00:15Eylü'nün kökleri Inka İmparatorluğundan daha eski.
00:19Ant toplumlarına kadar uzanıyor.
00:21İnka döneminde de Eylü geleneği kendi yörel özelliklerini korudu.
00:26Tarım arazileri, otlaklar ve su kaynakları topluluğun ihtiyaçları doğrultusunda yönetiliyor.
00:32Eylü'nün en önemli özelliklerinden biri ise karşılıklı dayanışmaya dayalı emek anlayışı.
00:38Aynı olarak bilinen karşılıklı yardım sistemiyle aileler birbirlerinin üretimine destek oluyor.
00:44Bir ailenin tarlasında yapılan çalışmaya diğer aileler katılıyor.
00:48İhtiyaç ortaya çıktığında yardım karşılıklı olarak devam ediyor.
00:52Bunun yanında MİNKA, topluluğun ortak yararına gerçekleştiren kolektif çalışma biçimini ifade ediyor.
00:59Yol, sulama kanalı, ortak yapı veya başka bir topluluk işinin yapılması gerektiğinde insanlar birlikte çalışıyor.
01:07Eylü aynı zamanda toplumsal ve siyasal bir örgütlenme biçimi.
01:11Topluluğu ilgilendiren önemli meseleler toplantılarda ele alınabiliyor.
01:15Temsilciler veya topluluk içinde sorumluluk üstlenen kişiler aracılığıyla kararlar uygulanabiliyor.
01:21Bolivya'da özellikle Aymara toplulukları açısından Eylü geleneği bugün de devam ettiriliyor.
01:28Peru'da ise özellikle Kuechuka toplulukları arasında Eylü geleneğinin izleri görünüyor.
01:34Günümüzde birçok topluluk resmi olarak Cominat Compessina yani köylü topluluğu olarak örgütleniyor.
01:40Eylü'yü diğer komün deneyimlerinden ayıran temel özellik ise Ant Dağları'nın tarihsel toplumsal örgütlenmesinin devamı olması.
01:48Bolivya ve Peru'daki Eylü sistemi yerli toplulukların modern devlet, piyasa ekonomisi ve özel mülkiyet sistemine karşı kendi kolektif yaşam biçimlerini
01:58nasıl koruyabildiğini gösteren önemli bir deneyim olarak öne çıkıyor.
02:22Papua Yenigine'ye bağlı Bugenville adası uzun yıllar süren çatışmanın ardından müzakere, silahsızlanma ve özellik temelinde yeni bir siyasi düzen
02:30kuran önemli örneklerden biri oldu.
02:33Panguana Bakır Madeni 1972'de üretime başladı ve Papua Yenigine ekonomisinin en önemli gelir kaynaklarından biri haline geldi.
02:41Ancak Bugenville halkının büyük bir bölümü maden gelirlerinin adil paylaşılmadığını, geleneksel toprakların zarar gördüğünü ve madenciliğin çevrede büyük tahribat yarattığını
02:51savundu.
02:521988'de Fransız Ona öncülüğündeki grupların madeni yönelik eylemleri çatışmanın başlangıcını oluşturdu.
02:59Maden 1989'da kapandı.
03:02Papua Yenigine hükümetinin bölgeye güvenlik güçleri göndermesiyle çatışma daha da genişledi.
03:07Bugenville devrimci ordusu ile hükümet güçleri arasında başlayan çatışmaya, zamanla hükümet yanlısı silahlı gruplar da dahil oldu.
03:15Savaş boyunca binlerce kişi hayatını kaybetti ve çok sayıda insan yerinden edildi.
03:20Evet!
03:23Panguana'ya geri dönüşmek istiyoruz.
03:24Evet!
03:26Panguana'yız havas!
03:28Evet!
03:30Panguana'ya geri dönüşmek istiyoruz.
03:32Evet!
03:321990'ların ortalarından itibaren kiliseler, kadın örgütleri, geleneksel liderler ve yerel topluluklar çatışmanın sönermesi için girişimlerde bulunmaya başladı.
03:43Özellikle kadınlar savaşan taraflarla görüşerek ateşkes ve toplumsal uzlaşma için baskı oluşturdu.
03:49Yaşlılar ise köylüler ve topluluklar arasındaki anlaşmazlıkların çözümünde aktif rol üstlendi.
03:551997'de Yeni Zelanda'nın ev sahipliğinde burnam görüşmeleri başladı.
04:011998'de ise Lincoln Anlaşması ile ateşkes süreci güçlendirildi.
04:0530 Ağustos 2001'de Papua Yenigine hükümeti ile Bugenville taraftarları arasında barış anlaşması imzalandı.
04:13Anlaşma 3 temel başlık üzerine kuruldu.
04:15Eski savaşçıların silahlarını bırakması ve silahların aşamalı olarak toplanması.
04:20Bugenville'e Papua Yenigine içerisinde geniş yetkilere sahip özel bir özel yönetim statüsü verilmesi.
04:27Bugenville halkının gelecekteki siyasi statüsü konusunda referanduma gitmesi.
04:32Bağımsızlık seçeneği de referandum kapsamına alındı.
04:35Özel yönetim yapısı içerisinde yerel yönetim birimleri olarak VART'lar yer aldı.
04:40VART'lar halkın ihtiyaçlarını ve taleplerini yönetim mekanizmalarına taşıyan birimler olarak yapılandırıldı.
04:46Şefler, yaşlılar ve topluluk liderleri arazi meseleleri, aileler arasındaki anlaşmazlıklar ve toplumsal uzlaşma gibi konularda etkili olmaya devam etti.
05:17Sri Lankalı eğitimci Ahangamage Tudor Ariyatne, 1950'li yıllarda yaptığı köy gezilerinde ülkenin kırsızlığı,
05:26kırsal bölgelerinde yaşanan ağır yoksulluğa tanıklık etti.
05:30Temiz, içme suyuna erişimin bulunmadığı, yolların bakımsız kaldığı, sağlık hizmetlerinin yetersiz olduğu ve çocukların eğitim imkanlarından mahrum bırakıldığı köyler,
05:41Ahangamage Tudor Ariyatne'nin dikkatini çekti.
05:44Devlet yardımlarının kırsal bölgelere yeterince ulaşmadığını düşünen Ahangamage Tudor Ariyatne,
05:51insanların kendi sorunlarını çözebilecek bilgiye ve güce sahip olduklarını savundu.
05:56Bu düşünceden hareketle kalkınmanın merkezine devlet kurumlarını değil,
06:01halkın ortak emeğini ve dayanışmasını koyan Sarvodoya hareketini başlattı.
06:06Sarvodoya'nın çalışmalarına başladığı dönemde birçok köy temel hizmetlerden yoksun durumdaydı.
06:12Elektrik, temiz su, okul ve sağlık merkezi gibi hizmetler ya hiç bulunmuyor ya da son derece sınırlı düzeyde kalıyordu.
06:20Bazı bölgelerde insanlar günlük ihtiyaçlarını karşılamakta dahi zorlanıyordu.
06:25Sarvodoya'nın ortaya koyduğu gönüllü emek ve dayanışma modeli başlangıçta herkes tarafından kabul görmedi.
06:32Yoksulluk nedeniyle gönüllü çalışmalara zaman ayırmakta zorlanan köylüler,
06:37ücretsiz çalışmanın sonuç vermeyeceğini düşünürken,
06:41bazıları da yıllardır çözülemeyen sorunların gönüllü çalışmalarla aşılabileceğine inanmadı.
06:47Zamanla köylerde yollar yapıldı, kuyular açıldı, sulama sistemi kuruldu,
06:52eğitim merkezleri oluşturuldu ve ortak üretim projeleri hayata geçirilince,
06:57yüzlerce ardından binlerce köy harekete katıldı.
07:01Sarvodoya kadınların toplumsal yaşama daha aktif katılmasını hedefleyen çalışmalar yürüttü.
07:07Kadın toplantıları düzenlendi.
07:09Birçok köyde kadınlar ilk kez karar alma süreçlerinde söz sahibi oldu.
07:14Eğitim, aile sağlığı, beslenme ve gelir arttırıcı projelerde öncü roller üstlendi.
07:20Sarvodoya bugün iklim kriziyle mücadele,
07:22sürdürülebilir tarım, afet hazırlığı, kadınların güçlendirilmesi,
07:27gençlik çalışmaları ve toplumsal barış gibi alanlarda da projeler yürütüyor.
Comments