- 15 minutes ago
Değerli takipçilerimiz bizi izleyip takip ettiğiniz için çok teşekkür ederiz.
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Dileriz izledikleriniz ilgi , alakanıza göre olup keyifli vakit geçirmenizi sağlar.
Yayınlarımızı;
https://www.youtube.com/live/kACSYjRFtGo
https://jintv.net/tr/
adreslerinden,
Twitter @jintvofficial_t
Instagram jintvofficialtr
Telegram JinTvOfficial
Bluesky @jintvofficialtr.bsky.social
Digital Medya hesaplarımızdan takip edebilirsiniz
Category
📺
TVTranscript
00:07Редактор субтитров А.Семкин
00:37Корректор А.Кулакова
01:06Субтитров А.Семкин
01:30Корректор А.Кулакова
01:32Субтитров А.Семкин
01:40Корректор А.Кулакова
01:48Субтитров А.Семкин
02:05Корректор А.Кулакова
02:11Субтитров А.Семкин
02:30Корректор А.Кулакова
02:35Субтитров А.Семкин
02:45Корректор А.Кулакова
02:53Субтитров А.Семкин
02:55Корректор А.Кулакова
03:30Субтитров А.Кулакова
03:39Субтитров А.Кулакова
03:43Субтитров А.Кулакова
03:58Субтитров А.Кулакова
04:07Субтитров А.Кулакова
04:12Субтитров А.Кулакова
04:14Субтитров А.Кулакова
04:23Субтитров А.Кулакова
04:42А.Кулакова
04:58ГОЗАЛТЫ ТУТУКЛАМА ИШКЕНЦЕ ИДАМ АРАЛИКСЫЗ БИР СЕКЛИДЕ СІРДЮЛЮЮЩЕ.
05:032025 ИЛИНДА МУХАЛЕФЕТЕ САЛДИРЛАРНИНИ ОРТТИРАН ИРАН ТОПЛАМДА 2015 КИШИИ ДЕ ИДАМ ЭТТИ.
05:092026 ИЛИНДА ДА БАСКИ ПОЛИТИКАЛАРНА ДЕВАМ ЭТИ.
05:13Ирingo verilerine göre 1 Ocak 31 Ağustos 2026 arasında idam edilenler arasında en az bir çocuk, 18 kadın, 43 belluç,
05:2238 Kürt ve 10 Arap etnik azınlığın yanı sıra en az 18 Afgan ve 2 Irak vatandaşı.
05:29Toplamda 582 kişiyi idam etti.
05:32İdamlar dışında protestolarda öldürülenler hakkında ancak sınırlı imkanlarla dijital medyaya yansıyanlar ve insan hakları örgütlerinin büyük çabalarıyla ortaya çıkardığı veriler
05:42mevcut.
05:43Muhalif, İran International sitesinde 10 Ocak 2026'da yayınlanan haberine göre tahminen 48 saat içinde 2000 protestocu öldürüldü.
05:53Time Magazine sitesi ölü sayısının 6000 kadar olabileceğini yazdı.
05:5728 Temmuz'da ise 5000 kadın gözaltına alındı, 9 kadın idam edildi.
06:02İçeride baskıyı artıran İran bölgenin yeni dizaynında da merkezi pozisyonda.
06:07Peki bu dizayn sürecinde Rojlat Kürtlerin statüsü ne olacak?
06:11Yeni oluşturulmak istenen bölgesel denklemde Kürtler nasıl yer alacak?
06:15Kürt halkının konumu halen güvenceli bir hukuki statüden yoksun.
06:19Rojava sahasında idari ve askeri yapıların sancılı entegrasyonu ve anayasal haklar belirsizliğini koruyor.
06:25Türkiye'de çatışmasızlık ve silahsızlanma hedeflenirken demokratikleşme adımlarının yasal güvencesi zamana yayılıyor.
06:34İran'da ise Kürt toplumu bölgesel gerilimlerin ağır güvenlik baskısı altında varlığını sürdürüyor.
06:40Tarihsel döngünün Kürtleri bir kez daha statüsüz ve güvencesiz bırakmaması, demokratik siyaset zemininde üretilecek kalıcı anaysal çözümlere bağlı bulunuyor.
06:54Evet sevgili izleyenler bu çok kritik bir dönemden geçerken hem bölgesel hem de Kürtler açısından önemli gelişmeler de oluyor.
07:04Bu önemli gelişmeleri doçent doktor Arzu Yılmaz ile konuşacağız.
07:07Hoş geldiniz programımıza.
07:10İyi akşamlar, hoş bulduk.
07:11Evet, direkt konuya girmek istiyorum.
07:15Dosyada da temel bazı konular vardı.
07:192025 Nisan'da başladı fakat Savaş halen sürüyor.
07:23Bugün de Trump'ın açıklaması vardı biteceğine dair fakat bu ufukta öyle bir şey var mı Savaş?
07:29Hangi aşamada ne tür gelişmeler oluyor?
07:33Öncelikle bu konuda kısaca görüşlerinizi almak istiyorum.
07:37Yani geçmişe dönük olarak kısaca söylemek gerekirse masadaki hesap sahada tutmadı.
07:45O ilk Şubat momentine gittiğimiz zaman artık bugün yazılan çizilenlerden rahatça söyleyebileceğimiz üzere
07:53Amerika'nın bu mevzuda net bir stratejisi yoktu.
07:57İsrail'in ısrarıyla bu savaşa taraf oldu.
08:02Ama sonuçta İsrail'in sadece ısrarıyla değil, İsrail'in hesaplarıyla, hesapları üzerinden hareket etti.
08:11Sadece İsrail'in ısrarıyla dahil olmadan aynı zamanda İsrail'in hesaplarıyla hareket etti.
08:16Ama dediğim gibi özetle söylemek gerekirse bundan işte 6 ay önceki savaş, siz Nisan'a referans verdiniz 2025'e ama
08:27o ilk vuruşun sonunda asıl bugün içinde bulunduğumuz durumun dinamiklerini yaratan Şubat'taki saldırılar oldu.
08:36Ve o dediğim gibi Şubat itibariyle o ilk anda yapılan hesapların tutmadığı durumda biz kontrollü bir gerginlik sürecine girdik.
08:48En son geldiğimiz aşamada, tabii bu arada bir İslamabad anlaşmasından söz etmekte fayda var.
08:56Bu anlaşmayla bir ateşkes sağlandı.
08:58Ama o ateşkes çok uzun sürmedi.
09:03İran'ın iddiası o ki anlaşmanın gereğini yerine getirmedi Amerika.
09:10Bunun için İran savaşa devam etti.
09:13Ama burada göz ardı edilmemesi gereken o saatten sonra, yani İslamabad'da, malum zaten İsrail bir taraf olarak İslamabad'da var olan
09:23anlaşmada yer almıyordu.
09:25Anlaşmayı yapan Amerika ve İran'dı.
09:29Günün sonunda İran, Amerika'nın tariflerini, bu anlaşmadaki tariflerini yerine getirmediği gerekçesiyle savaşa yeniden bir başlandı.
09:38Ya da ateşkesin bozulduktan sonra biz daha çok ağırlıklı Amerika ve İran arasında bir savaşın sahnelendiğini gördük.
09:47Yani bu İslamabad'dan sonraki aşamada, örneğin doğrudan Tel Aviv'in İran tarafından ya da İsrail'in doğrudan İran'a hedef
09:59aldığı, çok sanıyorum bir ya da iki kez bir şey oldu, ne derler?
10:06Bir saldırı oldu.
10:08Ez cümle geldiğimiz aşamada, en son aşamada ne oldu?
10:13Amerika çok ciddi, İran'ın bütün dünyayla finansal ve ticari ilişkisini sıfırlayacak nitelikte bir yaptırım kararı,
10:27ki İslamabad'da alınan kararların tam tersi bu, bir yaptırımla yıpratma politikasının, o sözünü ettiğim o kontrol ve gerginliğin doğum bir
10:40yıpratma politikasına döndüğü bir aşamadayız.
10:43Son cümlede şöyle söyleyeyim size bırakayım.
10:46Şu andaki durumda, özellikle İsrail'deki, ben en azından bir sene olarak seçim kampanyasına odaklandığımda ve genel olarak İran mevzusunda, savaşı
11:00mevzusunda yazılanları takip ettiğimizde,
11:03öyle sanıyorum ki bu savaşın başta Ekim'de, 27 Ekim'de, İsrail'de seçimler var, Kasım'da, Washington'da seçimler var.
11:14Bir kez bu iki seçim geçtikten sonra savaşın çok daha yeni bir eskalasyon, yeni bir artış göreceğimizi görürsek buna şaşırmamak
11:29gerekiyor.
11:30Bu konudaki alametler, işaretler artmaya başladı.
11:34Dediğim gibi özellikle seçim çerçevesinde İsrail basın üzerinden takip ettiğinizde, hatta şöyle yorumların yapıldığını bile görüyoruz.
11:42Kışın zaten çok mümkün olmayabilir bir takım karar koşulları nedeniyle ve fakat 2027'nin ilk çeyreğinde öyle tahminler o ki,
11:57rejim değişikliği doğrudan hedefleyen, savaşın şeyinin arttığı, şirketinin yeniden arttığı, bir öngördüğünün yapıldığı durumdayız şu anda.
12:10Şimdi evet savaş sürüyor fakat şöyle de yani savaşın başından itibaren taraflar da hep aslında kazandığını söyledi.
12:21İran da böyle açıkladı, halen direneceğini de söylüyor.
12:24Hiçbir anlaşmaya da yanaşmıyor ya da mevcut koşulları uygun bulmuyor.
12:29ABD zaten daha farklı bir yerde oyun kurucu durumunda, İsrail daha farklı bir nokta.
12:37Siz nasıl görüyorsunuz gerçekten bu savaşın hem savaşanlar açısından hem körfez ülkeleri açısından,
12:43belki aslında diğer güçler açısından da çünkü bunun çok taraflı, çok yönlü bir savaşa dönüştü.
12:50Kazananı var mı?
12:53Şöyle söyleyeyim, savaş bitmedi, kazananı dolayısıyla tayin etmek mümkün değil.
13:00Ama geldiğimiz aşamada İran'ın ciddi bir moral üstünlük kazandığını söyleyebiliriz.
13:07Yani ya da moral üstünlük demek doğru değil aslında, İngilizce ile karıştırılabilir.
13:12Psikolojik üstünlük bir kez düşmediği durumda, çünkü o ilk aşamayı hatırlayacak olursanız,
13:18200'ün üstünde en üst düzey rejim yönetimindeki en üst düzey 200'lü aşkın kişi doğrudan suikast yoluyla öldürülmüştü.
13:28Dolayısıyla da ve fakat buna rağmen İran rejimi düşmedi.
13:34Şimdi düşmediği gibi o aşamadan sonra hızla toparlanma becerisini göstererek,
13:40bakın İran'ın bugün ne bir deniz kuvveti var, ne bir hava kuvveti var.
13:44Elinde sadece balistik füzeler, bir takım işte milis güçleri üzerinden kullandığı dronelar ve bir kara gücü var.
13:53En önemlisi dediğim gibi rejimin düşmemesini mümkün kılan en önemli şey,
13:57birincisi güvenlik güçleri içerisinde bir şey bekleniyordu, çözülme bekleniyordu ki zaten rejim değişiklikleri ancak bu mümkün olduğunda gerçekleşebilir.
14:10İran'da bu olmadı.
14:12İkinci önemli şey ise işte bunu İsrail'in hesaplarının şaştığı dediğim şey de bununla ilişkili.
14:20İşte o sizin de şeyde, bankta verdiğiniz gibi ocaktaki kalkışmanın, kalkışmanın devamının geleceği ve dolayısıyla da bu hava operasyonları sürecinde
14:32destek verilecek.
14:34Kitlenin, halkın rejimi yıkma yönünde bir ayaklanmaya kalkışacağı beklentisi vardı.
14:41Ve halk bu konuda rejimin yanında yer almasa bile sonuç itibariyle İsrail'in ve Amerika'nın yanında yer almadı.
14:55Şimdi böyle olduğu durumda dediğim gibi bugüne kadar İran'ın çok ciddi bir psikolojik istimliğini elinde tuttuğu söylenebilir.
15:04Amerika buna mukabil çok ciddi zarar gördü.
15:07Bakın Amerika'nın, dünyanın bugün hala en büyük askeri gücü olan Amerika'nın mühimmatlarında, özellikle Pentagon'dan, Genel Cumhurbaşkanı, SELCOM'dan bu
15:19tür bilgileri Beyaz Saray'a verildiğini artık bugün biliyoruz.
15:23O da nedir?
15:23Çok ciddi küzelerinde, bölgede bulunan askeri listelerinde çok ciddi ve telafisi zaman isteyen ve ciddi maliyet gerektiren bir kayıbı oldu
15:37Amerika Birleşik Devletleri'nin.
15:39Dolayısıyla da Amerika bu operasyonlarda hem askeri olarak mevcut mühimmatları açısından bir dünyanın en güçlü askeri gücü olmasına rağmen bu
15:54bir test ve dayanıklılık testiyle aslında başından beri bu gibi söyleniyordu.
15:59Amerika bu gücüne rağmen ciddi bir askeri zayıflık ya da eksiklik içerisine düştü.
16:08Siyasetense özellikle Trump'ın bu yönetme biçimi bir kere içeride MAGA'cılar dediğimiz o Trump'ın dayandığı önemli kitlenin tepkisi,
16:22savaş ulaştıkça tepkisi arttı.
16:25İsrail'in zaten Berze Savaşı'ndan bu yana Amerika içerisinde artan antipati, İran Savaşı'nın, İsrail'in ısrarı ve yanlış
16:38hesabıyla Amerika'nın girdiği faş olduğu durumda o antipati daha da arttı.
16:44Ve bu seçimlere giderken, işte ara seçimlere kasıtla giderken Trump'ı çok zorluğunda bıraktı.
16:51Dolayısıyla da ve bunun hepsinin ötesinde bir kere Amerika'nın bir hegemon güç olarak günün sonunda biz bunu zaten biliyorduk.
17:01Yani Orta Doğu'daki başarısızlığı bir, net bir durumdu.
17:06Kaldı ki Amerika zaten bundan sonra her işte Trump döneminde çıkan iki ayrı strateji belgesinde altını kalın kalın çizdiği üzere,
17:16özellikle Orta Doğu'da bir özel hedefinin olmadığı, öncelikli hedefinin olmadığı bilinmesine rağmen,
17:26hatta Batı yarım küreye çekilme gibi net bir stratejik hedefi açıkladığı durumda,
17:32bu İran Savaşı'nın Amerika'nın dünyadaki konumunu, bir hegemon güç olarak kabiliyetlerini ve kredibilitesini büyük oranda sarstı.
17:46Bir de şunu tabii ki kazanan kaybedenler açısından hesap yapılması gerekirse,
17:53bir de körfezi analize dahil etmek gerekir.
17:58Çünkü körfez de aslında bu çokça yazıldı, çizildi.
18:03Bu savaşın bir tarafı olmamakla birlikte şu ana kadar bu savaşın en büyük kaybedeni,
18:10körfez ülkeleri başta da Suudi Arabistan oldu.
18:13Dolayısıyla da dediğim gibi en başa dönecek olursak,
18:17bu savaşın bitmediği, hali hazırda kontrollü bir gerginlik ve yoğun bir ekonomik yaptırım sürecinin yaşandığı,
18:28ama beklentilerin en son tahdilde,
18:34beklentiler o ki 2027'nin ilk çeyreğinde bir büyük savaşa dönüşme ihtimali ki bu 2027'nin o döneminde,
18:43öyle tahmin etmek, bu kişisel olarak benim tahminim,
18:48tahmin etmek zor değil.
18:49Zaten başladığında da bu sadece bir İran Savaşı değildi.
18:53Eğer 2027'nin ilk yarısı itibariyle bir tırmanış olacaksa da,
19:01bugünden çok net olan işaretler,
19:05bu savaşın zaten İran'la sınırlı bir savaş değil,
19:10bir bölgesel savaş olma halini biz tecrübe ettik.
19:14Bugün geldiğimiz aşamada net bir şekilde,
19:17hele ki Suriye, Arabistan, Yemen, bunları konuşmaya fırsatımız olur belki,
19:22gelişmeler, çoktan bir bölgesel savaşa eğilme alametleri gösteriyor.
19:27Ama bundan 6 ay sonra,
19:31biz İran Savaşı'nı sadece bir Orta Doğu değil,
19:34belki de çok daha geniş bir coğrafya yayılacak bir savaş olduğunu konuşuyor olabiliriz bundan 6 ay sonra.
19:43Peki şu anda, yani şimdiden şöyle bir şey olabilir mi?
19:48Çünkü bu türlü yorum, bu yönlü çok fazla yorum var.
19:51Bölge yeniden dizayn ediliyor.
19:53Yani halen savaş sürüyor, güç dengeleri değişiyor.
19:57Değişen nedir tam olarak bu süreçte?
19:59Ya da değişiyor mu gerçekten?
20:01Bu önümüzdeki sürece bahsettiğimiz özellikle büyük savaşa,
20:05çünkü NATO toplantısında da aslında bir hazırlık sinyali verildi büyük bir savaş için.
20:10Ne değişiyor?
20:13Şimdi şöyle, bölgenin yeniden dizaynı denilen şey aslında biraz yanıltıcı bir tanıklama olabilir.
20:222020'de İbrahim Antlaşmaları imzalandığında,
20:26aslında o bölgenin yeniden dizaynına dair çerçeve büyük ölçüde belirlenmiş.
20:32Ve işte bugün bu savaşın en büyük zararının olduğunu söylediğimiz,
20:37körfez ülkelerinin İsrail'le normalleşmesine dayalı olarak,
20:43İsrail-Körfez hattının omurgasını oluşturduğu yeni bir güvenlik mimarisi
20:49ve bu güvenlik mimarisinin üzerinden de yeni bir Orta Doğu'da ticaret ve enerji koridorlarının oluşturulması.
20:58Burada yeni bir Orta Doğu dizaynının yanıltıcı bir tanımlama olabileceğini söylememin nedeni şu,
21:06çünkü o projeksiyona göre statükonun muhafaza edilmesi hedeflendiği ölçüde,
21:15aslında bir yeni Orta Doğu diyebileceğimiz bir çerçeveye oturmuyordu.
21:22Ve o çerçevede de merkezileşme,
21:25yani her o statükonun korunmasını,
21:28işte birçok ülkenin zayıf ya da kırılgan ya da çökmüş devlet olduğu Orta Doğu konjonktüründe,
21:37merkezin yeniden statükonun korunması ancak merkezin güçlendirilmesiyle mümkün olacağı net bir veri olarak ortada duyurken,
21:48bir yandan da bu 2020'den sonra merkezileşme şeylerine, ne derler, çabalarına ağırlık verilmişti.
21:57Şimdi İran Savaşı'yla değişen birincisi şöyle bir durum oldu,
22:03artık o İbrahim anlaşmaları çerçevesinde İsrail'le normalleşmeye bağlı olarak
22:11Orta Doğu'da bir istikrarın sağlandığı ve daha da derinleşebileceği, gelişebileceği o İsrail'le normalleşmeyle,
22:20o ortadan kalktı.
22:22Şimdi onun ortadan kalkması, işte Suriye Arabistan gibi 2030 vizyon belgesi olsun
22:30ya da başka işte İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri'nin yakınlaşmasının fası da içine alan,
22:37işte Kazakistan'a kadar uzanması beklenen bir kere Gazze Savaşı'nı,
22:42İran Savaşı değil bu arada unutmamak lazım,
22:45Gazze Savaşı da aslında İran Savaşı'yla artık netleşen fay hatlarının
22:52ilk tetiklendiği süreç Gazze Savaşı, 2023 olmuştu.
22:58Değişen ne oldu?
22:59Dediğim gibi bir, bir kere biz bugün artık bir istikrarlı değil yakın vade,
23:09Orta Vadede bile, Orta Doğu'da övürmüyoruz.
23:13Bir kere en önemli değişken bu oldu.
23:16Ve buna bağlı olarak da bakın İran Savaşı'na kadar özellikle ekonomik işbirliği yapan
23:26ya da işte diplomatik ilişkilerini geliştiren bölge ülkeleri artık askeri ve savunma işbirlikleri
23:34arayışı içerisine girdiler ve ciddi bir tehdit algısının yükseldiği,
23:40öyle ya da böyle bir yeni düzenin ancak bir savaşla mümkün olabileceği bilgisinin,
23:51öngörüsünün satın alındığı, bütün aktörlerin savaşın önce çevrelenmesi
24:02ama mümkün olmadığı durumda ateşin kendi topraklarına düşme ihtimali bir uğurda da
24:09çünkü her biri çok zayıf, yani hepsi farklı yönleriyle zayıflıkları olan ülkeler diyelim ya da daha doğrusu.
24:18Dolayısıyla da bu işte biz uzun zamandır söylüyorduk bir belirsizlik hem küresel ölçekte
24:25hem bölgesel ölçekte büyük bir belirsizlik vardı.
24:28İşte o İran Savaşı'yla aslında o belirsizlik üzerindeki perde bir ölçüde kalktı ve bir arayışa girildi.
24:36O belirsizliğin savaşa doğru erileceğine dair emareler daha belirgin hale geldiğinde artık ittifak arayışları başladı
24:47ve şu anda da o arayışların içindeyiz.
24:50Belki de bu sorunuza şu cümleyle bir son cevap vermek gerekir.
24:57Şunu görebildiğim kadarıyla şunu unutmamak gerekiyor, hali hazırdaki arayışlar çok güvenilebilir arayışlar değil.
25:10Çünkü bir kere her bir savaş beklentisi olsa bile kimin kiminle dost, kimin kiminle düşman olduğunu net olarak fotoğrafta yerine
25:22koyabilecek durumda değiliz.
25:23Bakın bir Mekke anlaşması yapılıyor.
25:27Mekke savunma faktı Pakistan, Türkiye ve Suudi Arabistan arasında.
25:34Ama bir savunma anlaşması olmasına rağmen hangi tehdide karşı bir savunma olduğu konusunda taraflar kaldı ki savunma faktının daha metnini
25:46bile bilmiyoruz.
25:48Dolayısıyla da bu bir tarafta duruyor, öbür tarafta İbrahim anlaşmaları var.
25:53İbrahim anlaşmalarında Birleşik Arap Emirlikleri ve İsrail yakınlaşması geldiğimiz aşamada daha derinleşmiş görünüyor.
26:03Ve aynı anda Birleşik Arap Emirlikleri ile Suudi Arabistan arasındaki bizim işte Suudi Arabistan'ın bir İbrahim anlaşmalarına girmesini beklerken
26:13değil İsrail, Birleşik Arap Emirlikleri ile bile Suudi Arabistan'ın karşı karşıya geldiğini görüyoruz.
26:20Dediğim gibi bir şiddetin bir savaşa kontrolü gelinimin bir savaşa evrilme emareleri arttığı ölçüde fakat henüz bu arayışlara bakıp da
26:36herhangi bir devletin en azından kişisel olarak ben,
26:40kimin kime dost, kimin kiminle müttefik ya da kime karşı düşman olduğunu henüz tarifleyebileceğimiz bir aşamada olmadığımızı söyleyebiliriz sanıyorum.
26:53Evet şimdi tabii bahsettiniz özellikle daha kısa vade değil orta vadeye kadar da aslında bir tam dengelerin oturamayacağını belirttiniz.
27:04Dolayısıyla ben buradan şeye gelmek istiyorum, Kürtlere gelmek istiyorum çünkü bu savaşın merkezinde de Kürtler her dört parçada bulundukları ülkelerde
27:13bir biçimiyle,
27:14yani İran şu anda sıcak bir savaşta ama ondan önce ilk başlarda Irak vardı arkasından Suriye, şimdi İran.
27:22Roşlat'la devam etmek istiyorum.
27:24Peki bu savaşın içerisinde İran bir de içe yönelik çok ciddi baskıları geliştirdi.
27:33Yani hani siz şey belirttiniz, çok rejim tarafı olmasa da fakat karşıt noktada da değil.
27:40Aslında bu Kürtler açısından da böyleydi, Kürt hareketi de bu yönlü açıklama yaptı, taraf olmayacağını söyledi.
27:47Kürt örgütleri beraber açıklama yapmıştı ama buna rağmen de İran saldırılarını sürdürüyor.
27:53Bütün muhaliflere sürdürüyor ama özellikle de Kürtlere yönelik sürdürüyor.
27:57Bu savaş içerisinde özellikle Roşlat Kürtler açısından nasıl bir süreç bekliyor bunları?
28:04Statüsü konusunda bir değişiklik olabilir mi?
28:07Ne düşünüyorsunuz, nasıl değerlendiriyorsunuz?
28:10Yani şöyle söyleyeyim, şimdi bir kere şunu, hafızamızı tazelerse ki ilk beşli bir ittifak,
28:20Kürt partileri, Roşlat partileri beşli bir ittifak kurup,
28:25daha savaşın, hatta Şubat'taki savaş başlamadan bir hafta on gün önce bir deklarasyonla bir birlik kurduklarını
28:36ve bu birliğin de rejime karşı bir pozisyon aldığını deklare etmişti.
28:43Dolayısıyla da savaş başladıktan sonra Amerika'nın ve İsrail'in umduğu gibi rejime saldıran bir güç olmayı reddettiler.
28:57Ama bana kalırsa benim takip edebildiğim kadarıyla Roşlat partilerinin hepsinin rejim karşıtı, pozisyonu net.
29:07Şimdi burada şunu teslim etmek gerekiyor, bakın dediğim gibi herhalde bu konuyu yakından takip edenlerin gördüğünü,
29:17İran'ın çoktan gördüğünü tahmin edebiliriz.
29:20Yani cin şişeden çıktı bir kez.
29:22Yani İran'la, bakın bu bir cümleyle şunu söyleyeyim, hani bu İbrahim anlaşmaları sonrası süreçte,
29:31hatta Gazi Savaşı çıktıktan sonra dahi, çünkü İran'ın aldığı pozisyonu hatırlarsanız,
29:37ne Gazi Savaşı'nda kendisinden beklenen reaksiyonu gösterdi, ne Hizbullah'ın Lübnan'da vurduğu dönemde,
29:45ve her şeyi bırakın Suriye'de rejim düştüğünde İran bir savunma şeyine geçmişti, pozisyonuna geçmişti.
29:53İran'ın beklentisi ve o arada yapılan, işte Cenevrede yapılan toplantıları eğer referans alacak olursak,
30:00OMMA'nın yaptığı aracılığı referans alacak olursak,
30:04İran bir savaş, yani bir anlaşmaya, savaşı şey dışına, denklem dışına gidecek bir barış yoluyla uzlaşmaya varma konusunda
30:18bütün imkanlarını seferber eden bir pozisyondaydı.
30:25Ancak geçtiğimiz sene Nisan değil ama bu Şubat'tan sonra o rejimin en üstündeki 200 yöneticinin suikastla öldürülmesinden sonra
30:37artık cin şişeden çıktı.
30:39Yani dediğim gibi yakından izleyenlerin pekala öngördüğü gibi İran'da bu işte savaştan başka bir çıkış olmadığını biliyor diye tahmin etmek
30:51zor değil.
30:52Kaldı ki rejimin zaten bu saatten sonra savaşmak dışında bir alternatif yok.
31:00Yani işte bu en son özellikle ekonomik yaptırımların İran'ın içinde neden olduğu durum
31:10ya da onun daha öncesinde en son Ocak'ta sizin de işte resmi rakamlar 5-6 bini gösteriyor ama
31:19kimle konuşsanız İran'dan o rakamın en az 10 bin olduğunu söylüyor.
31:24Dolayısıyla da İran'ın o kitleyle zaten rejimin bağı kopmuş.
31:29Ekonomisi daha da kötü durumda.
31:31Biraz önce söylediğim gibi hava gücü yok, deniz gücü batırılmış, sadece kara gücü var ve elinde balistik güzeleri var.
31:41Şimdi böyle bir İran savaşa, savaş dışında ayakta durma şansı olmayan ve daha büyük bir saldırı beklentisi içinde olan bir
31:51İran'ın
31:53Kürtlere saldırmama ihtimali yok.
31:56Yani eğer Tahran merkezli bu veriler ışığında bir projeksiyon yapacak olursak, dediğim gibi isterse İsrail ve Amerika ile yan yana
32:08gelmemiş olsun Kürtler,
32:11Kürtlerin Tahran'ın bu konjonktürde öncelikli bir hedef olmaması ihtimali yok diye düşünüyorum.
32:21Kaldı ki zaten bunu tecrübe de ettik.
32:23Çünkü bir savaş hem kitle reaksiyonunun kontrol edilmesi bağlamında,
32:33hem de bir kara savaşı olduğu ya da iç ayaklanma olduğu durumda,
32:37Kürtlerin son derece önemli bir rol oynayacağı muhakkakken,
32:42İran'ın bu süreçte Suudi Arabistan'ı vururken, Bahreyn'i vururken, Ürdün'i vururken, İsrail'i vururken Kürtlere pas geçmesi
32:54düşünülemezdi.
32:55Onun için sadece içeride değil, aynı zamanda Irak, Kürdistan'ında da çok yoğun bir şekilde hedefini aldı.
33:04Çünkü dediğim gibi hem kitlesel boyutuyla hem askeri boyutuyla Kürtlerin olabildiğince zayıflatılmasını hedefleyen bir Tahran aklının olduğunu
33:19ve bunun Tahran'dan bakıldığında da böyle rasyonize edildiğini söyleyebiliriz sanıyorum.
33:27Şimdi tabii sadece savaşın bir alternatif ve çözüm olması genelde bölge ülkelerinde çok yaygın.
33:35İran'da bunlardan biri belirttiniz.
33:38Neden şöyle bir şey yapamamış olsun İran?
33:42Yani kendi, çünkü son tarihinde bu halkların ne istediği belli.
33:47Yani hem Kürtlerin ne istediği belli, Beluşların ne istediği belli.
33:50Aslında İran muhalefetin de ne istediği belli.
33:53Bu savaş sürerken bile bu kadar çok gücünü, enerjisini dışarı veren İran içe yönelik saldırılar yerine demokratikleşme
34:02ya da bu talepleri dikkate alan bir noktadan geliştiremez mi?
34:06Yani İran'ın böyle bir tarihsel altyapısı yok mu acaba?
34:10Şöyle söyleyeyim, kesinlikle var.
34:12Hatta Pizleşkiyan ilk cumhurbaşkanı olduğunda ilk ziyaretini Irak yaptı.
34:19Zaten şeyin hani o uzun zamandır rejimin geleneği bu.
34:25Ve Kürdistan'a da geldi, Erbil'e de geldi.
34:28Ve ciddi bir sempatiyle de karşılandı.
34:32Hatta onun öncesinde Roşelak'ta da gezdi.
34:37Şimdi tam hangi şehre gittiğini hatırlamıyorum ama Sikan'a gitmişti galiba.
34:42Orada Kürtlerle bir araya geldi.
34:45Sizin sorunuzun aslında hani biraz önce dedim ya İran aslında Gazi Savaşı'ndan sonra aldığı pozisyon itibariyle
34:54bir savaşı ihtimal dışı tutabilmek için uzlaşmazlıkları barış yoluyla çözme konusunda istekli görünüyordu.
35:06Bu uluslararası platformda o müzakereler sürecinde gözlemleyebildiğimiz kadarıyla ve içeride de Pizleşkiyan'dan sonra özellikle bir hani şey gibi bir açılım
35:20ihtimalini o sizin sözünü ettiğiniz çerçevede bir yumuşama emaresi göstermişti.
35:27Ve fakat bugün biraz önce söylediğim gibi artık şu koşullarda böyle bir şeyi beklemek sadece şöyle bir ihtimal olabilir.
35:39Bu ihtimal bana göre artık çok sayılır.
35:42Ama içeride rejimin çünkü bu da denenli yani rejimin içeride reformcular eliyle şey yapılması bir yumuşak geçiş.
35:52Çünkü günün sonunda şeyin Amerika'nın en başta rejimi devirmek gibi bir derdi olmadığını Trump defalarca söyledi.
36:01Ve zaten Trump söylese de söylemese de önemli değil.
36:04Amerika'nın böyle bir yani Obama döneminden beri o nükleer anlaşma P5 artı 1'in yapıldığı dönemlerde bunlar çok tartışıldı.
36:13Yani Amerika çok uzun zamandır zaten İran'da bir rejim değişikliğini hedeflemiyordu.
36:18Dolayısıyla da bu son tahlilde savaştan sonra da hala acaba içeride reformcular bir yumuşak bir geçişle bu radikal olan ve
36:35işte bu savaştan sonra Kudüs gücünün,
36:39devrim muhafızlarının artık tümüyle Tahran'ı siyasi karar alma mekanizmalarını da ele geçirdiği bir Tahran fotoğrafını reformcular değiştirebilir mi ihtimali
36:52konuşuldu, tartışıldı.
36:56Ve böyle bir ihtimalle yatırım da aslında bu İslamabad anlaşması sürecinde daha da fazla tartışılıyordu.
37:04Ama dediğim gibi geldiğimiz aşamada hala tümüyle yok diyemeyiz ama hala bu ihtimal küçük de olsa var ve ancak sizin
37:14söylediğiniz bir ihtimal yani sadece Kürtlerle değil,
37:21Beyruçlarla ya da işte Güneyde Araplarla, Azeri'leri pek bu kategoriye koymak doğru değil.
37:28Daha farklı hem dışarıda hem içeride savaş yerine barışı tercih edecek bir şu anda Tahran'da yönetim yok.
37:39Bunu reformcuların eliyle bir yumuşak geçiş olsaydı bu ihtimal olabilirdi.
37:47O ihtimal düşük olduğu ölçüde sizin söylediğiniz anlamda bir barış ihtimali de bugünün koşullarında çünkü malum bu konularla ilgili yorum
38:00yaparken her zaman teslim ediyoruz en başta.
38:04Her şeyin çok dinamik ve akışkan olduğu bir süreçteyiz.
38:07Dinamikler çok hızlı değişiyor ama bugün konuşuyoruz.
38:10Bugünün koşullarında ben kişisel olarak o trenin kaçtığı kanaatindeyim.
38:17Tabii böyle olunca şöyle şu soru da insanın aklına geliyor.
38:22Şimdi bu savaşın ortasında biraz da savaşın kuşattığı bir yerde Roçlar.
38:27Aslında bütün Kürtler ama özellikle Roçlar şu anda öyle.
38:30Başvuru da belirttiniz biraz sonra belki konuşacağız.
38:34Ne yapmalılar?
38:36İşte Jınjiyan Azadi hareketinin yıl dönümü yani bir genç kadının katledilmesi üzerine ülke çapında aslında o iç dinamiklerle rejim değişimi
38:48arayışı İranlı halklar açısından da uzun yıllardır söyleniyordu.
38:53Ancak belki dış koşullar İran'ı savaşa getirdi ama iç koşullarda İran yani kendisini de bu savaşa getirdi.
39:00Daha belki değişse savaş olmayacak mıydı? Belki yeni olacaktı ama içeriden daha rahatlamış.
39:06Belki de daha komple bir şeye dönüşebilirdi.
39:09Roçlar'lı Kürtler ne yapmalı?
39:11Yeni bir Jınjiyan Azadi süreci gelişebilir mi?
39:15İlle de bu protestolarla olmasa bile farklı şekillerde mümkün mü?
39:20Ne düşünüyorsunuz bu konuda?
39:21Şimdi şöyle söyleyeyim o Jınjiyan Azadi momenti çok geride kaldı artık.
39:26Siz de işte biraz önce de söyledik yani en son Ocak'ta tecrübe ettiğimiz üzere kaldı ki ondan sonra artık savaş
39:34sürecinde benim sahada takip edebildiğim kadarıyla
39:38Roşelat olağanüstü ağır bir bir kere besiç güçleri çok ciddi bir güç kaydırma oldu.
39:48Hani nefes alamayacak kadar olağanüstü bir baskı altındalar.
39:53Yani oradaki sivil yani bu saatte bu koşullarda artık değil Roşelat İran'ın genelinde sivil bir inisiyatifin gelişme ihtimalini umarım
40:04yanılıyorumdur.
40:05Ama bu ağır baskı bir yanda bir de Ocak'taki o tecrübeyi işte göz önünde bulundurduğumuzda bu koşullarda sivil bir Jınjiyan
40:18Azadi ya da Mahsamine'nin sonrasındaki gelişmeleri beklemek bana kalırsa bu koşullarda pek ihtimal dahilinde görülmüyor.
40:28Şu anda işin açıkçası şeyin Irak Kürdistanı'ndaki Roşelat partileri ağır bir şey altında hani silikastlar düzenleniyor, dronlarla saldırılar düzenleniyor.
40:46En büyük benim yine İran Kürt partileriyle görüşebildiğim kadarıyla o zaten beklenen ama en çok sıkıntıya düştükleri konu Güneyde Erbil
41:01ve hem KDP hem Yekiti'nin her ikisinin de Roşelat partilerine kendi tehdit algıları ki onlar da İran'ın baskısı
41:13altında.
41:14Dolayısıyla da koşullarının çok kötüleştiği yani orada çünkü sadece kamplar zaten çoktan boşaltılmıştı çünkü onun 3 sene 2022'de yapılan, affedersiniz
41:312023'de yapılan anlaşma gereği zaten İranlı parti, Roşelatlı İran Kürt partilerinin kamplarının Bağdat Tahran arasında yapılan güvenlik anlaşması gereği boşaltılmıştı.
41:44Dolayısıyla da o insanların çoğu şehirlerde normal sivil apartmanlarda herkes gibi ikamet ediyorlar.
41:54Bu kamplarda kaldıkları zaman doğrudan saldırıların hedefi olurken şehirlerde bulundukları yerlerde de bir gışlanma ve ciddi bir sosyal olarak tutunma
42:11konusunda zorluk çektiklerini söylüyorlar.
42:14Ama bu başka bir mezunun detay tarafı, onu ayrıca belki daha başka bir bağlamda konuşabiliriz.
42:23Ama şunu sanıyorum söyleyebiliriz yani tam bir hazırlık bir hayatta kalma modundalar yani Roşelatlı partiler ve yeniden organize olmaya çalışıyorlar.
42:41Bu koalisyon kurma işte bu senenin başında Roşelat partileri arasındaki iş birliğinin sağlanması önemliydi ve fakat bu iş birliği işlevsellik
42:56kazanamadı, kurumsallaşamadı, karar alma mekanizmaları, ortak karar alma mekanizmalarının oluşturulması ya da silahlı güçlerin eş güdümü konusunda fazla mesafe alınamadı.
43:10En çok yoğunlaştıkları tekrar ediyorum takip edebildiğim kadarıyla şu anda yoğunlaştıkları bir bu Roşelatlı Türklerin başuradaki sosyal olarak yaşadıkları, sosyal
43:26alanlarda yaşadıkları zorluklar gündemlerini oluşturuyor takip edebildiğim kadarıyla.
43:33Askeri anlamda ise Roşelat partileri arasında bu oluşturulan koalisyon çerçevesinde saydığım konularda bir hazırlık ve bir durumlarını iyileştirme çaba seçiminde
43:56olduğunu şu anda görüyoruz.
44:00Az kaldı ben dolayısıyla diğer parçalara ortak sormak istiyorum.
44:05Şimdi başuruda saldırılar özellikle hem Süleymani hem Hevler'e dönük devam ediyor.
44:13Aslında bu konuda İran savaşının en çok etkilediği yerlerden biriydi.
44:16Fakat Irak'ta da bir hareketlilik var ve Şengal'de işte YPJ'nin Şengal'de YJŞ'nin entegrasyon süreci gündemde.
44:27Suriye'de sancılı bir entegrasyon süreci gündemde ve Bakur'da da bir barış ve demokratik toplum süreci gündemde.
44:36Şimdi biraz bölgedeki gelişmelere dikkate aldığımızda özellikle küresel anlamda biraz da artık sorun da küresel ama bölgesel savaş da küresel
44:47bir noktaya geldiğinde
44:48Kürtler bu bölgesel savaşta nerede duruyor, nasıl duruyor, bu parçalardaki gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?
44:56Toplamda sordum zamanımız kısıtlı kaldığı için.
45:02Peki o zaman şöyle söyleyeyim, bunu tekraren, kendimi tekrar etme pahasına.
45:10Şimdi bakın, devlet dışı aktörlerin çok ciddi zemin, siyasi ve askeri zemin ve güç kazandığı bir döneme karşın,
45:20en başta programın başında açıklamaya çalıştığım nedenlerle merkezi hükümetlerin güçlendirilmeye çalışıldığı bir bölgesel ve küresel aktörlerin ortaklaştığı çaba ortamında,
45:36bakın Hizbullah'ı, Hamas'ı, Husiler'i, Hac-i Şadi Irak içerisinde tüm bu devlet dışı aktörler üzerindeki baskı merkezileşme
45:52silahları merkezi.
45:53Şimdi bu bağlamda Kürtler çok öngörülü bana kalırsa ve rasyonel bir karar, rasyonel bir seçim yaparak hedef değil, ortak olmayı
46:09seçtiler.
46:11Bundan kastım ne?
46:13Yani bugün bu sözünü ettiğim diğer devlet dışı aktörlerin hepsi hedefteyken, askeri olarak bir hedefken,
46:20evet Başurda, Rojava'da, Roşelat'ta Türklere saldırılar oluyor.
46:26Ama bu saldırılar müferit diyebileceğimiz nitelikte toplu bir tasviye amaçlı askeri bir hedef olarak gündemde değiller.
46:39Dolayısıyla da en önemlisi hızlıca toparlamak gerekirse, bu sürecin hedefi, bu süreçteki dinamiklere, öne çıkan dinamikleri yerinde ve zamanında okuyarak
46:54bir hedef olmak yerine ortak olmayı seçtiler.
46:57Bu birincisi.
46:58İkincisi, Kürtler çeperdeki pozisyonlarını merkeze taşımak.
47:04Bu entegrasyon, tamam mevzu merkez iyileşme ise biz de o merkezin çeperde güçlenmek yerine o merkezde merkeze dahil olarak güçlenmek
47:17gibi bir pozisyon aldılar.
47:19Bu hem Başur hem Rojava için söylenebilir ve sözünü ettiğiniz Şengal'deki entegrasyon olsun.
47:26Bunun Erbil ölçeğinde birçok gelişme oluyor.
47:30Başlıkları sayıp şimdi zaman kısıtlı olduğu için şey yapmayalım, pas geçelim.
47:38Rojava'daki entegrasyon olsun.
47:40Dediğim gibi bir hedef değil ortak olmak, iki çeperde değil merkezde olmak gibi bir pozisyon aldılar.
47:47Bunların hepsinin bir kere Kürtlerin savaş yerine bir barış pozisyonu, bir üçüncüsü bunu teslim etmek lazım.
47:57Yani bu süreç içerisinde Kürtler, Orta Doğu'nun en önemli askeri gücü.
48:03Bunu hani isterseniz savaş deneyimleri, savaş başarıları ya da sahip oldukları askeri güç anlamında, savaşan güç anlamında.
48:15Bakın bugün Rusya'dan, isterseniz Rusya'ya, isterseniz İran savaşı üzerinde konuşalım.
48:21Kara gücü çok kritik bir konu.
48:26O parantezi kapatalım.
48:27Demem o ki, en önemli stratejik kozu, askeri gücü olmasına rağmen Kürtler bir savaş değil barış pozisyonu üzerinden bu süreçte
48:42konumlarını belirlediler.
48:44Şimdi bu hikayede, içinde geçmekte olduğumuz süreçte neye evrilecek bilmiyoruz.
48:54Bakın bugün hani zamanımız kalmadı konuşamayacağız ama Suriye'de yaşanan…
48:59Lütfen söyleyin, çok önemli konular bunlar.
49:02Yani birkaç dakikamız var devam edelim.
49:04Suriye'de yaşanan yani, evet siz de teslim edersiniz ki bir ilizyon.
49:09Yani bir telaş var yani kotarılmaya sanki hani zamana karşı bu entegrasyon konusunda zamana karşı bir yarış her şeyin oldu
49:24bittiye getirildiği ve bir günün sonunda ortaya çıkan masalarda tarafların tokalaşıp yan yana fotoğraflar verdiği ve fakat
49:38sahada durumun çok değişmediği bir ilizyon içindeyiz dediğim gibi zamana karşı yarışmanın, yarışma ve olgu bittiye getirme halinin bize sunduğu
49:52fotoğrafın ben bir ilizyon olduğunu düşünüyorum.
49:55Bunu niye söylüyorum?
49:57Çünkü Kürtlerin aldığı bu pozisyona rağmen içinde bulunduğumuz sürecin, yaşadığımız ilizyonun günün sonunda nasıl bir fotoğraf odağında netleşeceği,
50:08yani fotoğrafın o ilizyonun nasıl netliğe kavuşacağını şu andan öngörebilmek mümkün değil ama o gün geldiğinde Kürtlerin bugün aldığı pozisyonun
50:21hiç şüphesiz merkezileşmesi merkezileşme,
50:26entegrasyon ise entegrasyon ise entegrasyon ama ona rağmen eğer bu hikayenin sonunda Kürtlerin beklentilerine tekabül edecek bir sonuç alınmazsa,
50:40örneğin Suriye'deki anayasa değil, o aşağıya gelir miyiz bilmiyorum ama hani anayasal bir konsolidasyon,
50:51Irak'ta anayasanın yeniden revizyonu ya da İran'da işte Roşelat'ın durumu, Türkiye'de bakın o da bir başka hani erteleyeceğimiz ayrıntılandırılması
51:05gereken konu,
51:06bana kalırsa çoktan bir seçim startı verildi, en azından Hakan Fida'nın Diyarbakır'daki performansını bu erken seçim startı olarak sanıyorum
51:15yorumlamak yanlış olmaz.
51:17Dolayısıyla da Türkiye'deki durumu, dediğim gibi Kürtler ahlaki ve moral anlamlı diyelim daha doğrusu,
51:27bir aldıkları pozisyon gereği bugün benimsedikleri pozisyonun ileride mevcut bu çabalar, merkezileşme çabaları başarısız olduğu durumda,
51:43Kürtlerin bugün verdiği tavizlerin bana kalırsa bu proje başarısız olduğunda ellerini moral olarak güçlendirecek,
51:51ilkesel olarak pozisyonlarını başka alternatifler üzerinden ara işlemini sürdürmelerinde önünü açacak bir pozisyon olduğunu düşünüyorum.
52:05Ama yarın ne olacağını, dediğim gibi umalım ki bu çabalar bir ölçüde hani savaşla değil,
52:15öngörülerin işaret ettiği gibi daha büyük bir savaşla değil fakat uzlaşmayla yakın vadede sönümlensin.
52:26Ama dediğim gibi şu mevcut koşullar üzerinden Kürtlerin pozisyonunu, bu sadece Rojava için değil, bu başur için de geçerli.
52:34Erdin'in aldığı pozisyon da farklı değil.
52:37Ankara'da da öyle.
52:38Rojelat o koalisyonun yaptığı bildiri bile Şubat ayında, Ocak ayındaki koalisyon bildirisi bile yine buna denk düşen bir bildiriydi.
52:51Bana kalırsa, dediğim gibi mevcut dinamikler çerçevesinde rasyonel bir seçim yapmış bir stratejik akıl ve bu akılda ortaklaşma görüyoruz.
53:08Böyle bir konjonktürde alınabilecek en iyi pozisyonu, en az riskli pozisyonu Kürtler almış görünüyor.
53:15Dolayısıyla da tavizler üzerinden çokça tartışmalar yürüyor.
53:19Tavizler üzerinden tartışmaları yürütürken bence bu faktörler gösterinde bulundurulmalı.
53:28Ama yarın ne olacağını yarın geldiğinde konuşacağız.
53:33Bugün için yapılması gerekenin en iyisi yapıldı diye düşünüyorum açıkçası.
53:38Yani umuyorum başka bir programda tamamlamış olalım.
53:42Çünkü gerçekten çok önemli bir noktada kaldık.
53:45Çok önemli gelişmeler de sürüyor Kürtler açısından, parçalar açısından da öyle.
53:50Doşent Doktor Arsul Yılmaz çok çok teşekkür ediyorum.
53:53Çok zaman ayırdınız.
53:54Ben teşekkür ederim.
53:54Yorduk sizi değerlendirmelerinizi bizimle paylaştığınız için.
53:59Çok teşekkürler, iyi akşamlar diliyorum.
54:01İyi akşamlar.
54:04Evet sevgili izleyenler programın sonuna geldik.
54:06Önemli değerlendirmelerdi.
54:08Evet savaş bölgede sürüyor ama Kürtler de bu savaş içerisinde hem ayakta kalmaya hem de kazanımlarını korumaya,
54:15ileriye taşıma gibi bir mücadele içerisinde.
54:18Başka programda görüşelim.
54:20Bu akşamlık bitiriyoruz.
54:21İyi akşamlar diliyorum.
54:37İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Comments