaret gemilerine iskortluk ederek,
18:46Unman açıklarını kullanarak, yani İran açıklarını değil de Unman açıklarını kullanarak,
18:51İran'ın buradaki stratejik üstünlüğü delmeye başladı.
18:55Bugün gelinen nokta itibariyle petrol sevkiyatı savaş önceki durumda olmasa bile,
19:01%70 oranında bir toparlanma.
19:04Yani bunun anlamı şu artık gemiler ve elenci ve petrol taşımacılığında giriş ve çıkışlar normalleşmeye başladı.
19:11Amerikan Abulukası'nın oraya da başlaması da birlikte İran'a yönelik.
19:15İkinci husus İran aleyhine, İran gemileri hareket edemiyor.
19:20Yani Amerikalılar İran'ın petrol ihracatını engelliyorlar.
19:23Yani İran'ın bugün petrol ihracatının neyse %90'ını sattığı ülke Çin.
19:29Çin'e bu tankerler gidip gelme noktasında ciddi sıkıntılar.
19:33Çünkü Amerikalılar orada taciz atışlarıyla, yönlendirmelerle Abuluk'a uyguluyor.
19:39Üçüncü husus geçtiğimiz aylarda Amerikan Ticaret Bakanlığı İran'a ekonomik izolasyon yaptırımlarını başlattı.
19:47Yani sadece petrol ambargosu değil, satış ambargosu değil,
19:51havacılık sektörüne, demir yolları sektörüne, otomotif sektörüne,
19:56altın sektörüne, kripto para sektörlerine yönelik yaptırımlar başlattı.
20:00Ve bugün İran'a neredeyse Türkiye dahil birçok ülkedeki hava yolları uçuş gerçekleştiremiyor.
20:08Ve İran'ın 27 tane hava yolu şirketi dünyanın farklı yollarına uçuşlar gerçekleştiremiyor.
20:13Böyle bir durum söz konusu.
20:16Şimdi ama hala bu belirsizliğin olduğu noktalar var.
20:21Yani savaş önceki durumda bir tam anlamıyla savaş önceki duruma gelmemiş.
20:25Buradaki petrol, elenci ve diğer ürünler.
20:28Şimdi petrol ve elenci krizi bir şekilde rezerve edilebiliyor.
20:33Nasıl? Revize edilebiliyor.
20:35Pardon.
20:36Mesela diyelim ki alternatif hatlar var.
20:39Suudi Arabistan tamam bu taraftan satamıyordu ama kızı Yambul Limanı'ndan satıyor.
20:45Ülkeler kendi stoklarındaki Amerika işte petrol rezervlerini piyasaya dağıtarak bu arz sorununu bir şekilde çözmeye çalıştı.
20:54Ama gübre, gıda ile gübre ve ilgili ürünlerle sorunlar çok daha kriz yaratabilecek alanlar.
21:02Neden? Çünkü siz bir şekilde petrol ve elenciyi elinizdeki stokları devreye sokarak sorunu bir şekilde geçici olarak çözseniz de gübre
21:12sevkiyatındaki aksamalar tarımın genelini etkileyebilir.
21:18Eğer zamanında işte tarım alanlarına gübre gübrelerin verilmemesi o yılki tarımın hasadını ciddi şekilde etkileyebilir.
21:27Bu da direkt neyi beraberinde getiriliyor? Marketlerdeki dolaplardaki gıda fiyatlarına olumsuz anlamda etki edebilir.
21:35Yani hala evet uluslararası ticaret biriminin, uluslararası ticaret örgütünün uyarıları bu anlamda son derece önemli.
21:46Eğer şunu söylüyorlar, gübre sevkiyatının şu an evet üçte biri Hürmüz Boğazı vasıtasıyla temin ediliyor.
21:53%40 oranında bir azalma söz konusu bu sevkiyatta ve eğer bu uzun süreli devam ederse 2024 pandemi döneminde yaşadığımız gübre
22:05krizi, gıda krizi fiyatların bir anlamda yükselmesine benzer bir krizle karşı karşıya kalınabilir uyarısında yapılıyor.
22:13Tabii burada bir husus daha neden belirsizlik var?
22:17Belirsizliğin en önemli sebeplerinden biri evet bugün Amerika ve İran arasında bir takım dolaylı görüşmeler gerçekleşiyor.
22:24Askeri tırmanış evet söz konusu değil ama bunun en önemli sebebi hatırlatmakta fayda var.
22:30Amerika Kasım'da bir ara seçimlere gidiyor.
22:32Belli ki Trump yönetimi ara seçimlere kadar tekrar İran'a yönelik bir askeri operasyonu başlatmak istemiyor.
22:39Çünkü askeri operasyonların tekrar başlaması bir hürümüzde tekrar bir petrol krizinin, elinci krizinin, gübre krizinin, gıda krizinin tetiklenmesini beraberinde getirebilir.
22:50Bu Amerika'nın ekonomisini yani seçime giden başkanın ülkesinde ekonomiyi de olumsuz anlamda etkileyebilir.
22:56Onun için seçimlere kadar askeri gerginlik değil de daha çok ekonomik yaptırımlar üzerinden İran'ı baskı altında tutmaya çalışıyor.
23:04Diğer bir husus İsrail'de seçimlere gidiyor Ekim'de.
23:09Dolayısıyla her iki savaş yanlısı hem Trump'ın hem Netanyahu'un seçime gittiği bir dönemde askeri gerginliği tırmandırmamaya çalışmakla birlikte
23:17belirsizliğin en önemli nedeni olası ikisinin de veya Trump'ın partisinin yani temsilciler meclisinde ve senatoda çoğunluğu kazanmasıyla tekrar İran
23:29'a yönelik bir askeri operasyonları başlatacağı konuşuluyor.
23:33Yani o dosyayı kapatmadılar savaş sonrası tekrar askeri operasyonlar İran'a yönelik başlatılabilir.
23:40Ya piyasalardaki hem petrolde hem elincide ve özellikle gübre ve gıdalardaki ve Uluslararası Ticaret Örgütü'nün de uyarısı bu anlamda
23:48önemli çünkü bir belirsizlik var.
23:50Savaş sonrası tekrar biz askeri çatışmalara geri dönebiliriz.
23:55Girişat da bize onu gösteriyor.
23:56Aslında diplomasinin de tıkandığı yerdeyiz değerli hocam.
24:02Şimdi baktığınızda İran Amerika Birleşik Devletleri 7 şartı kabul etmeden boğazı açmam diyor haliyle yaptırımların kalkmasını istiyor.
24:13Böyle bir durumda da sizce Washington bu jeopolitik şantaşa boyun eğer mi?
24:19Ülmüşteki bu düğümün en nihayetinde çözülmesi gerekiyor.
24:25Şimdi burada geri adım atacağını ben düşünmüyorum Trump yönetimin.
24:29Yani olabildiğince çok sert önlemler alıyorlar.
24:31Şimdi demin de örnek verdim.
24:32Ekonomik yaptırımlar evet İran askeri olarak bir şekilde Amerika'ya direnebiliyor.
24:38Ve çatışma başladığında bunu körfez ülkelerine de yayarak gerginliği bütün Orta Doğu ve körfezde tetikleyebilecek gücü var.
24:47Hürmüz Boğazı'nda da benzeri krizler çıkarabilir.
24:49Hatta Husiler üzerinden Kızıldeniz'de de benzeri krizi tetikleyebilir.
24:54Evet bugün Husiler Suudi Arabistan dışındaki gemilere yönelik bir olumsuz girişimi yok ama belki seçim sonrası Babil Mendeb'te de Hürmüz
25:05'e benzer bir kriz çıkarabilir.
25:06Ama baş edemeyeceği bir hususu var İran'ın Amerika'nın yıkıcı yaptırımları yani ekonomik dışlanma operasyonu diyor Amerikalılar buna.
25:16Bunu başlattılar işte demin örnek verdim 27 tane havayolu şirketine.
25:20Bunun anlamı şu şöyle bu artık insanların günlük hayatlarını direkt ilgilendiren bir şey.
25:26Bu yaptırımlara listesine dahil olmamak için de bütün ülkelerin havayolları şirketleri de Amerikan yaptırımlarını katılmak durumunda kalıyor.
25:37Eğer Amerika tehdit ediyor.
25:38Eğer siz bu yaptırımlara uymazsanız ben sizin havayolu şirketleriniz de dolarizasyon sisteminden çıkarırım.
25:45Bunun maliyeti çok büyük olur havayolu şirketleri için.
25:49Ve bugün İran'ın 27 tane havayolu şirketi yaptırımlar uygulanıyor.
25:53Yani anlamı şu diyor ki size örnek verelim mesela Türk Hava Yolları üzerinden Türk Hava Yolları'na diyor ki siz
26:01İran'la hiçbir havayolu şirketine yer vermeyeceksiniz, bilet kesmeyeceksiniz, yakıt vermeyeceksiniz.
26:08Ve buna bütün genel dünyadaki bütün havayolu şirketlere uymak durumunda kalıyor.
26:12Bu günlük İran insanının da uçuşlarını yani seyahatlerini veya yurt dışından kendi ülkelerine dönmesini de engelliyor.
26:19Yani 27 tane İran havayolu şirketi şu an bu ambargoyla karşı karşıya.
26:24İki, daha da ileri gidiyorlar.
26:26İran'ın iki tane devasa geçtiğimiz gün otomotif devine yaptırım uyguladılar.
26:32Ki bu ikisi Saypo ve İran Hadro şirketi İran otomotif sektörünün %90'ını elinde barındıran.
26:39Yani artık bu otomotif üretiminden parçaların ülkeye girişi.
26:4490 milyonluk bir ülkeden bahsediyoruz Yahya Bey.
26:47Bu ülkenin ihtiyaçları her gün işte Türkiye kadar bir nüfus.
26:51Otomotif sektörüne uygulanan %90'lık piyasayı kontrol eden iki şirkete yaptırımlar,
26:57günlük insanlara, sanayicileri, otomotif sektöründen nevalanan nüfusun çok ciddi bir kısmını etkileyecek.
27:03Artı devlet demir yolları şirketlerine, özel yük taşımacılığı şirketlerine ambargo başlaki yaptırım listesine dahil ettiler.
27:11Bankalarına, yani yurt dışındaki, zaten ülke içerisindeki bankalar,
27:15Sifif sisteminin dışında, İran'ın yurt dışındaki bir takım bankaları da artık ülkeler kapatmak durumunda kalıyor bunu.
27:22Yaptırımlarla uğraşmamak için.
27:24Dolayısıyla bu devasa ekonomik yaptırımlarla ülkenin baş etme imkanı yok.
27:30Geri adım atmıyor Trump yönetimi.
27:32Yani İran her ne kadar şartlar sunsa da işte hemen ablukayı kaldırın,
27:38askeri unsurlarınızı buradan çekin, bize 300 milyar dolarlık fon girişini sağlayın,
27:43varlıklarımız üzerindeki o blokayı kaldırın, petrol ambargosunu bize kaldırın gibi talepler olsa da bunlar gerçekçi değil.
27:53Yani gidişat Trump yönetiminin hem ekonomik yaptırımlar konusunda,
27:57seçim sonrası da askeri saldırıların tekrar başlatılması konusunda bir taviz vereceği yönünde değil maalesef.
28:06Kötü senaryo şu, hem Trump'ın hem Netanyahu'nun seçimlerde kazanması kısmen iyi senaryo.
28:16Netanyahu'nun kaybetmesi, Trump'ın kazanması tabii en iyi senaryo ikisinin de bir şekilde kaybetmesi.
28:21Ama burada en büyük bölge için büyük felaket şu olabilir,
28:26tekrar bir çatışmaları başlaması ve diğer ülkelere bu yayılması,
28:30hem Netanyahu'nun genel seçimleri de kazanıp koalisyonu kurması,
28:35başbakan olması, bir de Trump'ın hem senatöde hem de temsilciler meclisinde mutlak çoğunluğa ulaşması.
28:42Anlamı şu olacaktır bu, çok daha sert askeri operasyonları İran'a karşı başlatacaklardır seçim sonrası.
28:49Peki Trump seçimi kaybederse böyle bir olası senaryoda,
28:55Amerika Birleşik Devletleri ile İran Savaşı kesin bir noktada biter mi sizce?
29:01O da zor, bitmez.
29:03Çünkü başkanın çok büyük yetkileri var.
29:07Evet, kongre destek vermez ama başkanın 60 günlük özel askeri operasyonlar yetkisi var.
29:13Ki bu savaşta da kongrenin onayı olmadan bu tartışıldı Amerika'da.
29:18Başkan kendi anayasal yetkilerini kullanarak 60 günlük bir savaş ve askeri operasyonları İran'a karşı başlattı.
29:26İki, kongre onayına gerek olmadan ekonomik yaptırımları başlattı ve devam ediyor, sertleşiyor.
29:34Şimdi askeri şeylerden çok da İran askeri saldırılarla baş edebilir.
29:38Ve İranlılar bundan da o sertlik yanlısı memnunlar.
29:42Öz kendilerine yönelik askeri operasyonlar olması durumunda onlar da elindeki imkanlarla körfez ülkelerine saldırıyorlar.
29:50Gerginliği çok daha genişletiyorlar.
29:52Ama İran'ın baş edemeyeceği husus ekonomik yaptırımlar.
29:55Çünkü artık bu yaptırımlarla birlikte sizin otomotiv sektörünüz, demir yolu, havacılık, bankacılık, ilaç sektörünüz çökme noktasına geliyor.
30:07Zaten ciddi bir işsizliğin, yoksulluğun, enflasyonun olduğu ülkeden bahsediyoruz.
30:12Yani ortalama memur maaşının 5.500 TL Türk parasıyla olduğu bir ülke bu yaptırımlarla baş etme imkanı yok.
30:21Teşbihde hata yoktur derler ama mesela bu 1. Körfez Savaşı'ndan sonra 91'de Amerikalılar Saddam'ı devirmediler.
30:3091'den 2003'e kadar Saddam Irak'ta kaldı ama içten içe Irak'a bu 91-2023 senesi arasında
30:38olağanüstü ekonomik yaptırımlar uyguladılar.
30:41Yani o kadar ki dünyanın en büyük petrol rezervlerine sahip olan Irak hükümeti kendi ülkesine ilaç alamadı,
30:50gıda ürünlerini alamadı ve Birleşmiş Milletler devreye girdi.
30:54Çünkü bu temel insani krizler ortaya çıkmaya başladı.
30:58Bir takım takaslarla bu sorunlar giderilmeye başladı.
31:01Çünkü Amerika devasa bir yaptırım dalgasını başlattı Irak'a karşı.
31:05Bir de periyodik aralıklarla İran'ı bombalamaya başlıyordu.
31:1091 ile 2003 arasında.
31:12İran'ın askeri tesislerini, istihbarat birimlerini, stratejik üstlerini zaman zaman operasyonlarla vuruyordu.
31:21Şimdi 2003'te Irak işgal harekatı başladıktan sonra Amerikan orduları Basra'dan girdiler.
31:29Mart'ın ortalarında girdiler.
31:3113-14 gün içerisinde Amerikan ordusu Bağda'da kadar geldi.
31:34Yani 12-13 gün içerisinde.
31:37Yani demek istediğim şu 91 ile 2003 arasındaki yıllarda o kadar ağır ekonomik askeri baskı uyguladı ki Irak'a.
31:44Irak ordusunun 10 gün içerisinde çözüldü ve Saddam rejimi devrildi.
31:50Aynı modeli, tabii bu İran çok daha büyük bir ülke, çok daha coğrafi şartları zor.
31:55Ama aynı taktiği İran'a karşı uyguluyorlar.
31:59Yani burada ben Amerikan tarafının çok da acele ettiğini düşünmüyorum.
32:03Uzun soluklu bir mesele olarak bakıyorlar.
32:05Bu ekonomik yaptırımlar da bize onu gösteriyor.
32:08Onun için İran'daki siyaset kanadı, daha ılımlı işte Arakçı, Pezeşkiyan, bunlar bir şekilde müzakerelere tekrar dönülmesini istiyor.
32:19Ama İran içerisindeki Şahin kanat böyle düşünmüyor.
32:23Onlar biraz daha...
32:24Daha fundamentalist düşünen grup değil mi hocam?
32:27Daha fundamentalist, doğru.
32:29Evet, çünkü ideolojik motivasyonları son derece farklı sizin de bahsettiğiniz gibi.
32:34Çok daha meseleye fundamentalist bakıyorlar, ideolojik bakabiliyorlar.
32:39Bunu bir varoluşsal bir mesele olarak görüyorlar.
32:42Pragmatik bir manevra yapamıyorlar.
32:45Ama sanıyorum ki pragmatik ölçüde de bir kazanım elde edemeyecekler ki bu gidişat noktasında.
32:52Yani elbette Amerika Birleşik Devletleri tamam kara harekatını gerçekleştirmek için işte geçtiğimiz günlerde
33:00Orta Doğu'da askeri bir yığınak gerçekleştirdi.
33:04İşte asker gönderiyor bir yandan.
33:06Bir yandan savaş gemileri o bölgeye doğru ilerlemeye devam ediyor.
33:11Sizin de zaten belirttiğiniz gibi seçimi bekliyor.
33:14Bu seçimden sonra yanılmıyorsak asıl harekat başlayacak.
33:18Ancak burada elbette İran'da Rus noktasında, Çin noktasında destek alacaktır.
33:26Ancak nereye kadar direnecek İran?
33:30İşte onun için mesela sizin de aslında çok önemli bir yere değindiniz.
33:34Şöyle düşünüyor bu sertlik yanlıları, daha güvenlikçiler.
33:36Diyor ki biz anlaşsak da anlaşmasak da yine vuracak Amerika Birleşik Devletleri seçim sonrası.
33:42Anlaşmanın bir faydası yok bakıyorlar.
33:44Çünkü o tren kaçtı.
33:47Evet bir mutabakat zaptı imzalanmıştı Nisan ayında.
33:51Mesela devrim muhafızları bir şekilde onu bloka ettiler.
33:54Hem İsrail kanadı sabote etti hem de İran içerisindeki devrim muhafızları.
33:59İşte ne oldu?
34:00Mutabakat zaptında aslında İran aleyhine tek bir madde yoktu orada.
34:04Gayet İran başarılı bir anlaşma yapmıştı Amerikalılarla.
34:08Pakistan ara buluculuğunda, Katar ara buluculuğunda, Türkiye'nin de destek verdiği.
34:13Ama şöyle bir şey oldu.
34:14Bu anlaşma imzalandıktan sonra Amerikalılar artık ticaret gemilerini İran açıklarından değil,
34:23Unman açıklarından yönlendiriyor.
34:26Evet yani İran kendini kandırılımı zannetti ve şöyle düşündü sertlik yanlarında.
34:31Biz hürümüzdeki stratejik üstünlüğümüzü kaybediyoruz.
34:35Ve üç tane ticaret gemisine saldırı gerçekleştirdiler.
34:38Hatta pezeşkiyam dedi ki bizim benim haberim yok.
34:41Arıyor devrim muhafızları komutanını Ahmet Vahidi'yi.
34:45O da diyor benim de haberim yok.
34:47Yani İran içerisinde böyle parçalı bir yapı var devrim muhafızları içerisinde.
34:50Otonom bölgeler var.
34:51Daha böyle kendi kendine karar verebilen, emir komuta zinciri içerisinde değil de çok daha böyle otonom davranabilen gruplar olduğu söyleniyor.
35:02Çünkü Cumhurbaşkanı diyor ki ben o ticaret gemilerine saldırı emeğini ben vermedim.
35:06Devrim muhafızları başkomutanı Ahmet Vahidi diyor ki benim de haberim yok.
35:11Demek ki bu gruplar sabote etti.
35:14Bu en çok kimin işine yaradı?
35:16Netanyahu'nun ekmeğine yar sürdü.
35:18Neden?
35:18Çünkü İran Amerika arasındaki bu mutabakat zaptını en çok eleştiren, bunu ihanet olarak değerlendiren İsraillilerdi.
35:27Kendini kandırılmış, aldatmış sayıyorlardı.
35:30O tren kaçtı.
35:32Ondan sonra tekrar askeri operasyonlar başladı.
35:36Askeri operasyonlardan çok daha tehlike olan bu ekonomik dışlama yaptırımlara başladı İran'a karşı.
35:42Şimdi bir örnek verin, İran dünyanın en büyük petrol rezervine sahip ülkelerinden biri, doğal gaz rezervine sahip ülkelerinden biri, dördüncü
35:51veya beşinci, petrolde de ikisinde de.
35:53Ama petrol satamıyor.
35:56Yani sizin düşünün, dünyanın en büyük petrol, doğal gaz rezervine sahipsiniz ama satamıyorsunuz.
36:03Ne anlamı var?
36:05Gayri safi yurt içi hasılahınız 400 milyar civarında.
36:11Türkiye'nin bir buçuk trilyon.
36:12Yani Türkiye neyse İran'ın beş katı.
36:16Dolayısıyla kamu politikalarının sünvası edinmesi lazım.
36:20Bütçeye petrol satamadığı için para girmiyor.
36:24İlaç insanlara sosyal sigorta meselesinde destek olması lazım.
36:29Bütçe dolmadıktan sonra destek olunamıyor ve ilaç kara borsaya düşmek zorunda kalıyor.
36:35Benzininiz, petrolünüz var ama rafine tesisleriniz olmadığı için, yatırım yapamadığınız için ülkede benzin kuyrukları var.
36:43Dizel kuyrukları var.
36:44Yoksulluk var, işsizlik var, enflasyon var.
36:47Ve bu yaptırımlara bütün dünya ülkelere de katılmak mecburiyetinde bırakılıyor.
36:53Yani bir anlamda İran izole ediliyor.
36:56Çin, Rusya'yı söylediniz.
36:58Onların da destekleri bir yere kadar.
37:00Şimdi Çin'den bahsediliyor ama bir örnek vereceğim.
37:03Çin'in İran'a yaptığı yatırım miktarı, bu kadar stratejik ortaklık vs. söyleniyor ama
37:12Suudi Arabistan'dan daha az.
37:14Baye'den daha az.
37:15Afrika'nın çoğu ülkesinden daha az İran'a yaptırım yapıyor.
37:18Yani onların da İran'dan, hükümetinden, rejimden şu an bir beklentisi yok.
37:22Yani dolayısıyla benim endişem bu seçim sonrası çok daha olumsuz gelişmeler maalesef Orta Doğu'da bizi bekliyor.
37:29Ve burada tabii ki Türkiye gibi bölgesel ülkeler de kendi pozisyonlarını alacaktır.
37:35Meselelerin barışçı yollarla çözülmesine katkı sunmaya çalışacaktır.
37:39Ama en önemlisi tabii ki o çatışmanın kendi sınırlarına girmesini de engellemeye yönelik askeri ve diplomatik önlemleri de her zaman
37:47dili tutacaktır.
37:48Ya da bu çatışma nerede bitecek şimdi?
37:51Baktığınızda şu anda ekonomik bir ambargo uygulamaya çalışıyor Amerika Birleşik Devletleri İran'a.
37:59Az önce de ifade ettik Orta Doğu'da bir hareketlilik var.
38:02Bir askeri yırnak hamlesi geldi Amerika Birleşik Devletleri'nden.
38:06Acaba istediğini de alamayan bir ABD var.
38:09Şimdi 12 gün savaşlarını hatırlayalım.
38:127 aydır devam eden o çatışmalar hepsinde Amerika Birleşik Devletleri İran'ı yıkamadı.
38:18Bu bir gerçek, bir realite.
38:20Dolayısıyla acaba final noktasında Amerika Birleşik Devletleri bir nükleer bir hamle gerçekleştirir mi İran'ın sahasına?
38:30Bu tabii ki bu askeri yırnakların evet İran'a yönelik boyutu da var.
38:34Diğer taraftan da körfez ülkelerinin o güvenlik endişelerinin giderilmesine yönelik de olabilir.
38:41İkinci uzun ise hayır nükleer bir başlık kullanılabilmesi için bir ülkenin askeri ve ekonomik olarak eğer siz elde etmek istediğinizi
38:52o ülkeden alamadığınız zaman son çare olarak...
38:56İşte ben de onu diyorum hocam eğer ekonomik noktada da istediğini somut bir zeminde alamayan bir ABD eğer olursa son
39:05raddede nükleer tercihini kullanır mı?
39:08Yani tabii bunu kestirmek çok zor.
39:11Yani ne tür bir nükleer silah.
39:13Çünkü zamanında bunu kullanan tek ülke dünyada yine ABD son kullanan.
39:19Hiroshima ve Nagasaki'ye 2. Dünya Savaşı'nın hemen bitişinde iki tane nükleer bomba kullandı.
39:26Çünkü Japonya teslim olmuyordu yani teslim alamıyordu Japonların.
39:31Bununla birlikte teslim oldu yani İmparator ve siyasi vaskeri elitalar teslim bayrağını açtı.
39:38Orada ciddi bir direnme vardı çünkü.
39:40Tabii burada seçim sonrası hamlelere bir bakmak lazım.
39:46Çünkü eğer seçim sonrası bu ekonomik dışlama operasyonları daha sert bir şekilde uygulayacaktır ve bütün bölgesel ülkelerin, küresel ülkelerin de
39:58bu ambargolara katılması üzerinde bir baskı uygulayacaktır ABD devletleri.
40:02Çoğu ülke de buna katılacaktır İran'a yönelik.
40:06Yani İran'ı bir anlamda ekonomik izolasyona itme operasyonlarına hız verecektir.
40:11Çünkü emareler o yönde.
40:12Diğer taraftan üçüncü uçak gemisini oraya gönderdi.
40:16Siz de bahsettiniz.
40:17USS Theodore Roosevelt, George Bush orada ve bir tane daha uçak gemisi.
40:23İki tane vardı.
40:23Üçüncüsünü de gönderdi.
40:24Üçüncüsünü gönderdi hocam.
40:26Doğru.
40:27Üçüncüsünü gönderdi.
40:28Hava indirme tümeni var orada.
40:30Selik birlikler var.
40:31Daha sonra amfibi çıkarma gemileri var.
40:36USS Tripoli ve USS Boxer var.
40:39Bunların hepsi aslında potansiyel bir kara harekatı hazırlıkları olarak gözükebilir.
40:46Çünkü Amerika'nın en elit birlikleri.
40:48Bu Irak işgalinde de çıkarma harekatında bu USS Tripoli ve USS Boxer ve 82 hava indirme tümenini kullanmışlardı.
40:59Bunlar elit birlikler.
41:00Hatta Feluce katliamında beyaz fosfor bombası kullanmışlardı Irak noktasında.
41:08Ve çok sayıda da sağlık sorunu, sağlık krizi yaşanmıştı o bölgede.
41:13Hatta 2005 yılına gittiğimizde Hadisa katliamı da olmuştu.
41:17ABD deniz piyadelerinin işte Irak'a gitmesi.
41:20Orada doğrudan birçok insanın da canına mal oldu bu hareket.
41:25Evet yani dediğiniz gibi bu kadar askeri yığınak neredeyse bir kol ordu düzeyinde.
41:30Yani tümenler var ama 60 binlik bir ordu.
41:33Neredeyse bir kol ordu düzeyinde bir askeri yığınak en son gidenlerle birlikte öyle bir ordusu da var orada.
41:40Ya bu şunu gösteriyor.
41:41Trump ve Amerika kendisi üzerinde bir baskı hissetmiyor.
41:44Tam tersine.
41:46Ve bu İran'a yönelik bu baskıyı, askeri ve ekonomik baskıyı giderek artıracağına da ciddi emare.
41:53Sizin de verdiğiniz örneklerle Amerika bunu daha önce kullanmış bir ülke.
41:57Eğer tam anlamıyla şöyle bir şey olabilir mi?
42:00Karşı taraftan bir sahte bayrak operasyonuyla oradaki Amerikan gemilerine yönelik bir İran tarafında devrim muhafızları içerisindeki bir grup, bir saldırı,
42:11bir Amerikan mürettebatının batması, yüzlerce Amerikan askerinin ölümü.
42:16Böyle bir olay çok daha kapsamlı bir askeri çatışmayı, aşamalı giden askeri çatışmayı bir anlamda sertleştirip kapsamlı bir işgal planına
42:26da dönüştürebilir.
42:27Çünkü hassas bir denge var. Yani bu şaka olsun diye, gösteriş olsun diye altmış binlik bir ordu bir İran'ın
42:35kıyılarında bekletilmez.
42:37Bunun tabii ki bir stratejik, siyasi ve ekonomik şeyi var, amacı var.
42:42Sayın hocam, süremizin sonuna gelmiş bulunmaktayız. Katkılarınızdan dolayı çok teşekkür ederiz.
42:48Ben teşekkür ederim. Hayırlı geceler.
42:50Hayırlı geceler.
42:52Değerli izleyiciler, değerli izleyicilerimiz Keçi Ajansı'nı bu noktada sonlandırıyoruz.
42:57Hepinizi mutlu geceler diliyoruz.