00:00Sa pagpapatuloy ng aksyon laban sa kahirapan Season 3 ng National Anti-Poverty Commission on APSI,
00:07muli tayong mag-iikot sa buong bansa upang masulyapan kung papaano nakatutulong sa mga komunidad
00:13ang mga programa ng pamahalaan na lumalaban sa kahirapan.
00:18Sa ating unang aksyon serye, bibisitahin natin ang lalawigan na may pinakamababang poverty incidents sa bansa.
00:25Paano nga ba nila ito na kami?
00:27Alamin natin kasama ang provincial government ng Ilocos Norte dito sa aksyon laban sa kahirapan.
00:46Kilalang Ilocos Norte sa kanilang mayamang kasaysayan at natataging mga tanawin.
00:52Mula sa centuries-old Pauai Church, mga higanting windmill hanggang sa sand dunes at beachfront,
01:00tunay na maituturing na yaman ito ng Northern Luzon.
01:03Ang lalawigan ay kabilang sa Region 1.
01:06Binubo ang Ilocos Norte ng dalawang syudad at 21 munisipalidad.
01:11Ayon sa datos ng Philippine Statistics Authority noong 2023,
01:16nasa 0.5% ang poverty incidents ng Ilocos Norte.
01:19Bumaba ito sa halos 0.0% noong 2025.
01:24Dahil dito, isa sa mga least poor provinces ng bansa ang Ilocos Norte.
01:29Isa sa mga naging susi nito ang suporta ng lokal na pamahalaan sa mga programang nakatoon sa pabahay.
01:36Isa sa libang batayang karapatan ang right to adequate housing.
01:41At di lang bahagi ng ating aksyon serye dito sa probinsya ng Ilocos Norte,
01:47ating alamin kung paano ito ay tinataguyod ng kanilang provincial government
01:51upang masiguro ang isang ligtas, disente at abot kayang pabahay sa mga mamamayan ito.
01:57Ako si Diane Querer at ito ang season 3 ng aksyon laban sa kahirapan.
02:07Kasama po natin ngayon si Ms. Carmen Tabije.
02:10Siya po ang OIC ng Provincial Assessor's Office dito po sa Ilocos Norte.
02:14Magandang araw po, Ma'am Carmen.
02:16Magandang araw mong Diane.
02:17Right. Ma'am Carmen, ano po ba yung directive at direksyon ng provincial government ng Ilocos Norte
02:22pagdating po sa pagbibigay ng affordable at ligtas po na pabahay sa inyong mga kababayan?
02:28Actually, ang liderato ng buong provincial government of Ilocos Norte,
02:32they are very much willing to provide yung affordable housing units doon sa mga wala pang bahay dito sa Ilocos.
02:41Because every, alam lahat na or they believe lahat ng mga leaders po natin from the governor down to the
02:48mayors
02:49na every Ilocano has a dream to have her own house wherein he or she could make stories of his
02:59joy, living, simple living,
03:03mga ganong bagay kahit sadness.
03:05At least, meron silang natatawag na sarili nilang bahay, Ma'am.
03:09So, that's the dream of every Ilocano and it's also the dream of every leader here in Ilocos Norte.
03:16Talking about that, Ma'am, isang magandang plus komportabling bahay, katulad po kung nasaan po tayo ngayon.
03:22Yes, Ma'am. Tell us more about this project.
03:24Actually, it was started by the Adigi Housing Association wherein eventually noong 2012, we had a lease contract agreement.
03:35Noong mga 2020 na, i-denonate, i-denonate actually ni Adigi Housing yung 4.8 hectares to the provincial government
03:46of Ilocos Norte
03:47because Adigi Housing Association believes na the provincial government has the capacity to develop it in order for them,
03:55in order for the government to provide best affordable housing units.
04:00Kompleto na ang unang phase ng proyekto, kung saan limampung housing units ang naipamahagi.
04:07Samantala, kasalukuyan naman ang konstruksyon na ikalawang phase na may anim na pong karagdagang units.
04:13Yung sa phase 2 naman po, we seek the assistance of the NHA na po through the 4PH program ni
04:20President Marcos.
04:22So, eto na nga po yung isang model house namin po, Ma'am, and under construction po yung iba.
04:27Gaano po kalaki ito pong unit na ito, Ma?
04:30A 33. This is a 33 square meters, Ma'am.
04:33Okay lang yung bedroom ito.
04:34Mga dalawa lang ba?
04:35Dalawang bedroom at meron pa ditong common area na sana.
04:39Meron pa doong dining area kung saan kakain yung isang pamilya.
04:44Ang pagkakaroon ng maayos na tirahan ay kabilang sa mga batayang karapatan ng mga mayhirap ayon sa Republic Act No.
04:5211291 o Magna Carta of the Poor.
04:55Susi ito sa paglayan ng mga maralita sa intergenerational cycle ng poverty upang makapamuhay ang bawat Pilipino ng masagana at
05:04may dignidad.
05:06Dahil dito, tinitiyak ng NAPSI kasama ang mga lokal na pamahalaan ang akses na mga mayhirap sa ligtas, disente, at
05:14abot kayang pabahay na mga mayhirap na Pilipino.
05:17Sa phase 1, Ma'am, may mga OFW tayo. Meron din tayong mga government employees dyan.
05:23Mga usually, mga teachers from MMSU.
05:27So, hindi lang naman yun, Ma, mga private individuals pa rin na gustong magkaroon ng bahay.
05:33Isa sa mga unang benepisyaryo ng programang pabahay ng Pamahalaang Panlalawigan ng Ilocos Norte ang isang dating guro.
05:40We were then renting an apartment at the MMSU compounded, and I said, we have rented for about five years,
05:47five years.
05:49Then my children said, I want something that it will be our own later.
05:54We stayed there.
05:56It's a lot of help, really.
05:58Talagang gustong-gusto namin dito.
05:59So, if you are concentrating on your studies, my nephew nga, nung nagre-review siya, gusto niya nanditong pag-isa
06:05eh, because it's so quiet, yes, at peace, sabi niya, nakaka-concentrate siya.
06:11Matagal ng pangarap ni Teacher Leia ang magkaroon ng sariling bahay.
06:15Ngayon, ilang taon na lamang ay mapapasa kanya na ang bahay na kanyang pinagsumikapan.
06:21It was really my dream to have my own house.
06:24It's a lot different if you have your own, yung own sweat.
06:28Walang kasing tulad yung meron kang sarili.
06:33You are at peace.
06:34And you can proudly say that, ah, itong pinaghirapan ko to.
06:38This will already be our trophy in life, sabi ko.
06:41No matter how difficult life really is, kung merong sisilungan kang sariling-sariling mo, it's uplifting ba?
06:48Moral uplifting.
06:49At maraming salamat sa provincial government.
06:52Merong pabahay na ito for us, more than two income.
06:58Isa lamang si Teacher Leia sa mga mamamayang nakamit ang pangarap na magkaroon ng sariling tahanan.
07:04Kaakibat ng provincial LGU ang iba't ibang mga ahensya at sektor
07:08sa implementasyon nito ng mga programa ukol sa pagbibigay ng pabahay para sa mga maralita.
07:14Mahalagang mahalaga yung cooperation,
07:16collaboration between private sector man siya.
07:20Sa NHA, they are willing to develop.
07:22Tsaka important din yung pag-ibig mam.
07:25Kasi sila yung nagbibigay ng tulong financially to those clients na gustong magkaroon ng bahay.
07:31At tsaka sa ngayon ma'am, yung mga local government units namin in Erolokos Norte,
07:37almost all of them now are asking us to, for the appraisal report,
07:43para sa mga gusto nilang i-purchase na lots,
07:47in order for them to request to NHA also for the housing projects in each LGU na po ma'am.
07:56So, hindi na lang sa amin, nakaano na rin sa LGU.
08:00Ano naman po yung inyong paalala doon sa mayroon na pong ganitong bahay?
08:04Para po alagaan po nila itong ganitong programang na ipagkaloob sa nilang gobyerno?
08:10At siguro yun na rin pong pangalagaan yung kanila pong pagbabayad na rin po kasi importante din po yan, ma
08:17'am.
08:17Yes, ma'am.
08:18Actually, yung mga kasama namin sa office, meron talaga kaming naka-assign to help those,
08:27yung mga clients po natin sa mga pabahay natin sa pabahay.
08:32And minomonitor po namin yan, ma'am, yung pagbabayad po nila.
08:37And then, actually, subsidize naman kung minsan, kung may mga time yung mga sa GSO po namin,
08:44we are asking the GSO to help them, palalo na pag cutting ng trees, mahirap gawin, ma'am.
08:51So, tinitingnan naman namin na, binibisita naman namin sila, ma'am.
08:55Okay, magkano ba yung gano'n? Kailangan po nilang bayan?
08:58Sa phase 1, ma'am, and then siguro ganun na rin po dito, mga around 7 per month.
09:05So, 7,000 per month. Okay. At tinutulungan rin po ng gobyerno kung papaano po siguro sila makakapag-finance din.
09:12Ganun po ba, ma'am?
09:13Okay, oo naman, ma'am. Kasi may mga, aside from housing project naman, may mga projects din kami,
09:19yung mga simple businesses na pwedeng iprovide ng provincial government wherein they could have a start-up business
09:25para naman kung kahit papano eh makabayad din sila, ma'am.
09:30Ang karapatan sa maayos na tahanan ay mahalaga sapagkat ang tahanan ang siyang kanlungan ng pamilya
09:36kung saan sila nakakapagpahinga at nakakapagsalo-salo sa hapagkainan.
09:42Bukod dito, magkakaugnay ang mga batayang karapatan, kasama ang karapatan sa pagkain, trabaho, edukasyon at kalusugan.
09:50Kapag may sariling tahanan ng isang pamilya, bukod sa sila ay may masisilungan na pangangalagaan din ang kanilang dignidad at
09:59siguridad.
10:00Isang indikasyon ng tunay na pag-angat mula sa kahirapan.
