00:03When the weather is in the rain, it's a problem that's always used in the rain.
00:08When the rain is in the rain, it's always a problem that's always used in the rain.
00:08For example, in the rain.
00:10Catch basin or water in the rain,
00:12when it's low tide.
00:13For the residents who don't have any water in the rain,
00:15they're not used in the normal life.
00:18Even if it's a normal life at the rain,
00:20it's a hard time.
00:21It's a hard time to get out of it.
00:23Why do you need to put it in the rain?
00:27Why do you need to put it in the rain?
00:29Para po makatulong din kami sa ibang kakayanang bumili ng mahal,
00:33kaya mora na lang po namin binibenta.
00:36Panawagan nila sa national government,
00:38malinaw at epektibong solusyon sa baha.
00:43Ang sinisisi naman ng ilang gulakenyo sa pagbaha.
00:50Korupsyon at anomalya sa mga proyekto.
00:55May ambag din daw sa pagbaha ang ginagawang airport sa Bulacan.
00:58Anila ang reclamation o pagtatambak ng lupa sa Manila Bay
01:02sa gabal sa pagdalo ng tubig palabas sa laot.
01:05Pero ayon kay Ramon Ang,
01:07presidente at CEO ng kumpanya na didevelop sa airport,
01:09hindi may tuturin na reclamation ng proyekto.
01:12Lupa yan dati.
01:13Three years later,
01:15naging peace funds.
01:16So, hindi yan in-invento bagong lugar.
01:19Dati na ho yan.
01:20Kaya hindi ho yan reclamation.
01:22Dahil dati nga ho lupa yan eh.
01:25Gate din ni Ang bumabaha sa Bulacan
01:28dahil mababaw na ang mga ilog
01:29na dinadaluyan ang tubig palabas ng Manila Bay.
01:32Tumutulong na raw sila sa pagpapalalim ng mga ilog.
01:35Sinubukan naming hinga ng pahayag ang DNR tungkol sa proyekto
01:38pero wala pa silang tugon sa amin.
01:40Puna rin ni Ang,
01:42barado ang ilang tulay tulad ng Tulaok Bridge
01:44kaya bumaha sa ilang bahagi ng NLEX.
01:46Na ang resulta,
01:47traffic build up na limang kilometro ang haba.
01:50Bahalan rin sa trabaho eh.
01:52Supposed rin.
01:53Nasa office na ako ngayon.
01:54Kaso,
01:56wala eh.
01:57Traffic eh.
01:58Epekto ng pag-apaw ng Pampanga River
02:00ang hindi pa humuhupang baha
02:01sa ilalim ng Tulaok Bridge
02:03at San Simon Interchange.
02:05Problemang nagpa-traffic din sa NLEX
02:07ng halos isang linggo noong August 2023.
02:10Noong weekend pa ang traffic.
02:11Kaya nitong linggo pa nasa NLEX
02:13ang truck driver na si Edgardo.
02:15Ang natitirang pera niya,
02:16ipinambili ng anim na pandesal
02:18na pinagatian niya
02:19at ng mga pahinante kaninang umaga.
02:22Gutom, buyat, pagod.
02:24Yung bang,
02:25halos bumigay ng api.
02:28Naabala rin ang mga nagbabiyahe
02:29ng perishable goods
02:30gaya ng live poultry.
02:31Marami sa mga malok
02:33hindi na umabot ng buhay sa planta.
02:35Kaya katahin po,
02:36kailangan magre-report kami
02:38para hindi in charge sa amin
02:40yung mga namamatay na mga.
02:43May mga senador ding na perwisyon
02:45ng gridlock sa NLEX.
02:47Umalis po kami ng 4.30 ng umaga
02:51galing po sa aming bat cave sa tahanan.
02:55Nakarating po kami,
02:57nakalabas po kami ng San Simon
02:5811.30 na ng tanghali.
03:02Kahit si Sen. Lito Lapid
03:03na traffic sa San Simon
03:04kaya hindi nakapasok
03:05sa impeachment trial kanina
03:07ayon kay Sen. Joel Villanueva.
03:09Reports showed traffic stretching
03:12as far as 10 kilometers,
03:14Mr. President.
03:1510 km po.
03:16Some motorists reported
03:17spending up to 22 hours.
03:20Ang NLEX po,
03:21hindi naman libre
03:22ang pagpasok po dyan,
03:23Mr. President.
03:24Dapat ikonsideran
03:24ng NLEX management
03:26ang pag-waive
03:27o pag-refund
03:29ng toll fees
03:30para sa mga motoristang
03:31matinding na apektuhan.
03:33Dapat nga po yan,
03:34libre.
03:35Kasi parang doble dagok
03:39sa motorista,
03:40traffic na sa gas,
03:42magbabay pa ng toll fee.
03:44Sagot ng NLEX
03:45sa mga hirip na toll holiday,
03:46refund o discount.
03:48Definitely yung management namin
03:50na hindi nag-uusapan ito
03:51siguro kung anong pwedeng gawin.
03:53Pero as of now,
03:54wala pa pong advice na ganyan.
03:57Matapos naman
03:58ang matinding pagbabaha
03:59sa Rodriguez Rizal
04:00itong weekend,
04:00sinabi ng alkal din
04:02na nakikita niyang solusyon
04:03na pag-aralang mabuti
04:04ang flood control projects.
04:06Let us re-study
04:07the flood control projects.
04:10Kung ito ba
04:11ay nakakakontribute
04:12sa pag-east ng flood
04:14o baka mamaya
04:15nakakakontribute siya
04:17sa flood.
04:18Kasi
04:19seemingly
04:21hindi siya nakakatulong eh.
04:23Suestion din niya
04:23sa binahang pabahay ng gobyerno,
04:25magtayo ng second floor
04:26ang mga residente.
04:27At sa national government naman,
04:29gawing standard sa mga susunod
04:31nilang pabahay
04:31na magkaroon
04:32ng second floor.
04:34Gawing, ano na,
04:35gawing two-story na
04:36yung lahat ng mga
04:37flood-prone areas.
04:42Two-story na yung mga
04:43magpapano ng housing,
04:44magpapagawa ng mga subdivision,
04:46dapat two-story na.
04:48Kasi hindi kakayanin
04:51lahat ng evacuation center.
04:53Tugon dito ng Malacanang,
04:54solusyon sa problema ng baha
04:56ang pag-aayos
04:57at pagtatama
04:58sa daluyan ng tubig.
04:59Kung masusunod ito,
05:00kahit walang second floor
05:01ng bahay,
05:02walang magiging problema.
05:03Dapat din daw isaalang-alang
05:05sa solusyon
05:05ang epekto ng climate change,
05:07sabi mismo
05:08ng UP Resilience Institute.
05:09Because of climate change,
05:11we have been observing
05:12that those big flood events
05:16that happen rarely,
05:18probably once in our lifetime,
05:21happens now more frequently.
05:24Maybe once every five years?
05:26Once every ten years?
05:28Nang tanungin si Pampanga
05:30Governor Lilia Pineda
05:31tungkol sa mga galit
05:32dahil sa pagbabaha
05:32sa Pampanga,
05:33ang kanyang reaksyon?
05:35Magdasal po tayo
05:36kasi po,
05:37ano to eh,
05:37kalamidad na hindi naman
05:38natin pagkagustuhan
05:40yung makinig
05:41sa mga,
05:42sa mga babala,
05:43sa mga warnings.
05:45Isave nyo yung mga pamilya nyo,
05:46mga anak nyo.
05:47Kasi hindi po na,
05:48hindi nyo pwede pong iasa
05:50sa gobyerno lahat
05:51dahil sa kadami po natin lahat,
05:54kailangan,
05:55may plano rin kayo
05:56sa pamilya nyo.
05:56Pero inungkat ni Senadora Riza
05:58Odtideros na matagal na raw
06:00hinihingi ng mga LGU
06:01sa Pampanga
06:01ang pinangako
06:02sa kanilang mega dike.
06:04Ang pina-follow-up
06:05ng mga barangay captain
06:06noon
06:06mula sa Pampanga
06:08ay yung daw
06:09mega dike
06:11na matagal
06:12nang ipinapanukala.
06:13Panahon pa yata
06:14ni dating Pangulong
06:16Makapagalaroyo
06:17and
06:18ano na po ba
06:19ang nangyari doon?
06:21Tanong ni Sen. Tito Soto,
06:23nasaan na ba
06:23ang flood control master plan?
06:25Secretary Babe Singson
06:27of the Department of Public Works
06:29created and formulated
06:32a flood control program
06:35from north to south.
06:37They started the study sometime in 2011
06:41and by 2015
06:43it was, I think, about to be
06:46it became a master plan
06:49and they were about to execute.
06:53Unfortunately,
06:54there were elections in 2016
06:57and the program, I believe,
06:59was sidelined.
07:01Ayon sa Ute Resilis Institute,
07:03huli na ang lahat
07:04para sundin pa ang master plan,
07:05lalo na
07:06kung may mga nakatayo ng struktura
07:08sa mga hindi dapat tayuan
07:09dahil sa tiligro ng baha.
07:11So,
07:12ang plano po
07:12ay
07:15magkamungkahi
07:16ng mga solusyon
07:17other than
07:18yung mga dykes lang.
07:20So,
07:20hindi lang isa
07:21kung hindi mas marami,
07:22tawagin natin
07:23imbis na flood control
07:24to flood management.
07:26Wala pang sagot dito
07:27ang DPWH.
07:29Rafi Tima,
07:30GMA News.
07:41Hm,
07:41ha,
07:41is
07:41n
07:42there
07:42is
07:43be
07:43w
07:43em
07:43we
07:45w
07:49k
