Oynatıcıya atlaAna içeriğe atla
  • 2 saat önce
GÜNÜN VE TÜRKİYE GÜNDEMİNİN ÖNE ÇIKAN BAŞLIKLARI “ÜLKE’NİN MANŞETİ’NDE”

Mehmet Mustafa Yıldız’ın sunumuyla ekrana gelen “Ülke’nin Manşeti”, gün boyunca biriken haberleri, gündemin öne çıkan başlıklarını ve kamuoyunun dikkatini çeken gelişmeleri kapsamlı bir haber kuşağında değerlendiriyor.

Programda siyaset, ekonomi, toplum, gündem ve günün dikkat çeken gelişmeleri haber dosyaları ve değerlendirmeler eşliğinde izleyiciye aktarılıyor. Günün haber akışını akşam kuşağına taşıyan program, gelişmeleri farklı yönleriyle ele alıyor.

Günün öne çıkan haberlerini, dikkat çeken manşetlerini ve gündeme yön veren gelişmeleri yakından takip etmek isteyen izleyiciler, Ülke’nin Manşeti ile güncel gelişmelerden haberdar olacak. Program, gündemin öne çıkan başlıklarını anlaşılır ve kapsamlı bir içerikle izleyiciye aktarmayı hedefleyecek.

Alanında uzman konukların ve gündemin öne çıkan isimlerinin değerlendirmeleriyle zenginleşecek Ülke’nin Manşeti, izleyicilere günün gelişmelerini bütüncül bir bakış açısıyla takip etme imkânı sunacak

“Ülke’nin Manşeti”, yeni yayın döneminde hafta içi her gün 17.00-19.00 saatleri arasında Mehmet Mustafa Yıldız’ın sunumuyla Ülke TV’de.

Kategori

🗞
Haberler
Döküm
00:00:08İNTRO
00:00:12Efendim merhabalar, bendeniz Mustafa Yıldız.
00:00:14Ülke haberlerimiz hem sıcak gelişmeler hem de satır aralarında kalan detaylara bakmaya devam edemez.
00:00:20İsterseniz günün en sıcak gelişmesiyle başlayalım.
00:00:24İstanbul'da Fatih'te bir döviz bürosunda kavga çıktı.
00:00:27Silahlı kavgada iki kişi yaşamını yitirdi.
00:00:30Bir kişi yaralandı.
00:00:32Döviz bürosu kana bulandı.
00:00:34Silahlı kavgada iki kişi can verdi.
00:00:39İstanbul'un Fatih ilçesi Sofçuhan İşhanı içerisinde bulunan döviz bürosunda olay meydana geldi.
00:00:46İddialara göre bir müşteriyle iş yeri sahibi arasında çıkan tartışma silahlı kavgaya dönüştü.
00:01:00İhbar üzerine polis ve sağlık ekipleri olay yerine sevk edildi.
00:01:04Silahlı açılan ateş sonucu iki kişi hayatını kaybederken iki kişi de yaralandı.
00:01:16Polis ekipleri olayla ilgili bir şüpheliği gözaltına aldı.
00:01:34Fatih'ten Bakırköy'de yaşanan olayın da ayrıntılarına dönerek devam edelim.
00:01:39İstanbul Bakırköy'de bir İETT otobüsünde yangın çıktı.
00:01:43Otobüs alev alev yandı.
00:01:44Hemen görüntülerini biz de izleyelim efendim.
00:01:47İstanbul Bakırköy'de İETT otobüsünün motor kısmında yangın çıktı.
00:01:54Otobüsten çıkan alevler kısa sürede tüm aracı sardı.
00:01:59Bakırköy D100 karayolu yan yolda İETT otobüsünün motor kısmından alevler yükseldi ve büyük panik yaşandı.
00:02:10Yangının büyümesiyle İETT otobüsü tamamen alevler içinde kaldı.
00:02:15Olay yerine itfaiye ekipleri sevk edildi.
00:02:22Yangın nedeniyle D100 karayolunda ulaşım olumsuz etkilendi.
00:02:27Olayla ilgili soruşturma başlatıldı.
00:02:41Siyaset de bugün hareketliydi.
00:02:42AK Parti MYK toplantısı gerçekleşti.
00:02:46Ardından AK Parti sözcüsü Ömer Çelik kameraların karşısına geçti.
00:02:50Ve Türkiye'nin gündeminde erken seçim olmadığını ifade etti.
00:02:57Arkadaşlar aslında Sayın Cumhurbaşkanımızın siyaset yapma tarzını bilenler açısından
00:03:04Sayın Cumhurbaşkanımızın önümüzdeki seçimlere hazırlanıyoruz gibi bir değerlendirmesi olduğunda
00:03:10bunun herhangi bir şekilde erken seçimle ilgisi olmadığı açıktır.
00:03:15Biz Sayın Cumhurbaşkanımız siyaset hayatında her zaman teşkilatlarımızı çok merkeze alır ve en üst noktaya koyar.
00:03:25O sebeple ben çok iyi hatırlıyorum bazen seçimden yeni çıktığımızda bile bir seçimi kazanıp da seçimden yeni çıkıp bir ay
00:03:33sonra bir teşkilatımıza gittiğimizde
00:03:36Sayın Cumhurbaşkanımız önümüzdeki seçimlere hazırlanıyor musunuz der onlara.
00:03:41Çünkü kendisinin yetişme biçimi kendisinin siyaset yapma tarzı teşkilatçılık üzerine ve bunun sürekli olarak her gün taş üstüne taş koyarak
00:03:51geliştirilmesi üzerine dair bir şeydir.
00:03:53Dolayısıyla orada da hem vatandaşlarımızı gördüğünde hem onların desteklerini duyduğunda hem de teşkilatlarımızı gördüğünde
00:04:02aslında sık sık söylediği üzerinde önemli durduğu bir cümledir.
00:04:08Önümüzdeki seçimlere hazırlanıyoruz ve büyük başarıya imza atacağız.
00:04:12Bu bir erken seçim sinyali değildir.
00:04:14Türkiye'nin gündeminde şu anda bir seçim yoktur arkadaşlar.
00:04:26Siyasetten devam edeceğiz.
00:04:28Cumhuriyet Halk Partisi ile yeni parti arasında isim, kurultay vs. tartışmaları bugün de devam etti.
00:04:34Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı yeni partiye isim değişikliği talebiyle bir tebligat gönderdi.
00:04:41Cumhuriyet Halk Partisi'nde ise çok adaylı kurultay için yarış erken başladı.
00:04:47Şimdi Ankara'nın nabzını tutalım.
00:04:49Ankara stüdyolarımıza dönelim.
00:04:51Ankara temsilcimiz Mustafa Pala'ya soralım.
00:04:53Mustafa Pala neler oluyor hem yeni parti hem Cumhuriyet Halk Partisi'nde?
00:04:59Mustafa Yılız aslında yeni partinin yeni bir sorunu daha var diyebiliriz.
00:05:03O da isim.
00:05:04İsimde, amblemde bir değişiklik olacak mı?
00:05:06Nitekim Yenilik Partisi konuyu yargıya taşıdı ve Yargıtay'a başvuruda bulunmuştu.
00:05:12Özellikle yeni, yenilik ve yenilikçi bu isimlerin vatandaşla aynı anlama gelebileceği
00:05:18ve bu konuda da bir an önce yeni partinin bu isimden vazgeçmesi gerektiği yönünde bir başvuruda bulunmuştu.
00:05:26Ve Yargıtay da dün itibariyle Özgür Özel'in başkanlığını yaptığı yeni partiye bir tebligat gönderdi.
00:05:32Ve isminizi değiştirin dedi.
00:05:34Bugün yeni parti MYK toplantısında bunu gündeme getirdi.
00:05:39Ve az önce de son dakika olarak Zeynel Emre bu konuya ilişkin bir açıklama yaptı.
00:05:45Ve geri adım atmayacaklarını ve partinin isminin değiştirilmeyeceğini
00:05:49ve onlar da konuyu anayasa mahkemesine taşıyacaklarını ifade ettiler.
00:05:54Bu konuda yeni parti acaba yeni bir arayış içerisinde olacak mı?
00:05:58Daha öncesinde Özgür Özel ve ekibinin AB planlarımız var ifadesi vardı.
00:06:03Özellikle mutlak butlan çıkacak mı çıkmayacak mı çıkarsa alternatif partilerimiz var sadece bir değil üç diye.
00:06:10Ama bugün itibariyle baktığımızda o planlarının olmadığını da görmüş olduk.
00:06:14Buna karşın bir formül ortaya koyacaklar mı?
00:06:17O da ilerleyen günlerde ortaya çıkacak.
00:06:19Ama bu konuda yeni partinin geri adım atmayacağını ve aynı zamanda isim değişikliğine gitmeyeceklerini
00:06:26ve bu Yargıtay'ın dün göndermiş olduğu tebligatı da karşı çıkarak anayasa mahkemesine konuyu taşıyacaklarını ifade ettiler.
00:06:33Ama onun öncesinde 2024 yılında yine Yenilik Partisi'nin bir başka partiye isminizi değiştirin itirazı vardı.
00:06:40Ve konu yine Yargıtay'a taşınmıştı ve o parti ismini değiştirmek zorunda kalmıştı.
00:06:45Bakalım Anayasa Mahkemesi yeni partinin bu başvurusuna nasıl bir yanıt verecek?
00:06:51Yeni parti tekrar isim değişikliğine gidecek mi göreceğiz.
00:06:55Çünkü yeni partinin amblemi de yok.
00:06:57Bu da yeni partideki tartışmalardan bir tanesi.
00:07:02Gelelim CHP'ye muhalefette tabii ki dün itibariyle hareketlilik vardı ve özellikle dün itibariyle temmizden çekmişlerdi başvurularını ve kurultay süreci
00:07:13de resmen başlamıştı.
00:07:15Ve artık 28 Ekim itibariyle isimler çıkmış olacak.
00:07:18İlçe il kongreleri başlayacak.
00:07:202027'de de olağan kongre gerçekleşecek.
00:07:23Peki CHP'de aday kim olacak?
00:07:26CHP'nin genel başkanı kim olacak?
00:07:28Geçtiğimiz günlerde il başkanları toplantısında Kılıçdaroğlu ile devam edileceği vurgusu yapılmıştı.
00:07:34Kılıçdaroğlu'na aday olacak mısınız sorusu geldi.
00:07:37Kılıçdaroğlu her zaman ben adaydı aday olurum demem.
00:07:39Ama eğer delege isterse buna da karşı çıkmam dedi.
00:07:43Daha önceki taktiğini bir kez daha uyguladı.
00:07:46Yine Kılıçdaroğlu'nun bu mesajına bakarsak Kılıçdaroğlu'nun bir kez daha aday olabileceğini ifade edelim.
00:07:51Ama Kılıçdaroğlu tek başına yarışamayacak gibi.
00:07:54Çünkü Muharrem İnce, Oğuz Kağan Salıcı, Aytuğ Atıcı gibi isimler de var.
00:07:59Onlar da ilerleyen günlerde Kılıçdaroğlu'nun karşısında aday olarak çıkabilirler.
00:08:04CHP'de de bu saatten itibaren artık daha hareketli ve özellikle kurultay konusunda daha tempolu bir zamanın da başladığını vurgulamamız gerekiyor.
00:08:14Tabi bir soruda şu var Mustafa Yıldız, Mansur Yavaş meselesi bu konuda iki partinin de gündeminde hem yeni partinin hem
00:08:22CHP'nin ve bu kez Mansur Yavaş nerede olacak ve nasıl bir siyasi mücadele yürütecek?
00:08:28Yeni partiye mi katılacak, CHP'de mi kalacak, bağımsız mı olacak ve bunun ötesinde bununla birlikte farklı bir adaylık arayışı da
00:08:36olacak mı?
00:08:37Diğer partilerle özellikle İyi Parti, Anahtar Partisi, Zafer Partisi bu partilerinle birlikte de Cumhurbaşkanlığı adaylığı gibi bir süreci de olabilir
00:08:48mi?
00:08:48Bu da bir başka tartışma konusu.
00:08:50Bakalım ilerleyen günlerde Mansur Yavaş bu soruya nasıl bir yanıt verecek?
00:08:55Tüm bunları da görmüş olacağız.
00:09:12Bugün sabah saatlerinde önemli bir operasyonun ayrıntısını paylaştığı Adalet Bakanı Akın Gürlek.
00:09:20Tarladan soframıza gelene kadar bir ürünün fiyatı nasıl şişiriliyor?
00:09:25Bu sürekli tartıştığımız konuştuğumuz bir konuydu ve bu konuda da toplumda büyük bir rahatsızlık vardı.
00:09:32Ama şimdiye kadar bir türlü adım atılamamıştı.
00:09:36İşte o adım bugün atıldı, düğmeye basıldı.
00:09:41Farklı bakanlıkların koordinesiyle beraber bir operasyon başlatıldı.
00:09:45Operasyonun ayrıntılarını da konuşacağız, neler yapıldığını da konuşacağız.
00:09:49Bugün sabahtan beri bu konuyu takip eden arkadaşımız Oğuzhan Uygun Türk'te stüdyomuzda kendisi tarımdan, hayvancılıktan iyi anlar.
00:09:57Hoş geldin Oğuzhan.
00:09:58Hoş bulduk Mustafa Yıldız, iyi yayınlar.
00:10:00Şimdi hemen Dijivol'in önüne geçelim.
00:10:02Burada bir gariplik var.
00:10:04Yani aslına bakarsan bu bizim çarşıda, pazarda karşılaştığımız, birbirimizle konuşurken bir türlü anlam veremediğimiz konu.
00:10:15O da şu, mandalina.
00:10:18Şimdi şu kısma odaklanmak istiyorum arkadaşlarla beraber.
00:10:22Şu kısımda bakın, mandalina.
00:10:25Şurada aynı şekilde mandalina mandalina yazmasının nedeni şu, farklı cinslerde değil mi bu Oğuzhan?
00:10:31Farklı cinslerde mandalina.
00:10:35Çekirdeksiz üzüm.
00:10:36Sanayi tipi elma.
00:10:38Ne bu sanayi tipi elma?
00:10:39Sanayide kullanılan, daha yemeğe uygun olmayanlar.
00:10:43Yani şey mi, meyve suyu falan yapılan gibi.
00:10:45Sirke yapılan meyve suyu yapılan.
00:10:46Anladım, tamam.
00:10:48Patates var burada da.
00:10:50Şimdi burada, bu ürünleri almak için, bakın şu ortadaki alanı atlıyoruz.
00:10:57Bak şuraya atlayalım.
00:10:58Biz markete gidiyoruz.
00:11:00Oğuzhan'la beraber çıktık.
00:11:01Hatta şurada böyle bir market şey var ya Oğuzhan.
00:11:03Buraya gelelim.
00:11:05Şimdi mesela mandalina, ne kadarmış mandalina fiyatları, market satış, ortalama son satış fiyatları.
00:11:1135 lira, 19 kuruş.
00:11:1335 lira, 19 kuruş.
00:11:15Diğeri, diğer çeşidi.
00:11:18Diğer çeşidi de 31 lira diyelim.
00:11:1931 lira.
00:11:20Evet.
00:11:22Alt 3 sıra da mandalina.
00:11:23Evet.
00:11:2431 lira, 30 lira, 31 lira şeklinde gidiyor.
00:11:28Ha, belki şunu da söyleyelim.
00:11:31Marketlerde farklı farklı fiyatlar da var değil mi?
00:11:33Kesinlikle.
00:11:3350'ye de bulabilir.
00:11:34Kesinlikle öyle.
00:11:3660'a da bulabilir.
00:11:3760'a da veya 25'e bulur mu?
00:11:40Zor da olsa.
00:11:41Hani biraz sıkıştırırsa 25'e de bulabilir.
00:11:44Şimdi burada aynı şekilde şu 3. alana gelelim.
00:11:493. alanda çekirdeksiz üzüm.
00:11:51Oğuzhan, markete gitsek kaça alıyoruz?
00:11:55Ortalama olarak.
00:11:56Şuradaki tablomuza göre 45 lirayı alıyoruz.
00:11:58Bakanlığın araştırması sonucunda ortaya çıkan tablo.
00:12:03Şu anda çekirdeksiz üzümü 45 lira civarında alabiliyoruz.
00:12:09Peki şimdi başka ne var?
00:12:12Sanayi tipi elma dediğimiz 9 TL.
00:12:159,74 TL kilosu.
00:12:18Bu sanayi tipi elmayı pazardan aldığımızda karıştırmayalım bu arada.
00:12:22Kesinlikle.
00:12:23Evde yemek için aldığımız değil.
00:12:25Patates en çok konuşulan.
00:12:26Oğuzhan ne kadar patates?
00:12:28Yaklaşık 22 lira diyebiliriz.
00:12:2922 lira civarı patates.
00:12:31Zaten markette de 3 aşağı 5 yukarı o civarlarda gidiyor.
00:12:36Şimdi burada orayı saydık ya.
00:12:39Bu tarafa geldiğimiz zaman çok farklı bir tablo çıkıyor.
00:12:42İlk üretici, son tüketici.
00:12:44Yani hep konuştuğumuz şey değil mi bu?
00:12:46Evet.
00:12:46Limon dalında 3 lira, markete geliyor 90 lira.
00:12:50Nasıl oluyor bu iş meselesi?
00:12:51Şimdi mandalina burada mesela diyor ki Oğuzhan bak 16, 6, 5, 7, 12 lira.
00:13:00Bu ne demek oluyor mesela?
00:13:02Şöyle örnek verelim.
00:13:04Mandalinin tamamen cinsi gelmiş olduğu nokta, çıkmış olduğu tarla.
00:13:08Baktığımız zaman fiyatlar bundan değişkenlik gösterebiliyor.
00:13:11Ve neredeyse ikinci sıradaki 8 lira, en üstteki 16 lira.
00:13:15İki katı.
00:13:16Tamamen cins ve gelmiş olduğu nokta.
00:13:18Örnek veriyorum.
00:13:19Yani bu şeyden, üreticiden çıkışı.
00:13:21Evet.
00:13:21Dalındaki mandalina bu kadar.
00:13:23Evet üreticiden, yani ilk üreticiden çıkış halimiz.
00:13:26Son tüketiciye kadar fiyata baktığımız zaman çok büyük bir uçurum var.
00:13:29Şimdi mesela şöyle, mandalinada 16 liraya da varsa, 6 lira hatta ne var?
00:13:355 liraya da var bak.
00:13:36Evet.
00:13:365 liraya da varsa, burada mandalinanın bir dediğin gibi kalitesinden, cinsinden bahsediyoruz.
00:13:45Gelmiş olduğu noktada çok çok önemli.
00:13:46Örnek veriyoruz, Bursa'da işte Karacabey'de çok çok haber yaptık.
00:13:49Oradan gelen işte yol baktığımız zaman Antalya'dan, Alanya'dan, Mersin'den, Silifke'den, İzmir'den gelen mandalinanın fiyatı arasında fiyat farkı olması çok çok
00:14:01normal.
00:14:01Ama çünkü nakliye fiyatları da eklenince tabii ki fiyat da artmış oluyor.
00:14:06Artmış oluyor.
00:14:06Sen istersen notlarını al.
00:14:08Ben izleyicilerimize de şu patates fiyatını paylaşayım sen notlarını alana kadar.
00:14:15Patates, tarladan 7 lirayla 12 lira arası alınıyor.
00:14:20Üretici 7 lirayla 12 lira arası mı veriyor demek oluyor bu?
00:14:25Ne demek oluyor?
00:14:26Evet, şöyle patatese baktığımız zaman çiftçi fiyatı yani tarladaki fiyatı 7 lira 12 lira arasında değişiyor.
00:14:34Tarladan gidip almak istersen, özellikle bir vatandaş olarak almak istersek ki alamayız toplu satış olduğu için.
00:14:407 lirayla 12 lira arasında değişiyor.
00:14:43Yola çıkıyor, Nevşehir'den örnek verelim patatesin, NİDE'nin üretim merkezlerinden.
00:14:48Yola çıkıyor İstanbul'a gelene kadar bu rakam ortalama 20 lira oluyor nakliye eklenince.
00:14:54Hale gelince fiyat tamamen değişiyor.
00:14:58Biraz daha üstüne biniyor.
00:14:59Şimdi burada şöyle bir durum var.
00:15:01Bunları saydık.
00:15:02Şimdi mesela patates örneğinden gidelim yine istersen.
00:15:05Bakanlığın, Adalet Bakanlığı'nın soruşturmasında üreticinin 7 lira ile 12 lira arası, 7 lira ile 12 lira arasında patatesi toptancıya
00:15:19verdiğini anlıyoruz değil mi?
00:15:22Bunu ifade ediyor.
00:15:2412 liraya, burada niye 20 lira oluyor bu iş?
00:15:26Makbus fiyatı ne bu?
00:15:28Şöyle ki, 7 lira ile 12 lira arasındaki bu rakam tarladan alınıp hale gönderilen rakam.
00:15:35Yani tarladaki rakam bu.
00:15:37Ancak yolda gelince, üstüne ek ücretler bilince, bu eklenince 20 lira oluyor.
00:15:44Ancak aradaki bu makbus, o 8 liralık ve 13 liralık fark da tamamen haldeki fiyat eklenmesi oluyor.
00:15:53Haldeki fiyatın eklenmesi.
00:15:54Evet.
00:15:55Evet.
00:15:56Bu arada konuklarımıza da merhaba diyelim.
00:16:00Biz bu konuyu konuşurken, bu konuyu biraz daha diğerinleştirmemiz adına, Türk Onfet Başkan Vekili İbrahim Güllü'ye öncelikle merhaba diyelim.
00:16:08Hoş geldiniz yayınımıza.
00:16:11Merhabalar efendim.
00:16:12Türk Onfet Mustafa Bey.
00:16:13Ben pardon, çok özür dilerim.
00:16:15Canlı yayında tabi bazen oluyor.
00:16:17Türk Onfet Başkan Vekili.
00:16:20Nurten Sırma, gıda denetim uzmanı.
00:16:22Nurten Hanım siz de hoş geldiniz.
00:16:24Sağ olun, hoş bulduk efendim.
00:16:25Sağ olun, teşekkürler.
00:16:27Şimdi önce biz bunu konuşmaya devam ederken, hazır bu tabloda buradayken, Nurten Hanım ile başlayıp bu konuyu biraz daha derinleştirmek
00:16:36isterim.
00:16:37Nurten Hanım, mesela 7 liraya bir domates çıkıyor tarladan, makbuz fiyatı 20 lira.
00:16:45Bu kadar tutuyor mu bunu taşıma ücreti ya da depolama ücreti?
00:16:52Şimdi gıda fiyatlarında girdi maliyetleri elbette çok yüksek.
00:16:56Biz şimdi gıdada faiş fiyatı konuşunca hep şu konuda eleştiriliyoruz.
00:16:59Hani görmüyor musunuz?
00:17:00Girdi fiyatları çok yüksek.
00:17:02Tarlada görünmeyen başka maliyetler de var.
00:17:05Kasalama, boylama, ip maliyeti, muşamba maliyeti.
00:17:08Ama bu maliyetlerin altında çiftçi kalıyor.
00:17:12Dolayısıyla şimdi sabah da bir yayına katıldım.
00:17:14Orada bir çiftçiyle röportaj yapıldı.
00:17:17Salatalık biz tarladan çıkış fiyatı 10 lira diyor ama markette 84 lira, 90 liraya kadar çıkıyor.
00:17:23Dolayısıyla çiftçi kazanamıyor.
00:17:26Tüketici ucuza alamıyor.
00:17:28Aradaki bu 7-8 katlık fark nereden kaynaklanıyor?
00:17:31Siz sabah yayına katılmışsınız.
00:17:32Çiftçiyle röportaj yapmışlar.
00:17:33Çiftçi stüdyomuzda bizim.
00:17:36Oğuzhan çiftçi bir ailenin çocuğu.
00:17:39Ne kadar kıymetli.
00:17:41Şimdi şöyle bir problemimiz de var.
00:17:44Tarımsal üretimle uğraşan çiftçilerin yaşa büyüyor.
00:17:48Sayı azalıyor.
00:17:50Şimdi çiftçinin tarladan çekilmesi demek, gıda sanayinin yok olması demek.
00:17:56Beraberinde bizim beslenemememiz demek.
00:17:58Dolayısıyla hep diyorduk ya gıda bir milli güvenlik meselesidir diye.
00:18:02Onun güvenlik meselesi olmasının nedeni budur.
00:18:06Alelade bir fiyat yüksekliği olarak bakılamaz gıdaya.
00:18:10Dolayısıyla çiftçi üretmekten vazgeçmeyecek.
00:18:13Çiftçinin çocuğu çiftçi olmak isteyecek.
00:18:15Şimdi burada ticari bir zorbalık var.
00:18:19Adeta bir akbaba ekonomisi dönüyor.
00:18:22Neden dolayı bunu söyledim.
00:18:23Şimdi girdi maliyetlerini hepimiz biliyoruz.
00:18:26Yani gıda fiyatlarını konuşmaya başladığımız an lafımız ağzımıza tıkınıyor.
00:18:30Hep girdi maliyetlerinden bahsediyor.
00:18:32İşte akaryakıt, elektrik, mazot maliyeti, işçilik maliyeti vs.
00:18:36Şimdi bu maliyetlerin altından kalkmaya çalışıyor çiftçi.
00:18:40Bir taraftan da çiftçi elindeki malı satabilmek adına mesela tarlasına, bahçesine bir tüccar geliyor.
00:18:50Ya da kendisi hallere gidip malını satmaya çalışıyor.
00:18:54Şimdi hep hal yasası diye konuştuk.
00:18:56Hal yasasında aslında en büyük problemlerden biri şuydu.
00:18:59Haldeki kabzı mal veya oradaki komisyoncu, ticaretle uğraşan kişiler
00:19:05işini düzgün yapanları tenzih ediyorum ama orada bu işi farklı bir ticari düzenli yürüten kişiler var.
00:19:12Aslında soruşturma da bu kişilerin özelinde yürüyor.
00:19:14Şimdi halde çok basitçe anlatmak gerekirse aynı kişiye ait 7 tane dükkan yan yana hallerde.
00:19:21Evet.
00:19:22Kişi aynı, cep aynı.
00:19:24Çiftçi oraya gidiyor malını satmak için.
00:19:27Bu yaşanan hadise üzerinden anlatıyorum.
00:19:29Çiftçi diyor ki elimde 10 bin ton domates var alır mısın?
00:19:32A dükkanı diyor ki sen 5 liraya ürettin ama ben 3'e alabilirim.
00:19:37Kabul etmem diyor.
00:19:38Yan taraftaki dükkana yolluyor.
00:19:40Yan taraftaki dükkan da kendisine ait.
00:19:42Zaten kendi dükkanı.
00:19:43Evet.
00:19:44Şimdi piyasa böyle kırılmaya çalışıyor.
00:19:45Ama bu dolandırıcılık değil mi ya Nurten Hanım?
00:19:47Buna ticari düzen diyelim.
00:19:49Ne ticari düzen?
00:19:50Bu dolandırıcılık ya.
00:19:51Bununla bir adı var yani.
00:19:52Bu böyle ticari düzen olur mu öyle?
00:19:54İroni tarafa.
00:19:55Onlara göre ticari düzen.
00:19:56İbrahim Bey bunun adı ne?
00:19:58Bu Nurten Hanım'ın anlattığı şeyin ticaretle mi alakası var?
00:20:02Başka bir şeyle mi alakası var?
00:20:04Ticari ahlakla alakası var.
00:20:07En hafif tabiriyle o tabii.
00:20:09Sizin beyefendi kişiliğinizi konuşturdunuz.
00:20:12Tabii biz bazı ifadeleri kullanamıyoruz.
00:20:14Eyvallah.
00:20:15Buyurun Nurten Hanım siz devam edin.
00:20:17Yani şimdi halde böyle bir düzen yürüyor.
00:20:21Türkiye'de üretilen meyve sebzenin sadece yüzde 55'i hallere girer.
00:20:26Bu çok önemli bir cümle.
00:20:28Yüzde 45'i nereye gidiyor?
00:20:30Nereye gidiyor?
00:20:30Orada da paralel başka bir sistem var.
00:20:32Paralel düzen.
00:20:33Ne demek bu?
00:20:34Tarladaki malı direkt alan, sezon başında bağlayan,
00:20:38zincir marketleri satın almacıları sezonun başında, tarlanın başında belirir.
00:20:43Çiftçiye der ki ben senden 10 bin ton domates alacağım sezon sonunda ona göre ek.
00:20:49Tohumunu ben belirlerim.
00:20:51Kalite standartlarını ben belirlerim.
00:20:53Ürünün boyutu şu kadar olsun, şu kadar mal alacağım ama fiyatı da baştan konuşalım.
00:20:58Sonradan bana sürpriz fiyat çıkarma.
00:21:02Parası cebinde olan, mali gücü fazla olanın sözü daha fazla geçiyor.
00:21:07Dolayısıyla burada ticari olarak bir zorba bir düzen var.
00:21:12Açık ve net konuşmak lazım.
00:21:14Neden dolayı?
00:21:15Çiftçinin eli güçlü değil.
00:21:17Emek kısmında o var.
00:21:18Fakat ticaret kısmında başarılı değil.
00:21:21Çünkü çiftçilerin örgütlenmesi lazım diyoruz.
00:21:24Hani hep çiftçi örgütü olsun, kendini ezdirmesin.
00:21:27STK anlamında da güçlü olsun.
00:21:29Ama size işin mizah tarafını söyleyeyim.
00:21:31Çiftçi örgütlerinin başında bir bakıyorum.
00:21:34Zincir marketin satın almacısı var.
00:21:37Senin ne işin var burada?
00:21:38Şimdi kuzuyu kurda teslim etmiş gibi bir düzen var burada.
00:21:43Dolayısıyla çiftçi örgütünün başında çiftçi olmalı.
00:21:48Yani orada büyük perakendecinin ne işi var?
00:21:51Burada müsaade ederseniz bizim zamanımız var.
00:21:54Bu konuyu konuşacağız.
00:21:55Müsaade ederseniz tablo 2'yi rica edeceğim arkadaşlardan.
00:21:58Ve Oğuzhan da bu işi iyi bilir.
00:22:01Tarımdan, hayvancılıktan iyi anlar malumunuz.
00:22:05Şimdi fiyatı kim şişiriyor?
00:22:07Bu meselenin bir artık neticelenmesi lazım.
00:22:12Öncelikle nereden geliyor?
00:22:14Yani hangi yolla geliyor?
00:22:15Onu bir Oğuzhanızlıca anlatalım.
00:22:17Üretici ne yapıyor üretici?
00:22:20Buradaki şeyine konuklarımız da zaten katkı sağlar.
00:22:24Üretici bizim için ilk başlangıç noktası.
00:22:27Ve son artık tüketiciye gideceğiz.
00:22:31Üretici ne yapıyor peki?
00:22:33Üretici özellikle bölgeden bölgeye değişmekle birlikte ilk bahar ayları başta olmak üzere.
00:22:38Tabi bu bölgeden bölgeye tamamen değişir.
00:22:41Ürününü heker, bekler ve o dönemin iyi bir hasatla sonuçlanmasını ister.
00:22:47Yani ürünü yetiştirip hasat eden kişi üretici.
00:22:50Evet üretici.
00:22:51Nurten Hanım az önce bir şey söyledi o önemli.
00:22:53Yani orayı da aslında birazdan derinleştiririz, değerlendiririz.
00:22:57Üretici sadece domatesi alıp dalından koparmıyor değil mi?
00:23:00Kasası var, işte onun paketlenmesi var, bir yerden bir yere taşınması, işçi maliyet bunlar.
00:23:06Hep bir maliyet değil mi?
00:23:08Bir de şöyle bir durum var.
00:23:09Örnek veriyorum.
00:23:11Üretici eker tarlasını ürün daha çıkmadan veya çıktıktan sonra tüccar gelir, onu alır, der ki örnek veriyorum.
00:23:19Ben buraya belli bir miktar veriyorum.
00:23:22Ondan sonra üreticinin tarlasında herhangi bir şey olsa da olmasa da o tamamen tüccara bakar ve iyi de çıksa kötü
00:23:31de çıksa tüccar onu artık almakla mükelleftir.
00:23:34Yani şurada şu hal tüccar diyor ya, şuraya bir yakınlaşırsak toplama alım, hal tüccar.
00:23:42Ürün hale getirilir, müstahsil makbuzu düzenlenir, sevk irsaliyesiyle işlem yapılır şeklinde belirtiliyor.
00:23:51Ama burada diyorsun ki, benim anladığım üretici bazen hale gönderiyor, bazen de tüccar halin önüne geçiyor.
00:24:00Evet, bazen de tüccar gelip kendisi tarladan alır.
00:24:04Tarladan alıyor yani.
00:24:05Doğrudan tarladan alır, evet.
00:24:06Yani ürün daha hasat edilmeden.
00:24:08Üreticiyi de aradan çıkarıp kendisi alır.
00:24:09Evet, kendisi doğrudan alır.
00:24:11Tamam, üç numaraya şimdi geçecek olursak, dağıtım, lojistik, nakliye.
00:24:15Şimdi hani diyoruz ya, fiyat neden buradan buraya çıkıyor falan diye.
00:24:18İbrahim Bey merak etmeyin, size birazdan ilginç bir şey sorayım.
00:24:23Bu niye değişti arkadaşlar?
00:24:24Yanlış mı bastınız?
00:24:25Aslında fiyatı en yüksek.
00:24:28Bu ne işe yarıyor?
00:24:31Ürünü taşıma değil mi?
00:24:32Evet.
00:24:32Şimdi burada ambalajlama, tasnif, soğuk zincir, muhafaza süreci.
00:24:37Aslında rakamların en yüksek geldiği noktalardan birisi de burası.
00:24:41Ambalaj maletleri.
00:24:42Resmi olarak bir ürünün en rakamını yükselten, fiyatını yükselten şey bu mu?
00:24:48Noktalardan birisi diyebiliriz aslında.
00:24:50Yani onu net konuşmak doğru olmayabilir.
00:24:53Örnek veriyoruz, biraz önce örnek verdik, Bursa'dan, Karacabey'den gelen bir domatesle, Mersin'den, Silifke'den, özellikle Alanya'dan, Manavgat'tan gelen bir domatesin aynı
00:25:03ürün dahi olsa buraya geliş fiyatı değişir.
00:25:06Çünkü arada bir uçurum kilometre farkı var.
00:25:08Doğru. Şimdi dördüncü de pazarlama, Perakend'de, Manav, Pazar. Bunu saymış.
00:25:15Evet.
00:25:16Fakat burada bu gerçekten bizim bir ürünü aldığımız yer.
00:25:20Değil mi? Yani çarşıya, pazara çıktığımızda.
00:25:22İşte çarşamba pazarındaki esnaf. Doğru mu?
00:25:25Evet.
00:25:26Şey, marketler, zincir marketler.
00:25:28Yayındayım.
00:25:29Vesaire.
00:25:29Ama tabii ki marketten markete fiyatlar çok rahat değişebiliyor.
00:25:33Semtten semte, hatta mahalleden mahalleye, pazardan pazara bile fiyatlar değişiyor.
00:25:38O da fiyatı etkileyen bir unsur diyelim.
00:25:41Bize beş numara var. O da ne oluyor? Biz oluyoruz herhalde.
00:25:44Biz. Tüketiciye.
00:25:45Evet.
00:25:46Şimdi İbrahim Bey, Sayın Güllü ben burada bir soru soracağım.
00:25:52Yani aslında bu bir iddiada bulunmak gibi de algılanabilir.
00:25:56Ama ben bunu size bir soru olarak soruyorum.
00:25:59Ben diyorum ki burada üreticiden hale ya da tüccara gidiyor.
00:26:04Oradan nakliye ile perakende satılan yere, manava, pazara, çarşıya gidiyor.
00:26:10Sonra da tüketici alıyor.
00:26:11Yani normal zincir bu.
00:26:13Ama ben diyorum ki, ben diyorum ki bunu soru olarak soruyorum.
00:26:16Bir iddia aslında bu.
00:26:18Diyorum ki üreticiden hale tüccara gidiyor ya iki numaraya.
00:26:22Biraz daha yakın görün de İbrahim Bey de bunu şey yapsın görebilir.
00:26:27Bir numara üreticiden hale tüccara gidiyor.
00:26:31Sonra nakliye oluyor.
00:26:33Ben de diyorum ki nakliyeden sonra dört numarada perakende değil, zaman zaman hal var gene.
00:26:40Doğru mu İbrahim Bey?
00:26:42Mustafa Bey doğru bir tespit.
00:26:44Yani bazı noktalarda dört ve üçün arasında dört buçuk mu, üç buçuk mu diyelim.
00:26:49Yani bir şey daha var bazı noktalarda.
00:26:52Evet, burada temel sorun şu Mustafa Bey.
00:26:56Tabii girdi maliyetlere ulaşım, lojistik vs.
00:26:59Biraz önceki gıda denetçisi olan arkadaşın anlattığı şeylere ilave olarak.
00:27:04Burada başka aracılar da var.
00:27:07Hatta özellikle zincir marketi, bazı zincir marketi diyelim de herkesi zan altına bırakmayalım.
00:27:13Zincir marketlerin kendi perakende şirketleri var.
00:27:16Yani tabir caizse kendi şirketinden satın almalar var.
00:27:21Dolayısıyla bu aradaki girdi maliyetlerinin yanında araya bir takım aracıların da dahil edilmesiyle,
00:27:29biliyorsunuz her el değiştirmede, fiyatlarda bir oynama, bir yükselme söz konusu.
00:27:35Dolayısıyla burada temel sorun aradaki aracıların da ortadan kaldırılması.
00:27:40Yani girdi maliyetleri elbette düşürülmeli, çiftçi, üretici mutlaka desteklenmeli, her türlü kolaylık sağlanmalı.
00:27:50Ama bunun yanında da bu aradaki aracıları da mutlaka aradan çıkartıp azaltma yoluna gitmek gerekir.
00:27:58Şimdi burada aracılar çıksın, bu hepimizin isteği.
00:28:02Fakat bazı noktalarda doğru da tespit yapmak lazım.
00:28:07Şimdi Antalya'dan eğer İstanbul'a geliyorsa, yani 750-800 kilometre bir yol geliyorsa orada bir aracı olacak.
00:28:15Yani bir nakliyeci olacak.
00:28:16Hani az önce verdiğim örneği de ben biraz daha somutlaştırayım.
00:28:20Hani burada bir gariplik de var aslında.
00:28:23İstanbul'da domates, salatalık, işte narinciye yiyecek bir kişi acaba o ürünü Antalya'dan mı almalı?
00:28:30Yani o kadar uzun, 750-800 kilometre ne olacak?
00:28:35Üreticiden önce tüccar toplayacak, ondan sonra nakliye ile bir daha İstanbul'daki hale gidecek,
00:28:40oradaki halden bir daha da alacak.
00:28:42Hatta sanıyorum İstanbul'daki halden daha küçük başka toplanma yerlerine de gidiyor yanlış bilmiyorsam.
00:28:48Öyle mi Nurten Hanım bu şeyi?
00:28:51Dağılım.
00:28:52Şimdi Türkiye'de 370 tane hal var.
00:28:58Bu hallerin hemen hemen hepsi aktif değil, faal değil ama sayıca faaliyette olan aslında büyük şehirlerin halleri.
00:29:08Dolayısıyla şimdi aslında aksiyen taraflardan biri nedir biliyor musunuz?
00:29:12Bu konu çok dile getirilmiyor ama sektörden biri olarak onu söyleyebilirim.
00:29:17Türkiye'de çiftçiler planlı üretim yapmıyorlar ve ondan dolayı bu ticari düzenin eline malzeme olarak kalıyor.
00:29:24Neden dolayı?
00:29:26Kahvehane sohbetlerinde çiftçi arkadaşlar kendi aralarında kullanıyorlar.
00:29:31Şunu diyorlar, işte don ve seller, işte Antalya bölgesindeki mahsulü azalttı.
00:29:37Muhakkak önümüzdeki aylarda şu gıdaya talep olacak.
00:29:41Biz gelin araziyi bozalım, başka bir ürün ekelim diye hani muhtemel ihtimaller üzerinden örnek veriyorum.
00:29:49Mesela Karadeniz'de fındık bahçesini bozup çok kar getirecek diye aronya eken çiftçi.
00:29:56Dolayısıyla şimdi bu planlı üretim işi önemli bir mesele.
00:30:00Tarım Örman Bakanı İbrahim Yumaklı bunu defalarca dile getirdi.
00:30:04Lütfen kulaktan duyma şeylerle üretim şeyinizi planlamanızı yapmayın.
00:30:10Bu bir risk yönetim sistemidir.
00:30:12Dolayısıyla iklim belirsizlikleri vardır.
00:30:16İşte seller var, zirai donlar var, ürün rekolite kayıpları var vs.
00:30:21Şimdi planlama işi önemli bir mesele.
00:30:24Dolayısıyla bu fabrikasyon üretim gibi bir şey değil.
00:30:27Bugün verdiğiniz doğru karar tarlada 6 ay sonra meyvesini veriyor en iyi ihtimalle.
00:30:34Onun için bugün doğru bir planlama yapmak lazım.
00:30:36Tarım Orman Bakanlığı'nın dediği gibi planlı üretim önemli.
00:30:40Arz açıklarını takip ederek neye ihtiyaç var?
00:30:44Şimdi tamam da bu planlı üretim buna bir itirazım olduğu için değil.
00:30:48Ben bugünkü operasyon üzerinden de bu işi değerlendirelim istiyorum.
00:30:51O plan işi çok büyük bir iş.
00:30:54Yani şimdi biz şunu konuşmayacak mıyız bugün Nurten Hanım ve İbrahim Bey, Oğuzhan?
00:30:59Bugün biz 49 tane bu işin büyükleri alındı.
00:31:06Bakın bu işi çok büyük yapan.
00:31:07Ya burada öyle bir şey ki size itiraz olsun diye değil.
00:31:12Bir numaralı tabloyu rica edebilir miyim?
00:31:15Buna döneceğiz.
00:31:15Bu tablolar arasında bir gezeceğiz tabii arada.
00:31:17Şimdi burada ya şu rakama bakar mısınız?
00:31:21Bak bir portakal alımı yapan bir firma, Nurten Hanım, İbrahim Bey, portakal alımı yapıyor.
00:31:28Kaç ton ediyor bu Oğuzhan?
00:31:30Alış 2,888 milyon kilogram yani 2000 ton alış göstermiş.
00:31:38Oysa satışı 9000 ton.
00:31:41Bu ne demek oluyor Oğuzhan?
00:31:42Aradaki...
00:31:43Kayıt dışı var yani.
00:31:44Evet kayıt dışı.
00:31:45Yani bu şimdi 9000 ton şey alan, mal alan bir üreticiye operasyon, bir tüccara operasyon yapıldı.
00:31:58Bu çok ciddi bir şey.
00:31:59Nurten Hanım, İbrahim Bey ben buna şaşırıyorum.
00:32:02Planlamayı yaparız ya.
00:32:03Planlama ayrı bir başlık.
00:32:05Onu anlatmaya çalışıyorum.
00:32:06Ama bununla alakalı diye söyledim.
00:32:08Çiftçi bu sistemin eline ondan dolayı yani planlı üretim yapmadığı için elinde mal kalıyor.
00:32:13Malı satacak yer bulamıyor.
00:32:15Gıda da beklemeyeceği için mecbur kalıyor bu adamların verdiği fiyatı kabul etmeye.
00:32:21Ya da kayıt dışı teklifine evet demeye.
00:32:23Çünkü burada ekranda görünen kayıt dışı.
00:32:26Şöyle bir ek yapmak isterim müsaade ederseniz.
00:32:30Bir kere bu iş bu zamana kadar 50 tane program yaptık ya.
00:32:34Nurten Hanım'ı da İbrahim Bey'i de biz buralara defalarca konuk aldık.
00:32:38Haberlerini yaptık.
00:32:39Ya bu hal yasası niye çıkmıyor?
00:32:41Hal yasası aşağı, hal yasası yukarı.
00:32:45Şimdi yasayı bir kenara koydum.
00:32:47Hani bu sizin dediğiniz o planlamanın da içinde olduğu bir mesele bu.
00:32:50Onu bir kenara koydum.
00:32:51Ya şu tür bir operasyon yıllarca yapılamadı.
00:32:55Ben burada Sayın Adalet Bakanımızı, Tarım Bakanımızı, Ticaret Bakanımızı, İçişleri Bakanımızı, Hazine Maliye Bakanımızı da tebrik etmek istiyorum.
00:33:04Ya bu demek ki burada hani bir zülfiyare dokunuldu gibi bir his oluyor vatandaşta.
00:33:12Bence biraz bunu da anlatalım değerli konuklarımız.
00:33:16Evet.
00:33:17Buyurun İbrahim Bey siz bir şey söyleyeceksiniz herhalde.
00:33:20Şimdi tabii ki bugünkü yapılan soruşturma son derece önemli.
00:33:26Türk Ceza Kanunu 237. maddesindeki fiyatları etkileme suçu, ondan sonra vergi usul kanuna muhalefet, suçtan kaynaklı mal varlığını aklama ve
00:33:36belgede sahtecilik başlıklarıyla bu operasyon başladı.
00:33:40Ve TCK 237'nin biz yıllarca mutlaka uygulanması gerektiğini, Ticaret Bakanlığımızın yapmış olduğu denetimler sonucunda elde ettiği verileri, kesmiş oldukları
00:33:52ceza ve tutanakları mutlaka Cumhuriyet Savcılıkları'na intikal ettirmesi ve dolayısıyla da TCK 237 kapsamında işlem yapılması gerektiğini Tüketici Konfederasyonu
00:34:03olarak defalarca dile getirdik.
00:34:05Hatta biz şunu söyledik, TCK 237'nin cezayı yaptırımı o dönem için 6 aydan başlıyordu.
00:34:12Şimdi 1 yılla 3 yıl arasında ancak halk tabiriyle söylemek gerekirse bu cezanın yatarı yok.
00:34:19Yani ceza alsanız bile para cezasına çevriliyor ve erteleniyordu.
00:34:23Biz meclisimizden bu cezaların da paraya çevrilememesi ve ertelenememesi yönünde defalarca talepte bulunduk ki cezalar caydırıcı olsun.
00:34:35İşte bu TCK 237 belki de bu genişlikte, bu büyüklükte ilk defa bu bugün yapılan, başlatılan operasyonla Adalet Bakanlığı Sayın
00:34:48Gürleken'in yapmış olduğu açıklamayla kamuoyuna şey yapıldı.
00:34:52Daha önceden biz böyle 237'nin uygulandığını maalesef çok fazla görmüyorduk.
00:34:56Neredeyse hiç denilecek, yıllar önce yapılmış.
00:34:59Kanun var, uygulayan yok şeklinde miydi?
00:35:01Evet, evet. Yani şöyle bir tespit yapılıyor. Bir kamu otoritemiz, Ticaret Bakanlığımız tespit yapıyor.
00:35:09Diyor ki burada fahiş bir fiyat uygulanmış.
00:35:12Tamam o işletmeye bir idari para cezası kesiliyor.
00:35:15Peki sonrası? Sonrası bu işletme ürünlerine küçük küçük zamlar yapıyor.
00:35:21Nihayetinde de bu idari para cezasını yine tüketici, yani bizler çekiyordu.
00:35:26Evet, fakat burada mesele sadece idari para cezası kesmekle kalmaması gerekir.
00:35:34Nitekim zaten idari para cezaları maalesef caydırıcı olmadığı için biz şunu önerilerde bulunduk Mustafa Bey.
00:35:41İdari para cezaları ciro esası üzerinden olsun.
00:35:44Ayrıca bu işletmeler mutlaka afişe edilsin.
00:35:47Çünkü tüketici bilsin, kendi cebiyle, mutfağıyla kim oynuyor, kim ticari ahlaktan yoksun hareket ediyor bunu bilsin.
00:35:57Aynı zamanda biz bu işletmelere geçici kapatma cezaları, eğer suçun tekerrürü ve ısrarı halinde de o sektörde faaliyetten men cezaları
00:36:08verilmesi gerektiği yönünde...
00:36:09Bunlara olacak mı? Bu şu anki operasyonda böyle bir şey mümkün mü?
00:36:14Belki bu operasyonda bu konuyu bu yola sevk eder ve gerekli yasal düzenlemelerin de iveli olarak çıkartılması yönünde çok ciddi
00:36:26bir adım atılır.
00:36:26Olmayacak mı böyle bir şey ama? Siz şimdi bu söylediğinizden ben...
00:36:29Hayır ben yanlış anlaşılmasın. Ben olmayacak anlamında söylemiyorum. Bunun olması gerektiğini biz dile getiriyoruz.
00:36:36Anladım. Oğuzhan kaç kişi gözaltına alındı bugün toplamda?
00:36:3941 kişi hakkında gözaltı kararı var. Son olarak 33 kişi gözaltına alınmıştı.
00:36:4430 kişi bunlar şey değil mi? Yani haldeki bu büyük...
00:36:48Büyük şirketler. Çok bilindikler var.
00:36:51Küçük manav değil yani 3-5 kuruş evine para götürecek o tarzda...
00:36:55Çok büyük firmalar var. 22 farklı il ve 109 farklı adrese operasyon gerçekleşiyor.
00:37:00Yani burada işte İbrahim Bey o dediğim şey. Şimdi mesela bunlar masanın başındakiler hani ana aktörler. Şey değil o küçük
00:37:10manav ya da işte çarşıda pazarda 30 kilo domates satayım da eve ekmek götüreyim tarzında değil değil mi?
00:37:17Piyasayı belirleyen aktörler bunlar. Öyle diyelim veya domine eden aktörler olarak söylüyorum. Ben biraz önce şunu da söylemiştim Mustafa Bey.
00:37:26Biz TCK 237'nin mutlaka uygulanmasını geçmişte göremiyorduk. Şimdi çok ciddi anlamda bu uygulamaların ortaya çıktığını görüyoruz.
00:37:36İnşallah bundan sonra buna tevessül edecek insan veya işletmelerle ilgili ciddi bir gözdağı haline gelmesini umut ediyoruz.
00:37:46Ben şu mekanizma olarak yani çözüm yolları olarak da bir iki cümle daha ilave etmek istiyorum.
00:37:55Biz burada idari para cezaların ciro üzerinden gitmesi, afişe edilmesi, katma cezaların uygulamasının yanında dijital takip sisteminin de mutlaka kurulması
00:38:10gerektiği kanaatindeyiz.
00:38:11Bakın hal kayıt sistemi var. Biz orada kare kodu okuttuğumuzda o işletmenin hangi firmadan kaç liraya aldığını biliyoruz.
00:38:20Ama bu en son alınan veya o işletmeyi gösteriyor.
00:38:24Yani bizim buradaki düşüncemiz şu. Üreticiden çıkış fiyatıyla son kullanıcı, tüketiciye kadar arada kaç tane araç...
00:38:36Orayı anlayamadım. Bir telefon mu çalıyor acaba? İbrahim Bey şunu anlayamadım. Bir telefon kesilme oldu orada.
00:38:45Üreticiden çıkışıyla tüketiciye varana kadar dediniz.
00:38:51İbrahim Bey'in şeyde bir sıkıntı oldu herhalde. Bir telefon geliyor herhalde muhtemelen.
00:38:55Dijital takip sistemi, her aşamada ürünün ne kadar arttığını...
00:39:04Ben duyamadım, anlayamadım.
00:39:06Şu an geliyor mu sesim acaba?
00:39:08Şimdi tekrar geldi, evet. Bir telefon mu geldi bilmiyorum. Bir şey oldu.
00:39:14Şu üreticiden tüketiciye gidene kadar dediniz. Oradan sonrasını şöyle kısaca özetler misiniz?
00:39:19Üreticiden tüketiciye varıncaya kadar geçen süreçte kaç tane el değiştiriyorsa bunları görebileceğimiz bir sistem.
00:39:27Biz onun adını dijital takip sistemi diyelim veya başka bir isimle adlandıralım. Önemli değil.
00:39:32Ama kim fiyatları katlıyor? Nerede bu artış oluyor? Bunların belirlenmesi gerekir.
00:39:37Bir de stratejik derinliği olan ürünler diye adlandırdığımız, hal yasası diye halk arasında tabir ettiğimiz
00:39:44ve şu anda Türkiye'de Ticaret Bakanlığı verilerine göre, 2026 verilerine göre 176 tane halim...
00:39:53Biz hal yasasının bir an önce yürürlüğe girmesini ve burada üreticilere bu alanların tahsis edilmesi,
00:40:00üçte birlik bir alanın tahsis edilmesi öngörülüyor.
00:40:03Dolayısıyla doğrudan satış yapılması halinde...
00:40:06Çiftçimiz komisyonculara ya da toptan alış yapan o büyük işletmelere mahkum kalmasının önlenme saatlerine çok büyük bir adım olacaktır.
00:40:19Şimdi bunu da birazdan Nurten Hanım'a da müsaade ederse sormak isterim.
00:40:24Ben hazır sizin gibi değerli iki konu bulmuşken bırakmayacağım.
00:40:28Şimdi bir spor haberleri var, bir vermemiz gereken bir VTR de var.
00:40:32Onu bir izleyelim ama sizlerden de müsaade alarak bu konuyu konuşmaya devam edeceğiz.
00:40:38Şimdi biz spor haberlerine dönüyoruz, ondan sonra devam edelim.
00:40:49Programımıza devam ediyor.
00:40:51Ürünlerin tarladan çıkıp üreticiden tüketiciye kadar gelirken fahiş fiyatla yoluna devam etmesi
00:40:59ve buna yönelik operasyonun ayrıntılarını konuşuyoruz.
00:41:02İki değerli konumuz bu dilimde de bizimle olmaya devam ediyor.
00:41:05TÜKONFET Başkan Vekili İbrahim Güllü ve gıda denetim uzmanı Sayın Nurten Sırma bizlerle birlikte.
00:41:11Oğuzhan Uygun Türk de bizimle birlikte.
00:41:13Şimdi operasyonun ayrıntılarını alacağız önce.
00:41:16Operasyonun ayrıntılarında neler var?
00:41:19Kaç kişi gözaltına alındı?
00:41:21Hepsini önce Betül Varan'dan dinleyelim, ondan sonra konuşalım.
00:41:30Gıdada fahiş fiyat ve tarladan markete fiyat yolculuğu kapsamında 41 büyük dağıtıcı firmaya operasyon düzenlendi.
00:41:40Hazine ve Maliye Bakanlığı, Vergi Denetim Kurulu Başkanlığı tarafından bir rapor hazırlandı operasyona ilişkin.
00:41:47Aynı zamanda 1029 çiftçinin de aslında beyanına başvuruldu.
00:41:53Raporlarda ise dikkat çekici tespitler yer aldı.
00:41:58Bazı şüphelilerin ürün arzını olduğundan düşük maliyetleriyle gösterdiğini ve maliyetlerin daha yüksek olduğunu gösterdiğini iddia etti.
00:42:09Hazırlanan rapora göre hayatını kaybeden 49 kişi adına 2 milyon 524 bin müstahsıl makbuz düzenlendiği belirtildi.
00:42:19Burada ciddi bir rakamdan bahsediyoruz aslında.
00:42:22Milyonlar resmen aslında aktif şekilde kullanılmış.
00:42:26Çünkü ölü kişiler üzerinden.
00:42:28Bununla birlikte alış fiyatları ile yüksek gösterilen üreticiden gelen ürünler var diyelim.
00:42:35Örnek verecek olursak kapya biber tarlada üreticiden çıktığında kilosu 7-8-9 lira civarında seyrederken üreticinin sattığı kişi satın alan
00:42:47firmanın sahibinin alış için düzenlediği makbuzdaysa kilosu 18 ile 23 lira arasında değiştiğine yer verildi.
00:42:55Aslında ciddi bir rakam farklılığı da görebiliyoruz.
00:42:58Günlerce biz de konuşmuştuk ürün fiyatlarındaki bu farklılık neden diye aslında yapılan operasyonların bunları da ortaya çıkardığını söyleyebiliriz.
00:43:07Bu kapsamda 22 ilde toplam 109 iş yeri ve ikamette eş zamanlı operasyon düzenlendi.
00:43:14Bununla birlikte 41 iş yeri demiştik, firma sahibi demiştik.
00:43:19Bunlar gözaltına alınma talebi oluşturulmuştu, gözaltı kararı verilmişti.
00:43:2333'ü yakalandı, gözaltına alındı.
00:43:27Ancak 8'e hala firari durumda.
00:43:30Adalet Bakanı Akın Gürlek de bu konu hakkında bir açıklama yaptı sosyal medya hesabından.
00:43:35Kısaca bahsetmek istiyorum sosyal medya hesabındaki özverisinden.
00:43:40Tarladan sofraya uzanan zincirin hiçbir aşamasının üreticimizin emeği ve vatandaşımızın bütçesi üzerinden haksız kazanç kapısına dönüştürülmesine müsaade edilmeyecektir diye bir
00:43:52açıklama yaptı.
00:43:53Burada operasyonların devamlılığının sürdürüleceği, aslında vatandaşın sofrasına göz dikenlere hadlerinin bildirileceği ve peşlerinin bırakılmayacağı konusunda da mesajını vermiş oldu diyebiliriz
00:44:05Akın Gürlek.
00:44:06Biz de burada yapılan araştırmalardan bahsetmiş olduk diyelim ve sözü tekrar stüdyoya bırakalım.
00:44:14Şimdi operasyonun ayrıntıları böyleydi.
00:44:16Şimdi hızlıca konuklarımıza da sormak üzere şu tablodaki farklılıklara bakalım.
00:44:24Şimdi düşük karlılık var.
00:44:25Bu ne olursan bürüt satışa göre karlılık çok düşük gösterildi.
00:44:29Nasıl oluyor bu?
00:44:29Şöyle ki karlılığı düşük gösterip aslında aradaki uçurumu açarak çok büyük kar elde ediyorlar.
00:44:36Kar payını yükseltiyorlar.
00:44:37Ama bunu makbuzla yani resmi evrakta düşük göstererek aslında işin içinden çıkmaya çalışıyorlar.
00:44:44Sayın Güllü bu kağıt üzerindeki bu karlılık üzerinden yapılan manipülasyonun hukuksal bir karşılığı var değil mi?
00:44:53Yani dolandırıcılık diye mi geçiyor? Ne diye geçiyor?
00:44:55Ya da başka bir şey mi? Sahtecilik mi?
00:44:58Yok burada vergi usul kanla muhalefet söz konusu.
00:45:01Ancak biraz önceki muhabir arkadaşımızın 49 tane ölü ölmüş Allah rahmet eylesin çiftçimizin veya üreticimizin adına müstahsil makbuzları.
00:45:1527, 27'ymiş şurada yazılın.
00:45:1727 farklı ölü kişi adına makbuz.
00:45:19Ne demek bu? Neden yapılıyor bu?
00:45:21Bu işte arada hem fiyatları katlayabilmek ve muhalefet durumu söz konusu olmuş oluyor.
00:45:36Belki burada muhtemelen biraz önce siz yayının başında da söylediniz.
00:45:40Üretim miktarı ile satış miktarı arasındaki farkları da bu şekilde tolere ediyorlar gibi gözüküyor Mustafa Bey.
00:45:49Ama o ölen kişilerin adına müstahsil makbuzu düzenlendiyse, onların imzası atılmışsa burada tamamen evrakta sahtecilik suçu da oluşur.
00:46:01Zaten Sayın Bakanımızın yapmış olduğu açıklamada dört tane suçlama ön planda.
00:46:08Bunlardan bir tanesi vergi usul kanuna muhalefet, bir tanesi belgede sahtecilik, bir de fiyatları etkileme suçuyla suçtan kaynaklanan mal varlığını
00:46:19aklama suçları gözüküyor.
00:46:21İşte bu evrakta sahtecilik olayı bu muhtemelen ölen o 27 kişinin adına kesilen mustahsil makbuzlarından kaynaklı olarak olduğunu düşünüyorum.
00:46:31İlginç. Şimdi burada ilk dönemde biraz konuştuk. Oğuzhan şu dört numaradaki envanter açığı örneğin diyor portakal alımı 2.888.124
00:46:43kilogram.
00:46:43Yani 2.800 hatta 2.900 ton ediyor.
00:46:48Alış var ama 9.000 ton satış var. Ne demek bu?
00:46:53İşte tamamen evrakta sahtecilik. Biraz önce müstahsil makbuz diyoruz. Aslında bunu da biraz açmak lazım.
00:47:01Bu çiftçiden aldığımız ürünün kayıdı aslında. Yani bunu çiftçi, üretici bunu vermek zorunda çünkü resmi bir evrağa dökmek zorundayız.
00:47:10Ne kadar aldık? Bunun maliyeti nedir? Müstahsil makbuz tamamen bu.
00:47:15Burada da bu aradaki açığı tamamen işte o 41 şirket farklı yollarla açık göstererek kendine aslında kârı örnek veriyorum.
00:47:25%40 ise %10 yaparak %400'e çıkarabiliyor. Tamamen o.
00:47:29Nurten Hanım buradaki yani 7.000 tonluk bir farktan bahsediyoruz.
00:47:34Ya bu sonuçta piyasaya giren bir miktar değil mi?
00:47:41Olmayanı oldurmaya çalışmış.
00:47:43Olmayan hikaye, hikaye hikayesini.
00:47:47Bu konuyu bize mümkünse.
00:47:49Yani şimdi üretilen ya da satın aldığı bu kadar değilken,
00:47:54miktar olarak eğer oradaki mali dengeyi nasıl dengeleyecekse ya yüksek gösterir ya düşük.
00:48:00Yani ölü kişiler için müstahsil makbuzu kesebilir.
00:48:048 liraya aldığı kapya biberi 23 lira olarak müstahsil makbuzuna yazmış olabilir.
00:48:10Çiftçilerden ifadeler alınmış Mustafa Bey.
00:48:131035 tane çiftçiye birebir sorulmuş.
00:48:17Onlar demişler ki biz 9 liraya ürettik ona da o parayı sattık ama makbuza 23.95 yazdı.
00:48:24Ya da bize gelen makbuzun üzerinde yaşamayan kişilerin ismi yazıyor.
00:48:29Daha sonra sattığımız miktarı makbuzda göremiyoruz diyor.
00:48:34Örnek veriyorum 10 bin ton sattıysa makbuzda onu daha düşük gösteriyor.
00:48:39Ya da orada daha yüksek gösterebiliyor.
00:48:41Şimdi önceden biz gıda fiyatlarını hep konuşuyorduk ama ne zaman Adalet Bakanlığı'nın ismi geçiyordu?
00:48:48Hep ya rekabet kurumunun işte Ticaret Bakanlığı'nın kestiği fahiş fiyatla ilgili cezalar, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın kestiği idari
00:48:57para cezaları, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın kestiği.
00:49:00Fakat tüm bakanlıklardan veriler toplanıyor.
00:49:04Tüm bakanlıklardan anladılar ki bu iş zincirin sonuyla halledilemeyecek sistemin yapısında bir bozukluk var.
00:49:11Bütün bakanlıklardan gelen veriler, veri analizi ile Adalet Bakanlığı'nın suç duyurusunda bulunmuyor.
00:49:18Hangi bakanlıklar onlar Mürten Hanım?
00:49:20Şöyle ben hatta bu soruşturmaya dahil olan bakanlıkları söyleyeyim.
00:49:24Tarım ve Orman Bakanlığı, çiftçi kayıt sistemi ve hal kayıt sistemindeki yapısal sorunları iletiyorlar.
00:49:32Soruşturma kapsamında var.
00:49:33İkinci bakanlık Ticaret Bakanlığı, kestiği fahiş fiyat denetimleri sonucundaki idari para cezaları, bu büyük firmalara kestiği cezalar, rekabet kurulundan gelen
00:49:45veriler, Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın mali takibiyle,
00:49:49yani orada vergide usulsüzlük yapan firmalar, yani bu üç bakanlığın verileri değerlendiriliyor.
00:49:55Hep aynı firmalar üzerinde odaklanınca bir saniye burada suç duyurusunda bulunuyor.
00:50:00Dolayısıyla soruşturma çalışıyor.
00:50:03Şimdi o bahsettiğiniz şeyle çok ilgilendim ben de.
00:50:05Biz de defalarca program yaptık dedim ya, daha önce rekabet kurumu ya da işte Ticaret Bakanlığı'nın kestiği cezalar vs.
00:50:16Bunlardan etkilenmeyip, bunlardan ders çıkarılmayıp, bu firmalar bu işlere devam ettiği için iş adli bir boyuta mı dönmüş oluyor?
00:50:26Kesinlikle öyle. Biz hangi dönem, bana söyleyin, hangi dönem gıda fiyatlarıyla Adalet Bakanlığı'nı yan yana gördük?
00:50:33Değil mi?
00:50:34Dolayısıyla mesela Tarım ve Orman Bakanlığı çeşitli denetimler yapar, orada halk sağlığı konusunda,
00:50:41işte TCK 185-186'ya karşı, kamu sağlığına karşı aykırı suçlar varsa, bunlarla ilgili suç duyurusunda bulunuyordu.
00:50:48Ama müferit, firma bazında. Ama şimdi burada bir terörle mücadele gibi, Emniyet Müdürlüğü marifetiyle,
00:50:56işte 43 tane iş yere veya oradaki eve eş zamanlı baskın yapılıyorsa, burada maddi delil elde etmek adına,
00:51:063 bakanlıktan gelen verilerin sonucunu ete kemiğe büründürmek adına, yani bunu sonuca erdirmek için maddi delil lazım.
00:51:13Dolayısıyla buranın kapatılmaması adına da fırsat vermemek lazım.
00:51:18Onun için eş zamanlı baskınlar yapılıyor.
00:51:21Şimdi sonucunda hep firmaları idari para cezası kesildi ama biz sonuca varamadık.
00:51:26Dolayısıyla burada yapısal bir bozukluk var.
00:51:29Bu yapısal bozukluğu da yaratan bir takım güçlü firmalar var.
00:51:35Tabi burada ifadesi alınan herkes suçludur anlamında söylemiyor, sonuca bakacağız, odaklaşacağız.
00:51:40O soruşturma devam edecek.
00:51:41Bu soruşturma devam ediyor ama şimdi Adalet Bakanlığı'nın açıkladığı,
00:51:48Betül'ün de ifade ettiği gibi burada şimdi maddi deliller var.
00:51:52Ölülerin üzerinden niye müstahsil makbuzu kestin?
00:51:556 tonu 10 ton diye niye gösterdin?
00:51:588 lira kapya biberi niçin 23.95 olarak gösterdin?
00:52:03Bunları neden yaptın?
00:52:04Tabi ki burada geriye dönük takip istenince...
00:52:07Burada bakın 10 fatura satışı 13.000 ton, 13.000 yani 13.500 ton neredeyse.
00:52:17Hal kayıt sistemine bildirilen miktar 8.000 ton.
00:52:20Arada, nereden bakarsanız bakın 5.000 tonun üzerinde bir şey var.
00:52:30Bu aradaki fark kayda girmemiş.
00:52:33Yani burada fahiş fiyat mı oldu, şey mi oldu bilmiyoruz yani.
00:52:36Ben size bir şey soracağım.
00:52:39Şimdi bakanlık çiftçi kayıt sistemini kurdu.
00:52:42Hal kayıt sistemini kurdu.
00:52:44Dediler ki buraya verileri girin.
00:52:46Dijital takip zaten nispeten yapılıyor.
00:52:49Ama şimdi ben oraya hatalı veri giriyorsam,
00:52:53sahte müstahsil makbuzu kesiyorsam,
00:52:56tonajı farklı gösteriyorsam dijital takip sistemi neye yarar?
00:53:00Dolayısıyla burada adli soruşturma gerekli.
00:53:02Bu soruşturma boşuna yapılıyor.
00:53:04Kapsam genişleyecek onu söyleyeyim.
00:53:06Öyle mi?
00:53:07Burada şey mi yapılıyor?
00:53:09Çapraz bir kontrol mekanizması mı oluştu?
00:53:13Bu rakamların mesela nasıl çıktı ortaya?
00:53:16Soruşturma dosyasında şu var.
00:53:18Bakanlığın aynı firmalar üzerinde farklı bakanlıkların verileriyle ilgili karşılaştırma yapılmış.
00:53:24Çiftçi kayıt sisteminde bu firma nasıl görünüyor?
00:53:27Hal kayıt sisteminde nasıl görünüyor?
00:53:29Hazine ve Maliye Bakanlığı'nın vergi denetimlerinde neler var?
00:53:32Aslında ürün bazında yani birkaç örnek numuni olarak seçilip geriye dönük takip yapılıyor.
00:53:38Yani izlenebilirlik anlamında.
00:53:40Onun için soruşturma 3 bakanlığın verileriyle karşılaştırmalı olarak bilir kişilerin gözetiminde adli bir takip yapılıyor.
00:53:49Ki bu beyaz et sektörüyle başladı hatırlarsanız.
00:53:53Nişasta bazı şeker üreticileriyle ilgili şeker soruşturmasıyla devam etti.
00:53:58Sayın Bakan bu soruşturmaları devam edeceğini söylüyor.
00:54:01Çünkü ben sektörden biri olarak şunu söyleyeyim.
00:54:03Süt piyasası da böyle çalışıyor.
00:54:06Süt taban fiyatı veriliyor.
00:54:07En fazla aldığımız şey süt, yoğurt, peynir.
00:54:10Fakat burada verilen taban fiyat umursanmıyor ve bir paralel piyasa oluşturuyor fabrikalar tarafından.
00:54:17Bu soruşturma kapsamında aslında hem süt sektörü hem et sektörü, beyaz et sektörü, perakene yani sorun şu.
00:54:27Sonuçla mesela bir firmaya gidip idari para cezası kesmenin meseleyi çözmediğini çok net anladık.
00:54:34Belli ki arada bir yapısal ticari bozukluk var.
00:54:37Bu bozukluğu kim meydana getiriyorsa.
00:54:39Dolayısıyla burada eş zamanlı olarak bakanlıklardan gelen veri karşılaştırmasıyla Adalet Bakanlığı gıda fiyatları ile ilgili hiç yan yana gelmiyordu.
00:54:49Ama son 3 dosyada dikkat ederseniz hep gıda fiyatları ile ilgili.
00:54:52Artık öyle bir yere geldi ki bu iş Adalet Bakanlığı da artık bu işte adı zikredilen kurumlardan bir haline geldi.
00:54:59Dolayısıyla günün manşetini attık.
00:55:01Günün manşeti operasyonlar genişleyecek.
00:55:05operasyonlar genişleyecek.
00:55:07Ama nasıl genişler bu operasyon bu işlere devam ederlerse yani bu faiş fiyat politikasına kağıt üzerinde efendim bu tür işleri
00:55:19yapılmasına devam ederlerse operasyon genişleyecek.
00:55:22Beklemek istediğiniz bir şey kaldı mı?
00:55:24Mesele anlaşıldı.
00:55:26İşini düzgün yapan firmaları tenzih edelim.
00:55:29İşini çok düzgün yapan firmalar var.
00:55:31Ve bu soruşturmalardan onlar da haliyle etkileniyorlar.
00:55:36Dolayısıyla burada zincirin kötü halkalarını fırlatıp atmak bakımından işte vatandaşın yaptığı ihbarlar da önemli onun için.
00:55:43Gerçek denetçi tükeçidir.
00:55:45Onların sözüne kulak vermek için.
00:55:47Eyvallah.
00:55:47İbrahim Bey, Nurten Hanım çok teşekkür ederim.
00:55:50Olsan çok teşekkür ederim.
00:55:51Bu videomuz bitirelim efendim.
00:56:06Şimdiki konumuz yapay zeka.
00:56:08Geçenlerde bütün dünyada özellikle ABD kaynaklı tartışma.
00:56:14Yapay zeka 10 yıl içinde insanı öldürür hale gelebilir.
00:56:18Bundan endişe ediliyor ve çok hızlı gidiyoruz diyor.
00:56:21Kim diyor bunu?
00:56:22Elon Musk diyor.
00:56:23Katılıyorum diyor.
00:56:24Yapay zeka üreticileri diyor.
00:56:26İstifa ediyorlar.
00:56:27Peki neden?
00:56:28Ne oluyor?
00:56:28Toplumdan gizlenen bir şey mi var?
00:56:30Hadi bu sorunun yanıtını arayalım.
00:56:32Sözü de evren doğruya bırakalım.
00:56:35Evet Mustafa Yıldız senin de ifade ettiğin gibi aslında yapay zeka noktasında geçtiğimiz haftalarda oldukça ilginç gelişmeler yaşandı.
00:56:44E tabi açıklamalar arda arda geldi.
00:56:46Bu açıklamaların ardındansa akıllarda şu soru işareti oluştu.
00:56:49Yapay zeka bir kriz mi?
00:56:51Bir fırsat mı?
00:56:53Olumlu mu ilerliyor?
00:56:54Olumsuz mu ilerliyor?
00:56:55Yavaşlamalı mı?
00:56:57Yoksa tam gaz ilerlemeli mi?
00:56:59Yoksa yapay zekaya bakış açımızı değiştirmeli miyiz?
00:57:02İşte bu soruları son zamanlarda çok sıklıkla tartışıyoruz.
00:57:07Aslında yapay zeka gündelik olarak hayatımıza girdiğinden bu yana tereddütlerimiz vardı insanlık olarak.
00:57:14Veriler ihlal mi ediliyor?
00:57:15Yapay zeka bizi ele geçirecek mi?
00:57:17Yoksa bazı kesimlerde ya onlar bilim kurgu filmlerinde olur.
00:57:21Böyle şeyler gerçek olmaz gibi yorumlarda bulunuyordu.
00:57:25Şimdi bunun hem olumlu hem olumsuz.
00:57:27Yapay zekanın hem faydalı hem de dikkat edilmesi gereken kısımlarına şöyle kısaca bir bakalım.
00:57:33Ancak tartışmalara neden olan açıklamalara da hemen şöyle bir bakmış olalım.
00:57:37Şimdi hemen yanımda bulunan Jacob Jackson.
00:57:4028 yaşında bir yapay zeka şirketinde çalışıyor.
00:57:44Nerede?
00:57:44Antropik'te çalışıyor.
00:57:46Ve Antropik'ten istifa etti.
00:57:48İstifa etmesiyle birlikte tartışmalar iyice alevlendi.
00:57:51Fitiyle ateşlendi çünkü istifa ederken belli açıklamalarda bulundu.
00:57:56Dedi ki son 3 yılımı hem OpenAI hem de Antropik'te ön eğitim araştırmaları yaparak geçirdim.
00:58:02Her iki şirkette sorumlu davranmıyor.
00:58:05Bu istifa etmesindeki en önemli cümlelerden biri.
00:58:09Ama şöyle de bir detay veriyor.
00:58:11Bu senaryo biraz bilim kurgu gibi geliyor ama bence korkutucu derecede gerçek.
00:58:16Az önce demiştim ya bazı kesimler bunlar sadece filmlerde olur.
00:58:19Böyle bir şey insanlık olarak müsaade edilmez zaten diye ama 3 yılını yapay zekadaki dev şirketlerde geçiren Jacob Jackson öyle
00:58:28düşünmüyor.
00:58:29Tabii bir cümle daha var.
00:58:31O çok daha kritik.
00:58:32Kendi kendini geliştiren bir süper zekaya doğru düz bir yarış içerisindeler ve hayatlarımızla kumar oynuyorlar mesajını verdi.
00:58:41Şimdi kumar oynuyorlar ne demek?
00:58:42Bizim milyonlarca milyarlarca vatandaşın kullandığı bu yapay zekaya her gün trilyonlarca veri girişi oluyor.
00:58:50Bu veriler nerede kullanılıyor?
00:58:52Bir casusluk bir istihbarat alanında kullanılabiliyor olabilir mi?
00:58:57İşte Jacob Jackson diyor ki evet kumar oynuyorlar hayatlarımızla.
00:59:01Yapay zekaya verdiğimiz bilgiler nerede nasıl ne derecede kullanılıyor?
00:59:05Tabii Jacob Jackson'dan sonra iki dev isim daha açıklamalarda bulundu.
00:59:10Hem Open AI hem de Jacob Jackson'ın eski çalıştığı şirket Antropik'ten mesajlar arda arda geldi.
00:59:18Şimdi yapay zekada yeni bir tartışma var.
00:59:21Hız kesmeli mi yoksa tam gaz ilerlemeli mi?
00:59:24Hani girişte söylemiştim ya işte bunlar buraya dayandırılıyor.
00:59:28Antropik CEO'su Dario Amoday'ı yapay zeka geliştirme yarışının mevcut hızı sürdürülebilir değil.
00:59:33Sektörün ilerleme hızını yavaşlatması gerekiyor dedi.
00:59:37Yine bir diğer Teknolord Silikon Vadisi'nin en önemli isimlerinden biri.
00:59:42Yapay zeka deyince Open AI ve Open AI CEO'su tabii konu içerisine geçmezse olmaz Sam Eltman.
00:59:50O da diyor ki yapay zeka için biz daha da yavaşlamaya hazırız.
00:59:54Yani bunu onaylıyor.
00:59:55Yavaşlatılması gerekiyor diyor.
00:59:57E şu riskler de artık yavaş yavaş gerçekleşmeye başlıyor Mustafa Yıldız.
01:00:02Yapay zekalar artık kendi yapay zekalarını üretmeye başladı.
01:00:07Şimdi milyonlarca vatandaşın her gün girdiği telefondan, tabletten, televizyondan pek çok alandan girdiği bu yapay zekaya veriler giriyor.
01:00:18Bu veriler yapay zeka tarafından başka bir yapay zeka alanında kullandırılabiliyor.
01:00:23Bu da oldukça aslında bilim kurgu senaryosu gibi gelse de ilerleyen günlerde belki de bizim yaşımızın yeteceği kadar yakın bir
01:00:30zamanda gerçekleşmesi muhtemel.
01:00:33Şimdi bir diğer görsele de baktığımızda Mustafa Yıldız bir yapay zeka tarafından hazırlanan bir görsel.
01:00:39Şimdi bunun yapay zeka tarafından hazırlandığı çok belli, çok açık.
01:00:43Çünkü artık gözümüz de alıştı.
01:00:44Ancak böyle görseller yapay zeka tarafından hazırlansa bile fark edilmeyecek noktaya gelmiş durumda.
01:00:51İnsanların suratlarını çok rahat bir şekilde taklit edebiliyor, değiştirebiliyor, sesler taklit edilebiliyor.
01:00:58Bu da günlük hayatta pek çok soruna yol açabiliyor.
01:01:01Bunlar daha belki de yolun başı.
01:01:03İlerleyen günlerde çok başka şeyler de yaşanabilir.
01:01:07E tabi buradaki görselin de temsil ettiği üzere finans, bankacılık, makine öğrenmesi, sağlık alanı, araç üretimi, teknolojinin önemli noktalarında yapay
01:01:16zeka artık hayatın her alanında bulunuyor.
01:01:20Şimdi faydaları bunlardı.
01:01:21Sağlık alanı, teknoloji, araç üretimi, savunma sanayi çok kritik noktalarda yapay zekaya artık başvurulabiliyor.
01:01:30Zaman tasarrufu sağlıyor, para tasarrufu sağlıyor.
01:01:34İnsanların emeklerinin daha da az olmasını sağlıyor.
01:01:39Bunlar yararları.
01:01:40Ancak ilk girişte bahsettiğim zararları da ön görülemez bir noktaya ilerliyor olabilir.
01:01:45Bu tabi sıradan bir iki vatandaşın birkaç vatandaşın aralarında geçirdiği bir sohbet değil.
01:01:51Bunlar artık yapay zeka uzmanları, yapay zeka şirketlerinin CEO'ları tarafından da dile getirilmeye başlandı.
01:01:59Diğer görsele de bakacak olursak artık yapay zeka hayatımızda öyle bir noktaya gelebilir ki bu ilerleyen zamanlarda sıradan standart bir
01:02:08sınıf ortamı haline gelebilir.
01:02:10Ekranlar, robotlar, çocukların önlerinde ekranlar, kulaklıklar, iletişimin sıfıra düştüğü, karşılıklı diyaloğun sıfıra düştüğü bir tabloyla da karşılaşabiliriz.
01:02:21Buradaki kişiler gözlerindeki ekranlarla, buradaki ekranlara, öğrencilerin önündeki ekranlara erişerek bir ders ortamı oluşturulabilir.
01:02:31Bu da yine yapay zeka tarafından temsili olarak oluşturulmuş bir görsel.
01:02:35Bu da tehlikeyi gözler önüne seriyor. Bu da temsili olarak dediğim gibi ekranlara getirmiş olduk.
01:02:41Şimdi yapay zeka ile insanlık arasındaki bu ilişki doğal ve samimi bir ilişki mi yoksa ilerleyen zamanlarda bambaşka bir noktaya
01:02:51mı evrilecek?
01:02:52Onu da hemen bir sonraki görselde de ekranlarımıza getirmiş olalım.
01:02:57Yapay zeka insanın dostu mu yoksa düşmanı mı?
01:03:01Yapay zeka bir kriz mi, bir fırsat mı?
01:03:04Yapay zekadan korkmalı mıyız yoksa sahiplenmeli miyiz?
01:03:08Yapay zekayı daha da mı geliştirmeliyiz yoksa biraz daha yavaşlamalı mıyız?
01:03:13İşte bu soruları yanıtlamak için hem CEO'ların hem istifa eden Jacob Jackson'ın açıklamaları bize bir rehber, bir ışık
01:03:23olabilir.
01:03:24Çünkü onlar artık işin tamamen içinde ve sistemi üreten, sistemi yazan kişiler olması noktasında bize oldukça önemli bir görsel sunuyor.
01:03:33Yine bir sonraki görsele baktığımızda artık en nihai soru şu Mustafa Yıldız.
01:03:39Dünya insanlar tarafından mı kontrol edilecek ve yönetilecek yoksa yapay zeka ve yapay zekanın ürettiği robotlar tarafından mı?
01:03:49İşte Mustafa Yıldız asıl soru bu.
01:03:51Bu sorunun yanıtını bulmaya çalıştığımız, bu görsellerle anlatmaya çalıştığımız noktada buydu aslında.
01:03:58Yapay zeka bir kriz mi, bir fırsat mı?
01:04:01Bunu da ilerleyen günlerde hem açıklamaların gelmesiyle hem de gelişen teknolojinin takip edilmesiyle birlikte daha da net bir şekilde yanıtlanmış
01:04:10olacak.
01:04:15ABD, İran, İsrail dünyanın baş belası.
01:04:21Her gün takip ettiğimiz konu, kırmızı çizgimiz, Gazze, Batı Şeria.
01:04:25Bugün Japonya'ya ve kutsal topraklara da uğrayacağız.
01:04:29Hakan Fidan'dan da önemli bir açıklama geldi.
01:04:32Sırada dünyanın stres noktaları var.
01:04:37Küreselle akaryakıt krizini frenleyecek mutabakatı ilan etti.
01:04:41Donald Trump, Doğu Avrupa'da sağlanan enerji ateşkesini tüm dünyaya duyurdu.
01:04:48Amerikan başkanı sosyal medya hesabı üzerinden yaptı açıklamalarını.
01:04:52Ukrayna'nın Rus enerji hedeflerini vurmamayı kabul ettiğini söyledi.
01:04:56Moskova yönetiminin de aynı şartlara uymayı onayladığını belirtti.
01:04:59Dünya genelindeki dizel fiyatı artışının asıl nedeni İran değil,
01:05:03büyük ölçüde Rusya-Ukrayna savaşıdır.
01:05:05Varılan bu uzlaşmayla birlikte petrol fiyatları rahatlayacak.
01:05:09Donald Trump, mutabakatın ne zaman devreye gireceğine dair ise ayrıntı vermedi.
01:05:13Taran'la yaşanan gerilime de değindi,
01:05:15hürmüz boğazını açık tutarak petrol akışını sağladıklarını vurguladı.
01:05:18Bölgedeki güvenliğe katkı sunmayan ülkelerin,
01:05:21Amerika'ya tazminat ödemesi gerektiğini savundu.
01:05:25Amerikan başkanı, İran'ın acilen ve şiddetle bir anlaşma yapmak istediğini söyledi.
01:05:30Amerika'nın bu anlaşmaya katılıp katılmayacağına ben karar vereceğim ki biz bu fikre açığız dedi.
01:05:35Silah stoklarının tükendiği iddialarını ise yalanladı.
01:05:42Batı Şeria'da yine kan döküldü.
01:05:45İsrail askerlerinin açtığı ateş bir Filistinli'nin hayatına mal oldu.
01:05:51Siyonistler işgal altındaki Batı Şeria'nın Elbire kentine girdi.
01:05:56Baskın sırasında açılan ateşte ağır yaralanan 54 yaşındaki Ziya Cabir hayatını kaybetti.
01:06:04Ramallah'ın doğusunda bir Filistinli'nin 300 koyunuyla atları çalındı.
01:06:08Yaşananların ardından bölgedeki görüntüler cep telefonu kamerasıyla kaydedildi.
01:06:15Gerilemin bir diğer adresi Kudüs'tü.
01:06:18Kahanların öncülüğündeki İsrailli bir grup Mescid-i Aksa külliyesine girdi.
01:06:26Yahudi yeni yılının 3. gününde külliyeye giren grup, Selihot adı verilen dini ritüeli gerçekleştirdi.
01:06:44Dünyanın en uzun yaşam sürelerine sahip ülkelerinden biri Japonya.
01:06:48Ülkede 100 yaşını aşanların sayısı tarihi bir eşiği geçti.
01:06:56Japonya'nın Sağlık, Çalışma ve Refah Bakanlığı verilerine göre ülkede 100 yaş ve üzerindeki kişilerin sayısı ilk kez 100 bini
01:07:03aşarak 107 bin 677'ye ulaştı.
01:07:091 Eylül itibariyle kaydedilen sayı geçen yıla göre 7 bin 914 kişilik artış anlamına geliyor.
01:07:20Böylece Japonya'da 100 yaşını aşanların sayısı üst üste 56. yılda da artarak yeni bir rekora ulaştı.
01:07:26Japonya'daki uzun yaşam verilerinde kadınların belirgin üstünlüğü dikkat çekiyor.
01:07:30Ülkede 100 yaş ve üzerindeki kişilerin %87,6'sını kadınlar oluşturuyor.
01:07:38Japonya'nın yaşayan en yaşlı kadını Kyoto'da yaşayan Fuyo Kishimoto.
01:07:4320 Aralık 1911 doğumlu Kishimoto 114 yaşında.
01:07:49Ülkenin en yaşlı erkeği ise 112 yaşındaki Hikaru Kato.
01:07:53Kato 2 Mayıs 1914'te dünyaya geldi.
01:08:00Japonya yalnızca 100 yaşını aşanların sayısıyla değil, ortalama yaşam süresiyle de öne çıkıyor.
01:08:052025 verilerine göre ülkede ortalama yaşam süresi kadınlarda 87 yıl, erkeklerdiyesi 81 yıl olarak kaydedildi.
01:08:23Uydular savaşa dahil ediliyor.
01:08:25Uzayda silahlanma giderek artıyor.
01:08:30ABD, dünya yörüngesine bir uzay silahı konuşlandırdığını ilk kez resmen doğruladı.
01:08:35Ancak silahın ne zaman yörüngeye yerleştirildiği, nasıl çalıştığı ve hangi kapasiteleri sahip olduğu açıklanmadı.
01:08:44Son açıklamayla Washington, dünya yörüngesinde saldırı amacıyla da kullanılabilecek bir silaha sahip olduğunu ilk kez açıkça doğrulamış oldu.
01:08:52ABD bu adımın gerekçelerinden biri olarak Rusya ve Çin'in uzaydaki faaliyetlerini gösteriyor.
01:08:58Washington yönetimi, iki ülkenin gelecekte ABD uydularına saldırabilecek veya çalışmalarını aksatabilecek sistemler geliştirdiğini savunuyor.
01:09:08Trump yönetimi, uzay tabağının askeri sistemleri ABD için planlanan altın kubbe savunması sisteminin önemli unsurlarından biri olarak görüyor.
01:09:17Plan kapsamında uzaya konuşlandırılacak önleyici füzelerle ABD'nin tüm hava tehditlerine karşı korunması hedefleniyor.
01:09:24Uzayda silahlanma konusunda uluslararası hukuksa belirli sınırlamalar getiriyor.
01:09:31Uydular modern ordular açısından iletişimden navigasyona, istihbarattan gözetlemeye kadar kritik görevler üstleniyor.
01:09:38Bu nedenle rakibin uydularını etkisiz hale getirebilecek teknolojiler, gelecekteki olası çatışmaların en önemli unsurlarından biri olarak değerlendiriliyor.
01:09:58Türkiye ve Azerbaycan'ı da çok yakından ilgilendirmekte.
01:10:02İran'ın güvenliği, istikrarı ve refahı tabiatıyla bölgemizi doğrudan etkilemektedir.
01:10:09Bu bakımdan mevcu ihtilafın bir an evvel diplomatik yollarla çözüme kavuşturulmasını istiyoruz.
01:10:17Son dönemde artan karşılıklı saldırılar barış çabalarına ciddi sekte vurmakta.
01:10:23Bölgedeki gerilimi artıran bu eylemlerin derhal sona ermesi gerekmektedir.
01:10:28Aynı zamanda Hürmüz Boğazı'nda güvenli, kesintisiz ve serbest geçişlere izin verilmeli ve savaş öncesi statikoya bir an önce dönülmelidir.
01:10:40Krizin çözümü ve bölgede barış ve güvenliğin sağlanması için ilgili tüm taraflarla temaslarımızı kesintisiz sürdürmekteyiz.
01:10:58Bunca olumsuz haber akışı içerisinde şöyle yüzümüzü gülümseten, kalbimize dokunan bir görüntü geldi bugün.
01:11:09Arkadaşlarla bugünkü haber toplantımızda durduk.
01:11:14Şöyle bir durduk.
01:11:15Size de tavsiye ediyoruz.
01:11:17Bu gün içerisinde bunca yoğunluk oluyor ya.
01:11:21O yoğunluğun içerisinde siz de belki bunalıyorsunuzdur, sıkılıyorsunuzdur, yoruluyorsunuzdur.
01:11:28Bazen durmak gerekiyor.
01:11:30İşte o anlardan bir tanesiydi bu bizim için.
01:11:34Durduk ve şehitlerimize bir fatiha okuduk.
01:11:39Size de tavsiye ederiz.
01:11:41İlla gündem olmasına gerek yok.
01:11:43İlla bugün olmasına, dün olmasına, bu hafta olmasına gerek yok.
01:11:48Şehitlerimize her zaman dua okuyabiliriz değil mi?
01:11:53Bu görüntüye gelince, bu görüntü Kayseri'de çekildi.
01:11:56Öyle bir samimiyet var ki, bakın öyle bir samimiyet var ki ama insan izlerken de gözleri doluyor.
01:12:04Kayseri Emniyet Müdürü Atanur Aydın Beyefendi.
01:12:07Atanur Aydın Beyefendi ile biz tanışmadık.
01:12:10Ama kendisine buradan selamlarımızı iletiyoruz.
01:12:14Öyle bir işe imza attılar ki,
01:12:17hani polis sadece suçlu peşinde, hırsız peşinde koşup onları yakalamak değil,
01:12:24vatandaşa da dokunmak demek.
01:12:27İşte bunun bir örneği.
01:12:29Ama burada vatandaşa, yani bize, bu konuyla, bu görüntüyle alakası olmayan bizlere nasıl dokunuyor biliyor musunuz?
01:12:36Şehidimizin, iki şehidimizin Kayseri'de,
01:12:40Muzaffer Can Ersoy ve İlhan Odabaşı,
01:12:43daha önce meydana gelen bir hadisede şehit oluyorlar.
01:12:48İki polis memuru ve bunların kızları okula giderken,
01:12:54okula efendim emniyet araçlarıyla götürüyorlar, zırhlı araçla.
01:12:59Daha sonra okula geliyor.
01:13:01Okulda içeri girerken de öğretmenle bir diyaloğu var.
01:13:06İçeri girebilir miyim efendim diyor.
01:13:07Tabii buyurun diyorlar.
01:13:08Şehit kızımız, öyle sevinçle polis abilerine sarılıyor ki,
01:13:15o anda işte insan gözü yaşarmadan bu görüntüyü izleyemiyor.
01:13:21Hadi biz de bu görüntüyü izlerken şöyle bir duralım.
01:13:25Şu günlük tartışmalardan bir uzaklaşalım.
01:13:28Şehitlerimize bir fatihayı da esirgemeyelim.
01:13:37Kayseri'de 2026-2027 eğitim-öğretim yılının ilk dersleri çalarken,
01:13:42İl Emniyet Müdürlüğü şehit çocuklarını bu özel günde yalnız bırakmadı.
01:13:45Kayseri İl Emniyet Müdürü Atanur Aydın,
01:13:48kentin huzuru için canını feda eden kahramanların emanetlerine sahip çıktı.
01:13:55Günün ilk anlamlı sürprizi,
01:13:57şehit polis memuru Muzaffer Can Ersoy'un kızı Zeynep Ersoy için düzenlendi.
01:14:02Emniyet Müdürü Atanur Aydın,
01:14:03Zeynep'i evinden alarak babasının adını taşıyan
01:14:06Şehit Muzaffer Can Ersoy kız Anadolu İmam Hatip Lisesi'ne özel harekat aracıyla götürdü.
01:14:11Zeynep yeni eğitim yılının ilk heyecanını polis amcalarının desteğiyle yaşadı.
01:14:18Gün boyu süren anlamlı ziyaretlerin bir diğer adisi ise,
01:14:21Osman Udubaş Melik Gazi Ortaokulu'ydu.
01:14:24İl Emniyet Müdürü Atanur Aydın,
01:14:252019 yılında şehit olan polis memuru İlhan Odabaşı'nın kızı Elif'i de
01:14:29okul çıkışında yalnız bırakmadı.
01:14:31Elif, özel harekat aracıyla polis konvoyları ve sirenler eşliğinde
01:14:35okulundan alınarak güvenle evine bırakıldı.
01:14:45Kayseri İl Emniyet Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada
01:14:47tüm öğrenci ve öğretmenlere yeni eğitim döneminde
01:14:50başarılar dilenirken, bu anlamlı hareketle
01:14:52şehitlerin kıymetli emanetlerinin
01:14:54her zaman devletin ve polisin şefkatli ellerinde olduğu
01:14:57bir kez daha vurgulandı.
01:15:00Sağ salim aldın okulda.
01:15:02Sağ salim aldın.
01:15:03Gizlirdin.
01:15:11Müthiş bir haberdi ya gerçekten insanın gözleri doluyor.
01:15:15Şimdi az önce arkadaşımız Evren Doğru'da yapay zeka ile ilgili son tartışmayı aktardı ya
01:15:22OpenAI'ın ve diğer yapay zeka üreticilerinin bir endişesi var.
01:15:27Dünya bunu tartışıyor.
01:15:29Tabii biz de bunu tartışıyoruz bu vesileyle.
01:15:32Yapay zeka çok mu hızlı?
01:15:34Bu arada aldığımız bilgiye göre yapay zeka ile ilgili farklı bazı veriler de var.
01:15:41Kendi kendine farklı yapay zeka üretip o yapay zeka ile,
01:15:44yani yapay zeka yapay zeka üretiyor,
01:15:47o yapay zeka ile de insana zarar verir hale geliyor şeklinde bir tartışma.
01:15:52Amerikan Senatosu'nda da bu tartışılıyor.
01:15:55ABD yapay zekaya hangi noktalarda izin verilmeli,
01:16:00hangi noktalarda verilmemeli şeklinde bir tartışma içerisinde.
01:16:04Trump da topa girdi.
01:16:06Trump da dedi ki ben dedi zekiyim.
01:16:09Benim gibi zeki başkanların kendilerini kıyasıya eleştirebilecek
01:16:14yapay zeka danışmanlarına ihtiyacı var.
01:16:17Ben yapay zekadan bu şekilde yararlanabiliyorum dedi.
01:16:20İlginç bir tartışma, ilginç bir açıklama.
01:16:23Tabi Trump'ın o bildiğimiz açıklamalarından,
01:16:27hani zaman zaman kendini öven, kendini yücelten açıklamaları var ya,
01:16:32ben zekiyim diyor, bana yapay zeka bir şey yapamaz.
01:16:35Hatırlayalım daha önce de Covid-19 sürecinde ben sağlıklıyım,
01:16:40Covid-19 bana bir şey yapamaz demişti.
01:16:42Tabi sonra Covid-19 olduğu ortaya çıkmıştı.
01:16:44Fakat yapay zekada durum farklı.
01:16:48Buradan birkaç farklı anlam çıkarılabilir.
01:16:50Bakın dünya bunu atladı aslında.
01:16:52Trump acaba bu sözleriyle neyi kastetti?
01:16:56Yani Trump'ın yapay zekalı bir danışmanı mı var?
01:17:00Ya da Trump diğer danışmanlarını bir kenara attı,
01:17:04kendini eleştirmesi için yapay zekadan mı destek alıyor?
01:17:09Bakın bu da farklı bir boyutu.
01:17:11Ve bir soru da şu,
01:17:12yapay zeka kimler tarafından manipüle edilebiliyor,
01:17:16kimler tarafından kullanılabiliyor?
01:17:17Alın size dünyaya yeni bir tartışma konusu.
01:17:21Bunu da biz Ülke TV olarak dünyanın gündemine sokmuş olalım.

Önerilen