00:09İzlediğiniz için teşekkür ederim.
00:58İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:08İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:20İzlediğiniz için teşekkür ederim.
01:20O kırmızı çizgi Saksonya Anhalt Eyaleti'nde tuzla buz oldu.
01:25Şimdi haritaya yani bu siyasi fay hattının kırıldığı o coğrafyaya daha geniş bir açıdan bakalım.
01:31Burası başkent Berlin'in hemen batısında yer alan Saksonya Anhalt Eyaleti.
01:381990'daki iki Almanya'nın birleşmesinden bu yana ekonomik darboğazla göçle ve işsizlikle boğuşan eski doğu bloğu toprakları.
01:46Aşırı sağcı Almanya için alternatif partisi yani AFD sandıktan yüzde 44,5 oy olarak çıktı.
01:5483 sandalye ile eyalet meclisinde 39 vekilli kazanarak tek başına iktidarın eşiğine dayandı.
02:17Bu sadece bir eyalet seçimi değil.
02:201949'dan bu yana Berlin'in inşa ettiği siyasi mutabakatın ve güvenlik duvarının tabandan çöktüğünün bir belgesi olarak yorumlanıyor.
02:28Die Welt gazetesi manşet olarak Mertz'i kullandı çünkü grafikte ikinci olarak görmüş olduğunuz parti Hristiyan Demokrat Birlik Partisi, SDU
02:37yaklaşık yüzde 20 oranında oy kaybetti.
02:40O yüzden Die Welt gazetesi de manşet olarak Mertz için onur kırıcı ifadesini kullandı.
02:461930'lu yılların başında Nasyonel Sosyalist Parti iktidara yürürken arkasında üç temel dinamik vardı.
02:53Derin bir ekonomik buhran, geleneksel merkez partilerin beceriksizliği ve yabancı düşmanlığıyla harmanlanmış radikal bir milliyetçiliği.
03:04Bugün Saksonya Anhalt'ta yaşanan tam olarak bu sosyolojinin 21. yüzyılı kopyası gibi görünüyor.
03:102,1 milyon nüfuslu bu eski doğu eyaleti 1990'daki birleşmeden bu yana sürekli kan kaybetti.
03:17Yüksek işsizlik, genç nüfusun batıya göçü ve merkez partilerin bitmek bilmeyen vaatleri.
03:23Tabii ki Mertz hedefte sonuçta bu seçimlerde başbakan kendi partisinde yüzde 20 oranında oy kaybettiği için hedef olarak görüyor.
03:32Ve en azından suçlusu ya da faturanın olma kesileceğini söyleyebiliriz.
03:35Ama tabii ki özünde bu partinin tekrar edelim 2023 yılından bu yana ırkçı olarak devlet tarafından kategorize edildiğini ve ırkçılar
03:45ve göçmenler üzerinden oy devşirdiğini söyleyelim.
03:49Almanya'nın mevcut siyasi durumu da buna müsait.
03:51Özellikle ekonomik durumdan da kaynaklı olarak birazcık oyların ona kaydığını belirtmekte fayda var.
03:56Pek çok insan muhtemelen federal hükümetin politikalarından ötürü çok mutsuz ve şu anda hala bir şeyleri değiştirebilecek sonu mutluluğu olarak
04:04AFD'ye tutunmaya çalışıyor.
04:07Bu bölgede yaşayan insanlar, bu bölgelerde, bu eyaletlerde yaşayan insanlar genellikle demokrasiden çok pay almamış insanlar.
04:15Yani Hitler rejiminin hemen arkasından da bu sefer sosyalist rejim geldi.
04:19Dolayısıyla bazı şeyleri kolay kolay hazmedemiyorlar.
04:22Yani demokratik hazım oralarda çok fazla yok.
04:26Yani dikkat ederseniz geçmişte maalesef işte birçok vatandaşımızı falan da katleden bir terör örgütü vardı.
04:36İşte nasyonal sosyalist, sosyalist yer altı örgütü, aşırı sağcı, faşist, ırkçı bir yer altı örgütü.
04:46Bunlar hep şeyle doğuda çıktı yani başka yerde değil.
04:51Konu ırkçılık olunca akla ilk gelen ülkelerden biri olan Almanya'da aşırı sağın bu şekilde yükselmesi akıllara ilk bu soruyu getiriyor.
04:59Bu nasıl mümkün oldu?
05:21Almanya kültür ırkçılığının çok yaygın olduğu bir ülkedir.
05:26İngiltere'nin, Fransa'nın falan kültür, medeniyet anlayışıyla Almanya'nın kültür anlayışı çok farklıdır.
05:34Almanya başkalarının kendi kültürüne ulaşamayacağı, erişemeyeceği noktasında bir kere siyasi kültürünü belirlemiş yani.
05:45Şimdi siz ne yaparsanız yapın Alman olamazsınız yani.
05:49Şimdi mesela hala kullanılan bir kavram var.
05:51Biyo-Deutsche, biyolojik Alman falan yani bu aslında ırkçılık yani başka bir şey değil.
05:572013'te Euro-Karşut'u muhafazakar bir hareket olarak kurulan AFD, göç dalgaları, ekonomik kriz ve Rusya-Ukrayna savaşıyla gelen hayat
06:06pahalılığını arkasına alarak adım adım radikalleşti.
06:10Akıllardaki bir başka soruya dönelim.
06:13Almanya'daki Türkler için AFD ne anlama geliyor?
06:16AFD'nin geri göç dediği sistem nasıl işliyor?
06:19Burada doğup büyüyen çocukların annesi babası değil, anneannesi dedesi Türkiye'den geldi.
06:24Ve bu remigrasyon sistemi AFD'nin diyor ki, eğer bir kişi Alman vatandaşı olmuş olsa bile ben bunu istediğim zaman
06:32anne babasının hatta dedesinin anneannesinin geldiği ülkeye geri gönderebilirim.
06:36Bakıyorsunuz yani sosyal medya mecalarına işte o cenahtan yani aşırı sağdan gelen gönderilere bakıyorsunuz.
06:47İşte bunların hepsini yollayacağız, göndereceğiz falan filan. Bu mümkün değil.
06:51Bu endişe hiç değersiz değil.
06:53Çünkü Almanya'daki göçmenler için aşırı sağ sadece bir seçim bülteninden ibaret değil.
06:58Hafızalarda hala kanayan bir yara.
07:012000 ile 2007 yılları arasında 8'i Türk, 10 kişiyi katleden Nasyonel Sosyalist Yeraltı yani NSU Terör Örgütü ve yıllarca
07:10süren mahkeme süreci,
07:12devlet ve istihbarat ağlarının aşırı sağcı şebekeler karşısında nasıl kör ve sağır kalabildiğini tüm dünyaya göstermişti.
07:22Yıllarca sözde döner cinayetleri diyerek kurban ailelerini suçlayan o kurumsal akıl,
07:28bugün AFD'nin sokaklara indirdiği aşırı sağ dalgayla birlikte,
07:32Türkler ve diğer azınlıklar için güvenlik alarmının yeniden çalmasına neden oluyor.
07:39Almanya tarihinin en büyük davalarından biri haline gelen NSU yargılaması tam 5 yıl sürdü.
07:4511 Temmuz 2018'de karara bağlandı.
07:50Münih Yüksek Eyalet Mahkemesi hayatta kalan tek çekirdek üye BATÇP'yi tüm cinayetlerden suçlu buldu.
07:58Ömür boyu hapis cezasına çarptırdı.
08:00Örgüte silah ve lojistik sağlayan 4 yardımcı ismi ise 2,5 yılla 10 yıl arasında değişen hapis cezaları verildi.
08:09Ancak verilen bu cezalar ne kamuoyunu ne de acılı aileleri tatmin etti.
08:14Mahkeme bu cinayetlerin yalnızca 3 kişilik izole bir hücre tarafından işlendiği tesini kabul ederek dosyayı kapattı.
08:24İstihbarat servisinin örgüt çevresindeki maaşlı muhbirleri,
08:27cinayetler ortaya çıktığında resmi kurumlarda imha edilen belgeler ve devletin içindeki o görünmez bağlar hiçbir zaman aydınlatılamadı.
08:37Daha da eskiye gidelim.
08:4029 Mayıs 1993 gecesi Solingen.
08:45Kuzeyren Vesfalya eyaletindeki genç ailesinin evi 4 aşırı sağcı faşist tarafından benzin dökülenek ateşe verildi.
08:53Alevlerin arasında kalan aynı aileden ikisi kadın 3'ü çocuk, tam 5 kişi feci şekilde can verdi.
08:59Çok sayıda insan ağır yaralandı.
09:03Sonuç olarak bu endişeler hiç değersiz değil.
09:06Parti yöneticilerinin Nazi döneminin yasaklı sloganlarını kullanması,
09:11istihbaratın partiyi aşırı sağcı şüpheli listesine alması bile bu dip dalgayı durdurmaya yetmedi.
09:172029'da Almanya'da genel seçimler yapılıyor.
09:19O zamana kadar Mert'sin ve diğer demokratik partilerin bu gelen dip dalgayı durduracak siyaset geliştirmesi gerekiyor ki,
09:27alternatif adıyla öne çıkan ve göçmenler ve yabancılar üzerinden oy devşiren bu partinin bu yükselişini durdursun.
09:34Ben erken federal meclis seçimlerinin yapılacağını öngörüyorum.
09:38Hatta mevcut şantölyenin erken bir şekilde Noel'den önce görevden ayrılmasını bekliyorum.
09:43Seçim gecesi sandıktan çıkan en ürkütücü veri yaş gruplarının dağılımında gizliydi.
09:50Saksonya Ahak'taki o yüzde 44 buçukluk rekor oy aranının arkasındaki asıl şifreler tam da arkamda gördüğünüz bu yaş dağılımı grafiğinde
09:59gizli.
09:59Yıllardır aşırı sağa yalnızca nostaljik yaşlar yöneliyor ezberi yapıları da ancak bu tablo o tezi tamamen çöpe atmış durumda.
10:08Peki grafiğe baktığımızda hangi yaş grubu hangi partiye oy vermiş?
10:12Bakın 18-24 yaş grubunda sandığa giden gençlerin tam yüzde 42'si oyunu aşırı sağcı AFD'ye verdi.
10:2125-34 yaş aralığında ise bu oran yüzde 44'e çıkıyor.
10:25Peki Almanya Başbakanı Friedrich Merz'in partisi SDO gençlerden ne aldı?
10:31Yalnızca yüzde 5.
10:33Evet iktidar partisi genç seçmende adeta silindi.
10:37Tabi bir olaya bir bütün olarak bakmak lazım.
10:41Yani Almanya genelinde ciddi bir aslında sıkıntı var.
10:46Fakat bu yeni bir şey değil.
10:48Yani genel bir işte umutsuzluk, bezginlik, memnuniyetsizlik öteden beri egemen.
10:55Buna biz orta sınıf krizi diyebiliriz belki.
10:58Yani bu biraz doygunluktan da doymuşluktan veya kaynaklanıyor.
11:04Gençlerin bu kitlesel savruluşunun arkasında iki devasa silah var.
11:09Birincisi dijital mecraların ve algoritmaların kusursuz kullanımı.
11:13AFD'nin 35 yaşındaki liste başı adayı Ulrich Sigmund, geleneksel siyasetin hantal dilini terk edip TikTok üzerinden gençlerin öfkesini örgütledi.
11:23İkincisi ise geleceksizlik korkusu.
11:25Göçmenlere yönelik sosyal yardımların kesilmesini, Alman gençlerine konut ve iş önceliği verilmesini savunan popülist söylem,
11:33dijital yalnızlıkla birleşince sandıkta devasa bir aşırı sağ patlamasına dönüştü.
11:38Başbakan Friedrich Merz'den de itiraflar geldi.
11:43Şunu açıkça ifade edebilirim ki hepimiz derin bir şof içerisindeyiz.
11:47Böylesi bir tabloyu kesinlikle beklemiyorduk.
11:50Elbette bu sonucu kabul etmek zorundayız.
11:53Demokrasimizin kuralları bunu gerektirir.
11:55Ancak dünden itibaren yalnızca Saksonya Anhalt'ta değil, tüm Almanya'da bir şeyler değişti.
12:00Ve bu seçim sonucunun yansımaları olacaktır.
12:03Uluslararası dengeleri de doğrudan etkileyecektir.
12:07Eğer Saksonya Anhalt'tan yükselen bu aşırı sağ dalgası kuzeye ve başkente de sıçrarsa,
12:14Başbakan Merz liderliğindeki koalisyon hükümeti için erken seçim çanları çok daha yüksek sesle çalmaya başlayacak.
12:21Kısacası bu harita Almanya'nın doğusundan başlayıp tüm ülkeyi etkisi altına alan yeni bir siyasi çağın haritasıdır.
12:29AFD eşbaşkanları Alice Weidel ve Tino Çurupal'la ise Berlin'e doğrudan meydan okudu.
12:37Friedrich Merz, iki yıl önce AFD'nin oylarını yarıya indireceğim demişti.
12:42İfadesi aynen buydu.
12:43AFD'yi ikiye böleceğim.
12:45İşte bu söz hepimiz için, biz SDU'yu yarıya indireceğiz deme motivasyonu oldu.
12:50Ve buna bugün itibariyle başladık.
12:53Peki şimdi ne olacak?
12:55KFD tek başına iktidar için gereken 42 sandalyenin sadece 3 vekil gerisinde kaldı.
13:0139 sandalye kazandı.
13:04Ulrich Sigmund, hükümet kurma görevimiz var.
13:07Diğer vekillerle görüşmelere başladık diyerek,
13:10merkez partileri içeriden bölme taktiğini devreye soktu.
13:13Geleneksel partilerin, AFD ile koalisyon kurmama yemini,
13:17yani güvenlik kordonu ilk kez çatırdıyor.
13:22%5 barajını aşan sol popülist Zara Wagenknecht İttifakı,
13:26BTV, Rusya ile barış ve göç karşıtlığı konusunda,
13:30AFD ile aynı çizgili.
13:31Eğer bu iki uç birleşir veya merkezden birkaç vekil saf değiştirirse,
13:36Almanya'da 1933'ten bu yana ilk kez aşırı sağa bir yönetim eyalet koltuğuna oturacak.
13:44Ancak asıl fırtına ufukta bekliyor.
13:47Eyaletlerden yükselen bu aşırı sağa dalgasının ardından,
13:502029'daki federal genel seçimlerde,
13:53nasıl bir tablonun ortaya çıkacağı ise,
13:56tüm dünya için tam bir merak edilir.
