- 7 hafta önce
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Bosna kasabı olarak anılan soykırım suçlusu Sırp komutan Ratko Miladiç'in devlet töreniyle gömülecek olmasına tepki var.
00:09Yaklaşık 8 bin kişinin hayatını kaybettiği Srebrenica soykırımından sağ kurtulan Selma Jaiç CNN Türk'ten Serdar Korucu'ya konuştu.
00:19Sırp hükümeti bu törenle soykırımı sahipleniyor dedi. Jaiç Türkiye'ye teşekkür etti. Türk halkı acımızı kendi acısı gibi görüyor diye
00:29konuştu.
00:30İçte o özellik reportajı getiriyorum iz ekranı MSA.
00:41Evo nas 11. jula 1995. godine u Srpskoj Srebrenici. Poklanjamo srpskome narodu ove grada.
00:51Ratko Mladić, nekadaşniji komandant Vojtske Republike Srpske, preminuo je u 1984. godini u Pritvorskoj jedinici u Hagu.
01:00Srebrenica'dan soykırımdan sağ kurtulan biri olarak soykırım suçlusu Sırp komutan Ratko Mladić'in öldüğünü duyduğunuz an ne hissettiniz?
01:09Lahey'de hapis cezasını çekerken ölmesi sizin için ne ifade ediyor?
01:17Başlangıçta bu canavarın öldüğünü ve hapiste hastalıklarla boğuştuğunu, ölürken acı çektiğini duyduğumda çok ama çok mutlu oldum.
01:25Ama bir yandan da biraz daha uzun yaşamasını, biraz daha uzun süre acı çekmesini istedim.
01:30Çünkü bizim aile üyelerimiz huzur içinde ölmedi.
01:33Onun öyle huzur içinde ölme hakkı yoktu.
01:36Bu yüzden onun Lahey'de hapiste ölmesi, üstelik bu kadar ileri bir yaşa kadar yaşayıp ölmesi bir anlamda onun için şansı.
01:45Srebrenica'da öldürülen diğer insanlarla karşılaştırdığınızda çocukların, yaşlıların hiçbirinin böyle bir şansı olmadı.
01:52Milad için ölmesi bana herhangi bir adalet duygusu vermiyor.
01:56Başlangıçta çok mutluydum ama sonrasında duygularım birbirine karıştı.
02:00Aile üyelerimi düşünmenin getirdiği büyük acı ve yas duygusu geldi.
02:05Hayatını kaybeden bütün anneleri düşündüm.
02:08Çocukların kemiklerinden tek bir parça bile bulamadan hayatını kaybeden anneleri.
02:33Peki onun hapse gönderilmesi size adalet duygusu vermiş miydi?
02:38Evet, bu bir anlamda adaletin yerini bulmasıydı.
02:42Çünkü ne yazık ki soykırım işleyen herkes cezasını çekmiyor.
02:46Srebrenica'da, Bosna Hersey'in tamamında soykırım işleyenlerin tümü cezalandırılmadı.
02:51Unutmamamız gerekir ki Miladic oradaki tek fail değildi.
02:55İnsanların infaz alanlarına götürülmesini sağlayan devasa bir mekanizma vardı.
03:00Toplu mezarları kazan, cesetleri bu mezarlara taşıyan bir mekanizma.
03:05Dolayısıyla gerçek anlamda adalet sağlanmış değil.
03:08Bazı kişiler hakkında soykırım suçundan mahkumiyet kararı verildi ama
03:12soykırım Bosna Hersey'in tamamında Boşnak halkının tümüne karşı işlendi.
03:35Miladic hayatının sonuna kadar Srebrenica'daki suçlarını kabul etmedi ve pişmanlık göstermedi.
03:41Soykırımdan hayatta kalan bir kişi olarak onun suçlarına itiraf edeceğini hiç düşündünüz mü?
03:48Hayır, hiçbir zaman bunu düşünmedim.
03:51Kendisinin suç işlediğini hiçbir zaman düşünmedi.
03:53Dolayısıyla yanlış bir şey yaptığını hiçbir zaman kabul etmeyeceği açıktı.
03:57Sırbistan Adalet Bakanı, Ratko Miladicine'in yüksek devlet ve askeri onurla defnedileceğini açıkladı.
04:05Bu açıklama size ne hissettirdi?
04:10Sırbistan ve Sırp hükümeti bugüne kadar Srebrenica soykırımındaki sorumluluklarına dair her türlü anlatıyı reddediyordu.
04:18Bugüne kadar biz hiçbir şey yapmadık, orada işlenen savaş suçlarıyla bizim hiçbir ilgimiz yoktu diyorlardı.
04:24Suçları işleyen varsa onların kendi başlarına hareket ettiğini söylüyorlardı.
04:29Bir soykırım suçlusunu kahraman gibi onurlandırmaları ise şu anlama geliyor.
04:33Biz de bu soykırımın suç ortaklarıydık, biz de soykırım işledik ve evet biz de failler arasındayız.
05:07Sadece yetkililerden değil Sırbistan sokaklarında halktan da Miladiç'e yönelik olumlu mesajlar geldi.
05:15Bir soykırım suçlusu olan Miladiç hayatta olmasa da bu durum ruhunun Sırbistan'da yaşadığını hissettirmiyor mu?
05:27Evet, bizler soykırımda hayatta kalanlar olarak, Bosna'daki aktivistler ve Diyaspora'daki aktivistler olarak hep şunu söyledik.
05:35Bu ideoloji sadece Miladiç'ten ibaret değil, yalnızca hüküm giymiş savaş suçlularından da ibaret değil.
05:42Bu, kendi halkını savaş suçları işleyerek güçlendirme anlayışına sahip bir zihniyet.
05:47Savaş suçlarını meşrulaştırmaya ve bu suçları işlemeye hakları olduğuna inanmaya çalışıyorlar.
05:53Tarih boyunca bazı kesimler bu gibi savaş suçlarını kutladı.
05:57İkinci Dünya Savaşı'nda da bunu gördük.
05:59Ne yazık ki Miladiç'in ölümünden sonra da bu devam edecek.
06:02Gelecekte, önümüzdeki yıllarda Miladiç için yeni bir mitoloji oluşturacaklarını düşünüyorum.
06:08Kendi tarih anlatılarını şekillendirecekler ve böylece kendilerini daha iyi hissedecekler.
06:23Bu soruyu sormak zor ama bir aktivist olarak soykırım sürecinde yaşadıklarınızı paylaşıyorsunuz.
06:30O dönem kaç yaşındaydınız? Sizin ve ailenizin başına neler geldi?
06:37Srebrenica'da doğdum. 1992'den 1995'e kadar süren saldırılar boyunca
06:43annem, küçük erkek kardeşim ve diğer akrabalarımla Srebrenica'daydım.
06:47Şehir 1995'te Sırp militanları tarafından ele geçirildiğinde 7 yaşındaydım.
06:54Bazen köylere kaçtık, bazen şehre döndük.
06:57Sürekli yiyecek ve barınak bulmaya, hayatta kalmaya çalışıyorduk.
07:01Çok sayıda akrabam öldürüldü.
07:03Kimi bombardımanlarda hayatlarını kaybetti,
07:06kimi yiyecek bulmaya, çocuklarını kurtarmaya çalışırken öldü.
07:09Ve sonunda büyük bölümü Srebrenica'dan sürülerek infaz alanlarına götürüldü ve katledildiler.
07:24Annen, kardeşim ve ben çok sayıda kadın ve çocukla birlikte Srebrenica'dan götürülen ilk gruplardan biriydik.
07:36Bize kim gitmek istiyor, bu bölgeden ayrılabilir, özgürsünüz dediler.
07:40Onlara inandık. Çünkü savaştan ve açlıktan dolayı tamamen tükenmiştik.
07:45Sadece huzur ve sessizlik istiyorduk.
07:48Belki savaş bitmiştir diye düşündük.
07:51Bu yüzden onlara güvendik.
07:53Bizi askeri kamyonlara bindirdiler ve erkeklere kadınlardan ayırmaya başladıklarını hatırlıyorum.
07:58Biz bunun olacağını bilmiyorduk.
08:00Önümüzde büyükannem ve büyükbabam yaşlarında yaşlı bir çift vardı.
08:04Adımı kenara çektiler ve sen hiçbir yere gitmiyorsun, burada kalacaksın dediler.
08:09Adam yalvardı, çünkü eşi hastaydı.
08:12Lütfen eşimle gitmeme izin verin, güvenli bölgeye ulaşacak kadar güçlü değil, oraya varamaz dedi.
08:18Onun yüzüne gülerek, merak etme seni Bosna ile Sırbistan'a ayıran nehirde buluruz dediler.
08:25Sonra adamı kenara çektiler ve kadın bizimle birlikte devam etti.
08:29O an aman Allah'ım dedeme ne olacak diye düşündüm.
08:32Çünkü büyükannem bizimle bu kamyonlara binecek kadar güçlü değildi.
08:36Bu nedenle onlar bir gün daha kalmıştı.
08:39Bizim araçlarımızda az sayıda erkek de vardı.
08:41Onlar şüphe çekmemek için seçilmişlerdi.
08:44Hepsi bu.
08:45Sonra Tuzla şehrine götürüldük.
08:47Orada bir mülteci kampına yerleştirildik.
08:50Ertesi gün insanlar Srebrenica'da yaşananlarla ilgili korkunç şeyler anlatmaya başladı.
09:08Öncesinde Miladiç'in dünyaya ne kadar büyük bir lider olduğu ve insanlara ne kadar iyi davrandığı anlatılırdı.
09:14Çünkü o zamanlar kameralar açıktı.
09:16Katliam kameralar kapanınca başladı.
09:19Dünyanın görmediği bir şeyi yaşadık.
09:29Büyükannem ertesi gün yanımıza geldi ve büyükbabamı da götürdüklerini söyledi.
09:34Onu bir daha hiç görmedik.
09:36Zihinsel engeli olan bir amcamı da götürdüler ve kendisinden bir daha haber alamadık.
09:40Bu şekilde çok sayıda akrabam, kuzenim götürüldü.
09:44Halbuki bize onlara güvenmemiz söylenmişti.
09:47Birleşmiş Milletlerin bulunduğu bölgedeydik ve bize zarar vermeyeceklerine, orada güvende olacağımıza inanmıştık.
09:54Sonunda yapılabilecek en korkunç şeyi gerçekleştirdiler.
10:14Büyükbabamın kalıntıları 2007'de bulundu.
10:17İnsanlar için bu durum tamam artık başlarına gelen her şeyi biliyorsun diye düşünüyor.
10:22Öyle değil.
10:24O kişiyi ikinci kez kaybediyorsunuz.
10:27Kızıl Haç'tan gelen mektup öncesinde ister istemez aklınızda bir sahne, bir umut, bir yanılsama yaratıyorsunuz.
10:34Belki hayatta kalmıştır.
10:36Belki bizimle iletişime geçemiyordur diye düşünüyorsunuz.
10:38Hayatta kaldığına dair her türlü olumlu ihtimali hayal ediyorsunuz.
10:44Sonra o mektubu aldığınızda her şey paramparça oluyor.
10:48Çünkü o mektupta büyükbabamın kalıntılarının fotoğrafları vardı.
10:52Ve bu nedenle biz aynı cehennemi ikinci kez yeniden yaşadık.
11:21Öte yandan Srebrenica annelerinin her yıl çocuklarına ait başka bir kemiği, bir başka parçayı, belki bir parmağını bulup gömmesinin nasıl
11:30bir şey olduğunu hayal bile edemiyorum.
11:32Çünkü kalıntılar çok sayıda toplu mezara dağıtılmıştı.
11:35Her yıl yeniden bunu yaşamak, bize bunun yaşatılması korkunç bir şey.
11:40Bitmeyen bir dehşet.
12:01Soykırım sırasında boşnaklar için Türk denildiğini de sık sık duyuyoruz.
12:06Bu ifade neden kullanılıyordu?
12:13Bizleri Türk olarak adlandırmanın Sırp mitolojisinde kökleri var.
12:17Bir anlamda Osmanlı İmparatorluğu'ndan intikam alma düşüncesi hala devam ediyor.
12:22Bu pek çok insana son derece saçma gelebilir.
12:25Evet saçma ama bazı milliyetçilere göre bizler Osmanlı İmparatorluğu döneminde İslam'ı kabul ederek onlara göre kanımızı kirlettik.
12:34İslam'a geçerek DNA'larını kirlettiğimize inanıyorlar.
12:37İşte bu yüzden de bize nefretle Türkler diyorlardı.
12:42Bunu insan değilmişiz de insan altı varlıklarmışız gibi kullanıyorlardı.
12:47Sırp milliyetçilerinde kanımızı İslam'la kirlettiniz anlatışı savaş sırasında cinsel şiddete dönüştü.
12:53Boşnak kadınlara bu nedenle tecavüz ettiler.
12:56Onların korkunç anlayışına göre o kadına tecavüz edip hamile bıraktıklarında ve bu çocuğu doğurmasını sağladıklarında onu temizlemiş olacak ve çocuk
13:06Sırp olacaktı.
13:07Bu gerçekten çok iğrenç bir ideoloji.
13:24Suzan L. Woodward Bosna ile ilgili çalışmalarında batının ve uluslararası toplumun sadece başarısız olmadığını hatta şiddeti daha da ağırlaştırdığını yazmıştı.
13:36Çocukken Birleşmiş Milletler tarafından ilan edilen bir güvenli bölgede olmanıza rağmen soykırıma şahit oldunuz.
13:43Bugün sizin için uluslararası toplum kavramı ne demek?
13:47Ya da bir başka savaşta Birleşmiş Milletler size güvendesiniz dese buna inanır mısınız?
13:54Hayır.
13:55Birleşmiş Milletler'in insanların hayatlarını kurtarabileceğine ya da onlara güvenli bir alan sağlayabileceğine asla inanmıyorum.
14:02Bu bir yalan. Bugün Filistin'de de aynısını görüyoruz.
14:06Birleşmiş Milletler ne yapıyor?
14:08Hiçbir şey.
14:09İşte bizim içine düştüğümüzde sahte bir güvenlik duygusuydu.
14:13Birleşmiş Milletler bize sonunda kurtulacağımıza dair inanmamızı ve umut etmemizi sağladı.
14:18Bizleri silahsız bir şekilde teslim etti ve sonunda katledilmemize yol açtı.
14:23Uluslararası toplum bize yardım etmek için orada değildi.
14:26Kimse yoktu.
14:27Bu yüzden savaş bölgesi içindeyseniz ne Birleşmiş Milletler'in ne uluslararası toplum sözünün benim için hiçbir anlamı yok.
14:36David Reif, Holocaust sonrasında söylenen bir daha asla sözü için şöyle.
14:44Srebrenica'dan sonra bu ifadenin ne anlama geldiğini biliyoruz.
14:48Bir daha asla.
14:49Almanlar 1940'lardaki gibi Avrupa'daki Yahudileri öldürmeyecek.
14:53Hepsi bu.
14:55Srebrenica'nın üstünden 31 yıl geçti.
14:57Sizce Avrupa bu soykırımdan gerçekten ders çıkarttı mı?
15:01Yoksa gölgede kaldığını, yeterince konuşulmadığını hissediyor musunuz?
15:08Bence Avrupa hiçbir şey öğrenmedi.
15:10Bugün aşırı sağın yükseldiğini görüyoruz.
15:13Mevcut siyasetçilere ve siyasi partilere baktığımızda hiçbir şeyin değişmediği belli.
15:17Bana göre Avrupa yine aynı Avrupa.
15:21Evet, Holocaust nedeniyle kendini suçlu hissediyor.
15:24Bir anlamda kendini ahlaken daha iyi insanlarmış gibi göstermeye çalışıyor ama gerçek böyle mi?
15:30Sadece Srebrenica'da değil, bugün Filistin'de soykırım işlendiğini görüyoruz.
15:35Sudan, Yemen, Rohingya var.
15:37Dünyanın dört bir yanında soykırım işleniyor.
15:40Yani hiçbir şey değişmedi.
15:42Bu durumda biz nasıl bir daha asla diyebiliriz ki?
15:45Çünkü ahlak insanları kurtarmaz.
15:48İnsanları kurtarmak için harekete geçilmesi gerek.
15:53Srebrenica soykırımının hafızası Türkiye'de çok güçlü.
15:57Sizce bunun nedeni ne?
16:00Türkiye'de çok sayıda boşnak var.
16:02İkinci Dünya Savaşı sırasında ve sonrasında Türkiye'ye gelen ve Türk vatandaşı olanlar var.
16:07Ve onlar Bosna Hersek'teki köklerini unutmadılar.
16:10Ayrıca çok güçlü dini ve kültürel bağları var.
16:14Yaşam biçimlerimiz, yemeklerimiz, pek çok şeye benzer.
16:18Ben de Türkiye ile aramda bir bağ olduğunu hissediyorum.
16:21Türkiye, Bosnalılara karşı misafirperver.
16:24Biz de öyleyiz.
16:25Aramızda güçlü bir iletişim var.
16:27Bu nedenle Türklerin bizim acımızı kendi acıları gibi hissettiklerini düşünüyorum.
16:31İnsanlık tarihine kara bir leke olarak kazınan Srebrenica soykırımının üzerinden geçen 30 yıla rağmen
16:41vahşice öldürülen bütün boşnak kardeşlerimizin acıları yüreğimize daha dün düşmüş gibi tazedir.
16:52Türk halkına yanımızda durduğu için teşekkür ederim.
16:56Soykırım hakkında konuşmamız, yaşadıklarımızı anlatmamız ve bize konuları anlatabileceğimiz platformlar sunmanız çok değerli.
17:04CNN Türkiye'ye bu imkan için teşekkür ederim.
17:07Bosna Hersek dünya haritasında küçük bir ülke ve bu nedenle pek çok kişi önemsiz görebiliyor.
17:11Türk halkının Bosna Hersek'le ilgilenmesinden, tarihimizi ve başımıza gelenleri öğrenmeye çalışmasından çok memnunum.
17:19Umarım bu dünyanın hiçbir yerinde, hiç kimsenin başına bir daha, bir daha asla gelmez.