- 2 months ago
- #gmanews
- #serbisyongtotoo
- #breakingnews
"Nakagaganda ng buhay ang may alam."
Viral content creator, University of the Philippines Los Baños professor, and forester Ethan Hernandez shares his journey from overcoming poverty, including sleeping in an abandoned train station, to becoming a leading voice for environmental literacy.
Ethan tells Howie Severino how he developed his distinct animated style of storytelling, including incorporating the scientific names of trees in familiar songs.
With over 1.3 million followers, he goes beyond science education to shape public opinion on critical environmental issues such as mining, deforestation, and Pax Silica.
He talks about training the next generation of science content creators as a vital strategy to combat the plague of online disinformation.#GMANews #SerbisyongTotoo #BreakingNews
Watch the latest news stories from GMA Network's trusted news programs on the GMA Play app. Download now on Google Play and App Store. Also available on GMANetwork.com/GMAPlay and Android TVs!
GMA Network promotes healthy debate and conversation online. Any abusive language that does not facilitate productive discourse will be blocked from this post.
For more updates, visit this link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AgI_UbY4C1GhwFZ5CQL3N5c
For live updates and highlights, click here: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AiKdYH_GDSU7sBgfc7Cd1de
Breaking news and stories from the Philippines and abroad:
GMA News Portal: http://www.gmanews.tv
YouTube: https://www.youtube.com/@gmanew
Facebook: http://www.facebook.com/gmanews
TikTok: https://www.tiktok.com/@gmanews
Twitter: http://www.twitter.com/gmanews
Instagram: http://www.instagram.com/gmanews
GMA Network Kapuso programs on GMA Pinoy TV: https://gmapinoytv.com/subscribe
Viral content creator, University of the Philippines Los Baños professor, and forester Ethan Hernandez shares his journey from overcoming poverty, including sleeping in an abandoned train station, to becoming a leading voice for environmental literacy.
Ethan tells Howie Severino how he developed his distinct animated style of storytelling, including incorporating the scientific names of trees in familiar songs.
With over 1.3 million followers, he goes beyond science education to shape public opinion on critical environmental issues such as mining, deforestation, and Pax Silica.
He talks about training the next generation of science content creators as a vital strategy to combat the plague of online disinformation.#GMANews #SerbisyongTotoo #BreakingNews
Watch the latest news stories from GMA Network's trusted news programs on the GMA Play app. Download now on Google Play and App Store. Also available on GMANetwork.com/GMAPlay and Android TVs!
GMA Network promotes healthy debate and conversation online. Any abusive language that does not facilitate productive discourse will be blocked from this post.
For more updates, visit this link: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AgI_UbY4C1GhwFZ5CQL3N5c
For live updates and highlights, click here: https://www.youtube.com/playlist?list=PLCpdvYcv59AiKdYH_GDSU7sBgfc7Cd1de
Breaking news and stories from the Philippines and abroad:
GMA News Portal: http://www.gmanews.tv
YouTube: https://www.youtube.com/@gmanew
Facebook: http://www.facebook.com/gmanews
TikTok: https://www.tiktok.com/@gmanews
Twitter: http://www.twitter.com/gmanews
Instagram: http://www.instagram.com/gmanews
GMA Network Kapuso programs on GMA Pinoy TV: https://gmapinoytv.com/subscribe
Category
🗞
NewsTranscript
00:03If you want a video, you can follow me because it's a good life that you know.
00:08Good life, Podmates!
00:10I'm Howie Severino and we're with now on the forester and content creator of Ethan Hernandez.
00:17Good day, Ethan.
00:19Good day, sir Howie.
00:21I'm also known for your content.
00:23Some people would call it vlogs.
00:26Your stories from other countries of the Philippines.
00:30It's all in the field.
00:31You don't interview people online.
00:34You really go to these places.
00:36It actually gives you more credibility as an environmental content creator.
00:42So you started vlogging or creating online content in 2024.
00:47So it's only two years and now you've grown to over a million.
00:51How many followers?
00:52Nearly 1.3 million followers.
00:551.3 million.
00:56So who are these people?
00:59Are they mostly students?
01:01You're a professor at UPLB.
01:03Do you have demographics of your audience?
01:06I believe my audience is basically composed of teachers, science teachers, students also,
01:15and of course, nature lovers, environmentalists.
01:21Because some teachers, sometimes they send me a message, sabihin nila, ginagamit daw nila yung video ko for instruction, ganyan.
01:31So yeah, so I think ganun yung aking profile.
01:34So napaka-importante at mas malaki yung pressure sa'yo na gawin talagang accurate itong content mo.
01:42Kasi bilang isang follower mo, nakita po nga na hindi lang engaging yung content mo.
01:50Pero malaman siya in terms of science content.
01:53So hindi mo lang sinasabi yung mga common name ng mga halaman at puno, nandyan din yung botanical o yung
01:59scientific names.
02:01So bakit importante na ibinabahagi mo yung mahabang scientific name ng mga puno at halaman?
02:08Hindi ba sapat na yung manggono, manggono lang, yung mulabe, mulabe lang, yung nara, nara lang,
02:13yung bakit kailangan pa buuhin yung mga pangalan nila sa scientific?
02:17Napakalaga ng talagang masya Hawick.
02:19Bago ko sagutin yan, sir, naalala ko pa nga, nung mga unang videos ko,
02:24ang ginagawa ko ng scientific names, kinakanta ko pa yan para mas ma-memorize,
02:29mas madaling maalala ng mga manunood.
02:34May mga parents nga na nag-message sa akin,
02:36alam mo, idol ka nung anak ko dahil kinakanta niya na rin yung scientific names.
02:41Kasi ang mga bata, gustong-gusto ng mga scientific names.
02:44So balik po doon sa tanong mo,
02:47kailangan kasi yun, kasi halimbawa, sir, yung mangkono sa Cebu yan,
02:52iba ang pangalan yan sa ibang lugar,
02:54maaring tiga, Philippine Ironwood, so iba-iba.
02:58So yung scientific name kasi, yun yung parang standard,
03:02standard na kahit saan ka pumunta,
03:06hindi lang dito sa Pilipinas, kahit doon sa ibang bansa,
03:10kapag ito yung binanggit mo na scientific name,
03:13sure na isang species lang yung pinag-uusapan ninyo,
03:16hindi iba-iba.
03:17Kasi kung common name lang,
03:20maaring magkamali kayo sa pinag-uusapan.
03:22So para may siguradong isa lang species yung pinag-uusapan,
03:26galing man yan sa article, o sa libro, o sa online content,
03:30basta isang scientific name, isang species lang yun.
03:34And that is the case globally, no, worldwide.
03:39So ano yan, ano, isang katanggian yan ng siyensya,
03:42na kasi bawat lugar, yung sinabi mo nga,
03:46iba-iba yung tawag sa mga species,
03:50siyempre depending on language and region,
03:52and even country, no,
03:54Pero anywhere you go,
03:57halimbawa, yung aming isang halaman dito,
04:01Epipremnum pinatum,
04:03which is a common climbing vine,
04:08ang dami yung pangalan sa Pilipinas pa lang,
04:14pero iisa lang yung scientific name.
04:16Even yung mulave natin, mulave,
04:19sa Mindanao, tinatawag siya na mulawin,
04:22sa Visayas, tinatawag siyang tugas,
04:26pero sa atin, sa Katagalungan,
04:28tinatawag siyang mulave,
04:30pero worldwide,
04:31isang pangalan lang yan,
04:33Vitex parbiflora,
04:34yung scientific name niya.
04:36So kung ang babanggitin ko, sir,
04:38sa video ay tugas,
04:40maaaring,
04:42I'm referring to a different species.
04:45Kung hindi ko ginamit yung scientific name.
04:48Okay, yung sinabi mo ang pagkanta mo
04:51ng mga scientific name, no?
04:53So, of course,
04:54sa isang banda, nakakatuwa,
04:57but we also know
04:59that is an established teaching method
05:01sa mga nasa kinder, nursery,
05:04and mga nag-aaral pa lang
05:07ng mga bagong bagay, no?
05:09So, it shows that
05:11you're really a teacher at heart
05:14and you're using this platform
05:15to teach, no?
05:16So, but you are a
05:18full-time teacher.
05:19Yeah.
05:19You're a professor
05:22at UPLB,
05:23ng Forestry, no?
05:24So, how do you find the time
05:25to do this?
05:26Yung ibang kasing content creator,
05:27mga,
05:28some people call them
05:29influencers, vloggers,
05:31storytellers,
05:32et cetera.
05:33For many,
05:34for many of them,
05:34this is a full-time gig.
05:36Because, you know,
05:37there are ways of
05:39generating revenue,
05:40earning income
05:41from doing this.
05:42Bakit hindi sapat sa'yo
05:43yung magturo na lang
05:44sa classroom?
05:45May kakaibang sayang
05:46binibigay sa'kin
05:47yung pagtuturo sa classroom.
05:49May kakaibang saya
05:51din yung binibigay sa'kin
05:53ng pag-blog
05:54or paggagawaan ng content.
05:56At sa content creation,
05:57mas malawak yung reach.
06:00At,
06:01mas malaya
06:02yung pwede kong gawin.
06:04Like,
06:04galing nga,
06:04pwede akong kumanta,
06:05pwede akong
06:06mag-jump.
06:08Gusto ko yung
06:09ginagawa ko na
06:10mas marami akong
06:12na bibigyan ng
06:13kaalaman.
06:14Because I believe
06:15yung forest science,
06:16yung plant science,
06:18must,
06:19must reach everyone.
06:21Hindi lamang
06:23experts,
06:23hindi lamang
06:24those capable
06:25na makapag-aral
06:27sa isang
06:29universidad.
06:30Pati yung mga
06:31ordinaryong tao
06:32sa komunidad,
06:33pati yung
06:34fish vendor,
06:35vegetable vendor,
06:37mga tambay,
06:39security guards,
06:40kaya minsan
06:41may nagpa-picture
06:41sa akin ng
06:42security guard,
06:43nalalaman nila,
06:43ah,
06:44yung palang
06:46halaman na yun,
06:46yung pala yung
06:47tawag.
06:47Kung hindi ko pa
06:48nakita sa'yo,
06:49hindi ko malalaman na
06:50yung pala ang
06:50tawag doon.
06:51Ah, yung pala
06:52critically endangered
06:53na pala yun.
06:54Nako,
06:54tinatabas namin
06:55yung dati.
06:55And then,
06:57sa mga
06:57binibisita ko,
06:58sir,
06:58ng mga
06:59schools,
07:00they would,
07:00you know,
07:01approach me,
07:02sir,
07:02alam mo ba,
07:03kaya ako
07:04nagpatuloy
07:05sa
07:06kursong
07:07forestry
07:07because of you.
07:09So,
07:09para sa akin,
07:10parang,
07:10anlaki na magiging
07:11kasalanan ko
07:13kapag,
07:13pag tumigil ako
07:14sa ginagawa ko,
07:15kasi parang
07:16mawawalan sila,
07:18I don't know
07:18how you call it,
07:19pero parang,
07:20sabi nga nga
07:21isa pa,
07:21dati,
07:22kinakaya nila,
07:23nasabihin nilang
07:24forestry,
07:25yung course nila.
07:26They would lie na lang
07:28na parang,
07:29okay,
07:29ah,
07:30ganito yung course nila.
07:31Ayaw nilang bangkitin
07:32na forestry yung course nila,
07:33nahihiya daw sila.
07:34Bakit?
07:35I don't know,
07:36parang,
07:36well,
07:36we know naman,
07:37pag sinabing forestry
07:38kasi dati,
07:39parang,
07:41you know.
07:42So,
07:43ah,
07:44ngayon daw,
07:44sabi nila,
07:45because of you,
07:46kahit paano ay
07:48nabibigyan sila
07:49ng parang
07:50prestige.
07:51Yung lakas
07:52ng loob na,
07:53ah,
07:54mahalaga
07:54yung forestry,
07:55lalo na sa mga usapin
07:56ngayon ng
07:57baha,
07:58climate change,
07:59and other
07:59environmental,
08:00you know,
08:01ah,
08:02issues.
08:03Yeah.
08:05Eh,
08:06napaka-importante pa naman
08:07ng forestry.
08:08Correct.
08:08As a profession,
08:09as a field,
08:10because,
08:10because napaka-importante
08:11ng gubat,
08:12di ba?
08:13I mean,
08:14ah,
08:14yung forestry naman,
08:15yung pag-aaral
08:15ng gubat,
08:16and ang gubat,
08:17parang sinasabi nga,
08:18yan ang,
08:18yan ang bagat
08:20ng planeta.
08:20Correct,
08:21correct.
08:22So,
08:24naalala ko,
08:25na meron kang
08:27pinost sa Facebook,
08:28na meron kang,
08:30ah,
08:31meron kang appeal,
08:32no,
08:32sa mga kumpanya,
08:34na sana yung mga
08:36lisensyadong forester,
08:38ang kunin nila.
08:40Kasi,
08:40maraming kumpanya,
08:42na kumukuha,
08:44may position,
08:44correct,
08:45ng forester,
08:46sa,
08:46sa kanilang plantilla,
08:48di ba?
08:48For whatever reason,
08:49managing,
08:51landscapes,
08:51et cetera,
08:52no,
08:52so,
08:52may position sila
08:53for forester,
08:54but,
08:54you had to make an appeal,
08:56na sana man lang,
08:56license itong mga,
08:58bakit marami bang
08:58ginukuha ang forester,
08:59na hindi lisensyado?
09:01Yeah,
09:02sa totoo lang,
09:03may mga,
09:06forestry graduates,
09:07na nakakapagtrabaho na,
09:09even without license.
09:10Pero nag-aral talaga,
09:11ng forestry.
09:12Nag-aral talaga.
09:13Ah,
09:13or meron namang,
09:15mga lisensya sila,
09:16pero,
09:16hindi naman talaga,
09:18na-require noong employer.
09:20So,
09:20para sa akin,
09:21para saan yung lisensya,
09:22kung hindi naman siya,
09:23I see.
09:24e-require.
09:25So,
09:25kasi sa akin,
09:27pwedeng gamitin kasi yung lisensya,
09:30bilang screener.
09:31Like,
09:31lalo na kung usapin,
09:33ng pag-recommendahan,
09:34ng puno,
09:35kung anong itataname,
09:36sa ganitong lugar,
09:38ay kailangan,
09:39may lisensya,
09:40yung mag-recommenda,
09:41dahil yun naman,
09:42ang purpose talaga,
09:43ng lisensya,
09:43na may kakayahan ka,
09:45o may karapatan kang mag-recommenda.
09:48Kasi,
09:48kung hindi lisensyado,
09:50maaaring,
09:51hindi ko sinasabi na,
09:52lahat,
09:53pero,
09:53pwede kasi na,
09:56dahil hindi ka lisensyado,
09:57o hindi ka nakapasa sa board exam,
09:59maaaring limited yung,
10:00yung,
10:01nalalaman mo,
10:02sa pag-recommenda.
10:03So,
10:04maaaring,
10:05makapag-recommenda ka,
10:06ng mali.
10:07Pero,
10:08hindi ko naman sinasabi na,
10:09just because you don't have a license,
10:11ay,
10:12mali na agad yung sasabihin mo.
10:13Kaya lang,
10:13syempre,
10:14mas maganda,
10:14kung mayroong talagang screener,
10:16may lisensya,
10:16at nagagamit dapat yun.
10:17Para kumuha ka ng driver,
10:19na marunong mag-drive,
10:19pero walang lisensya.
10:20Correct, correct.
10:21Did you always want to be a forester?
10:23Nagsimula dati yan,
10:25sa Bicol,
10:25so,
10:27mahirap lang,
10:28ako,
10:29at ang aking pamilya,
10:31Siga Bicol kayo.
10:31Siga Bicol,
10:32magsasaka,
10:33and then,
10:34sabi ng parents ko,
10:36wala kaming,
10:38pera na,
10:39pampaanal sa iyo,
10:40sa kulay niyo.
10:40So,
10:41nung high school pa lang,
10:43talagang,
10:44pinagrama ko na sa sarili ko,
10:46o talagang,
10:47sinabi ko na sa sarili ko na,
10:49walang chance na,
10:50pag-aralin kami ng parents namin.
10:52So,
10:52meron ditong school,
10:54sa Naga City,
10:55sabi niya,
10:57bibigyan niya ako ng scholarship,
11:00akala ko,
11:01ano,
11:01scholarship,
11:02mag-aaral ako,
11:02pero ang kapalit pala nun,
11:04ay magtatrabaho sa school,
11:06at sa bahay nila,
11:07pero sa tulang,
11:08hindi naman ako nakapag-aaral,
11:09kasi puro trabaho na,
11:10ang lilinis ng kubeta,
11:12ng lobby,
11:12ng mga classrooms,
11:14and then,
11:14hindi na ako nakapag-aaral.
11:15Pero may mga working student naman talaga,
11:17na,
11:18in-employ ng school.
11:19Yeah,
11:19but that's too much.
11:20You were overworked.
11:21Yeah,
11:22overworked.
11:22So,
11:23you were more worker than student.
11:24Yes,
11:24pagod,
11:25gutom.
11:26Yung school na yun,
11:27ang laki rin ang naitulong sa akin.
11:29Doon ako natuto mag-computer eh.
11:31So,
11:32sabi ko,
11:33parang hindi ako nag-grow dito,
11:35so,
11:36I need to look for other,
11:38you know,
11:38opportunities.
11:39What I did,
11:40nag-draft ako ng letters,
11:42maraming letters,
11:43yung ibang,
11:44kilala kong school,
11:45and then,
11:46lumuwas na ako,
11:47nakiusap ako sa bus driver,
11:49na pasakyan ako ng libre.
11:51May lang bus driver na tumanggi,
11:52pero,
11:53kalaunan,
11:54napapayag ko.
11:55So,
11:55hanggang nakarating na ako ng Laguna.
11:58Wait,
11:58nag-hitch ka sa bus?
12:00Ah,
12:00pinasakyan nila ako ng libre.
12:02Okay,
12:03kasi wala kang,
12:03wala kang pamasahira.
12:04So,
12:05nakasakyan ka ng libre from Naga to Laguna.
12:07Wow,
12:07medyo madiscarte ka.
12:09Yeah,
12:09yeah.
12:11Well,
12:11maraming,
12:12mahabang pakiusapan actually,
12:14kasi hindi naman agad-agad yan magpapayag sila.
12:16Pero,
12:16So,
12:17you really wanted to study?
12:18Yes,
12:19really wanted to study.
12:19Culpa,
12:20parang pangarap mo,
12:21magka-college ako.
12:22Yes,
12:22kahit wala kaming pera ng pamilya,
12:24I'll find a way.
12:26Yes,
12:26yung sinabi na aking parents,
12:29ng papa actually,
12:30sabi niya,
12:33kailangan tayo makapag-aral,
12:34kasi yun lang yung chance na mabago yung buhay.
12:37Hindi na,
12:37nakarating na ako ng Los Baños.
12:39Actually,
12:39may kapatid ako sa Los Baños,
12:41Sir Howie.
12:42And then,
12:44alam mo ko yung pakiramdam na
12:47makitira,
12:48at alam ko din yung pakiramdam na
12:51maging pabigat,
12:52kahit sa sarili mo,
12:54kamag-ana.
12:55So,
12:56sabi ko,
12:56ayoko nang ganoon.
12:57So,
12:58nagtsaga akong matulog muna sa
13:00isang abandoned area,
13:02abandoned train station.
13:04Train station?
13:05Yeah,
13:05yeah,
13:05abandoned train.
13:06Doon ako,
13:06doon ako natulog for two weeks.
13:08Tapos,
13:09kinaumagahan noon,
13:10naglakad na ako,
13:11lakad-lakad lang.
13:12Hanggang sa makarating ako sa,
13:14pero bago ako makarating.
13:15So,
13:16dumang ka sa pagiging homeless?
13:17Yes,
13:17po.
13:18So,
13:19before ako makarating sa UPLB campus,
13:23may mga nadaanan ako ng school.
13:26Kulegio de los Baños,
13:27binigyan ko siya,
13:28pero guard lang karamihan na
13:31nakakausap ko.
13:32Sabi,
13:32tatawagan na lang daw ako.
13:34Trace College,
13:37binigyan ko rin.
13:38Nakarating ako sa,
13:39ano,
13:40sa perpetual health ka lang ba?
13:43Binigyan ko rin ng letter.
13:45Hanggang guard lang din,
13:46tatawagan.
13:47Hanggang sa,
13:48nakarating na ako sa UPLB,
13:50ang una ko napuntahan dyan,
13:52yung College of Human Ecology,
13:55din ata yung nakausap ko doon.
13:56Sabi niya,
13:58Otoy,
13:59hindi ako makatulong sa'yo dito.
14:01Puntahan mo yung,
14:02tinuro niyo yung office of the Chancellor,
14:05nuro sa akin.
14:06Yan ang makatulong sa'yo,
14:08punta ka doon,
14:08di,
14:09makita ko.
14:10Sabi noong,
14:12information officer,
14:14naku,
14:14hindi ka dito pwede,
14:15kasi hindi ka upcat pa,
14:17sir.
14:17You did not take the UPCAT.
14:18Yeah,
14:19I did not take the UPCAT.
14:21Talagang ignorante ako noon,
14:23Sir Howie,
14:24kasi,
14:24alam mo sinagot ko doon sa,
14:26sa kanya po.
14:28Sige po,
14:28magti-take po ako ngayon din.
14:31Ano mo pwedeng gawin sa opisina?
14:32Yeah,
14:33di ba upcat,
14:33one year yun?
14:34Yeah,
14:34makakala mo upo ka sa,
14:35parang applying for a job.
14:37Yes,
14:37I really didn't know na,
14:38ganun yung process.
14:39Paking,
14:40di pwede,
14:40next year pa,
14:41next year pa pwede.
14:43Kung gusto mo,
14:44kasi nakalagay din doon sa letter ko na,
14:46kung,
14:46if they can provide them job for me,
14:48doon sa letter.
14:50Kasi,
14:50ang pinaka-tone ng letter,
14:52I give you service,
14:54kahit anong service,
14:55maglinis ng gubeta,
14:56maging janitor,
14:57basta pag-aralin lang ako.
14:58Basta libre yung pagkahi,
15:00libre yung tiraan.
15:00Ano yung pinaka-tone ng letter?
15:02Yeah,
15:02but did you,
15:03did you describe your potential?
15:05I mean,
15:05tuwa naman yung mga talento mo?
15:07Yeah,
15:07What did you,
15:08paano mo binenta sarili mo?
15:10Sabi ko,
15:11maalam ako sa accounting,
15:12kasi nga,
15:13nag-accountancy naman ako.
15:15Tapos,
15:17maalam ako mag-luto,
15:18ganyan,
15:19yung mga basic lang.
15:20So,
15:20yung first major mo,
15:21is accounting?
15:22Accountancy.
15:23Accountancy.
15:23Okay.
15:24So,
15:24paano ka napasok sa forestry?
15:26Hindi na,
15:26nag-letter.
15:28Because,
15:29ma'am,
15:29pabigay na lang po
15:30kay Chancellor.
15:31Luckily,
15:31binigay niya sa Chancellor
15:32yung letter.
15:33Binansa,
15:34sabi ni Chancellor,
15:35ito yung reasons
15:37na kailangan natin.
15:38Ito yung bata
15:38na dapat tinutulungan natin,
15:41ang sinasuportahan natin.
15:42Nakita yung determination
15:43ng makara.
15:43nandun sa letter po.
15:45Hindi,
15:46pinag-contact na ako.
15:47Hanggang sa pinag-exam na
15:49ng forestry,
15:53that time,
15:53I really didn't know
15:54what forestry was.
15:57It was my first time
15:58talaga to hear
16:00forestry.
16:00Wait,
16:01wait,
16:01why did you take
16:02the exam for forestry
16:03and not for,
16:04let's say,
16:05some accountancy?
16:06Alam ko,
16:06may development
16:07communications din diyan.
16:08So,
16:09why forestry?
16:10It's because
16:10that's the one
16:11offered to me.
16:12May opening?
16:13May quota?
16:14Probably because
16:15I am not an OCAT passer.
16:17So,
16:17syempre,
16:18di naman din
16:18basta-basta
16:19pagbibigay ang
16:20UPLB
16:21ng
16:22basta-bastang course.
16:23yun ang narecommend nila?
16:24Yan ang narecommend nila.
16:25Kasi may opening din naman pa.
16:26So,
16:27tinanggap ko nilang
16:28basta makapasok?
16:28Yes.
16:29And it was
16:29two-year course program pa.
16:31Yung two-year,
16:32hindi pa yung BS
16:32as for howdy.
16:33Ah, okay.
16:34So,
16:34parang ano yun,
16:35parang probationary,
16:36ano lang.
16:37I see.
16:37So,
16:38two-year course,
16:38pero sabi nila,
16:40kapag maganda yung grade mo
16:41after one year
16:43and one summer,
16:44pwede ka mag-shift
16:44into BS,
16:45yung degree course na.
16:47Sige,
16:48so,
16:48ginalingan ko,
16:49in one year
16:49and one summer,
16:53nag-shift na ako into BS program,
16:56the Bachelor of Science in Forestry.
16:58So,
16:59yung una,
16:59hindi ko nagustuhan yung semester
17:02hanggang sa
17:03ganda nung,
17:04ano,
17:05ang ganda nung mga courses.
17:07Yung pupunta ka,
17:07you would go to
17:09the forest,
17:11tapos,
17:11you would identify,
17:12you know,
17:13huge trees.
17:14Tapos,
17:14hindi lang trees ang i-identify mo,
17:16pati mga kabute,
17:18pwede mga insekto,
17:20animals,
17:20nandoon sa,
17:21ano,
17:21sa bubat.
17:22So,
17:22I was amazed.
17:23Sabi ko,
17:24ito'y palang yung gusto ko.
17:25Sobrang nagustuhan ko na yung forestry,
17:28na kahit nga yung master's degree ko,
17:31ay forestry na rin.
17:32Sa South Korea po,
17:33sa Cheongnam National University.
17:36Paano yan?
17:37Ibang-iba yung gubat nila dun?
17:38Yeah,
17:39temperate,
17:40ano,
17:40setting,
17:42temperate forest.
17:43But,
17:43you know,
17:44at least na-compare ko,
17:45ano yung sa tropical
17:46and then sa temperate.
17:47So,
17:48paano ka
17:50nagsimula mag-turo
17:51sa iyong
17:51Angamater?
17:52Yeah,
17:53after graduation,
17:55tamang-tama,
17:56may opening.
17:58So,
17:58inofera nila ako
18:00ng
18:01trabaho.
18:02As instructor pa yung
18:03ating rank noon.
18:04But,
18:05within
18:05five years,
18:06kailangan makapag-masters ako.
18:08So,
18:09after three years ko mag-turo
18:10as instructor,
18:12pinag-leave nila ako
18:13para makapag-aral,
18:14para makapag-
18:15master's degree sa
18:17abroad.
18:17Hanggang sa
18:17naging full-time
18:18na sa
18:19SVPLD.
18:21And then,
18:22in 2024,
18:24nagsimula ka na mag-vlog.
18:26How did that start?
18:27Sa totoo lang,
18:29nag-start ako mag-vlog
18:302019,
18:31Pastor Howie,
18:32nung nag-master's
18:33degree ako sa
18:34Korea.
18:35Sabi nung
18:35Korean lovemates ko,
18:37mag-vlog daw ako
18:38about Korean culture.
18:40So,
18:40sige,
18:41sabi ko,
18:41sige,
18:42mag-vlog ako.
18:43Pero nakabalik kasi ako
18:44sa Pilipinas,
18:45wala ng
18:46Korean-related topic.
18:48So,
18:48nag-content ko.
18:50And then,
18:51natigil ako sa
18:52pag-vlog,
18:52siguro one year.
18:53Natigil talaga,
18:54sabi ko,
18:54ayaw ko na kasi
18:55hindi naman din
18:56nag-grow yung
18:56ating page.
18:58At wala talaga
18:58ng development.
18:59Isang beses,
19:01may nag-invite sa akin
19:02ng biodiversity
19:03training
19:04sa Korea.
19:06Di bumali ako
19:06ng Korea.
19:07May ginawa kong
19:09content po
19:09about
19:10DNA extraction
19:12ng
19:12gamit yung
19:13dahon ng
19:15kape.
19:16I uploaded it
19:17sa aking page.
19:18Nag-viral.
19:19Even after
19:20one year na natigil
19:22yung pag-post ko.
19:23Sabi ko,
19:24ah,
19:24ito yung gusto
19:25ng tao
19:25about science
19:26about plants.
19:27So,
19:28na-experiment ulit ako,
19:29nag-upload ako
19:29ng panibagong content
19:31about leaves naman,
19:33paano nakakatuling
19:34yung dahon
19:34sa pag-control
19:35ng tubig baha,
19:36ng tubig ulan,
19:39para makontrol
19:40yung tubig baha.
19:41Nagustuhan din
19:42ng tao,
19:43sabi ko,
19:43ah,
19:44ito yung gusto nila.
19:45Sabi ko noon,
19:46simula ngayon,
19:47ang gagawin ko
19:48ng content
19:48ay about
19:49plants,
19:50about forestry,
19:52about environment.
19:54So,
19:54yun,
19:55ang bilis.
19:56Minsan,
19:56may isang buwan,
19:58100k yung nadadagdag.
20:00People really like it
20:01kasi noon,
20:01may pakanta-kanta pa ako noon,
20:03may pasigaw,
20:04lahat na ginawa ko
20:06para,
20:06you know,
20:07maging engaging siya.
20:09Kasi nahirapan,
20:10very time-consuming,
20:11kasi nahirapan akong
20:12maghanap ng
20:13kanta na
20:14lalapat doon sa,
20:16babagay doon sa topic.
20:18Really time-consuming.
20:20Kasi iniisipan ko pa yun
20:21ng lyrics.
20:23So,
20:23paano nag-evolve yung style mo?
20:25Because right now,
20:26we're talking,
20:26I mean,
20:27you're,
20:27you're,
20:28medyo normal conversation
20:30ito,
20:31but,
20:32online,
20:32in your content,
20:34you're much more
20:36animated,
20:37and mas mataas yung
20:38tono ng boses mo,
20:39and,
20:40so this is something,
20:42of course,
20:42intentional,
20:43but,
20:43ito ba'y inaral mo
20:45at,
20:46nagdesign ka ganito
20:47magiging style ko online
20:48because,
20:49patok siya.
20:50Yes,
20:51yung pasigaw ko,
20:52and that tone,
20:53it's actually my branding.
20:55And even yung aking outro,
20:57yung,
20:57yung tagline ko na,
20:59nakagaganda ng buhay
21:00ang may alam,
21:01that's also my branding.
21:02And even this one,
21:03iniisip ko rin to,
21:04that's as part of my branding.
21:05So,
21:06ah,
21:07minsan,
21:08it really helps.
21:10Kasi,
21:11minsan,
21:12pupunta na ko,
21:13ah,
21:13yan na yung sinakaganda ng buhay
21:15ang may alam.
21:16Mga ganon.
21:17So,
21:17ah,
21:18sobrang nakatulong yung,
21:20yung branding na yun,
21:21yung ganoong style.
21:22So,
21:22paano ka naging conscious
21:23sa branding
21:23because,
21:25natural lang ba yun sa'yo?
21:26I mean,
21:26a lot of academics
21:27don't really care,
21:28siguro,
21:28about branding.
21:30They,
21:30they just wanna be smart,
21:32di ba?
21:33In,
21:33with presenting their research.
21:35Pero,
21:35ikaw,
21:36you had a certain,
21:36there's a certain style.
21:38Yeah.
21:38Nasabi mo,
21:38inaral mo,
21:39and,
21:40ah,
21:40usually branding,
21:42in terms of personality,
21:43it's often associated with,
21:45you know,
21:45show business,
21:46mass media,
21:47and,
21:48so,
21:49ah,
21:49yeah,
21:50paano ka naging conscious
21:52sa ganon?
21:52Kasi,
21:53iba yung,
21:54iba yung form
21:55sa content.
21:56Di ba?
21:57And very often,
21:58there's an imbalance.
21:59Some people naman,
22:00puro branding,
22:01wala naman laman,
22:02di ba?
22:02Yung iba naman,
22:03puro,
22:03puro naman,
22:04boring,
22:04di ba?
22:05Pero,
22:05you're trying to have both,
22:06no?
22:07Um,
22:08kasi po,
22:11ang,
22:12mahilig ako sa business.
22:14Mahilig ako sa business,
22:15dahil,
22:16from accountancy,
22:17nag-shift ako into,
22:18Bachelor of Science
22:20and Business Administration,
22:21bago pa ako naging,
22:23ah,
22:23Forestry.
22:24So,
22:25may mga,
22:26talaga,
22:27at saka gusto ko talaga,
22:28ah,
22:28talagang nasa ano ko yun,
22:30nasa,
22:30kasi sa mga gusto ko na,
22:32ah,
22:33maging,
22:33maging negosyante.
22:35So,
22:35I think,
22:36I got the,
22:37the idea,
22:38yung principles na,
22:39mahalaga yung image,
22:41maganda yung branding.
22:42So,
22:43kaya ako naisip yun.
22:44Sabi ko,
22:45ah,
22:45kung mag-create ako ng brand,
22:47ano yung,
22:49ano yung para sa ato?
22:50I think,
22:51doon ko nakuha yun,
22:52sa ganung background,
22:53sir,
22:53how.
22:54So,
22:55how does,
22:56how does your style
22:57play with your audience?
22:59I mean,
23:00how,
23:00does it work with everyone?
23:02Or may mga,
23:03you get pushed back and say,
23:05wait,
23:06tone it down?
23:07or,
23:07so,
23:07does it depend on age,
23:08generation,
23:09where they're from?
23:10or,
23:11because I'm sure that kind of style,
23:13yeah,
23:14yung very,
23:14yung very high energy,
23:16it's not,
23:16it's not for everyone.
23:17Yes,
23:17yes,
23:18and,
23:18yeah,
23:19so,
23:20maraming,
23:21actually marami,
23:22pero,
23:23um,
23:24I,
23:24I,
23:24I got feedback,
23:26and,
23:27um,
23:27of course,
23:28matcha just,
23:29PM then,
23:30sabi nila,
23:31ah,
23:31kung pwede,
23:32bawas-bawasan mo yung ganito,
23:34o pwede,
23:34normal ka na lang,
23:35yung parang,
23:37kwento-kwento ka lang.
23:38Kaya,
23:39doon sa outro ko,
23:40sabi ko,
23:41kung nagustuhan mo ko,
23:43stay yung video,
23:44i-follow mo ko,
23:46dahil nakagaganda ng buhay,
23:47ang may alam.
23:48So,
23:49ang,
23:49ang,
23:49ang,
23:50ang message ko noon,
23:51if you really don't like my style,
23:54and if you don't like my video,
23:55you're free to leave.
23:56Kasi,
23:57ang mapupunta lang sa akin na followers,
23:59yung nagustuhan,
24:00ako,
24:00yung personality ko,
24:01my style,
24:02and everything.
24:03So,
24:03kasi,
24:03I want to,
24:04I,
24:05I want to have followers na loyal.
24:08Your content is wide-ranging,
24:11um,
24:12dahil ikaw ay forester,
24:14and you introduce yourself as a forester,
24:16that's your identification.
24:17So,
24:18may expectation na,
24:19puro tong ko sa puno,
24:21yung,
24:21yung content mo,
24:22but,
24:22for those who follow you,
24:24uh,
24:25they,
24:26or we,
24:27know that,
24:28you,
24:28it's much more varied than that.
24:31Uh,
24:31you also do plants.
24:33Yeah.
24:33Uh,
24:33but even more than that,
24:35sustainability.
24:36Uh,
24:36yeah,
24:36it's,
24:37it's,
24:37uh,
24:37you're also,
24:39um,
24:40uh,
24:40promoting certain values,
24:42di ba?
24:43But sometimes,
24:44you also talk about food.
24:46Sometimes,
24:46you go,
24:47you taste leaves,
24:49and,
24:50uh,
24:51and then you drink water,
24:52and then,
24:52in fact,
24:53yun nga,
24:53medyo na-bash ka,
24:54uminom ka ng tubig,
24:56doon sa bukid.
24:57Let's,
24:57uh,
24:57focus on that,
24:58para ma-clarify lang,
24:59no?
24:59Kasi,
25:00puunta ka sa isang probinsya,
25:01was this in Romblon?
25:02Yeah.
25:03And then,
25:04you saw a body of water,
25:06napakalinis,
25:06uminom ka,
25:07and then,
25:07uh,
25:08some people said,
25:09uy,
25:09bad example,
25:10kasi nga,
25:11baka gayahin ka ng ibang tao sa,
25:13sa kanal sa Maynila,
25:16at magkasakit,
25:17but that's not,
25:17that's not what you were doing,
25:19di ba?
25:19You're not telling people na,
25:20to drink water anywhere you see it.
25:23Yes.
25:23You're just saying that,
25:24in some places,
25:25the water is clean enough to drink.
25:27Doon,
25:27sa pag-inom ko ng tubig,
25:29very clear naman doon,
25:31ang message ko doon,
25:33water is a scarce resource.
25:36In Cebu yan,
25:37already,
25:38kasi marami nang,
25:39ano doon eh,
25:40marami nang,
25:41bumibili ng tubig,
25:42I mean,
25:43may problema na rin sila sa tubig,
25:44minsan walang supply.
25:46So,
25:46you see,
25:47ganito na nga,
25:48meron na kayong sariling source,
25:50meron na kayong malinis na ilog,
25:51pero nagkukulang pa rin kayo,
25:53how much more,
25:54kapag ito ay nasira,
25:55because of the environmental,
25:57you know.
25:57In particular,
25:58mining.
25:58Yeah,
25:58mining.
25:59So,
26:00kaya ko,
26:00yun yung,
26:01you know,
26:02inialay ko yung sarili ko,
26:04para maipakita sa kanila,
26:06how,
26:06how important,
26:08what the resource is.
26:09And I'm not stupid naman,
26:11na,
26:12iinumin yung tubig,
26:14wala,
26:15walang,
26:16pag,
26:17aanalisa mo na sa paligid,
26:18kung safe ba ito,
26:19o hindi.
26:20Of course,
26:21wala naman ang nangyari sa akin,
26:23after noon.
26:23And hindi lahat ng ilog doon,
26:25ininuman ko,
26:26kasi ang,
26:26ang ibang ilog doon,
26:28hindi naman din na safe.
26:30Ah,
26:30meron nga doon,
26:32kiniklean na,
26:33malinis,
26:34pero,
26:35nakita ko,
26:36malapit sa kabayan,
26:37sabi ko,
26:37no, no, no, no.
26:38Ah,
26:39malapit sa kabayan,
26:40never akong ininum dyan,
26:41kasi,
26:42may,
26:43may posibilidad na marumin na.
26:44But how do you handle bashers and critics?
26:47I noticed that you engage with a lot of your
26:50followers,
26:51fans.
26:52Yeah,
26:52kung sa tingin ko ay,
26:54ah,
26:54kailangang sagutin,
26:56na sa tingin ko,
26:59may matutunan,
27:00may matutunan din yung ibang,
27:03ah,
27:03audience,
27:04or ibang followers,
27:05ah,
27:06I make sure na gagawan ko siya ng,
27:08ng content.
27:10And,
27:11um,
27:12yeah,
27:13that's how I handle,
27:14ano,
27:14bashers.
27:15And,
27:16noong unang,
27:17nag-start pa lang ako,
27:19may damdamin ako,
27:21nasasaktan ako.
27:22Pero ngayon,
27:23wala na.
27:24Wala na akong pakialam kahit araw-arawin nyo akong,
27:27kasi,
27:28naranasan ko nang,
27:29i-cancel ako.
27:31And,
27:31alam ko yung reality sa social media already na,
27:35meron talagang mga galit,
27:36meron talagang magkahagusto,
27:38meron talagang magiging,
27:39mag-ayaw sa'yo.
27:40But,
27:41there have been instances
27:42where
27:44mukhang
27:45mas seryoso yung pagpuna.
27:47There was some basic disagreement
27:50over some,
27:51some major issues.
27:53Because,
27:54you don't only talk about
27:56plants and trees,
27:58but their context.
28:00Diba?
28:00And,
28:01often their policy context,
28:04their governance context,
28:05the political context,
28:08which,
28:09which can be controversial.
28:10Diba?
28:11So,
28:11I think there was one post
28:12of yours on Facebook
28:14where you said na,
28:15dahil sa,
28:16iyong stand on Paxilica,
28:19which is one of the major
28:20economic development initiatives
28:22of the government,
28:23parang,
28:24kinancel ka
28:25ng ibang tao,
28:27in-unfollow ka.
28:28Marami ba nag-unfollow talaga sa'yo
28:30dahil sa position mo on Paxilica?
28:32Yeah,
28:32marami nag-unfollow.
28:33Nag-message pa rin sila sa'kin
28:35even doon sa comment,
28:36okay,
28:36I'll follow na kita
28:37because of this,
28:38because of this.
28:38Pero when I posted
28:40that photo
28:41na unfollowed me
28:43because of
28:43my stand
28:45on Paxilica,
28:46maraming bumalik,
28:47doubly pa,
28:47triply pa yung bumalik.
28:49Because?
28:50Because of that.
28:51Because of...
28:52Yung mga bago
28:53or yung mga dati
28:53nag-cancel at...
28:54Mga bago po ito.
28:56So, in other words,
28:57people who agreed.
28:58Yes.
28:58So,
28:59basically,
29:00what was your position
29:02on Paxilica?
29:03I mean,
29:03for those who don't know.
29:04Yeah.
29:05Yeah.
29:06Paxilica.
29:07Ang...
29:08Ano bang sound
29:09ko sa Paxilica,
29:10bakit minamadali?
29:11We have the land,
29:13we have the resources,
29:14we have skilled farmers,
29:15and we have scientists,
29:18agriculture scientists.
29:20Meron tayong
29:21sariling strengths
29:23sa agriculture
29:24na hindi pa
29:25nagagamit ng gusto
29:26na malaki
29:28ang potential natin
29:29na ikayaman
29:30as a nation.
29:32Ikayaman
29:33ng bawat isa
29:34sa atin.
29:34Mag-invest doon.
29:36I mean,
29:36we invest
29:37in what we have already.
29:39Bakit tayo
29:40mag-invest doon
29:41o magsasapalaran
29:42sa hindi pa?
29:43Sigurado,
29:43itong sagriultura,
29:44may lupa tayo.
29:46Ganon lang din yan.
29:47Kung maayos
29:47ang pagkagagawa,
29:49ikakaulad natin.
29:50Ganon din sa Paxilica,
29:51kung maayos
29:52ang pagkagagawa,
29:54maaaring ikkaulad.
29:55Pero what if
29:56hindi?
29:57So,
29:58what if
29:58hindi?
29:58And sa akin naman,
30:00we should apply
30:01the precautionary principle
30:03in ecology.
30:04Hanggat wala pang
30:06kung
30:06crit evidence,
30:09science-based results
30:11na ito ay safe,
30:13maganda,
30:15ay huwag mo nang
30:16implement,
30:17huwag mo nang
30:18pasukin.
30:19Kasi nga,
30:20what if?
30:21What if
30:21sa lungat,
30:22sa inaakala natin,
30:25what if
30:25may hindi magandang
30:27nangyari?
30:29Kasi,
30:30mahirap
30:33isapalaran
30:33yung buhay
30:34ng mga nandoon
30:35sa Tarlac,
30:36yung buhay
30:37ng mga mag-isaka,
30:38at of course,
30:39yung ano natin,
30:40yung ating
30:42kalikasan.
30:43And,
30:44para sa akin,
30:45kailangan bantayan talaga
30:46itong Paxilica.
30:47Kasi,
30:48lalo pa ngayon,
30:49may LN nyo.
30:50So,
30:50dapat aralin muna.
30:51So,
30:51ano bang,
30:52dapat nga,
30:52may 5-10 year
30:53scenario or model.
30:55Ano yung
30:56posibleng mangyari?
30:575-10 years
31:00from now
31:00with LN nyo.
31:02Ano yung dapat?
31:02May modeling sila nyan.
31:04So,
31:05hindi pwedeng walang
31:06effect yan
31:07sa environment
31:08kasi
31:09malaki yan eh.
31:101,600.
31:12Mahigit na ano,
31:14tatayuan yan
31:14ng mga concrete,
31:15ng mga...
31:16So,
31:16sinasabi mo,
31:17maraming unknowns dito.
31:18In fact,
31:19baka mas malaki pa
31:19yung environmental cost.
31:21Meanwhile,
31:21nandiyan na yung agriculture
31:22na hindi pasapat yung investment
31:24and development
31:25at importante yan
31:26sa ating
31:27food security.
31:28So,
31:29you took a stand
31:31on Paxilica
31:32which,
31:33and then you
31:33mentioned nga
31:34that there was a cost
31:35in terms of your
31:36followers,
31:37et cetera.
31:38But it hasn't been
31:39your only stand.
31:40So,
31:40you took a stand
31:41on mining
31:42in Cebuyan.
31:43You took a stand
31:43on like this
31:45road to nowhere
31:46in Cebuyan.
31:49You know,
31:50so,
31:51you talk more than
31:51about just trees
31:53and plants,
31:54no?
31:54So,
31:54you also talk about
31:55waste and basura
31:57and all that.
31:58So,
32:00di kaya,
32:01ano,
32:01baka may nag-iisip na
32:02science teacher
32:03dun sa iyong audience
32:04na bakit pa siya
32:05pumapasok sa mga ganyan,
32:06sa mga politika,
32:07eh,
32:08kulang na nga kami
32:08ng science content,
32:11science education.
32:11Why doesn't he
32:12just stick to
32:13science?
32:14Why doesn't he
32:15just stick to
32:15trees and
32:16plants?
32:17Maraming feedback
32:18na gano'n
32:19sa comments,
32:20pero we cannot
32:21implement sound
32:23or very good
32:25native
32:26plant conservation
32:28programs
32:29kung hindi natin
32:31naayusin
32:31itong mga ganitong
32:32gusot.
32:34Like,
32:34in politics,
32:36kung may bumoto ka
32:37na hindi maganda
32:39ang stand
32:40sa environment,
32:42ang una maapektuhan
32:43dyan,
32:43yung kalikasan,
32:45nature,
32:45kapag mali yung
32:48binungoto natin,
32:49so parang ganun lang yun.
32:51I mean,
32:52magkakakonekta
32:52ang lahat.
32:53Okay,
32:54so,
32:55ito,
32:55panahon ng habagat,
32:57tuloy-tuloy yung ulan,
32:58ilang linggo na,
32:59nagbabaha sa maraming lugar,
33:01all over Luzon at least,
33:03no?
33:03anong,
33:04anong,
33:05anong,
33:06anong pwedeng magawa
33:06ng mga puno,
33:08ng tree planting?
33:10How big a part of the solution
33:12is it to
33:15managing flooding?
33:16If we cannot,
33:17kasi some people say
33:18na you cannot stop flooding
33:19because we live in floodplains
33:21and talagang may mababang lupa,
33:24may mataas na lupa
33:25and then,
33:26you know,
33:26water follows gravity,
33:27etc.
33:27So,
33:28we just have to manage it.
33:30So,
33:30ano yung,
33:31ano yung papel,
33:32anong role ng mga puno dyan?
33:34Well,
33:35una-una,
33:35hindi naman kasi magic solution
33:37yung mga puno sa baha.
33:38At,
33:39yung puno naman kasi,
33:42iba ang function
33:43nung maliliit pa lang
33:45sa function nung malaki na.
33:47Of course,
33:48mas malaki yung puno,
33:49mas makakatulong siya sa baha.
33:51But not because
33:52roots absorb
33:54water.
33:55It's because
33:56pag bumagsak kasi
33:57yung tubig ulan,
33:59sasaluhin ito ng mga dahon
34:01and then,
34:02yung mga sinalo ng dahon,
34:04dahan-dahan itong tutulay sa twigs
34:06and then,
34:07dahan-dahan tutulay doon
34:08sa kanyang bark.
34:10Pag ganoon,
34:12ang ibig sabihin noon,
34:13hindi biglang
34:15mapupunta sa lupa
34:16yung tubig ulan
34:17dahil may sumasalo.
34:19So,
34:19yung mapupunta doon,
34:20yung ma-infiltrate na tubig
34:21sa soil,
34:22ay yun lang yung kailangan ng roots.
34:24Yun lang yung kaya niyang
34:26i-absorb.
34:26So,
34:27hindi talaga yung roots
34:28ang may major contribution
34:30doon sa pag-absorb
34:32ng tubig.
34:34Of course,
34:35it helps in soil stabilization.
34:37Mahalaga yung above ground.
34:39Ano yung nasa
34:40taas.
34:41Kaya,
34:41kung magtatanim ng puno
34:43at ngayon palang itanim
34:44at maliit,
34:44hindi talaga siya
34:45magkatulong masyado
34:46sa flood.
34:48So,
34:49kaya mahalaga
34:50na
34:51huwag nang bawasan pa
34:53yung
34:53plant cover.
34:55At,
34:57tawag dyan,
34:58sa mga
34:59sa mga
35:01siyudad,
35:01halimbawa,
35:02hindi pwedeng
35:03lahat
35:04concrete yan.
35:05Dapat meron talaga dyan
35:07na kung saan
35:08pwedeng
35:08mag-infiltrate
35:09yung tubig ulan.
35:11Or,
35:11kung walang puno,
35:12I mean,
35:13at least hindi
35:13concrete lahat
35:14para may
35:16pupuntahan yung
35:17because water
35:18has to go somewhere.
35:20Sabi mo nga,
35:21may green infrastructure,
35:22yung vegetation,
35:24and may gray
35:25infrastructure,
35:26yung mga
35:26dikes
35:27and walls
35:28and all of the,
35:29you know,
35:30sinatabing flood control
35:31infrastructure na
35:32yung
35:34ninanakawan ng budget.
35:35Yes,
35:35correct.
35:36So,
35:37hindi siya,
35:38I mean,
35:39sana,
35:40kaya ang propose ko dati,
35:42kung may mga
35:42proposed
35:43projects,
35:45halimbawa,
35:45yung skyway,
35:47kung may mga
35:47puputulin doon,
35:49dapat yung ipapalit
35:50somewhere ay
35:51malaki na rin.
35:55Yung
35:56halos
35:56ang value niya,
35:57yung ecological
35:58function niya,
35:59ay kaparehan na rin
36:00doon sa
36:01tinanggal.
36:02Kasi kung ipapalit
36:03lang ay maliit,
36:04hindi matutumbasan
36:06yung ecological
36:07function na
36:08nawala.
36:08And one ecological
36:09function ay yung
36:10pag-regulate
36:12ng tubig ulan.
36:13Kasi yung
36:14seedling halimbawa,
36:15hindi naman yan
36:15makapagsalo ng
36:16significant amount
36:17of brain water.
36:18So,
36:18uso-uso yung
36:19tree planting,
36:19yung mga
36:20schools,
36:21companies,
36:22when they do their
36:23social corporate
36:24responsibility,
36:25a lot of this
36:25is composed
36:27of tree planting.
36:28So,
36:29anong marerekomend
36:30na mga
36:32species ng
36:32puno
36:33paas mga
36:34nakikinig
36:35na,
36:35huy,
36:36mag-organize
36:37tayo,
36:37how inspiring,
36:39let's all plant
36:39trees.
36:40What kind of
36:40trees would you
36:41recommend?
36:41Yeah,
36:42that's the
36:42problem.
36:44Walang,
36:45ang tawag ko siya,
36:46walang isang
36:47species na
36:49pwedeng
36:50i-recommenda
36:50because it really
36:51depends on the
36:52assessment of the
36:53site.
36:53You really have to
36:54know first yung
36:56pagtataniman.
36:56Kasi,
36:57kung ang tataniman
36:58mo halimbawa
36:58ay mabato,
37:00acidic,
37:01so you have to
37:01look for plants
37:02that can thrive
37:03in acidic,
37:04rocky,
37:04or sandy
37:05soil.
37:06So,
37:07kasi may mga
37:07halaman na
37:08hindi naman
37:08kayang tumubo
37:09sa ganoon.
37:11So,
37:11when after
37:12assessment
37:13nung site
37:14at nakita
37:14mo nga,
37:15for example,
37:15ay acidic
37:16yung lupa,
37:18malapit sa
37:18ilog,
37:20sandy,
37:21and then that's
37:21the time you
37:22look for
37:22species that
37:23can potentially,
37:24that can
37:25thrive in
37:26that kind of
37:27environment,
37:28that are
37:28native to
37:29that kind
37:29of environment.
37:30Kasi,
37:31we don't
37:31choose plants
37:32because it's
37:33native to the
37:34Philippines.
37:34We choose
37:35plants
37:36or native
37:37plants
37:37because it's
37:38native to
37:39the environment.
37:41Kung malapit
37:42yan sa,
37:42kung ang
37:43planting site
37:43mo ay
37:44tabing ilog,
37:45ang kailangan
37:46itatanim mo
37:47dyan ay yung
37:48mga halaman
37:48na karaniwang
37:49makikita
37:49sa tabing ilog.
37:51So,
37:51para mas malaki
37:52yung chance
37:53na mabuhay
37:54siya,
37:54kasi yung talaga
37:55yung natural
37:56preference niya,
37:57I mean,
37:57yung side
37:57preference.
37:58Bakit sa maraming
37:59lugar,
37:59mahogani yung
38:00tinanim?
38:01Magani,
38:01that's the
38:02problem.
38:02Hindi rin naman
38:03din masisisi
38:04natin
38:04agad,
38:05100%
38:05yung mga
38:07tao
38:07na gumagamit
38:08ng mahogani,
38:09people want
38:10to plant
38:11trees.
38:11That's
38:12what I
38:13learned.
38:14Araming may
38:14gustong
38:14magtanim.
38:15But the
38:16problem,
38:16walang
38:17available
38:19masyado
38:20na
38:20seedlings
38:21ng mga
38:22native
38:22trees.
38:23Kung meron
38:24mamahal,
38:24bibilihin mo.
38:25Pero,
38:26mahogani is
38:27everywhere.
38:27Pwede mong
38:28kunin kahit
38:29saan.
38:30Free pa,
38:30minsan pinamimigay.
38:32And yung
38:32information about
38:33seed germination,
38:34how to
38:35grow,
38:35mahogani,
38:35it's also
38:36available
38:36online.
38:38Pero,
38:38you look for
38:39how to
38:40germinate
38:41native
38:43seedlings,
38:44wala kong
38:44masyadong
38:45makita.
38:45So,
38:45that's the
38:46problem.
38:46People want
38:47to engage
38:48in tree
38:49planting
38:49using
38:50native
38:51plants.
38:51But,
38:51the problem
38:52is,
38:52you know,
38:52information
38:53and where
38:54they source
38:55the materials.
38:56That's why,
38:57isa sa mga
38:57posts ko,
38:58sabi ko,
38:59take advantage
39:00yung mga
39:02puno,
39:02mga
39:03mother trees
39:03na namumunga,
39:05na i-collect
39:05ito,
39:06ipetermine it,
39:07ipamigay sa mga
39:08taong gustong
39:08magtanim.
39:10Ewan ko lang
39:10kung gugustuin pa
39:11nila magtanim
39:12ng mahogani,
39:13kung meron na
39:13nandiyan na.
39:15I don't think so.
39:16Pag nandiyan na,
39:17meron ng natives
39:18and links,
39:18wala,
39:19disregard na yung
39:19mahogani na yan.
39:20Bakit importante
39:21yung native
39:22na halaman
39:24na puno
39:24over yung mga
39:26imported
39:26or exotic,
39:27hindi natawag
39:28na exotic.
39:29Yeah,
39:30so,
39:30one example
39:32of exotic
39:34invasive
39:35is mahogani
39:36as we mentioned
39:37kanina.
39:37Well,
39:38yung,
39:38the importance
39:39of,
39:39ano kasi,
39:40of native plants
39:41comes from
39:42the,
39:43you know,
39:44network
39:45of ecological,
39:47how do you call this one,
39:48relationship
39:49or interactions
39:49they support.
39:50So,
39:51halimbawa,
39:51yung native plant
39:52community
39:53kasusur,
39:54they provide
39:56structural diversity.
39:58So,
39:59pag iba-ibang
39:59native plants
40:00ang tinanim mo,
40:02merong,
40:02halimbawa,
40:03shrub,
40:04merong
40:06puno,
40:07merong ferns,
40:08merong
40:09iba-ibang
40:10growth forms.
40:11And these
40:12different growth forms
40:13provide different
40:13habitats for
40:15wildlife,
40:16for animals.
40:17And then,
40:17meron din tayong
40:18sinasabi na
40:19functional
40:20redundancy.
40:22May mga
40:22native plants
40:23na
40:23they share
40:25similar
40:26functions.
40:27So,
40:27ibig sabihin,
40:28pag namatay,
40:29halimbawa,
40:29nasira,
40:30or naputol yung,
40:31or inatake
40:32ng,
40:33ng,
40:34sakit yung isang
40:35species ng native
40:36species,
40:38may magpo-provide
40:39ng similar
40:40functions
40:40for,
40:41for animals.
40:42And then,
40:44mahalaga rin
40:44yung native plants
40:45kasi,
40:46kilala ito
40:47ng ating
40:48native animals,
40:49ng ating
40:50native fauna.
40:51Kasi,
40:52it serve as
40:53a resource
40:54infrastructure
40:54for,
40:55for animals.
40:57Kasi,
40:59halimbawa,
41:00meron sa Manila,
41:01isang,
41:01isang
41:02introduced
41:03fig
41:04species.
41:06Inobserbahan ko yun,
41:08dumada po yung
41:08ibon,
41:10tinitingnan niya lang
41:11yung bunga,
41:11hindi niya kinakain,
41:12hindi niya kilala.
41:14So,
41:14walang magpapakalat
41:15doon sa buto na yun,
41:16walang magpapakalat
41:17kasi,
41:17walang kumakain.
41:19So,
41:20kung may
41:21native,
41:22kung native plants
41:23yung itinanim
41:23at namumunga,
41:25kinakain ng ibon,
41:26kinakain ng panike,
41:27ito yung magpapakalat
41:28ng mga buto
41:29doon sa lugar.
41:30So,
41:31hindi mo kailangan
41:32ng manpower
41:33para tumulong
41:33sa pagpapakalat
41:35o pagkaparami
41:36ng native plant
41:37communities
41:37because
41:38wildlife is there,
41:39bats are there,
41:40birds are there,
41:41to help us
41:42kasi nga,
41:43kinakain nila,
41:44kilala nila yung bunga
41:45noong native plants.
41:48Okay,
41:49may tinitrain ka,
41:50dinidevelop ka
41:51ng mga
41:52kabataan
41:53para gumawa
41:54ng content
41:56tungkol sa halaman,
41:58puno,
41:59science.
42:00Why are you
42:01training them
42:02to do that?
42:03kasi naniniwala
42:04kasi naniniwala ako
42:05na mas maraming
42:07information
42:08available
42:09about
42:10forest signs,
42:11about plant signs,
42:11about native plants,
42:13about biodiversity,
42:14online,
42:15mas maganda.
42:17kasi,
42:17kasi ako,
42:18yung reach ko,
42:18although I have
42:191.3 million
42:20followers,
42:21kumpara mo naman
42:22sa population
42:23natin sa Pilipinas,
42:25hindi
42:25ganun yun
42:27kalaki.
42:28So,
42:28kung mas maraming
42:29taong nagkocontent
42:30about this
42:31content
42:32what I make
42:33online,
42:34mas maganda.
42:35So,
42:36kaya nga,
42:36if you notice,
42:37I had this
42:38collaboration
42:39with
42:40Romblon Wildlife,
42:42the content creator
42:43in Romblon,
42:44kasi
42:44he makes
42:46content about
42:47birds.
42:48Kasi nga,
42:50para mas
42:51dumami yung
42:52reach niya,
42:53mas lumaki,
42:54kasi yun ang
42:55kailangan ng
42:57Pilipinas.
42:58And this is
42:58one way also
43:01para malabanan
43:02yung fake news,
43:04misinformation,
43:05disinformation.
43:06Kumbaga,
43:07mas,
43:08ang naisip kasi dyan,
43:09mas dumarami pa sila,
43:11parang ang
43:11ang dami,
43:12ang bilis silang
43:12mag-multiply
43:13kumpara doon sa mga
43:17nagpapakalat
43:17ng tama
43:18at reliable
43:20information.
43:21So,
43:21that's why
43:22I train
43:23some,
43:23you know,
43:24some people.
43:26So,
43:26you're making sure
43:27that there is
43:28a future
43:29even beyond
43:30yourself,
43:31beyond
43:31ourselves.
43:32So,
43:33maraming salamat
43:34sa lahat
43:35ng ginagawa mo,
43:36science communicator,
43:38content creator,
43:40vlogger,
43:41suminan natin
43:42influencer,
43:43Ethan Hernandez,
43:44mabuhay ka,
43:45magingat ka lagi
43:46sa lahat ng
43:47biyahe mo.
43:48Maraming salamat
43:49sa inyong lahat
43:50mga podmates
43:50at tandaan,
43:52nakakatalino
43:53ang mahabang
43:54attention span
43:55at
43:55nakagaganda
43:56ng buhay
43:57ang may alam.
44:01Thank you podmates
44:02for listening and watching
44:03until the very end
44:05of this podcast.
44:06Alam niya na,
44:07nakakatalino
44:08ang mahabang
44:08attention span.
44:09Don't forget to like,
44:11subscribe,
44:11and binge watch
44:12all of our episodes.
44:14See you on the next pod.
44:16Mabuhay kayo
44:17at ingat lagi.
44:18See you on the next pod.
Comments