- 3 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/watch?v=YfPsQ_jS3Jk
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:00:07Редактор субтитров А.Семкин
00:00:40Корректор А.Кулакова
00:01:20А.Кулакова
00:01:30А.Кулакова
00:02:14А.Кулакова
00:02:31А.Кулакова
00:02:40А.Кулакова
00:02:43А.Кулакова
00:02:50А.Кулакова
00:02:56А.Кулакова
00:02:59А.Кулакова
00:03:01А.Кулакова
00:03:03А.Кулакова
00:03:07А.Кулакова
00:03:25А.Кулакова
00:03:27А.Кулакова
00:03:29А.Кулакова
00:03:33А.Кулакова
00:03:35А.Кулакова
00:03:37А.Кулакова
00:03:39А.Кулакова
00:03:41А.Кулакова
00:03:56А.Кулакова
00:04:05А.Кулакова
00:04:07А.Кулакова
00:04:21А.Кулакова
00:04:28А.Кулакова
00:04:31А.Кулакова
00:04:47А.Кулакова
00:04:54А.Кулакова
00:05:16А.Кулакова
00:05:18А.Кулакова
00:05:20А.Кулакова
00:05:22А.Кулакова
00:05:26А.Кулакова
00:05:27А.Кулакова
00:05:28А.Кулакова
00:05:29А.Кулакова
00:05:29А.Кулакова
00:05:30А.Кулакова
00:05:31А.Кулакова
00:05:31А.Кулакова
00:05:32А.Кулакова
00:05:33А.Кулакова
00:05:33А.Кулакова
00:05:34А.Кулакова
00:05:35А.Кулакова
00:05:36А.Кулакова
00:05:37А.Кулакова
00:05:39А.Кулакова
00:05:43А.Кулакова
00:05:44А.Кулакова
00:05:45А.Кулакова
00:05:45А.Кулакова
00:05:46А.Кулакова
00:05:52дает kısa bir yazılı açıklama
00:05:55yaptı. O yazılı
00:05:56açıklamada süreç ve bölgesel
00:05:58gelişmelerin ele alındığı
00:06:00vurgulandı ve Sayın Öcalan'ın
00:06:02kamuoyuna
00:06:04bir mesajı iletildi. Önemli
00:06:06vurgular vardı ama öne çıkan
00:06:08mesele şuydu.
00:06:10Sayın Öcalan bir zaman vurgusunu
00:06:12yapmıştı. Yani
00:06:13özellikle çerçeve yasadan sonra
00:06:16beklenen adımlarla ilgili. İşte biliyorsunuz
00:06:19bir takip
00:06:20ve değerlendirme
00:06:22kurulu oluşmuştu. Hemen
00:06:24yasa kapsamında oluşmuştu ve
00:06:26toplantısını yapmıştı. Alt
00:06:28komisyonları kurmuştu. Bu
00:06:30komisyonların kurulmasının ve çalışmasının
00:06:33önemine vurgu yaparak
00:06:34atılacak adımların
00:06:36gecikmemesi gerektiğine dikkat
00:06:38çekmişti. Peki bu
00:06:40gecikmeme vurgusu neden önemli?
00:06:42Tam da o zaman aralığında
00:06:44biliyorsunuz.
00:06:46Kimi provokasyon
00:06:48girişimleri, sabotaj girişimleri
00:06:50olmuştu.
00:06:52Eee bu zaman vurgusu bu açıdan çok
00:06:54önemliydi. Çünkü süre eee süreç zamana
00:06:58yayıldıkça eee bu zemin yani
00:07:02provokasyon zemini besleyen de bir yerde
00:07:05duruyor. Şimdi bu ziyaretin ardından ve sayın
00:07:09hocalarının bu mesajlarının ardından biliyorsunuz
00:07:12Mehmet Uçum eee yani aslında bu kamuoyuna
00:07:15yansımıştı. Sayın hocalarının eee kurulan alt komisyonlardan
00:07:19silahsızlanma ve strateji alt komisyonunda çalışacağı kamuoyuna
00:07:24yansımıştı. Ama resmi ağızdan ilk defa Mehmet Uçum bunu
00:07:28açıklamıştı. Yine eee işte özellikle mecliste kurulması beklenen
00:07:34siyasi eee işte siyasetçilerin, milletvekillerin, siyasi parti
00:07:40temsilcilerin içerisinde bulunacağı bir eee meclisteki
00:07:43izleme komisyonunun da meclis açıldıktan sonraki bir sürede
00:07:47yani 1 Ekim'den sonra kurulacağına dair bilgiler de
00:07:51yansımıştı. Numan Kurtulmuş da buna dikkat çekmişti. Eee yine
00:07:56efkan alanın açıklamalarında da eee bu vurdularla birlikte bir
00:08:00provokasyon vurdusu vardı. Yani şimdi bu açıklamaların üst üste
00:08:03gelmesinin eee İmralı'yla yapılan görüşmelerden sonra olması
00:08:08dikkat çekici. Çünkü öncesinde işte çerçeve yasa geçti, yürürlüğe
00:08:14girdi. Evet meclis tatildeydi ama bir hareketlilik çok da
00:08:19yansımıyordu. En azından işte iktidarın, devletin eee adım
00:08:24atması gereken işte özellikle bu kurulan kurullarla ilgili
00:08:27meselelerle ilgili bir hareketlilik yansımamıştı. Eee şunu
00:08:31anlıyoruz eee özellikle geri gelişlerle ilgili kimi
00:08:35tartışmalar da yansımıştı. Eee bu noktada ııı kimi tıkanma
00:08:40ııı ya da süreci belki biraz daha yavaşlatan ııı tartışmalar
00:08:46vardı. Yani ııı ne denir? Hani belki aşılmayan konulardan
00:08:51biriydi. Ama İmralı ziyaretinden sonra bu açıklamaların da
00:08:54gelmesi en azından ııı bazı noktalarda ııı ne denir? Hani
00:09:01görüşmelerin yapıldığı bu görüşmeler sonucunda bazı
00:09:05süreçlerin hızlandığı ya da varsa diyelim bizim takip ettiğimiz
00:09:09kadarıyla o noktadaki tartışmaların belki biraz daha
00:09:13yumuşadığını anlamış oluyoruz. Çünkü her iki tarafında ısrarla
00:09:18altını çizdi. Cumhurbaşkanı Erdoğan da geçtiğimiz haftalarda
00:09:22bir açıklama yaptı. Provokasyon duygusu yapmıştı. Eee
00:09:26bunları da göz önünde bulundurduğumuzda ve bu
00:09:29açıklamalarında ııı İmralı'yla yapılan ziyaret sonrası peş peşe
00:09:33yapılması ııı bir ekimin işaret edilmesi ııı şunu bize
00:09:38gösteriyor. Özellikle meclis açıldıktan sonra işte kurulların
00:09:43çalışmaya başlaması ııı meclisteki ııı komisyonun
00:09:48kurulması gibi yasa kapsamında beklenen kimi ııı adımların
00:09:53daha hızlanabileceği ya da tartışılabileceği ııı gündem
00:09:58olabileceği bir süreç bizi bekliyor. Sürecin geldiği aşama
00:10:02zaten buydu. Bir yasa çıktı. Iıı o yasanın artık uygulanma
00:10:07adımları var. Biliyorsunuz yasanın içeriğinin uygulanması
00:10:11Milli Güvenlik Kurulu kararına bağlı. Bu da Ekim ayı sonunda
00:10:15beklenen bir karar. Ama özellikle Dem Parti ve İmralı
00:10:21heyeti şunu vurguluyor. Eee bazı adımların atılması için Milli
00:10:26Güvenlik Kurulu kararına gerek yok. Ne bunlar? İşte kurulların
00:10:30alt komisyonların çalışması gibi. Bu alt komisyonlara bağlı
00:10:33kurulların oluşturulması gibi ııı ve çalışmaya başlaması gibi
00:10:38adımlar Milli Güvenlik Kurulu kararı onayına ya da o kararın
00:10:42beklenmesine gerek yok. Yani bu hem süreci hızlandıran hem
00:10:46sürecin daha sağlıklı ilerlemesini sağlayan bir yerde
00:10:50duruyor. Tabii bunlar olacak mı olmayacak mı önümüzdeki
00:10:53günlerde göreceğiz. Siyasi partilerin de aslında bu noktada
00:10:57beklentisi var. En azından yokladığımız siyasi partiler
00:11:00mecliste bir izleme heyeti kurulursa birçok parti bu kurula
00:11:05üye verebileceğini üye vereceğini de söylüyor. Muhtemelen
00:11:09bir Ekim'den itibaren mecliste izleme komisyonunun kurulması
00:11:14ile ilgili kimi temaslar da olacak. Numan Kurtulmuş'un partileri
00:11:19ziyaret etmesi gibi bu konuyla görüşme yapması gibi eee kimi
00:11:24temasların yani hem bilgilendirme hem de o eee üye sayısının
00:11:30belirlenmesi gibi işte iç tüzük eee hükümlerine göre kurulması gibi
00:11:36kimi teknik bilgilerin konuşulması ve bununla ilgili bir
00:11:39temasın görüşme trafiğinin de olacağını da bekliyoruz.
00:11:45Ben araya girmek istiyorum bir şeyi soracağım. Şimdi bu komisyonlardan
00:11:50bahsettiğin alt komisyonlar oluşturacak açıklamalar da öyleydi.
00:11:54Eee peki şimdi kadın hareketlerinin açıklaması vardı. Teja'nın da açıklaması
00:11:59vardı. Fakat buna dönük bir yani resmi olarak iktidardan yana herhangi bir
00:12:04cevap gelmedi. Meclisten de gelmedi. Yani meclis yetkililerinden de gelmedi.
00:12:09Acaba bu komisyonların oluşmasında bu talepler dikkate alınacak mı? Bu yönlü
00:12:14bir konuşma arayış ya da ne bileyim duyum var mı? Ya bu çok güçlü bir
00:12:21talep. Yani en başından beri eee sivil toplumun da bu mekanizmaların
00:12:26iç terinde olması noktasında biliyorsunuz barolarda açıklama
00:12:29yaptı. Kimi barolar işte insan hakları derneği vesaire. Kadınların en
00:12:34başından beri bu noktada çok güçlü talepleri vardı. Eee bununla
00:12:39ilgili zaten eee işte mecliste kurulan komisyonu da biliyorsunuz
00:12:44kimi kadın örgütleri de dinlenmişti. Kadınlar kendi
00:12:47raporlarını da sunmuştu. Bu talepler de vardı o rapor o
00:12:51raporlarda. Şimdi bizim edindiğimiz bilgiye göre eee bu
00:12:56tartışmalar yürütülüyor. Eee devlet tarafının buna tam anlamıyla
00:13:03bir kapı kapatmadığını söyleyebiliriz. Ama buradaki
00:13:08mesele kurulacak bir yani bir kadın kurulunun ya da kadınların
00:13:13içinde olduğu bir mekanizmanın olup olmayacağı kesinleşmiş ya da
00:13:16netleşmiş bir durum değil. Ama eee Türkiye'de yürüyen sürece
00:13:21baktığımızda eee bunun içeriğinin kapsamının ne olacağı ismine kadar
00:13:28hep tartışmalı olmuştur. Eee bu yönlü kaygıların eee olduğunu
00:13:33söyleyebiliriz. Yani içinde bir kadın kelimesinin olacağı bir kadın
00:13:38kurulu alt kurulu oluşacak mı? Oluşmayacak mı? Eğer bu talep kabul
00:13:43edilirse eee kadınların talebi doğrultusunda mı olacak? Yoksa
00:13:48yine sınırlarını, ismini, kapsamını eee devletin mi belirlediği
00:13:52bir eee şey mi olacak? Bu ve benzeri tartışmalar var. Ama eee bir
00:13:59tarafta kadınlar eee resmi müzakere sürecinde yani bu süreçte hem
00:14:04süreci izleyen, takip eden, biliyorsunuz bu kurulların
00:14:08oluşmasının bir önemi de eee hem geri dönüşlerle ilgili o
00:14:13izleme, takip etme eee gerekli süreçleri eee yapmak ama sonrasında
00:14:20da çıkarılacak yasalarla eee ilgili de rol oynayabilmek. Evet.
00:14:25Toplumsal cinsiyet eşitliği temelinde kadın yani bu perspektifle bu
00:14:30perspektifin yansıyacağı yasaların çıkarılması da gerekiyor. Çatışma
00:14:37dönüşümü örneklerinde bunu görüyoruz. Birçok eee örnekte
00:14:43kadınların eee resmi anlaşmalarda yer alan, yer edinen eee kurullarda eee
00:14:51doğrudan rol aldığını ve daha kadın eee perspektifiyle ya da
00:14:56toplumsal cinsiyet eşitliği perspektifiyle süreci izleyen,
00:15:01yönetebilen ve sonrasında çıkacak yasalarla da eee bunu
00:15:05yansıtacak düzeyde rol oynadığını görüyoruz. Kadınlar da bu noktada
00:15:10hem kendi alternatiflerini oluşturan hem de resmi anlamda bir
00:15:15kurulun oluşması noktasında hem diyalog temas hem de ciddi taleplerin
00:15:22olduğunu söylemek mümkün. Biliyoruz, şunu biliyoruz. Yani
00:15:26kurulan dört alt komisyona bağlı alt kurulların da
00:15:31oluşacağını biliyoruz. Bunlardan birinin ııı silahsızlanma ve
00:15:35strateji alt komisyona bağlı Abdullah Öcalan'ın da ııı
00:15:41Abdullah Öcalan'a bağlı bir kurulun ııı oluşması yönünde bir
00:15:45tartışma var ve bir de diğer komisyonların komisyonlara
00:15:49bağlı alt kurulların oluşturulması noktasında bu kadın
00:15:54kurulları ııı bu alt komisyonlara bağlı kurullardan biri de
00:15:59olabilir. Bu alt komisyonlardan bağımsız daha özgün bir kurulda
00:16:04olabilir. Iıı bu noktadaki tartışmalar da teknik tartışmaların
00:16:09da bu noktada olduğunu söyleyebiliriz. Şimdi bir konu
00:16:13daha özellikle ııı Mehmet Uçun'un açıklamasına dönük ııı şöyle
00:16:18eleştiriler geldi. Aslında Kürt Hareketi'nin ııı Kürt Halk Önderi
00:16:22Abdullah Öcalan'ın statüsü ve konumuna süreçteki rolüne
00:16:25ilişkin bir alt komisyon oluşumundan ziyade barış ve
00:16:30siyasallaşma koordinatörü olarak özellikle senin
00:16:32belirttiğin hani bu komisyona bağlı kurullar dediğin acaba bu
00:16:36işle ve rolle mi ilgili olacak?
00:16:39Ya şunu ııı çok net vurgulamak gerekiyor. Şimdi ııı aşama
00:16:45aşama gidecek bir süreç ama baktığımızda da bütünlüklü bir
00:16:51süreç. Yani ilk adım diyelim ki geri dönüşlerle ilgili ııı bir
00:16:57mesele. Ama süreç bununla sınırlı kalmayacak. Bu sürecin
00:17:02baş müzu hareketlerinden ve temel aktörlerinden biri de Abdullah
00:17:06Öcalan olduğuna göre en başından beri süreci de kendisi yönettiğine göre ııı
00:17:12kendisinin rolü sadece bu komisyonla sınırlanmış ya da sadece çerçeve yasayla geri dönüşleri
00:17:17çünkü biliyorsunuz Abdullah Öcalan bu geri dönüşlerle ilgili tüm süreçleri de yönetecek.
00:17:23Iıı işin taahhüt kısmında olacak. Iıı koordine etme yönetme kısmında olacak.
00:17:29Ama süreç bununla ııı sınırlı değil. Asıl mesele de aslında ııı bundan sonra da
00:17:36başlayacak. Iıı o yüzden hani ııı Abdullah Öcalan'ın ııı bulunacağı komisyonda kendisine
00:17:43bağlı oluşacak bir alt kurul bu süreci yürütürken ııı birçok noktadaki ör yani örgütüyle ııı veya
00:17:53ilgili ııı ııı ne denir aktörlerle ııı doğrudan iletişim ııı kurabilme yönetebilme ve kimi taahhüt ııı
00:18:03kısmını yapabilme meselesi. Ama ııı barış ve siyasallaşma kordü ııı ııı şey de deniliyordu
00:18:11komisyonu da aslında Kürt tarafı hep böyle nitelendiriyordu. Iıı işin bir de siyasallaşma,
00:18:17bir barış kısmı var, bir de siyasallaşma kısmı var. Kuşkusuz bunda da çok önemli
00:18:23oynayacağı zorlar vardır. Tamam bir önemli konu da şuydu özellikle geçtiğimiz haftada gündemde olan
00:18:30ııı şimdi tabii ııı demokratikleşme kısmı aslında şimdiye kadar bu sürecin en çok eleştirilen yanıydı.
00:18:37Yani meclis komisyonun ortaya çıkardığı maddelerden biriydi fakat çok gündeme girmedi. Bir de
00:18:42Mgk şartına bağlı birçok şey var eleştiriliyor. Bu önümüzdeki dönem yani 1 Ekim'den sonra Mgk toplantısından
00:18:49sonra ya da demokratikleşme konusunda paralel adımları görmek mümkün olacak mı? Çünkü bu talep
00:18:57sadece Dem Parti ve Kürt hareketiyle de ilgili değil. Aslında bir bütün en muhalefetin de talebi bu konuda ııı bu
00:19:05yönlü
00:19:05duyumlar var mı? Çünkü bu yönlü bazı haberler de çıktı. Iıı hani işte sen de belirtmiştin Mgk'yi beklemeden
00:19:13bazı adımlar atılmalı, atılmalı, ahim kararları uygulanmalı gibi. Ya sürecin en başından beri
00:19:20böyledir. Yani biliyorsunuz ııı Türkiye uzun bir süredir otoriter bir rejim. Eee baskı iklimini
00:19:28sürdüren, mevcut süreçte de bunu sürdüren en yoğun eleştirilerden birinin de bu olduğunu. Biz bir
00:19:35demokratikleşme ve bir barışı konuşacaksak neden hala ııı muhalefete yönelik baskılar işte düşünce ve ifade
00:19:42özgürlüğü hala çok askıda alınmış durumda. Işte kayyumlar meselesi orta yerde duruyor. Hasta
00:19:49tutsaklar tahliye edilmiyor. Mesela bu çok süreçten bağımsız bir şeydir. Çünkü zaten ııı tahliye süreleri
00:19:58gelmesine rağmen tahliyelerinin engellendiğini biliyoruz. Mehmet Said Yıldırım bunun en güncel
00:20:04örneklerinden biridir. Aslında baktığınızda süreçten bağımsız ııı bile kendi yasaları gereği bunu
00:20:10yapmaları gerekiyordu. Ama bu zaten böyle değil. Ama en azından ııı bir demokratikleşme adımı ya da
00:20:17bu sürecin karakterine ruhuna uygun bir atmosferi yaratmak adına Milli Güvenlik Kurulu kararına ya da
00:20:24herhangi bir yasal düzenlemeye bağlı kalınmadan adımların atılması sürecin başından emberi
00:20:30söyleniyordu. Iıı talepler vardı, çağrılar vardı, baskılar vardı. Şimdi bu aşamaya kadar beklenen
00:20:38düzeyde ııı bir infaz yasası getirildi. İçinde demokratikleşme adına hiçbir şey yok. Iıı
00:20:45işte kayyumlar hala duruyor ve sürekli ııı süreleri uzatılıyor. Iıı gibi gibi uygulamalar,
00:20:53anti demokratik uygulamalar hala devam ediyor. Bugün Devlet Bahçeli'nde bir açıklaması vardı. Iıı
00:21:00şunu söyledi. Dedi ki bu mesele bir güvenlik meselesi değil. Milli dayanışma kardeşlik. Söylenlere
00:21:07baktığımızda yer yer bu minvalde açıklamalar oluyor. Ama en başından beri bu düzeyde kaldı.
00:21:14Somut adımlara dönüşmedi. Evet. Bu noktada da hani bir ııı demokrat demokratikleşme adımlarının
00:21:23atılması işte yasa çıksın. Şunlar gelsin, bunlar gelsin. Sonra olsundan ziyade iç içe geçecek
00:21:31adımlar olunması yönünde ııı şeyler vardı. Talepler ve beklentiler vardı. Bu aşamaya kadar bunu biz
00:21:39görmedik. Ama bundan sonra işte özellikle kurulların çalışmaya başlaması ııı kimi adımların
00:21:46daha da somutlaşması, sürecin daha da kurumsallaşması belki önümüzdeki dönemlerde bu adımı da ııı
00:21:53arttırabilir. Ama şunu söylemek gerekiyor. Buradaki meselenin kendisi ııı muhalefet partileri de biz
00:22:01süreci destekliyoruz ama işte demokratikleşme yok. Demokratik adımlar atılmıyor diyor. Şu biraz
00:22:09kaçırılıyor ve bence altının çizilmesi gerekiyor. Bunu zorlayan bir pozisyonda değil muhalefet. Yani
00:22:15sürecin bir parçası olarak anti demokratik uygula uygulamalardan da nasibini almış ııı kesimler
00:22:24olarak iktidarı devleti bu süreç bu süreçte demokratikleşme adımlarının atılması mecliste çıkan
00:22:33o raporun yedinci maddesinin uygulanmasını sağlayacak düzeyde bir ııı siyaset politika ya da bir
00:22:40basınç uygulamadığını görüyoruz. Evet talep ediliyor söyleniyor bir eksiklik olarak görünüyor.
00:22:46Fakat bununla ilgili ııı etkili bir politika ya da etkili bir basınç uygulanmıyor. Biraz daha bekleyelim
00:22:55görelim modu hala hakim. Eee bunun da altını çizmekte fayda var diye düşünüyorum. Diren son olarak şeyi
00:23:03sormak istiyorum. Şimdi geçtiğimiz dönemler çoğunlukla ııı kamuoyuna açık olmayan bir süreç yaşandı. Bunun
00:23:10kendisiyle getirdiği sonuçlar da oldu. Bu çok ciddi harçmalara sebep oldu. İşte ııı kimi yazılar
00:23:19yayınlandı notlar diye çok fazla spekülatif ııı sonuçlar da doğurdu. Fakat önümüzdeki dönem daha sahada bir
00:23:27şeyler olacak. Daha açık olacak. Yani bir daha şeffaf yürütülen bir süreç beklemeli miyiz? Çünkü
00:23:34izleme komisyonu olacak. Dört kurul çalışacak. Bu konuda herhangi bir bilgi var mı? Ya kuşkusuz ııı mecliste bir
00:23:43komisyonun kurulması, bu süreci izleme pozisyonunda olması, takip etme pozisyonda olması sadece bakın mesela
00:23:51izleme komisyonuna devletin düşündüğü şey şu. Bazı aktarımları yapmak. Geçmelerle ilgili bazı
00:23:59bilgilendirmelerde bulunmak. Fakat özellikle den parti başta olmak üzere muhalefetin talebi şu yönlü. Biz
00:24:07sadece bize ilgili bazı aktarımların yapılması meselesiyle sınırlı kalmak istemiyoruz ve kalınmaması
00:24:13gerekiyor. Müdahale edebilen ııı devlet ve örgütün sıkıştığı yerde ııı devreye girebilen ııı
00:24:21ön açıcı ııı adımların ııı atılmasını sağlayabilen ııı ya da süreç boyunca gerekli yasal
00:24:29adımların çıkarılmasına ııı ön ayak olabilen yani müdahil olabilecek bir pozisyonda olmak istiyor. Bu
00:24:37olursa tabii ki bir düzeyde şeffaflık olur. Yine bu kurulların olması bu kurulların içerisinde kimlerin
00:24:44olması işte diyoruz ya alt komisyonlara bağlı kurullarda sivil toplumun da içinde olacağı kurullarda
00:24:51tabii ki bir düzeyde şeffaflık da olabilir. Şunun altını çizelim. Bu tarz süreçlerde bir
00:24:58bütün sürecin kendisi olduğu gibi şeffaf olmayabilir. Sürecin selameti işte sağlıklı ilerleyebilmesi için.
00:25:05Ama bir düzeyde de şeffaflığı gerektiriyor. Özellikle kurullarda ve komisyonlarda ııı bürokrasi ve
00:25:14siyaset dışı devlet dışı unsurların da olması bu şeffaflığın sağlanması açısından
00:25:20önemlidir. Ama en temel yerde duran şey bu süreçte biliyorsunuz Abdullah Öcalan'ın ııı toplumla
00:25:28siyasetle kamuoyuyla doğrudan iletişim kurma olanağı olmadı. Işte heyetin ııı belli aralıklarla
00:25:36yaptığı ziyaretlerle ııı kendisinin mesajları kamuoyuna yansıdı. Abdullah Öcalan'ın doğrudan
00:25:43iletişim kurma bu basın yayın yoluyla olabilir. Bu basın toplantılarıyla olabilir. Bu farklı
00:25:49kesimlerinde kendisini ziyaret etme olanağının sağlanmasıyla da olabilir. Yöntemi çoktur. Ama
00:25:55buradaki meselenin kendisi doğrudan iletişim kurma imkan ve olanaklarının sağlanmasıdır. Sürecin
00:26:03şeffaflığı bununla da sağlanır. Sadece şeffaflığı değil. İşte biliyorsunuz kimi metinler görüşme
00:26:09notu olarak öne sürüldü, kimi provokasyon zeminlerini canlandırdı ııı ve biz orada bunları müdahale
00:26:19edebilecek kanallar açık olmadığı için çok çok sonradan Abdullah Öcalan'ın konuyla ilgili mesajı geldi. Bu
00:26:26hem şeffaflık açısından önemli hem de provokasyon zeminlerini yok etmek açısından ya da önlemek
00:26:32açısından önemli. Ama şunu da öngörebiliyoruz. Eee biraz daha yüksek bir öngörü olarak söyleyebiliyor
00:26:41biliriz. Özellikle çerçeve yasanın çıkmasından sonra hükümet kanadının da yaptığı açıklamalar o
00:26:48minvaldeydi. Surt Özgürlük Hareketi'nin de yaptığı açıklamalar o minvaldeydi. Gazeteciler
00:26:55başta olmak üzere. Evet. İmralı'ya kim ziyaretlerin yapılacağının önünün açılabileceği
00:27:01önümüzdeki günlerde olası görünüyor. Bu da tabii ki şeffaflığın olması açısından önemli
00:27:07bir adım olabilir diye düşünüyorum. Peki bu konuda bir takvim var mı? Çokça konuşuldu
00:27:13ama yani mesela diyelim bir hafta on gün ya da kaç gün içerisinde bu yönlü görüşmeler
00:27:18röportajlar gibi bir takvim var mı? Aslında eee şu ana kadar bile yapılmamış olması gecikmiş
00:27:28bir gecikmeyi bize ipucu olarak veriyor. Çünkü özellikle çerçeve yasanın çıkmasından
00:27:35sonra kısa bir süre sonra bu ziyaretlerin yapılması bekleniyordu. Şu ana kadar yapılmamış olması bir
00:27:43bir gecikmenin olduğunu çok net bir şekilde bize gösteriyor. Ama böyle bir takvim var mı yok mu?
00:27:52Tabii ki onu bilemiyoruz. Kamuoyuna açıklanan böyle bir bilgi yok. Ama önümüzdeki günlerde
00:27:59eee güçlü bir ihtimal olarak önümüzde duruyor.
00:28:03Diren Yurtsever çok çok teşekkür ediyorum bilgilerin, aktarımın, değerlendirmelerin için.
00:28:09İyi akşamlar diliyorum.
00:28:11Ben teşekkür ederim. İyi yayınlar.
00:28:13Teşekkürler.
00:28:15Evet Diren Yurtsever önemli bilgileri aktardı. Hem açıklamalar vardı hem de tabii
00:28:20değerlendirme özellikle sahaya yansıyanlarla beraber, konuşulanlarla beraber.
00:28:27Habim Güneşler bu soru ise sorarak başlamak istiyorum aslında. Özellikle bu açıklamalarda
00:28:34en önemli konulardan birisi işte Kürtak Önder abla Öcalan'ın süreçteki rolü
00:28:41ve statüsüydü. Yani DEM Parti'nin de bu yönlü açıklamaları vardı, haberimizde
00:28:46de vardı. Şimdi bu konu aslında süreç başladığından beri çok temel bir konu
00:28:51olarak hemen hemen iki yılın temel gündemlerinden biri de oldu. Cumhurbaşkanı başlamanın
00:28:59şuanı Mehmet Uçmu'nun açıklaması da özellikle bir alt komisyon üzerinden
00:29:04açıklandı ve buna dönük zaten Diren Yurtsever de açıkladı. Hem eleştiriler vardı hem de
00:29:09tanımlanması buna dönük değildi. Nasıl değerlendiriyorsunuz? Yani bu önümüzdeki dönem nasıl
00:29:18bir rol daha süreci ilerletici ve geliştirici olabilir? Yani iktidarın bu konudaki yaklaşımıyla
00:29:26var olan yaklaşımı ve mesafesi nasıl aşılabilir?
00:29:29Evet, yani şimdi tabii ki süreç başladığı günden bugüne değişik bir beklenti
00:29:39noktasından başlayarak bugünkü duruma geldi. Tabii başta olan beklentilerin zamanında
00:29:52özellikle Riberapo açısından zamanında karşılanmaması süreci kuşku ve endişelerle
00:30:02karşılanmasına neden olmakta. Çünkü biz biliyoruz ki çatışma süreçlerinde özellikle
00:30:10diyelim Kürdistan Özgürlük Hareketi'nin de oluşturan, kuran
00:30:20önderi Abdullah Öcalan'dır ve onun arkadaşlarıdır. Şimdi tabii ki bu kişilerin
00:30:28özgür olmadan Kürt sorununun çözüldüğüne inanmak mümkün
00:30:34görülmemektedir. Çünkü şayet hem devlet kendi yaptığı hataları,
00:30:40eksiklikleri, Kürtleri bu düzeyde inkar eden, soykırıma uğratmaya çalışan
00:30:46işte ve bunun karşısında da salt PKK değil, onun öncesinde de isyanlar,
00:30:55direnişler ve benzerileri olmuşsa bunun temel nedeni Kürtlerin yok sayılmasıdır.
00:31:01Kürtlerin soykırımla karşılaşmasıdır. Şimdi öyle olduğunda kuşku ve endişeler
00:31:09nasıl giderilecek? Başta bu mücadeleyi yürüten öncülerin sürece
00:31:17katılımıyla özgür bir biçimde sürece katılımıyla gerçekleşecek ki sürecin
00:31:23geri dönüşünün olmadığı görülebilsin. Şimdi biz mesela Güney Afrika örneğinde
00:31:29de bunu görüyoruz. İşte Bask örneğinde de bir düzeyde bunu görüyoruz.
00:31:35Şinfe, İrlanda, İra örneğinde de bunu görüyoruz.
00:31:39Görüyoruz ki içeride hem Cezayir'inde olanlar hem de silahlı güçlerin sürece
00:31:47girişi ve süreçte aktif ve etkin rol alma durumları oluyor.
00:31:53Şimdi o açıdan tabii ki süreç şayet işte 2015 Şubat'ından bugüne tabii
00:32:02önemli engeller aşıldı. İnsan bunu görebiliyor.
00:32:07Çünkü bir yandan Orta Doğu kaynıyor.
00:32:12Diğer yandan çeşitli projeler var Orta Doğu'ya yönelik.
00:32:18Bunun yanı sıra tabii ki Kürdistan Özgürlük Hareketi'nin de aslında
00:32:23hem Kürt sorununun çözümüne ama onun da ötesinde Orta Doğu'nun
00:32:30vizyonuna ilişkin bir perspektifi var, bir paradigması var.
00:32:34Türkiye'nin neye evrimleşmesi gerektiğine ilişkin bir paradigması var,
00:32:41bir perspektifi var. O açıdan bütün bu yaklaşımlar şu an çatışıyor tabii ki.
00:32:46Ve bunun yanı sıra da tabii 93 yılından beri çeşitli aşamalarla gelişmiş,
00:32:54ardından büyük savaşların yaşandığı bir deneyim var.
00:33:00Kürtler, Kürdistan Özgürlük Hareketi ve Türk Devleti açısından.
00:33:05Şimdi o açıdan yani biz tabii bu noktada, bu süreçte nasıl bir değişiklik görüyoruz?
00:33:11Her iki tarafta masada kalmakta ısrar ediyor.
00:33:15Evet.
00:33:16Şimdi bu çok önemli bir nokta. Bu bize biraz neyi gösteriyor?
00:33:20Şimdi hiç kimse herhalde şuna inanacak düzeyde değil.
00:33:23Ha işte gelecekler silahlarını bırakacaklar, bu kadar bitti yani.
00:33:29Şimdi böyle bir durum mu düşünmek çok akliselim değil.
00:33:33Hani siyasetten anlayan, bu tür çatışma süreçlerinin gelişiminden anlayan hiç kimse bunun böyle olduğunu düşünemez.
00:33:42Fakat o kadar büyük saldırılar var ki, yani ben mesela bazen diyorum, ya o kadar çeşitli Kürt grupları var, partileri
00:33:54var, siyasal partileri var.
00:33:56Şimdi hiçbiri hakkında bir görüş yok.
00:33:58Ama büyük saldırı, en büyük saldırı Reberapo ve Kürdistan Özgürlük mücadelesine yönelik.
00:34:05Şimdi o zaman biz burada bu projelerin çatışma halini de gözlemlemek durumundayız.
00:34:11Biraz onu açmanı isteyeceğim çünkü yani o dikkat çektiğin boyut oldukça önemli çünkü hemen süreç başladığından beri.
00:34:20Aslında sanırım yine bir programda sizinle konuşmuştuk Rojova sürecinde de benzer bir şey yaşanmıştı.
00:34:28Evet, ilk tazeydi olaylar orada.
00:34:30Yani henüz süreç de bu noktaya gelmemişti ama aslında o zamandan başlayıp geçmişi de vardı fakat daha da böyle farklı
00:34:39bir hal aldı.
00:34:40Neden?
00:34:41Orada çatışan konu ne?
00:34:42Nereyle ilgili çatışıyor?
00:34:44Evet.
00:34:45Yani bu amacı, bu çatışmanın amacı ne kadar içeriden yani çünkü bu konuda bir şeyi ayrıştırmak gerekiyor diye düşünüyorum.
00:34:54Bir eleştirenler var gerçekten süreci ilişkin katkı sağlama adına eksik bulduğun eleştirenler var fakat bir de çok daha farklı bir
00:35:03yerde.
00:35:03Dolayısıyla hem iç hem dış diyebileceğimiz yani iç sadece Kürdistani anlamda içten bahsetmiyorum.
00:35:10Bu Kürdistani de Türkiye içerisinde de hem de dış boyutunda belki biraz sonra tekrar konuşalım.
00:35:16Evet, yani tabii medyanın, dijital medyanın ve genelde medyanın çok hızlı erişilebilir olması ve gene aslında onun üzerinden manipüle edici
00:35:31çok önemli bir karakter kazanması herkesi her şey hakkında kuşkuya ve endişeye düşürebiliyor.
00:35:38Hani şimdi biz bunu tabii ki görüyoruz.
00:35:41Bu yönlendirmeler, çeşitli merkezlerin bu yönlendirmeleri ciddi bir biçimde var olan kaygıları ya büyütebiliyor ya küçümsettirip gözden kaybettirebiliyor.
00:35:54Şimdi bu rolü oynaması o zaman ne halini alıyor?
00:35:58İşte ya bir güvensizliğe itmeye çalışıyor ya da gereğinden fazla bir güven oluşmasına neden oluyor.
00:36:05Örneğin mesela bunu çeşitli aşamalarda gördük.
00:36:09Zaman zaman kritik süreçlerde bir bakıyoruz ki ortalık kaynıyor.
00:36:14İşte aman aman ABD İsrail size verecek de siz niye almıyorsunuz?
00:36:20Hani ya da yani ondan sonra ama ses seda kesiliyor.
00:36:24Bir dönem gene ses seda yok.
00:36:26Hani şimdi o zaman biz anlıyoruz ki bunların hepsi aslında o kritik anda Kürtlerin örgütlü gücünü kendi lehlerine düküme ve
00:36:40yontuma çabasıdır.
00:36:41Ya da etkisizleştirme.
00:36:42Evet şimdi olay böyle olunca tabii ki yani ben hep şunu söylüyorum.
00:36:48Kürdistan özgürlük hareketi dışındaki tüm güçler bir yerlere bağlı.
00:36:54Yani işte herkesin Kürt'ü var.
00:36:57AKP'nin AKP içinde Kürt'ü var.
00:37:00Hizbullahçılar var.
00:37:02Korucular var örneğin.
00:37:04Bir de Kemalist cephede de Kürtler var.
00:37:08Hani işte Güney Kürdistan'a bakıyoruz.
00:37:12Hani daha çok gene ABD İsrail ilişkili yanda ya da işte İran ilişkili Kürtler var.
00:37:19Hani şimdi bütün bunlara baktığımızda görüyoruz ki farklı kendine özgü politika yürüten ve 53 yıldır bunun silahlı mücadelesini de veren
00:37:32ama her zamanda 93'den beri bunu çözme arayışına muhatap ülkelerle sömüren işte devletlerle giren de aynı zamanda bu Kürdistan özgürlük
00:37:47mücadelesi
00:37:47ve bunun öncüsü olan PKK'dir.
00:37:50Şimdi o açıdan biz mesela 2000'lerden beri de hani diyelim her parçaya özgü hem partileşmeler, kurumlaşmalar hem de aynı
00:38:04zamanda o parçalardaki devletlerle nasıl bir ilişki kurulacak çerçevesinde de görüş ortaya koyan,
00:38:14perspektif ortaya koyan da aynı zamanda hem Rebe Rapo'dur hem de bu harekettir.
00:38:19Şimdi oradan baktığımızda yani aniden sanki bütün bunların hepsi yokmuş gibi.
00:38:26Yani 27 yıldır aslında tartışılan birçok boyutu var tabii ki.
00:38:31Ve şimdi ilk defa konjöktürün, Orta Doğu'daki gelişmelerin ve hareketimizin geldiği aşamanın bütün kesiştiği nokta bunun artık buna artık mümkün
00:38:47kılabilecek bir aralığı sunuyor.
00:38:50Şimdi bir aralığı sunuyor diyorum çünkü tabii ki bunun sonu belli değil.
00:38:55Şimdi belli olsa zaten hani belki bugün durum biraz daha değişik olurdu.
00:39:01Fakat şunu bir açıdan devletin konumunu da daha iyi anlamak zorundayız.
00:39:09Hani anlıyoruz ki bir grup bunun bir biçimiyle çözülmesini istiyor.
00:39:14Bir biçimiyle diyorum.
00:39:16Çünkü onların anladığı biçimle bizim anladığımız biçim aynı olmayabilir.
00:39:21Yani bu devlet açısından belirtiyorsunuz.
00:39:23Tabii tabii.
00:39:24Devlet bir biçimiyle çözülsün istiyor.
00:39:26Tabii ki ama bu biçimle onların biçimiyle bizim biçimimiz aynı olmayabilir.
00:39:31Ama biz de çözülmesini istiyoruz.
00:39:33Hani sadece Türkiye'de de değil.
00:39:36Yani dikkat edersek çok uzun bir süreden beri Irak'ta da ister Şengal ile ilişkili durum olsun.
00:39:46Hatta Rojava'da da öyle.
00:39:48İran'da da böyle.
00:39:50Ve bunun çözümüne ilişkin biraz önce de belirttim yeterli perspektif ve hatta kurumlaşmalar da mevcuttu aynı zamanda.
00:39:59Şimdi o zaman başta da dedik ya iki tarafta masayı devirmemeye çalışıyor.
00:40:04O zaman ne aranıyor burada?
00:40:07Yani biz o zaman bu biçimleri nasıl yakınlaştıracağız birbirine?
00:40:14Şimdi benim gördüğüm Rebe Apo...
00:40:16Yani provokasyon ya da saldırılar tam da burada mı başlıyor?
00:40:19Yani bu yakınlaşmayı engellemeye mi çalışıyor?
00:40:22Ya şüphesiz öyle çünkü özellikle devletin bir bütünlüklü bir yapı olmadığını biliyoruz.
00:40:30Yani çok olaylarda korkunç bir çeteleşmenin olduğunu, yozlaşmanın olduğunu da görüyoruz.
00:40:38Hani her konuda bu.
00:40:40Maddi, manevi, işte uyuşturucudan tutalım fuhuşa, fuhuştan tutalım.
00:40:46Yani özel ekipleşme ve devletin bütün imkanlarını kendi yararına peşkeş çekme.
00:40:53Ve bunu hangi adı altında yapıyor?
00:40:55İşte PKK ile savaşma adı altında yapıyor.
00:40:58Milliyetçilik adı altında yapıyor.
00:41:01Bütün bu gerekçeleri kendine örtü olarak kullanıyor.
00:41:05Şimdi bunun, bu kesimlerin elinden alınması demek, onlar için büyük bir kayıp demek.
00:41:12Yani bu olayın bir boyutu.
00:41:13Ama diğer boyutu da dediğim gibi isteyenler bile nasıl istiyor?
00:41:18Hani bu da bir tabii ki tartışma, müzakere ve mücadele aslında durumu aynı zamanda.
00:41:29Şimdi diğer devletler açısından nedir?
00:41:31Gördük.
00:41:32Örneğin şimdi yani yıllardır Orta Doğu dizayn için birçok yol denendi.
00:41:39İşte yani tabii ki yürüttükleri savaşlardan sonuç da çıkardılar.
00:41:46Daha geleneği güçlü devletleri sona da bıraktılar.
00:41:49İşte görüyoruz İran'ı.
00:41:51Hani en az bir 10-15 yıldır İran çepeçevreleniyor.
00:41:57Yani hem onun Latin Amerika'daki bağlantıları, hem onun Kuzey Afrika'daki bağlantıları,
00:42:04aynı zamanda adım adım içe dönerek Orta Doğu'daki bağlantıları kolu kanadı kırıldı.
00:42:10Hani ve en son ne düşündüler?
00:42:15Şimdi Kürtler olarak biz o yüzden çok farkında olarak yaklaşacağız duruma.
00:42:22Hani şimdi eskiden kimse bizim savaşmamızı istemiyordu.
00:42:27Ne hayırsa şimdi herkesle niye savaşmıyorsunuz diyor.
00:42:31Yani buna bu güçler de dahil.
00:42:34Hani şimdi işte İran'la gelinen nokta aslında bir…
00:42:39Peki bunu nasıl yorumluyorsunuz?
00:42:40Eşkiden savaşmasını istemeyenler bugün işte neden savaşmıyorsunuz diye zaten tam da belirttiğimiz noktada daha çok.
00:42:47Yani dijital medyada yansıyan, bu süreci aslında hep Kürtler aleyhine gören ama silahı da çok fazla kutsayan.
00:42:56Yani bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
00:42:59Yani ne değişti bu aralıktan?
00:43:01Yani Kürtler için tabii ki silahlanma bir zorunluluk haline geldi.
00:43:09Çünkü artık özellikle de işte PKK'nin kuruluş yıllarına gidersek en fazla da 12 Eylül'le beraber artık nefes alınamaz
00:43:19bir duruma geldi.
00:43:20Yani yaşanılan vahşet, o işte devrimcilerin şahsında aslında bütün toplumun neler yaşayacağını haber verir gibiydi.
00:43:32Yani o açıdan biliyoruz ki silahlı mücadele başta işte o zindan direnişçilerine yönelik, o vahşeti durdurmaya yönelik bir yaklaşımdı da.
00:43:47Yani buradan çıktı aslında o silahlı direniş ve Kürtleri var etti.
00:43:53Bunda yani bununla hem de hani biz deriz ya Kürtçe emser bulundun.
00:43:59Yani bu tabii ki bizim onur payemizdir aynı zamanda.
00:44:03Fakat zaman gelir işte bugün gibi hani savaşın en yüksek mertebeye çıkarıldığı, hiçbir silahın etik olarak yasaklanmadığı ya da anormal
00:44:17görülmediği
00:44:18hani ve hiçbir gücün de aslında halkların katliamını önleyemediği bir süreçte Kürtlerin savaşmasını bu güçler neden istiyor?
00:44:29Çünkü Orta Doğu'yu değiştirebilmek için 60 milyon Kürt'ü en azından 100 küsur yıldır aç, susuz, özgürlüğe aç, susuz
00:44:42bıraktırıldılar.
00:44:44Şimdi ise bu güçler bunu kullanıp kendileri leyhine, kendileri leyhine, Kürtlerin leyhine ya da halkların, kadınların leyhine kesinlikle değil.
00:44:56Çünkü görüyoruz kendi ülkelerini nasıl yönetiyorlar hani.
00:45:00Bu gücü, Kürtlerin bu örgütlü gücünü kendileri leyhine kullanmak istiyorlar.
00:45:07Şimdi tabii ben de soruyorum.
00:45:09Tamam biz neyimize güveneceğiz Türk devletiyle masaya oturuyoruz diyelim hani.
00:45:14Fakat şunu da sorarız.
00:45:17Pekala ABD, İsrail'in, İngiltere'nin ipiyle bu kuyuya inerken neyimize güveneceğiz?
00:45:25Çünkü tarih bize göstermiş.
00:45:28Hani Lozan'ı göstermiş, Sevri göstermiş.
00:45:32Onu da bırakalım yakın zamanda Rojava'yı göstermiş.
00:45:36Rojava da ailen gündemde.
00:45:38Ve Güney'i göstermiş.
00:45:41Yani diyorum ya şimdi Güney'de kaç şehir kalmış KDP Yeneken'in elinde?
00:45:46Hani şimdi her şey bu süreçle hasır altına süpürülmeye çalışılıyor.
00:45:53Fakat Güney'deki askeri üsler, Türkiye'nin ve benzeri hani.
00:46:00Şimdi biz o zaman bütün bu portreyi komple görmez isek hani.
00:46:05Ve bu süreçte dedim ya konjektürel, hani Orta Doğu'nun durumu, Türkiye'nin durumu bir çakışma yaşanıyor.
00:46:17Ve bizim başta da Reberapo'nun aslında tarih, siyaset, sosyoloji, olaylara yorumu ve var olan mekanizmaların içini doldurma mahereti.
00:46:33Hani diyor ya ben özgürüm içeride olmama rağmen.
00:46:37Şimdi gözlemliyoruz mesela gazeteci arkadaşımız Diren'de bahsetti.
00:46:42İşte dedi muhalefet mesela hiç bu işin demokratikleştirilmesinde sadece şikayet ediyor.
00:46:49Hani doğru dürüst bir çaba sahibi değil.
00:46:52Şimdi kimden bekliyoruz hani?
00:46:55Yani mesela bu sürecin içini nasıl dolduracağız?
00:46:59Şimdi oraya geçmeden önce çünkü bir demokratikleşmesi konusunu konuşalım isterim.
00:47:04Fakat özellikle şimdi provokasyon boyutuna dikkat çektiniz.
00:47:10Geçtiğimiz gün işte İmrala Yiğit'in açıklamasında Kürtağ Günder abla hocaların Rojava'yı da,
00:47:17Rojava'daki saldırıyı da tanımlaması provokasyon üzerineydi.
00:47:22Bu hani biraz önce içeriden özellikle neler yaşanıyor, neden yaşanıyor ama siz aynı zamanda özellikle bölgesel olarak da bunun hangi
00:47:35kaynaklardan ya da hangi sebeplerden dolayı saldırıların olduğunu belirttiniz Kürt'ü kullanma adına.
00:47:41Tam da demokratikleşmeye belki buradan geçmek lazım.
00:47:44Şimdi bu konuda belki de en çok Rojava kadınlar arasında çok önemli bir merkezdi.
00:47:51Şimdi özellikle bu saldırılar dikkate alındığında tabii burada artık objektif bir durumdan çok subjektif şeyi konuşuyoruz.
00:48:00Yani objektif eleştirden çok subjektif şeyi konuşuyoruz.
00:48:03Mesela YPJ Halen sorunlu olarak Rojava'da duruyor.
00:48:08Zaten Rojava'da İran, İran'ın kadına yönelik yaklaşımı çok net yani.
00:48:15Hem Jimci Azadi'nin de daha yıl dönümünü yeni geçirdik.
00:48:21Bir de kadın boyutuyla baktığımızda bu nasıl değerlendirilmeli?
00:48:26Yani bu saldırılar, Tom Barak'ın tam da açıkladığı gibi Orta Doğu'da monarşileri geliştirmek üzerinden mi bakmak lazım?
00:48:33Bu saldırıların amacı aslında biraz da bunu mu geliştirmek?
00:48:37Evet, yani tabii ki kapitalizm çürüyor.
00:48:44Aslında gelişebilir alanları sınırlı.
00:48:48Dünyanın bir sınırı var.
00:48:49İşte şimdi uzaya gideceğim falan diyorlar, gidiyoruz diyorlar.
00:48:54Uzayı silahlandırıyorlar.
00:48:55Evet, yani bilemiyoruz.
00:48:57Bunları söylüyorlar.
00:48:58Ne kadar doğru, ne kadar ney bilemiyoruz.
00:49:00Hani belki insanlara şu umudu da vermek istiyorlar.
00:49:04Burayı bitirsek de sizi başka yerlere götürürüz.
00:49:07En azından bir kesimi.
00:49:08Hani hala yaşam devam eder yani.
00:49:11O yüzden bir çıkış imkanı gibi sunuyor da olabilirler.
00:49:17Şimdi tabii sistem komple çökertmekten ziyade zaman zaman idare edilebilir bir hükümet istiyor bu devletlerde.
00:49:30Çünkü görüyoruz, yoksa işte Libya'nın durumu ortada, çeşitli yerlerin durumu ortada.
00:49:36Mesela Venezuela'da ayrı bir model denediler.
00:49:39Hani Madura'yı aldılar ama hükümet hala iş başında.
00:49:44Hem de Madura'nın arkadaşları iş başında.
00:49:46Hani ama yola getirdiler.
00:49:49İstedikleri anlaşmaları imzalattırdılar.
00:49:52Onlar memnun, bunlar memnun.
00:49:54Ama var olan hükümet ya da devlet güdümüne girdi.
00:49:59Öyle diyebiliriz.
00:50:00Şimdi Colani ile beraber de böyle bir şey açığa çıkarmaya çalışıyorlar.
00:50:06Fakat tabii Orta Doğu daha kompleks bir durum ve bir yerde.
00:50:10Çünkü daha köklü gelenekler var aynı zamanda Orta Doğu'da.
00:50:15Tabii Kürtler açısından aslında bir moral bozukluğu yaratılmaya çalışılıyor.
00:50:22Yani bu geleneksel solcusundan tutalım.
00:50:26Ortodoks solcu diyelim, Real Sosyalist solcu diyelim.
00:50:30Real Sosyalist solcusundan tutalım.
00:50:33Hani Kürt milliyetçisine kadar aynı noktada duruyor.
00:50:37Bu noktada.
00:50:39Yani zaten Kürt milliyetçisi çok kadın özgürlüğünü falan da benimsemedi de.
00:50:44Ya da Ortodoks solcular da ya da Real Sosyalist solcular da aslında çok görmedi Rojava'da açığa çıkan şeyi başından beri.
00:50:54Şimdi ise işte aman zaten yani bitti.
00:50:58Havası yaymaya çalışıyorlar.
00:51:00Fakat şunu görmemiz lazım.
00:51:01Yani çok önemli hatta Riberapo'nun uluslararası komplonun devamı diye nitelendirdiği bir durum açığa çıktı.
00:51:11Şimdi dünyanın ve Avrupa'nın süper güçlerinin hepsinin onayıyla ortaya çıkarılmış bir plan berheva edildi.
00:51:21Şimdi bunun önemini ve güç yani tabii ki şehitler olmadı mı, tabii ki istediğimiz konumda mı, tabii ki böyle değil.
00:51:34Ama bütün bunlara rağmen güç korundu.
00:51:38Güç korundu ve ezdirtilmedi.
00:51:41Şimdi bütün bunlar önemli.
00:51:42Daha da önemlisi bu güçler hani İran noktasında Kürtler harekete geçirilemedi.
00:51:52Çünkü bu onların Kürtlerin lehine olan bir durum değil.
00:51:57Biraz önce de dedim ya yani bu güçlerin Kürtlere ne vadetleri bile belli değil.
00:52:03Ne vadettikleri bile belli değil.
00:52:05Hani nasıl bir yaşam, nasıl bir haklar, ne vadettikleri bile belli değil.
00:52:12O açıdan hani Kürtlerin aslında uzun yıllardan beri söylediği bir üçüncü yol durumu var.
00:52:20Şimdi tabii ki İngiliz politikası hala çok güçlü devam ettirilmek istenmekte Orta Doğu'da.
00:52:29O da nedir?
00:52:29Böl yönet politikaları.
00:52:31Yani bu gerek Kürt güçleri içerisinde, bu aynı zamanda uluslararası güçler içerisinde ve aynı zamanda Türkiye'nin içerisinde ve bütün
00:52:43o diğer devletlerin içerisinde de bu geçerli aynı zamanda.
00:52:48Şimdi ben şöyle görüyorum.
00:52:52Rebbe Rappo yani bir yandan Kürtlerin demokratik birliğini açığa çıkarmak istiyor.
00:52:58Çünkü aynı zamanda dıştalamayarak, iç içe tutarak farklı güçlerin, Kürtlerin bu örgütlü gücünü kendi menfaatleri için kullanmasını engellemek istiyor.
00:53:17Ve gücünün ezilmesinin önüne geçmek istiyor.
00:53:22Bu bir boyutu.
00:53:23Şimdi ikinci boyutu, Orta Doğu'da ittifakların da geliştirilmesi gerekir.
00:53:31Biz uzayda yaşamayacağız.
00:53:33Orta Doğu'nun hem de en ortasındayız.
00:53:35Hani en ortasında.
00:53:37İşte o yüzden zaten dört devletin bölünmüşlüğüne, dört devlete bölünmüş bir haldeyiz.
00:53:44Hani hatta yani şunu da ekleyelim.
00:53:47Bizi bölen de bu devletlerle yürüttüğümüz savaşlar değil ki.
00:53:52Hani yani bunu da sorgulamak lazım.
00:53:55Sonuçta o dönemki güçlerin yaptığı paylaşım üzerinden dörde bölünmüştür.
00:54:01Şimdi o zaman yani burada yapılmaya çalışılan kimlerle ittifak gerçekleştirilecek?
00:54:09Aslında bilmiyorum yani gidip bakılırsa ta bir halkı savunmak hangi yıldı?
00:54:152004 müydü, 5 miydi?
00:54:17Tam hatırlayamıyorum yılını.
00:54:20O dönem çıkmıştı.
00:54:21Mesela orada bakılırsa aslında böyle tek tek reberapo diyor.
00:54:27Yani İran'la mı ittifak?
00:54:30ABD'yle mi ittifak?
00:54:32Türkiye'yle mi ittifak?
00:54:33Ve bunların hepsinin sonucu ne olur?
00:54:35Hani şimdi tabii ki burada öne çıkan bölgenin kendi içinde bir ittifak oluşturması.
00:54:45Çünkü böyle bir ittifak açığa çıkmazsa bu savaş daha yüzyıllar sürer.
00:54:51Şimdi reberoponun yapmaya çalıştığı da bozulan bu ilişki sistematiğini başta Osmanlı İmparatorluğu'nun küçülmüş hali olan Türkiye'yle bu ilişkiyi
00:55:05düzenlemek yeniden.
00:55:07Bu ilişkiyi düzenlemek.
00:55:09Şimdi yani bundan niye bu kadar hırgür çıkıyor diye ben de böyle bir tabir kullanayım.
00:55:19Dediğiniz gibi olumlu eleştiriler bir yana.
00:55:22Tabii ki hepimizin kaygıları var.
00:55:24Ama bu kaygı nasıl aşılır?
00:55:27Tam oradan sorayım.
00:55:29Şimdi bu konuda özellikle 13 Eylül'de Önder Abdullah Öcalan'la yapılan görüşmede barış iradesinin hukuki ve siyasi düzenlemelerle güvence altına
00:55:44alınması gerekiyor diye bir tespiti.
00:55:47Ve bu da ertelenemez bir şey olarak.
00:55:49Şimdi bu provokasyonları önlemek için ya da bu böyle bir güvence provokasyonlar önünde de önemli bir engel yaratır mı?
00:55:59Bir buradan başlayalım.
00:56:00Zamanı da iyi değerlendirerek çünkü birkaç konu daha konuşmak istiyorum.
00:56:05Evet, evet.
00:56:06Yani tabii ki yani mesela biz görüyoruz ki özellikle 2013-15 sürecinden sonra çok önemli bir tıkanma yaşandı.
00:56:17Bu tıkanma hem Türkiye açısından geçerli hem bizim açımızdan geçerli.
00:56:22Hani Kürdistan özgürlük mücadelesi açısından geçerli.
00:56:26Çünkü sonuçta karşılıklı bir açıklık olması gerekiyor ki yola devam edilebilsin.
00:56:33Şimdi bu açıklık nedir?
00:56:35Hani siz de bahsettiniz.
00:56:37İşte görüyoruz kurulun tabirinde bile farklı bir tabir etme var.
00:56:43İşte Kürdistan Özgürlük Hareketi bunu şey olarak Barış ve Siyasallaştırma Kurulu olarak tarif ediyor.
00:56:53Ve Türkiye Devleti de işte Mehmet Uçum'un açıklamalarından bahsettiniz.
00:56:58Yani gerçekten böyle güvenlik yanı ağır basan aslında böyle biraz da provokatif.
00:57:07Çünkü yani tamam olabilir işte Türkiye'de norm ve norm dışı devlet var evet homojen bir yapı değil evet.
00:57:18Hani çeteleşme var işte böyle çeşitli gruplaşmalar var evet ya da diyelim farklı devletlerin uzantıları var.
00:57:27Tüm bunlara tamam.
00:57:29Fakat geldiğimiz aşamada bu dilin böyle devam etmesi anlıyoruz ki süreci tıkatan yönlerden bir tanesi.
00:57:39Hani çünkü ısrarla ısrarla sanki ortada Kürt sorununa bir çözüm aranmıyormuş gibi,
00:57:49sanki ortada silahları bırakacaklar, olay bitecek gibi bir anlayışı havayı hakim kılmaya çabası var.
00:57:58Şimdi bunun yerine tabii ki Türkiye'deki altyapıyı daha iyi hazırlayıcı yaklaşımlar aslında süreci hızlandırır.
00:58:10Çünkü bakıyoruz sonuçta yasanın çıktığı günden bugüne önemli bir zaman dilimi geçti.
00:58:19Ve anlıyoruz ki bu önemli zaman diliminde bilemiyoruz tabii tıkanıklık nereden nasıl kaynaklanıyor ama adımlar yok ortada henüz.
00:58:29Görüşme de yoktu yani resmi olarak İmralı'ya da gitmedi yani bir de böyle bir durum söz konusu.
00:58:37Evet doğru şimdi yani neye tekabül ediyor bu şimdi hepsini belki bizler de bilmiyoruz.
00:58:43Fakat anlıyoruz ki adım yoksa bir sıkışma var.
00:58:48Şimdi bu sıkışma nereden kaynaklanıyor?
00:58:51Ve görüyoruz ki mesela bu konuda en yapıcı dili kullanan Reberapo.
00:58:56Hani ve kendisi de sık sık diyor ki ben diyor örgütlülüğümüze güveniyorum.
00:59:02Şimdi tekrar diren arkadaşın söylediği şeye geleceğim.
00:59:08Bu kurulların da, bu tartışmaların da, bu çerçeve yasanın da daha geniş bir kapsama kavuşabilmesi için,
00:59:23karşılıklı güvenin tesisi için yine işte ne diyebiliriz yani bu kuşku ve endişelerin, kaygıların giderilebilmesi için belki onların da kaygıları
00:59:37var.
00:59:37Hani bu da olabilir tabii ki.
00:59:40Yani bunlar da bize…
00:59:41Yani karşılıklı bir güvensizliği var aslında.
00:59:43Evet bu da olabilir.
00:59:44Fakat yani sanırım ama Kürdistan Özgürlük Hareketi'nin 93 yılından beri ortaya koyduğu çabalar, tek yönlü çabalar.
00:59:54İyi ki barış grubu gitti.
00:59:56Yani ve yıllarca cezaevinde kaldılar.
01:00:00Hani buna rağmen hani sorumluluğu alıp, çünkü neden sorumluluğu alıyoruz?
01:00:08Sanırım Reberapo yani sürecin karakterini çok iyi görüyor ve okuyor.
01:00:14Bunu da ikide bir dile getiriyor.
01:00:16Kürtler güçsüz olduğu için değil.
01:00:19Yani hatta Kürtler işte yani çok uzun bir süredir mücadele içinde ve çok büyük kayıplar yaşandı Kürtler açısından.
01:00:30Ama buna rağmen bile işte görüyoruz ki Kürt toplumu hala Kürtlerin mücadelesinin, silahlı mücadelesinin de arkasında.
01:00:41Fakat bu durumun da çözümünün açığa çıkması gerekiyor.
01:00:46Ve Reberapo tabii ki Orta Doğu'daki gidişatı görüyor.
01:00:51Hani Kürtleri hep böyle savaşır halde tutmanın hangi güçler için ne anlama geldiğini görüyor.
01:00:58O açıdan da bu kuşku ve endişelerin giderilmesinin en temel yönlerinden bir tanesi Reberapo'nun direk hitap etmesidir.
01:01:12Evet.
01:01:12Çünkü Reberapo içerideyken hani hala İmralı'da tamam mekan olarak belki orada bir dönem kalınabilir.
01:01:20Ama artık bu bir tutuklu olarak olamaz.
01:01:23Hani çünkü tutuklu olarak olduğu sürece kim gelebilir?
01:01:30Kim niye gelsin?
01:01:32Evet bu konuda sizin de araştırmalarınız da vardı.
01:01:37Özellikle yani belki benzerlik aslında Nesor Mandela'nın tutukluğu süreci arkasından bir ev süreci.
01:01:46Ve bu ev sürecinde gazetecilerle hatta kendi örgütüyle görüşme süreci.
01:01:51Şimdi bu süreçler de böyle yaşanmıştı.
01:01:56Fakat henüz Türkiye'de bunlar konuşulmuyor.
01:01:58İşte mesela tam da burada konuşulmuyor.
01:02:00Şimdi bunun özellikle hem hukuki ve siyasi güvence altına alınmasında.
01:02:05Hani özellikle siz sürecin de garantisi olması açısından belirtiniz.
01:02:12Bu müzakere ve mücadele boyutunun mücadele boyutu nasıl gelişecek?
01:02:18Yani bu konuda açıklamanın bir diğer kısmında da yani barışın karşılığı silah bırakma,
01:02:25siyasallaşmanın karşılığı demokratik siyaset ve demokratik toplum.
01:02:30Bu mücadele kısmına mı giriyor?
01:02:33Bu mücadele kısmıyla hem hukuki güvence hem siyasi güvence geliştirilebilir mi?
01:02:39Bu konuda neler söyleyebilirsiniz ya da bu söylenen demokratikleşme nasıl gelişebilir?
01:02:45Evet yani işte Güney Afrika'dan bahsettik.
01:02:48Yani Güney Afrika'da da öyle her şey, her şey işte siyasallaştı.
01:02:54Böyle gelişmedi yani.
01:02:56Hatta işte Nelson Mandela anılarında anlatır.
01:02:59Der ki işte bir gece geldiler.
01:03:01Dediler ki yarın seni serbest bırakacağız.
01:03:04Demiş ki yani ben hazır değilim, örgütüm hazır değil böyle bir şeye.
01:03:08Şimdi tabii ki yani konjektürel durumda böyle bir şey de var.
01:03:14Hani sürecin nelere gebe olduğu, ne zaman kimin kontrolünden çıkacağı da çok net değil.
01:03:21Hani yani o açıdan tabii ki bazen çok hızlı da gelişebilir bazı şeyler.
01:03:29Çünkü belli bir eşik de atıldıktan ve aşıldıktan sonra görüyoruz ki gelişmeler biraz daha hızlanabilir.
01:03:36Hani şimdi tabii bunun için bahsettiğimiz şey gereklidir.
01:03:41Hani şimdi herhangi bir hukuksal değişim olmadan gelecek gerillaları da kimse kaldıramaz.
01:03:52Bu devlet nasıl kaldıracak?
01:03:54Ya da Türkiye nasıl bunu kaldıracak?
01:03:56Hani şimdi o açıdan önemli olan tabii ki bu yasa çerçeveninde gittikçe içi dolan ve adımlara denk adımlar atılarak yeni
01:04:07adımların konuşulabilmesidir.
01:04:10Bu da kontrolü gelişmelidir.
01:04:11Yani demokratikleşme açısından adımlanması.
01:04:13Tabii ki, tabii ki.
01:04:14Ve ben tekrar bütün izleyicilere de öneriyorum aslında yol haritasının tekrar okunması gerekir.
01:04:20Yani kullanılan terminoloji biraz farklı olabilir ama pratikte açığa çıkan şeyler çok benzerdir.
01:04:29Hani çok benzerdir.
01:04:31Yani o açıdan işte kadının özgün olarak katılımından tutalım, süreç içerisinde söz hakkının olmasından tutalım.
01:04:40Yani birçok şey aslında yol haritası ve sonrası yapılan tartışmalarda vardır.
01:04:46Hani şimdi o açıdan bizim yani başta demokratik siyasetten kastımız hem ve özgür yurttaşlıktan kastımız budur.
01:04:57Kimliklerin özgür olması.
01:04:59Hem Kürt kimliği ama birçok kimliğin özgür olması.
01:05:03İnançların özgür olması.
01:05:05Hani aynı zamanda yani bununla beraber gene toplumun sosyal açıdan, ekonomik açıdan özgürlüklerinin olması, kurumlaşmaları açısından bunun olması.
01:05:19Belki de Kürt Özgürlük Hareketi'nin, Kürdistan Özgürlük Hareketi'nin en önemli noktalarından birisi budur.
01:05:27Sosyoekonomik açıdan da kurumlaşmaları çok fazladır.
01:05:31Hani işte yani Kürt halkının kendi özgür kimliğini esas alan, özgürlük kimliğini Kürt olarak esas alan işte medyalarından tutalım.
01:05:47Hani çeşitli.
01:05:49Bununla beraber işte sosyolojik kurumlaşmalarından tutalım.
01:05:54İşte ne bileyim Kürdistan Özgürlük Hareketi'ni genel olarak ele alırsak.
01:06:00Yani birçok cephede aslında önemli bir örgütlülük durumu mevcuttur.
01:06:06Fakat işte biz bütün bu sürecin nasıl fonksiyonel kılacağız?
01:06:15Hani işte dil diyoruz ya beklentili değil de önemli tecrübeler de var.
01:06:22Mesela Rojava'nın 14 yıllık bir tecrübesi var.
01:06:26Dil eğitimi ve genel eğitim açısından, Kürtçe dilinde yapılan eğitim açısından Mahmur'un böyle önemli bir tecrübesi var.
01:06:36Yurt dışında özellikle Almanya'da diyelim, kreşler nezdinde birkaç önemli deneyimler var.
01:06:45Hani şimdi yani bunları daha da yaygınlaştırarak, çünkü sabahtan akşama kadar biz sadece K dilimiz dilimiz diye oturamayız.
01:06:55Bunun hani altyapısını geliştirmek, bunun işte materyallerini daha da geliştirmek değil mi?
01:07:02Bunun hocalığını yapacakları daha da geliştirmek.
01:07:06Yani bunun için bir kararı beklemek de çok gerekmiyor aynı zamanda.
01:07:10Yani şey de önemli değil mi size özellikle tamam kurumsallaşmalar belki devlet güvencesi de isteyebilir hani yasal olarak.
01:07:18Çünkü özellikle Bakur'da bunlar denendi ve devlet birçoğunu kaldırdı.
01:07:22Fakat belki de bunlarla beraber bahsettiğiniz konularla beraber günlük yaşama, günlük yaşam içerisinde bazı şeyleri yürütmek, güncellemek yani onun bir
01:07:34parçası haline getirmek de önemli bir katkı olmaz mı süreç aslında?
01:07:39Özellikle dil konusunda.
01:07:40Ya olur şüphesiz ama biz şimdi hani düne bakarak o zaman engellediler, şimdi de engellerler üzerinden gidemeyiz.
01:07:47Yani sonuçta böyle bir hazırlığın, böyle bir çalışmanın hep olması gerekiyor bir biçimiyle.
01:07:54Yani o açıdan tabii ki yasalar buna uygun hale gelmeli.
01:08:00Yani en azından diyelim, en alttan ele alırsak en azından bunu engelleyen konumda olmamalı.
01:08:08En azından bunu engelleyen konumda olmamalı ki hani Kürtler kendileri bile yapsa bunu yapabilecek pozisyonda olmalıdır.
01:08:17Ama tabii ki süreç sadece bununla ilerlemez tabii ki.
01:08:22Yani şeyi demek istiyorum, şimdi yasalar çıktı veya çıkmadı.
01:08:27Hani sürecin doğası gereği çıkması lazım.
01:08:29Peki bu yasalar çıkmazsa ebelev ki çıkmadı.
01:08:34Yani bunlar yani bu halk kendi dilini konuşmayacak mı?
01:08:37Evet.
01:08:37Yani çünkü asimilasyonun günlük yaşama yansıması, şehire, köye, çocuğa yansıması konusunda daha önce araştırmalar yapılmıştı.
01:08:47Evet.
01:08:48Özellikle günlük yaşama indirgeme konusunda yani bunun da yasayı mı beklemesi gerekiyor?
01:08:53Evet, aynı şeyi aslında söylüyoruz o zaman.
01:08:57Tabii ki beklememeli ama tabii bu şu anlama gelmiyor.
01:09:00O yasalar da değişmemeli anlamına gelmiyor.
01:09:02Tabii ki.
01:09:03Ama şu anki yürütülen görüşmeler, yürütülen diyalog nezdinde herhalde bu en minimum şeylerden birisi.
01:09:13Şimdi Kürt halkı kendi dilini konuşmayacaksa değil mi?
01:09:17Kendi dilinde eğitim görmeyecekse biz ne anladık böyle bir anlaşmadan?
01:09:22Neyin anlaşması olacak o zaman değil mi?
01:09:25Şimdi o zaman yani bunun için bir onay beklemek yerine ya da aa evet yapabilirsiniz beklemek yerine bu işin doğası
01:09:35gereği olmalı.
01:09:37Yani çünkü böyle olmayan bir durumda Kürtler yeniden mücadele edecektir tabii ki.
01:09:45Hani buna belki çeşitli mücadele biçimleri de dahil olacaktır.
01:09:49Çünkü yani silahlı mücadeleyi kastediyorum.
01:09:52Çünkü o zaman biz neyi çözmüş olacağız burada?
01:09:55Yani Kürtler neden silah kuşandı?
01:09:58Yok sayıldıkları için kuşandı.
01:10:00Yani o zaman silahsızlanmak şu anlama gelir.
01:10:06Onun silahlanmasını gerektiren temel koşullar ortadan kalkmıştır demektir.
01:10:14Ben böyle anlıyorum.
01:10:16Şimdi büyük ihtimal Kürdistan Özgürlük Hareketi de böyle anlıyor, böyle tartışıyor ki hani bu devletle de demek ki bu aşamaya
01:10:28gelebiliyoruz.
01:10:29Ama bunun içini dolduracak olan bizleriz.
01:10:32Yani oturup beklenirse olabilir ki bu devlette şunu diye.
01:10:36Ya bunlar zaten hareket etmiyor.
01:10:39Bir talepleri yok.
01:10:41Anlatabiliyor muyum?
01:10:42O yüzden örgütlü mücadelemizi bu alanları hem doldurmaya hem bunun mücadelesini yürütmeye de teşvik etmek durumundayız.
01:10:52Bunun için yani süremiz az kaldı ama iki sorun var.
01:10:57Bir sorun daha sorayım.
01:10:59Şimdi kollektif bilinç ve siyasi irade geliştirme konusunda yeterli mi?
01:11:07Yani özellikle başta kadınlar ve Kürt halkı olmak üzere Türkiye'deki mevcut realteye dikkate aldığınızda neler söyleyebilirsiniz?
01:11:16Ya tabii önemli bir birikim var aslında.
01:11:18Ama dediğim gibi yani bu son süreçler böyle medyanın çok manipülatif kullanımı, milliyetçi Kürtlerin milliyetçiliğinin kaşındırılması.
01:11:29Yani büyük bir empoze ediliş var.
01:11:31Hani kendini büyük bir empoze ediş var.
01:11:35Öyle ki aslında Kürtlerin de böyle erkek egemenliği güçlendirilmeye çalışılıyor.
01:11:42Ataerkillik güçlendirilmeye çalışılıyor.
01:11:45İşte kadın cinayetleri artıyor.
01:11:49Bu kadın özgürlüğü de neymiş?
01:11:51Mesela bunu tartıştıran hani aman bu da neymiş?
01:11:55Bunu işte kimler getiriyor ortaya?
01:11:59Hani bu Kürtlerin bilmem geleneğine ters bilmem neyine ney?
01:12:02Diye tartışmalar empoze edilmeye çalışılıyor.
01:12:06Ve bu temelde de aslında kadın özgürlük hareketinin sesi kıstırılmaya, özgürlük isteyen kadınların ve demokratik güçlerin sesi kıstırılarak hani bu
01:12:19diğer çevrelerin sesi gürleştirilmeye çalışılıyor.
01:12:24Çünkü ancak bunlarla bu savaşları verebilirler.
01:12:28Bunlar hakim gelirse verebilirler.
01:12:30Bunu çok iyi anlıyorlar aslında.
01:12:33Şimdi tabii ki ama biz görüyoruz ki çözümün en önemli üç ayağı var.
01:12:40Hani bu çözümün.
01:12:41Birincisi demokratik siyaset.
01:12:43Yani bu olmadan kimliksel, inançsal, haksal, hani kollektif ve bireysel.
01:12:50Bu açığa çıkarılamaz.
01:12:52Yani mümkün değil ve bu süreçte ilerleyemez.
01:12:55Hani bu haliyle.
01:12:56Demokratik siyaset bu sadece legal partiler açısından mı geçer?
01:13:00Hayır, hayır, hayır.
01:13:00Toplum nasıl?
01:13:01Evet, sadece yani demeyi anlamamamız lazım ya da oluşacak yeni partiyi.
01:13:06Sadece belediyeleri de anlamamamız gerekir.
01:13:10Hani aynı zamanda işte yani çeşitli alanlarda bu sosyal, ekonomik, sosyoloji, bilimler değil mi?
01:13:21Yani işte biz sosyal bilim akademisiyiz.
01:13:24Neden böyle bir şeye ihtiyaç var?
01:13:26Çünkü olay ve olguları bu paradigmanın, bu hareketin, reberaponun ortaya koyuşunda farklı bir algılama ve felsefesi var, algısı var.
01:13:43Olayları tahlilinde bir farklılık var, ortaya koyduğu çözümlerde bir farklılık var, insanı aktive eden bir farklılık var.
01:13:54O yüzden yani sosyal bilimler demiyoruz.
01:13:56Çünkü neden?
01:13:58İşte reberaponun en temel eleştirisi nedir?
01:14:02Bilim o kadar parçalanmıştır ki, yani artık herkes o kompartmanlar içinden baktığından hakikat ortaya konulamamaktadır.
01:14:13Yani şu an bile Orta Doğu'nun hakikati nedir?
01:14:18Her güç kendi açısından bir şeyi zorluyor halkın içine ve halkın üstüne.
01:14:26Ve bu temelde halkın harekete geçmesini sağlamaya çalışıyor.
01:14:31Onun çıkarı nedir?
01:14:32Kadının çıkarı nedir?
01:14:34Kürdün, halkların çıkarı nedir?
01:14:36Kimsenin buna baktığı yok.
01:14:38Şimdi o açıdan yani biz sosyal bilim derken bilimi de bütünleştirip ve sorunların ne olduğunu daha iyi ortaya koyan ve
01:14:52bu temelde de çözüm önerilerini geliştiren bir pozisyonda olmaya çalışıyoruz.
01:14:57O yüzden reberapoya bu kadar saldırı var.
01:15:01Çünkü olaylar, sorunlara da farklı bakıyor, gerçeklerini ortaya koyuyor.
01:15:06Bu güçlerin ama aynı zamanda çözümünü de yerelden, yereli dönüştürerek sadece Kürt'ü değil, Türk'ü de dönüştürerek yapmaya çalışıyor.
01:15:19Bunun dışında farklı bir çözüm zor olur.
01:15:23Şimdi tabii ki toplumcu ekonomi de çok önemli.
01:15:27Yani şimdi bunlar belki az tartışılıyor ama şu unutulmamalıdır.
01:15:32Reberapo'nun demokratik uygarlık ve demokratik modernite paradigması var.
01:15:38Yani ekonomiye, topluma, komünaliteye bir bakış açısı var.
01:15:44Ve görüyoruz ki bunların hiçbiri yitirilmiş değil.
01:15:47Toplumcu ekonomiden bahsediyor.
01:15:49Şu an Kürtler için, diğerleri için de tabii eğer isterlerse, yaparlarsa.
01:15:56Kadın özgürlüğü, yani bunlar sürecinde Kürt halkının varlığının da olmazsa olmazları.
01:16:05Yani üç ayak dediğiniz diğer ikisi de bunlar demokratik siyaset, kadın özgürlüğü ve toplumcu ekonomik.
01:16:11Evet, yani bunlar olmadan bu süreç nasıl ilerleyecek?
01:16:14Şimdi Kürtler işte öz savunmaları olmadan, hala bu korucular varken süreç nasıl ilerleyecek yani?
01:16:23Şimdi ama yani görüyoruz ki süreci adım adım götürmek isteyen bir yaklaşım var.
01:16:30Bu da doğrudur ama işte Kürtler biraz önce dedik ya, politiktir, örgütlüdür.
01:16:37Bu bütün yaygaralara kapılmadan.
01:16:39Çünkü her güç bu örgütlü gücü istiyor.
01:16:42Hani Reberapo diyordu ya, benim tasfiyem 99'daki kaçırılma olayı, aslında Orta Doğu'da var olan tek örgütlü gücü tasfiye ederek bu
01:16:54süreci kolaylaştırmaktır.
01:16:58E şimdi bu kadar Kürtlerden koparıldı, Korucu koparıldı, Hizbullah koparıldı, AKP'li Kürt koparıldı değil mi?
01:17:06Yani buna rağmen, buna rağmen Kürt'ü kendi kontrolü altına alıp istediğini yaptırılamıyor.
01:17:17Şimdi bunun önünde de tek engel Kürdistan Özgürlük Hareketi ve Reberapo'dur.
01:17:22Ve şimdi tabii ki görüyoruz ki çeşitli güçlerin aslında çıkarları bir araya geliyor.
01:17:32Ha, şimdiki mücadele nedir?
01:17:34Biz bunu ne kadar demokratikleştirebileceğiz?
01:17:38Hani, yani Türk ilişkileri, Arap-Kürt ilişkileri, işte Fars-Kürt ilişkilerini ne kadar yeniden düzenleyebileceğiz?
01:17:50Bu araya gidelim, son sorumu sorayım.
01:17:52Yaklaşık bir beş dakikamız var.
01:17:54Şimdi, özellikle bu sürecin Bakır-ı Kürtistan ve Türkiye'de gelişmesi,
01:17:59nitekim Kürtistan dört parça ve dört ülkeyi ilgilendiriyor.
01:18:02Dolayısıyla aslında Orta Doğu ilgilendiriyor.
01:18:04Nasıl bir etki yaratabilir?
01:18:05Bu süreç gelişirse, gelişmese ne tür etkisi olur?
01:18:09Böyle kısa bir zaman dilimi var ama görüşlerinizi burada almak istiyorum.
01:18:12Evet, yani tabii ki düşünün, yani örneğin bir İran, Kürtlerle böyle bir anlaşmaya gelse,
01:18:20hani ne dış dünyanın böyle bir tehdidi her zaman olabilir,
01:18:26ne de İran bu kadar faşizan, vahşetvari, diktatoryal ve Şii milliyetçisi,
01:18:36Fars milliyetçisi bir konumda olur.
01:18:39Ve oranın bütün yeraltı ve yerüstü kaynakları halkların kendisine gider.
01:18:47Ve bütün bu halklar sonuçta bu devletlere kulağını tıkadığı oranda, değil mi?
01:18:53Gelişir, hani birbirleriyle ilişkileri gelişir, işte şiddete ihtiyaç duymaz,
01:19:02askeriye ya da işte ne bileyim silahlanmaya bu düzeyde ihtiyaç duymaz.
01:19:09Ve böylece aslında Orta Doğu'yu da dış güçlerin denetimine kapalı hale getirir, hani aynı zamanda.
01:19:18Ama bu nasıl olur, ne zaman olur?
01:19:20Bu devletler Kürtlerle yeniden bunu düzenlediği oranda olur ilişkilerine.
01:19:26Öbürü Kürtleri de tabii ki farklı alternatiflere açık tutar.
01:19:32Hani o açıdan yani hem Orta Doğu böyle hem devletin aslında kökünün ortaya çıktığı ilk yerdir.
01:19:44Ama aynı zamanda tanrıçaların, işte çeşitli aslında özgürlük akımlarının hani ortaya çıktığı da bir mekandır aynı zamanda.
01:19:56Yani o açıdan bu tarihine, sosyolojik yapısına dönebilecek bir zemini de yakalamış olacaktır.
01:20:06Ve bunu Orta Doğu yakaladıktan sonra bunun mutlaka işte mezolitik ya da neolitik gibi tüm dünyaya da etkisi mutlaka olacaktır.
01:20:17Görüyoruz ki kısmi bir Rojava'daki uygulama bile değil mi?
01:20:21Kısmi bir uygulamaydı ama bütün dünyayı nasıl etkisi altına aldı?
01:20:26Çünkü halklar ve kadınlar yeni bakış açılarına susamış durumda.
01:20:33Çünkü bir sürü hakikat ortaya çıkarılsa da aslında bir tıkanma var.
01:20:41Tüm taraflar açısından yani kendini devrimci olarak tanımlayanlar açısından da işte devlet, ulus devlet olarak tanımlayanlar sistem açısından da bu
01:20:52böyle.
01:20:53Yani o açıdan böyle bir sürecin başarıya ulaşması, gelişmesi sadece Kürtleri ve Türkiye'yi rahatlatmayacaktır.
01:21:02Hani aynı zamanda şu an çok gergin, çatışmalı şeylere yönelik de bir çözüm perspektifi sunacaktır.
01:21:11Ve ben yani tahmin ediyorum gerçekten bu çok farklı bir barış inşası.
01:21:18Hani çok fazla araştırılacağını, tartışılacağını şimdiden biliyoruz.
01:21:24Çünkü Sosyal Bilim Akademisi'nin bir barış araştırma komünü de var.
01:21:32İşte aslında anlaşılmayan noktalardan biri de yani barış derken ne kastediliyor gerçekten?
01:21:38Evet.
01:21:39Çünkü işte genelde bildiğimiz ve gördüğümüz kadarıyla devletler işte mücadele eden hareketlerin biat etmesini anlıyor.
01:21:49Hani ama tabii biz başka bir şey anlıyoruz ve tartışmalar da gösteriyor ki başka şeyler anlaşılıyor şu anki tartışmalarda da.
01:21:59O yüzden bunu biraz daha ortaya çıkarmak, bu deneyimi günbegün anlamaya çalışmak için böyle bir araştırma inceleme komünümüz de var.
01:22:12O da yoluna başlamak üzere yani o açıdan tabii bunu daha iyi anlamak ve anlatmak durumundayız ki pasif bir konumdan
01:22:22çıkılsın.
01:22:23Hani ve aktif bir konuma gelinerek her şeyin içi doldurulsun.
01:22:29Hani ve gösterilsin ki yani amaç hayatın özgürleştirilmesi, tabii düzeltilmesi her insanın kimliği, onuru ve özgür yaşamı ile.
01:22:43Kadınlar için de birkaç cümleni sağlarım özellikle bu süreçte çünkü altını da çizdiniz.
01:22:49Bölge Aslanem Rojava denemi üzerinden de söylediniz.
01:22:52Birkaç cümleyle kadınlar bir süreçte öncülüğü üstlendi.
01:22:56Kurullarda yer alıyor.
01:22:57Aslında sonra iki yılda belki en çok çaba sarf eden kadınlardı.
01:23:02Bu başçı ihtiyacım var kadının inisiyatifi de kuruldu.
01:23:06Bir de yerelden de önümüzdeki döneme tam bu bahsettiğiniz çerçeveden nasıl daha aktif kurucu özne olarak sürdürebilirler?
01:23:15Evet yani görüyoruz ki aslında kadınların daha üst düzeyde bir katılımı ve sahiplenmesi var aslında.
01:23:22Çünkü öbür alternatifler biz sadece milliyetçilik ya da ulus devletten bakmadığımız için öbür alternatifler aslında kadınlara hiçbir şey sunmuyor.
01:23:35Bilinen bir alternatif.
01:23:37Fakat bu sürecin mahiyetinde bahsettiğimiz temel ayaklardan biri de kadın özgürlüğü.
01:23:45Teminatı da bu süreçtir.
01:23:47Ve bu süreçte kadının böyle daha aktif rol oynaması sürecin içini doldurmasında da çok önemlidir.
01:23:56Ve görüyoruz zaten işte Türkiye'de de şu an çeşitli kadın cinayetleri oldu.
01:24:01Yani bakıyoruz ki devletin tepeden aşağı kadar hepsi içinde.
01:24:07Yani bir kadın cinayetinde bile devletin çeşitli unsurlarının hepsini içinde görebiliyoruz.
01:24:13Hani yani ta bakanına kadar uzanan işte polis amirinden bilmem ordusuna, ordusundan, çavuşundan bilmem korucusuna bir sürü içinde kirli eller
01:24:28var.
01:24:28Hani şimdi bütün bunların temizlenmesi açısından hani kadının çok aktif hani 53 yıllık birikimini çok iyi bir biçimde örgütleyerek kadınlar
01:24:41olarak bizlerin çok önemli tavırlarından, örgütlülüğünün olmazsa olmazı budur.
01:24:48Hani çünkü bu süreçler geri gelinecek, geri götürülecek süreçler değil.
01:24:54Mesela görüyoruz Güney Afrika'nın en zayıf noktalarından biri de budur.
01:25:00Yani öyle ciddi bir kadın özgürlüğü, kadın şeyi yok.
01:25:04Hani o açıdan bunun sürekliliğinin bu örgütlülükle ve örgütlülüklerimizle, yani tabii ki bizim Kürdistan Özgürlük Hareketi açısından avantajımız nedir?
01:25:18Hiçbir mücadelede olmadığı kadar özgün ve özel kadın örgütlenmesi vardır.
01:25:25Ama her şey bitti havasına kapılmamak gerekir.
01:25:29Aslında kanallar şimdi açıldığı için mücadele şimdi başlıyor.
01:25:34Diyorsunuz.
01:25:35Havin Güneşer çok çok teşekkür ediyorum katılımın değerlendirmeleriniz için, zaman ayırıp geldiğiniz için.
01:25:41Ben size teşekkür ediyorum bu yayınlarınız için.
01:25:44Sevgili izleyenler, önemli bir haftayı geride bıraktık.
01:25:48Önümüzdeki haftaların daha hareketli ve yoğun olacağı bekleniyor.
01:25:53Bugünkü tartışmalarımızın konusu da buydu.
01:25:55Özellikle hem sürecin bölgeye etkisi hem de neden çok önemli Kürtler arasından, kadınlar arasından bunları konuştuk.
01:26:02Başka bir programda görüşmek üzere.
01:26:04Hoşçakalın diyorum.
01:26:05Programımızı tamamlıyoruz.
01:26:26Altyazı M.K.
Comments