- 1 gün önce
Sosyal Medya Hesaplarımız...
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Facebook : https://www.facebook.com/AkitTVOfficial
Twitter : https://twitter.com/akittv
Instagram : https://www.instagram.com/akittv
Google+ : https://plus.google.com/+akittv
Web Site : http://www.akittv.com.tr
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Sıcak gelişmeler cereyan etmeye devam ediyor izlediğiniz gibi İran'la Amerika arasındaki savaşı, ekonomik yaptırımları, İsrail'in Suriye'ye yönelik
00:09saldırıları ve Amerika'nın 47 sene sonra Suriye'yi teröre destek verenler listesinden çıkartmasını.
00:16Şimdi akademisyen doktor Damla Taşkın'la konuşacağız. Damla Hanım hoş geldiniz elimizde.
00:23Hoş bulduk çok teşekkür ederim iyi yayınlar diliyorum.
00:26Ben de sizlere iyi yayınlar diliyorum.
00:28Önceki haberimizde Amerika ile İran arasındaki gerginliği haberleştirmiştik.
00:33Bir savaş mı gerginlik mi çatışma mı ne demeliyiz aslında bu iki ülke arasındaki duruma o da meçhul durumda gibi
00:40sanki.
00:41Amerika ve İran arasındaki şu anki bu durum Ukrayna ve Rusya gibi durağınlaştırılmış ve yıllardır devam eden bir duruma evrilecek
00:50midir yoksa kısa vadede bir anlaşma ateşkes bekliyor musunuz sizler?
00:56Evet öncelikle şöyle başlamak lazım Amerika ve İran arasında esasen ilan edilmiş bir savaştan ziyade karşılıklı bir çatışma halinin olduğu
01:07aslında ilan ediliyor.
01:08Fakat burada üçüncü taraf olan İsrail maalesef ki göz ardı ediliyor.
01:13Dolayısıyla bu savaşı aslında bu üçlü arasında okumak lazım.
01:17Yani İsrail, Amerika Birleşik Devletleri ve İran arasından okumak lazım.
01:21Zira zaten bildiğiniz gibi Amerika Birleşik Devletleri'ni de bu savaşı sokmak için her türlü oyunu çeviren İsrail'di.
01:29Dolayısıyla İsrail'in baskısıyla aslında başlatılan bir savaş hali olduğunu da ilan etmemiz gerekiyor.
01:37Tabii burada şunu da eklemek doğru olacaktır.
01:40Amerika Birleşik Devletleri uzun zamandır evet İran'a yönelik zaten ekonomik ambargolar ve yaptırımlar düzenliyordu.
01:47Ve bununla birlikte de çeşitli Avrupa ülkelerinin de yanına çekerek bunlarla yani ortak bir kolektif bir ekonomik ambargo sürecini başlatmıştı
01:57yıllar öncesinde.
01:58Bu da aslına bakarsanız bir savaş yöntemi bir metoduydu.
02:02Fakat tabi uluslararası ilişkilerde bunu savaş olarak nitelendirmek için fiziksel olarak saldırı metotlarının kullanması ortaya çıkıyor.
02:10Ve bunu da yaptılar.
02:11Dolayısıyla artık bunu evet bir savaş olarak nitelendirmek doğru olacaktır.
02:15Ve İsrail tarafından da bildiğiniz gibi sadece İran'a yönelik değil İran haricinde körfüz ülkelerine yönelik de drone ve füze
02:24saldırıları hatta hatalı veya yanlışlıkla atıldığını söylemiş olsa bile bu saldırıların da gerçekleştiğini biliyoruz.
02:31Yani Tolga Bey bu genel bir çerçevede bir savaş halinin olduğunu ve aynı zamanda da bu savaşın farklı metotları içerdiğini
02:39eklemek istiyorum.
02:40Bu tabi ki günümüz yönteminde bildiğiniz gibi hibrit savaşlarla yapılıyor.
02:45Bu hibrit savaşlar da sadece ekonomik olarak değil ekonomiyi baltalayacak çok çeşitli etkinlere sebep oluyor.
02:52Bunlardan bir tanesi de nedir?
02:54Biraz önce belirttiğimiz gibi savunma sanayisini etkileyebilecek çeşitli ambargoların yapılması.
03:00Çünkü böylelikle asgari kapasitesini düşürmesi hedefleniyor.
03:04Bu da aslında başlamışlardı.
03:06Keza bununla birlikte yine teknoloji katılımlarının önüne geçerek günümüz teknolojisinde ve dünyasına sistemine girişleri engelleniyor.
03:14Yine aynı şekilde bildiğiniz gibi İran'da güçlü bir enerji rezervuarı var.
03:18Fakat bunun uluslararası piyasaya ve pazara girmesini engelleyecek çeşitli hamleler yaparak ki bunu tabi ki yapan ABD.
03:26Bunu yaparak aynı zamanda İran'ın da biraz daha gerilemesini ve ekonomik kapasitesini düşürmesine bu da doğal olarak güvenlik kapasitesini
03:35düşürmesine neden oluyor.
03:36Dolayısıyla şu anda ABD'nin stratejisi bu.
03:39Fakat İsrail tarafından bakarsak bu savaşı ekonomiden ziyade saldırı metoduyla yani yakarak yıkarak çözmeye çalışıyor.
03:47Bunu zaten biz Gazze'de yaptığı soykırımdan çok net bir şekilde tecrübe ettik ve biliyoruz.
03:52Dolayısıyla burada her iki ülkenin de yani Amerika ve İsrail'in farklı metotlar izlediğini söylememiz yanlış olmayacaktır.
03:59Burada İran'a yönelik evet çeşitli füze saldırıları, drone saldırıları, denizaltı saldırıları yani gemisavarlarla birlikte pek çok saldırı metodu denedi.
04:10Fakat artık gelinen noktada İran bunların hepsini püskürttü ve topraklarına yani kara operasyonu başlatamadılar ikisi de.
04:19Her türlü saldırı metodunun denemiş olmalarına rağmen hatta ekonomik ambargolara rağmen ve bu yaptırımlara rağmen İran gerçekten burada kendisini kolektif
04:30bir şekilde savunan bir direnç gösterdi.
04:32Ve bu direnci de esasen net bir şekilde gösteriyor.
04:36Akabinde bugün geldiğimiz noktada da şu görünüyor ki anlaşmaya varılan çerçevede yani biliyorsunuz Amerika ve İran arasında Pakistan, Türkiye, Katar
04:45gibi ülkelerin de ara buluculuk rollerine rağmen bir barış sağlanamamıştı.
04:51Bu barışın sağlanamamasının sebebi olarak da Donald Trump her ne kadar işte NATO zirvesine geldiği zaman işte İran bize verdiği
04:58sözü tutmadı dese de İran tarafından bu kesinlikle kabul edilmiyor.
05:02Ve açıklamalar şu yönde daha çok İran'ın egemenlik haklarına ve ulusal egemenliğini ihlal eden bazı maddeler olduğunu bunu da
05:11İran'ın İran halkının asla kabul edemeyeceği yönündeydi.
05:14Dolayısıyla gelmiş olduğumuz nokta maalesef ki çatışma halini hala devam ettiğini gösteriyor.
05:20Ve tabii bunun çözümü için de her iki tarafın yeniden bu müzakere masasına oturmasıyla birlikte garantör ülkelerin yani Türkiye gibi,
05:30Pakistan gibi, Katar gibi ya da Mısır gibi pek çok ülkenin yine rol almasına, bu pozisyonu korumasına ve bu ekonomik
05:38ambarke olunca sadece İran'a değil tüm dünyaya etkisi olacağını izah etmesi noktasına getirdiğini söyleyebilirim Tolga Bey.
05:45Peki burada az önce de sorduğum gibi Rusya-Ukrayna savaşına benzer bir durum, yıllarca sürecek bir durum öngörüyor musunuz sizler?
05:54Yoksa yakın zamanda bir tamamıyla bir anlaşmaya ateş kes bekliyor musunuz?
05:59Esasen söylediğim gibi yani bu anlaşma sağlanırsa eğer yani ara bulucuların olduğu bir masa yeniden kurulursa ki biliyorsunuz üç ya
06:07da dört kere zaten bu masa kurulmuştu ve artık anlaşmanın imzalanma noktasına gelinmişti.
06:12Fakat yapılamamıştı, sebeplerini de aktardım. Fakat Rusya-Ukrayna savaşına benzer bir durumun olmasını ben pek mümkün görmüyorum açıkçası.
06:20Birincisi burada bu iki savaşı yani burada tabii ki ikili savaş değil, üçlü savaş var.
06:26İsrail, Amerika ve İran yani üçlü olarak okumak lazım.
06:29Birincisi burada üçlü bir aktör var, üç tane aktör var.
06:33Keza zaten İsrail tarafından şu anda sadece İran değil, yani bölgenin tüm ülkeleri şu an tehdit altında.
06:39Yani hedeflediği ülke sadece İran değil.
06:42Dolayısıyla İsrail'in burada da hangi ülkeyi seçeceği ya da saldırganlığını nereye kadar götürebileceğinin bir stratejisine oluşturması gerekecek.
06:50Ki önümüzdeki Ekim ayında da seçimleri var.
06:53Dolayısıyla burada biraz daha iç kamuoyuna yönelik çalışmalar yapması gerekliliği ortaya çıkacak.
06:58Dolayısıyla belki savaşın ya da çalışmanın seyrip biraz azaltılabilir.
07:01Ki çünkü bundan sonraki süreçte nasıl bir hükümet geleceğini, yönetim geleceğini bilmiyorlar.
07:06Öteki taraftan Amerika Birleşik Devletleri de Suriye gibi, Türkiye gibi yani önemli müttefikleriyle aslında bir çıkart çatışması yaşamak istemiyor.
07:14Ve burada başarısızlığını da bir şekilde üstüne ölçecek şekilde farklı bir yöne evlenmek istiyor.
07:20Yani Amerika'nın buradaki politik hamlesi bence Rusya-Ukrayna Savaşı gibi ilerleten ya da dondurulan bir sorundan ziyade bir şekilde
07:28hızlı bir şekilde buradan çıkmak gayesini içeriyor.
07:31Yani İran dosyasını kapatarak farklı bir dosyaya geçiş yapmak istediğini aslında ben düşünüyorum.
07:36Dolayısıyla Rusya-Ukrayna Savaşı gibi uzun soluklu bir savaşı evlenmesine açıkçası ben beklemiyorum.
07:42Çünkü bu savaş artık bir nevi de Hürmüz Savaşı'na döndü.
07:46Yani küresel ticaret savaşı haline döndü.
07:49Dolayısıyla ben açıkçası böyle bir benzerliğin şu an için pek mantıklı görülmediğini düşünüyorum.
07:54Rasyonel değil.
07:55Çünkü Trump'ın da Kasım ayında seçimleri var.
07:58Dolayısıyla ben belki seçimlerden sonra yeniden tansiyon yükselebilir.
08:03Ama şu anki çerçevede ben Rusya-Ukrayna Savaşı gibi birebir yapılan yani sınırlar üzerinden yapılan bir savaşa evlenebileceğini düşünmüyorum.
08:12Keza burada zaten ortak bir sınırları da yok.
08:14Bildiğiniz gibi ne İsrail ne Amerika Birleşik Devletleri kendi sınırında olan bir ülkeye saldırmıyor.
08:21Kendi tamamen uzakta bir yere gemilerle, ablukalarla saldırı gerçekleştiriyor.
08:26Dolayısıyla bunu belki yine ekonomik ambargolarla devam ettirebilir.
08:30Ama Rusya-Ukrayna Savaşı gibi bizzat saldırıyla, füzeyle, drone'la yani fiziksel saldırı metotlarıyla yapacağı düzleme eviremez diye açıkçası düşünüyorum.
08:41Peki bu savaşın ilk başlarında Amerika ve İran arasındaki gerginliğin veya durumun ilk başlarında bir anlaşma olduğu zaman, ateşkes olduğu
08:49zaman bunu öteleyen veya olmamasını sağlayan kimsenin Trump olduğunu söylüyorduk.
08:54Veya yaptığı açıklamalarla piyasayı manipüle ettiğini söylüyorduk.
08:58Son geldiğimiz noktadaysa yine aynı söylemi geçerli kılabilir miyiz?
09:04Yani bu anlaşmaların, ateşkes anlaşmasının olmamasının en önemli sebebi Trump mıdır yoksa?
09:10Şöyle yorumlar da geliyor, İran için de İran'dan tek bir ses gelmemesi, devrim muhafızları ve aslında bu noktada diğer Cumhurbaşkanı
09:18'nın vesaire kabinenin farklı düşünmesinin de bu anlaşmazlıkta etkisinin olabileceği söyleniyor.
09:24Bu ateşkesin sağlanmamasının tek bir nedeni var mıdır yoksa bu nedenler silsilesi sonucunda mı gerçekleşmiyordur?
09:32Maalesef Tolga Bey'sinde belirttiğiniz gibi bu anlaşmanın gerçekleşmemesinin sadece tek bir sebebi yok, pek çok sebebi var.
09:39Fakat bu sebepler arasında en fazla yani en yüksek olanı ne diye sorarsanız, ben burada açıkçası Amerika Birleşik Devletleri'nin
09:46maalesef ki stratejisinin değişikliğinin ve bu strateji değişikliğinin de tam olarak uygulamaması olarak görüyorum.
09:52Çünkü gerçekten içeride hem yani Siyonist bir lobi tarafından baskıyla oluşturulmuş bir karar mekanizması var ve bununla birlikte yine bir
10:01de neokonlar ve aynı zamanda da magıcıların hükümet içinde yani kongre içinde yapmış oldukları fikir ayrılıkları var.
10:07Birincisi Amerika Birleşik Devletleri'nin kongresinde zaten fikir ayrılığı var.
10:11İran bu savaşa devam mı edelim yoksa çekilelim mi, çekileceksek de ne şekilde çekilelim?
10:16Çünkü burada büyük bir maliyet var, çok fazla para harcadılar ve bunu bir şekilde tekrar tazmin etmeleri gerekiyor.
10:22Ki İran da bu öteki taraftan şunu söylüyor, savaş tazminatımızı vermeniz lazım, aynı zamanda bizim topraklarımıza hiçbir sebep yokken işgal
10:30ettiğiniz saldırı gerçekleştirdiğiniz bunu çözmeniz lazım.
10:33Ve İran üzerindeki ekonomik ambargoları kaldırmanız gerekiyor.
10:37Kaldırmanız gerekiyor çünkü bizim de artık dünya pazarına girmemiz gerekiyor.
10:42Eğer siz bunu yapmazsanız biz Hürmüz'ü kapatmaya devam ederiz diyorlar.
10:46Şimdi bu çıkmazın esasen bence en önemli sebebi Hürmüz krizi Tolga Bey.
10:51Çünkü Hürmüz konusu bir türlü çözülemiyor.
10:54Çözülememesinin esasen altında yatan en önemli sebep de şu, Hürmüz'ün artık kimin kontrol edici?
11:00Çünkü bugüne kadar evet uluslararası deniz hukuku sözleşmelerine göre idare ediliyordu.
11:05Ve serbest geçiş hakkı olan bir bölge olarak adlandırılıyordu.
11:07Fakat şu halde İran ve Uman arasında oluşabilecek bir anlaşmayla birlikte artık burası İran ve Uman'ın söz sahibi olduğu
11:17hatta geçiş ücreti talep edebileceği bir düzleme geçtiğini söylüyor.
11:21Ancak Amerika Birleşik Devletleri ve Avrupa bunu kabul etmiyor.
11:24Bugüne kadar biz herhangi bir ücret vermeden buraya bu boğazı kullanıyorduk.
11:28Fakat şu mimalde biz bunu vermek istemiyoruz yönünde bir direnç gösteriyorlar.
11:33Yani esasen bence burada en önemli sebep şu bu.
11:36Yani Hürmüz'ün bundan sonraki statüsü, durumu kimin tarafından kontrol edeceği, ne kadar ücret verilebileceği.
11:43Yani burada aslında uluslararası hukukun da artık yetersiz kaldığı yeni bir mevzuatın oluşturulması gerekliliği ortaya çıkıyor.
11:50Dolayısıyla bu kırılım bence anlaşmanın bir türlü sağlanamamasının en temel sebebi bu.
11:55Yani bundan sonra Hürmüz'ü kim işletecek?
11:58Kim yönetecek? Kim haklı?
12:00Fakat burada İran gerçekten bir direnç gösteriyor ve köfez ülkeleriyle de bence bu konuda farklı diplomatik müzakereler gerçekleştirerek
12:08bölgemizin durumunu yine biz yönetmeliyiz şeklinde bir sistemi var, bir stratejisi var ki haklı olarak.
12:15Ancak Amerika ve Avrupalı ülkelerde zaten biliyorsunuz son zamanlarda ekonomik açıdan oldukça zor durumdalar.
12:21Ve bununla birlikte yeni bir maliyet üretilmemesi için de Hürmüz'ün yine kendileri kontrol altına almaya çalışıyorlar.
12:27Dolayısıyla görmüş olduğumuz savaş aslında artık buraya sevk edildi.
12:31Buranın yönetimleri, stratejisi nasıl olacak?
12:34Çünkü gerçekten buradan çok fazla gelir elde eden çok uluslu varlıklı şirketler var.
12:39Ve onların da söylemleri çok önemli.
12:41Söz konusu biraz öncesinde belirttiğiniz gibi yani borsayı manipüle eden söylemlerinin de altında yatan sebeplerden birisi bu.
12:48Ve aynı zamanda püresel piyasanın %20, %30'luk bir oranında Hürmüz Boğaz kullanılıyor.
12:57Yani buranın ne kadar önemli, stratejik bir nokta olduğu, gerçekten çok fazla para kazandıran bir ticaret hacmine sahip olduğu ve
13:05bu kapasiteden yararlanmak isteyen bir batılı.
13:08Ve aynı zamanda da İran'ın ve çevresindeki ülkelerin bunları artık değiştirmek istediği, sistemi değiştirmek istediğini görmüş oluyoruz.
13:16Eğer bu sistemin değişikliğinin yani bu kararlılığı nasıl olacağına yönelik ortak bir atılırsa işte o zaman bence bu kriz çözülmeye
13:25başlar ve bu anlaşma yürürlüğe girer diye düşünüyorum açıkçası.
13:28Peki tam da bu noktada Amerika Başkanı Donald Trump Hürmüz'ün Amerika'ya ait olması fikri kulağa çok hoş geliyor,
13:35neden olmasın gibi bir cümle kullandı.
13:38Uluslararası teamüllere göre, gerçi çok esamesi okunmuyor şu devirde uluslararası teamüllerin ve kuralların ancak bunlara göre şu an yürürlükte olan
13:46kurallara, kurallar manzumesine göre bu Hürmüz'ün durumu, geçiş hakkı veya aidiyet olarak Amerika Birleşik Devletleri'ne veya Avrupalı bir
13:57devlete veya oluşuma ait olabilir mi?
13:59Öyle bir şey mümkün değil. Bunu Donald Trump sıklıkla evet söylüyor. Hatta hatırlayalım sadece Hürmüz için değil, daha önce Kanada
14:08için de söylemişti, Gronland için de söylemişti, Venezuela için de söylemişti.
14:13Bu söylemleri biz zaten kendisinden sıklıkla duyuyoruz. Sanıyorum uluslararası toplumun unuttuğunu düşünüyor fakat biz unutmuyoruz.
14:20Bu söylemlerin gerçekten bir anlam ifade etmediğini, hiçbir şekilde bunu yapamayacağını da biliyoruz.
14:26Yani burayı ne uluslararası hukuk bağlayabilir ne başka bir şey. Bu kesinlikle mümkün olmayacak bir şey.
14:33Bunu yapabilselerdi çok uzun zamandır Kanada'da yapabilirlerdi özellikle. Yani kendi eyaletleri, kendi ülkeleri olmasını istiyor.
14:41Fakat bunu yapamayan bir ülke gelip de yani hiç alakası olmayan, coğrafyası olmayan bir Hürmüz'de böyle bir söz hakkı elde
14:49edemez.
14:49Bunu zaten başaramaz. Dolayısıyla bunun ben sadece politik bir söylem olduğunu düşünüyorum.
14:55Ve aynı zamanda da bir diplomatik mesaj, aynı zamanda borsayı etkileyen bir söylem olduğunu düşünüyorum.
15:01Çünkü Donald Trump bunu sıklıkla yapar. Özellikle gerçekten şunu net bir şekilde söyleyebiliriz.
15:07Para karşılığı söylem üretme gibi bir teknik var.
15:10Şimdi bunu tabii ki uluslararası liderler yani yabancı liderler, özellikle batılı liderler sıklıkla kullanıyor.
15:16Ve bunları da tabii ki almış oldukları parayla da seçim kampanyalarını yürütüyorlar.
15:21Şimdi bu bilinen bir şey. Dolayısıyla Donald Trump'ın da yani Amerika'nın da bunu sıklıkla yaptığını biliyoruz.
15:26Özellikle kriz zamanlarında bu şekilde fırsat yaratabiliyorlar.
15:30Ve bunun gerçek olamayacağını bilmelerine rağmen tabii ki bunu yapmaktan asla çekinmiyorlar.
15:35Dolayısıyla böyle bir şeyin olması zaten yani uluslararası hukuk aynı da mümkün değil.
15:40Uluslararası ilişkilerli serücünde de olmayan bir şey ki bu tamamen işgal adı altında değerlendirilir.
15:46Ya da manda ve himaye olarak değerlendirilir.
15:48Özellikle yani sömürgecilik dediğimiz bir faaliyetin ürünü olur.
15:52Ve bunu da şu anda yapabileceklerini zaten zannetmiyorum.
15:55Yapabilselerdi zaten çoktan adalardan birine çıkartma yapabilirlerdi ki bunu da yapamadılar.
16:00Dolayısıyla altı boş bir söylem bunu yapamayacaklarını biliyorlar.
16:05Ancak şöyle bir durum belki olabilir.
16:07İran'la anlaşarak geçici bir süreliğine şirketlere kiralanması sağlanabilir.
16:13Ki ancak tarafın söylediği de tabii ki bu değil.
16:16Toprağımız neden olmasın gibi büyük bir söylemle her zaman yaptığı gibi popülist ve şovenist bir söylemle
16:22taraftarlarını daha doğrusu seçmenlerine kendi tarafını çekmeye seçim kampanyaları içinde kullanmaya çalışıyor diye yorumlayabiliriz.
16:30Peki Amerika-İran arasındaki duruma baktığımız zaman sıcak çatışmadan, hava muharebesinden ekonomik savaşa evrilen bir durumu gözlemliyoruz.
16:39Amerika Birleşik Devletleri sizin de az önce sıraladığınız bu etmenler, etkenler altında
16:45işte şok uluslu şirketlerin baskıları, Kasım'daki seçimler vs. bunları da hesaba katacak olursak
16:51bu önceki çatışmalarla dize getiremediği İran'ı ekonomik yaptırımlarla ve saldırılarla dize getirebilecek midir yoksa kaybeden yine kendisi mi olacaktır?
17:00Bu pek faydalı olacağını düşünmüyorum dediğimiz gibi.
17:04Bunlar aslında savaşın teknikleri ve metotları.
17:06Yani bunları kullanarak aslında zayıflatmaya çalışıyor.
17:09Zayıflatmaya çalışıyor çünkü bitiremeyeceğini veya savaşın seyrini değiştiremeyeceğini biliyor.
17:13Fakat bunu da yapması gerekiyor çünkü kongreye bir hesap verecek.
17:17Yani İran'a neden gittik?
17:19İran'da bir savaş gerçekleştirdik.
17:20Ciddi bütçeden çok fazla para harcadık.
17:23Ve bununla birlikte uluslararası kamuoyundan büyük tepki aldık.
17:27Yani bunların açıklamasını yapması gerekiyor.
17:30Bunun için de en azından şunu yapmaya çalışıyor.
17:32Evet başarısız olduk.
17:33Evet umduğumuzu bulamadık.
17:35Fakat gördüğünüz gibi İran zayıf bir İran artık demeye çalışıyor.
17:38Çünkü burada sıklıkla hatırlayalım sürekli Biden'a dem vuruyordu.
17:42Bush'a, Obama'ya dem vuruyordu.
17:44Ve sürekli diyordu ki İran'a hiçbir şey yapamadılar.
17:46Siz hiçbir şey yapamadığınız için İran güçlenmeye devam etti.
17:50Şeklinde bir söylem vardı her zaman Donald Trump'ın.
17:54Fakat görünen çerçevede artık kendisi de öyle.
17:57Yani İran'a yönelik bir zayıflatma ya da durdurma hamlesi yapamadı.
18:01Aksine buradan kendisi zarar aldı.
18:04Şimdi bu zararı da bir şekilde söylemleriyle tazmin etmesi için
18:07ekonomik hamburgerleri biraz daha artırarak zayıflatma amacı güttüğünü ilan edecek.
18:12Fakat unuttuğu şey şu ki İran bir BRICS üyesi.
18:16Yani BRICS platformun üyesi zaten dolara karşı kurulmuş olan bir platform.
18:21Yani burada tabii ki dolar üzerinden yapılan herhangi bir hamle aslında BRICS için de faydalı olacaktır.
18:27Onların da aslında istediği şey bu.
18:29Dolayısıyla burada çok da mantıklı olmayan irrasyonel bir hamle görüyoruz.
18:34Doların düşmesi ya da zayıflatılması İran'ı zayıflatmaz.
18:37Aksine BRICS ülkelerinin istediği bir şey zaten güçlendirmesi gereken bir konuydu.
18:42Burada tabii ki Riyad'ın değerinin düşmesi ilk kez olan bir şey değil.
18:45Bununla zaten başa çıkabilecek bazı ekonomik hamleleri var.
18:49Bunlardan bir tanesi zaten Çin ve Rusya ile yapmış oldukları stratejik işbirliği ortaklıkları.
18:55Ve bu ortaklıklar sayesinde de tabii ki İran uzun zamandır zaten bu para birimini korumaya
19:00ve aynı zamanda ekonomik gelirlerini de farklı kalemlerden elde etmeye devam ediyor.
19:05Dolayısıyla bu ekonomik savaşın şu an için İran'a çok önemli bir etkisi olacağını düşünmüyorum.
19:09Aksine bunun İran'ı zayıflatabilecek bazı materyaller içerdiğini söyleyebiliriz.
19:15Özellikle dışarıdan aldığı kalemler ve ürünleri daha fazla daha pahalıya almak zorunda kalacaktır.
19:20Fakat bu uzun zamanda ortaya çıkabilecek bir gelişme.
19:24Ve dediğimiz gibi doların zaten uzun zamandır dolaşımı bu kadar azalmışken
19:28bu hamleyi yaparak aslında Amerika kendisine de zarar vermiş olacaktır.
19:33Diğer taraftan bu savaşın Amerika-İran arasındaki savaşın görünmeyen veya çok konuşulmayan tarafı olan İsrail'e baktığımızda
19:41İsrail'in çevresine hezeyanla yaklaşımını sürdürdüğünü görmekteyiz.
19:47Bu savaşta zaten Amerika-İran savaşı diyoruz ama Amerika-İsrail-İran savaşı olduğunu konuşmamamızı sanki sağladılar bir şekilde gibi.
19:56Ancak diğer tarafta diğer yakın bölgemizdeki saldırılarını veya bulaşıcı hareketlerini sürdürüyor.
20:04Mesela en son sınırlarımıza 70 km mesafedeki bir hava üssünü bombaladı.
20:11Boş bir hava üssüydü sahaydı.
20:14Ancak bir mesaj vermek istediklerini söylediler Siyonistler.
20:18İsrail bu hareketleri yaparken Suriye'de Amerika'nın ise olumlu hareketler gerçekleştirdiğini görüyoruz.
20:2447 yıl sonra mesela teröre destek verenler listesinden Suriye'yi çıkarttığını görüyoruz.
20:30Yeni Suriye'nin gelişmesinde önünde engel olmadığını görüyoruz Amerika Birleşik Devletleri'nin.
20:36Ancak İsrail'in tam karşı tarafta olduğunu görmekteyiz.
20:39Suriye sahasında İran'da bir olan bu iki ülkenin Suriye sahasında ayrışmasını nasıl yorumluyorsunuz?
20:47Bence burada kırılım İran oldu.
20:49Çünkü ikili ilk kez belki de çok net bir şekilde savaşa dahil oldular.
20:54Fakat yolda kaldılar.
20:55Birbirlerini yolda aslında bıraktılar.
20:58Burada zaten İran anlaşmasına giden bir süreç de biliyorsunuz Amerika Birleşik Devletleri çok fazla eleştiri almıştı.
21:04İsrail'i de bu tarafından.
21:05Çünkü İsrail savaşı devam ettirmek istiyor.
21:08Fakat Amerika biraz önce de belirttiğim gibi bir çeşitli sebeplerden dolayı artık geri çekilmek istiyor.
21:13Bu aslında aralarındaki büyük kırılımın oluştuğu bir sebebi gösteriyor.
21:18Şimdi burada tabii ki Trump ve Netanyahu'yu evet fikir olarak ayrıştığını görüyoruz ama aynı zamanda şu da bir gerçek
21:26ki Suriye konusunda Amerika Birleşik Devletleri gerçekten çok dirençli bir strateji izliyor.
21:32Özellikle Türkiye'nin yapmış olduğu hamlelere destek veriyor.
21:35Tabii bunu tüm çerçevede değerlendirmek doğru olmaz ama özellikle 8 Aralık sonrasında işte Suriye'de biliyorsunuz büyük bir değişim gerçekleşti.
21:44Ve Ahmet Eşşaray'ı Birleşik Devletleri çağırdı.
21:47Kendisini övdü.
21:48Ve hatta Suriye'de çok önemli işler yaptığını söyleyen bir Trump gördük.
21:52Ve aynı zamanda da şu çok önemliydi unutmamak lazım.
21:55Sezar yaptırımlarını kaldırdı.
21:57Suriye'ye yönelik ve bununla birlikte yani yaptırımları kaldırarak küresel sistemini de dahil etmiş oldu Suriye'yi.
22:03Ve çok ciddi yatırımlar yapılması için de teşvik etti.
22:06Şimdi bu kadar emek vermişken Suriye'nin arkasında durmaması zaten mantıksız olacaktı.
22:12Dolayısıyla burada Amerika'nın yani Trump'ın duruşu hala aynı.
22:16Çünkü en başından beri bu bölgenin istikrarlı bir hale getirilmesi gerektiğini düşünüyor.
22:21Çünkü burada Türkiye'nin ne kadar önemli bir emek sarf ettiğini ve biliyorsunuz Türkiye zaten bir NATO üyesi.
22:28Yani burada hem güvenliği sağlaması için Türkiye ile Suriye'nin birlikte bölgenin barışı sağlaması, istikrar sağlaması için aslında destek olduğunu
22:37da söylemişti.
22:38Bu da bir gerçeklilik.
22:39Hatta işte yine geçen sene biliyorsunuz SDG-YPG'ye karşı da büyük bir operasyon gerçekleştirdi Suriye Milli Ordusu.
22:46Ve burada Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Trump da şunu söyledi.
22:50Ben dedi artık SDG'yi fesh ediyorum.
22:52Destek vermekten artık vazgeçtim.
22:54Artık buradan geri çekiliyoruz.
22:56Amerikan askerleri de geri çekilecek diye bir söylemi de üretmişti.
22:59Dolayısıyla burada Amerika'nın Suriye'deki politikasını yani yakın dönemdeki politikasını anlamak için aslında bu konulara yani bu kırılım noktalarına bakmak
23:08doğru olacaktır.
23:09Fakat İsrail tarafından bunu söyleyemem.
23:11Çünkü biraz öncesinde belirttiğiniz gibi yani Ebu Zuhur Havalimanı'na yapılan saldırı hem Türkiye'ye hem Suriye'ye hem aynı
23:18zamanda Amerika'ya bir mesajla.
23:20Çünkü burada Tombaran'ın da belirtmiş olduğu gibi Mossad tarafından yapılan bir operasyon ve bu operasyonu da Amerika Birleşik Devletleri
23:28'nin onayı alınmadan yapıldığı hatta bundan dolayı da pek çok krizin çıktığını
23:32fakat Türkiye'nin burada çok önemli bir devlet aklıyla hareket ettiğini, kışkırtmalara gelmeyen bir duruş sergilediği için takdir ettiğini söylüyor
23:41işte.
23:41Bu genel çerçevede şunu gösteriyor.
23:44Evet Amerika burada Türkiye ile birlikte Suriye'nin istikrarlığından yana gibi görünüyor açıkçası.
23:50Fakat İsrail'in tabii ki burada özellikle Süveyda bölgesinde yani bizim Golantepe'leri dediğimiz bölgedeki işgaline devam ederek
23:57Türkiye'ye doğru da bir sınır hatta oluşturmak isteyen gayesi olduğunu ve bunu yaparken de eskiden de kullandığı gibi terör
24:04örgütlerine ve yapılarını kullanmak istediğini gösteriyor.
24:07Fakat Suriye artık eski Suriye değil ve bu vekil aktörlere yani terör örgütlerine artık çok fazla prim vermiyor ve bu
24:14konuda gerçekten güçlü bir direniş gösteriyor.
24:17Bundan dolayı da artık İsrail vekil aktörlerden ziyade bizzat kendisi savaşmaya dahil oluyor.
24:23Yani bu aslında hani kendi kümesinden çıktığını aslında iyi göstermiş oluyor da diyebiliriz tabiri caizse.
24:30Ve bu saldırıyla birlikte işte bölgede ben hala varım yayılmaya devam edeceğim.
24:36Terör örgütlerini benim kontrolümden almaya çalışabilirsiniz fakat ben saldırabilirim şeklinde bir strateji izliyor.
24:43Fakat bunun bir anlamı yok bir gerekçeliği de yok.
24:45Yani bunları aslında yine Netanyahu'nun seçim kampanyalarına yönelik de okumamız yanlış olmayacaktır.
24:51Yani bu kadar az zaman kalmışken 23 Ekim gibi bir tarih konuşuluyor.
24:55Bu kadar az bir zaman kalmışken onun da seçim için karşısında da büyük önemli rakipler varken bu tarz hamleler yapmalarının
25:03politik olarak da bir amacı olduğunu ifade etmem yanlış olmayacaktır.
25:07Dolayısıyla zaten İsrail'in bu konuda hani soykırım yapabilirim buraya da gelebilirim şeklindeki söylemleri bir nevi de seçim kampanyalarını işleyen
25:16bir konu.
25:17Ve burada sıklıkla Türkiye'nin Suriye'de etkin olmasından rahatsız olduğunu zaten söylüyor.
25:23Çünkü bölgede yeniden güçlenen ve yapılan bir güvenlik mimarısı var.
25:27Bunun emrenen zaten göstergesi de Mekke Anlaşması'ydı.
25:31Bundan zaten en çok rahatsız olan ülkede İsrail'de elbette ki.
25:35Dolayısıyla bunu yaparken yani bu havalimanını bombalarken saldırırken yaparsınız.
25:39Aynı zamanda da Mekke Anlaşması'na da atıp yapıyor.
25:42Yani bana karşı bir direnç gösterirseniz ben de saldırmaya devam ederim şeklinde.
25:46Aslında çok basit ve düz bir mantıkla eylem yaptığını gösteriyor.
25:51Fakat bundan sonraki eylemleri elbette ki yine bölgede olacaktır.
25:56Bölge dışındaki aktörlere ya da bölge aktörlerine artık eskisi kadar zuhur edemiyor.
26:00Artık onlara çok fazla müdahale edemiyor.
26:02Çünkü artık finansal destekleri azaldı.
26:04Özellikle ABD tarafından fes edildiklerinin açıklamasıyla birlikte.
26:09Ve en önemlisi de tabii ki son olarak terörsüz Türkiye'nin terörsüz bölgeyle birlikte ilave edilmesi.
26:15Ve terörsüz bölge içinde Türkiye gibi pek çok ülkenin dayanışma içerisinde olması elbette ki İsrail'in de bu konuda gerilemesine
26:23ve zayıflamasına neden oluyor.
26:25Bu da elbette ki onun son çıkanışları olarak da okumamız doğru olacaktır.
26:29Ben de şimdi o soruyu soracaktım sizlere.
26:33Sizlere anlatırken aklıma o geldi.
26:36Terörsüz Türkiye süreci Türkiye içinde devam ederken bunun devamı olan terörsüz Türkiye ve terörsüz bölge tarafına baktığımızda
26:44eğer ki içeride bu süreç başlatılmamış olsaydı terörsüz Türkiye süreci Suriye'deki bu SDG ile Suriye Devleti'nin entegrasyonu ve İran'daki
26:54o olası Kürt saldırıları olur muydu?
26:57Bu entegrasyon gerçekleşir miydi eğer ki bu süreç başlatılmamış olsaydı?
27:01Bir etkisi oldu mu bölgedeki bu gelişmelere yani?
27:04İnanılmaz dereceli oldu Tolga Bey çünkü düşünün ki terörist Türkiye zaten büyük bir vizyon ve Türkiye'nin yani 40 yılı
27:12aşkındır süren bir terörle mücadele sürecinin somut bir örneği.
27:17Şimdi tabii ki burada Türkiye'nin sadece ülke içerisinde değil aynı zamanda sınırlarımız ve sınır ötesindeki operasyonlarımızı da ilave eden
27:25bir süreç.
27:26Biliyorsunuz dün mesela Fırat Kalkanı operasyonu yıl dönümüydü.
27:29Şimdi sınır ötesi operasyonlarımızla birlikte zaten biz ülkenin yani ülkemizin güvenliğini aynı zamanda ülkenin sınır ötesini de koruyarak oluşması gerektiğinin
27:39zaten farkındaydık.
27:41Dolayısıyla bu zaten zaman içerisinde bölgeye evrildi.
27:44Yani bölgenin güvenli olması ülkemizin de güvenli olmasını gösteriyor.
27:48Yani bu paralel bir ilişki paralel bir korrelasyon.
27:51Bu matematiği kurduğumuz zaman da elbette içeride yapmış olduğumuz bu çözüm yani çözüm süreçlerinin ve anlayışlarının ve tabii ki bununla
28:00birlikte de yapılan adımların elbette ki bölgeyi bizzat etkilediğini söylememiz doğru olacaktır.
28:05Çünkü biraz önce de belirttiğim gibi sınır ötesi operasyonlarla birlikte biz aslında ülke dışarısından ülkemize girebilecek çeşitli faaliyetleri de engel
28:14olmuş olduk.
28:15Yani bunlara tabii ki işte PKK örgütlerini kullanabiliriz, DIAŞ'ı söyleyebiliriz, işte SDG, YPG yapılanmalarını söyleyebiliriz, pek çok örgüt sayabiliriz.
28:24Yine aynı şekilde İsrail tarafından desteklenen örgütleri sayabiliriz, Dürzi grupları sayabiliriz.
28:29Şimdi bunlara karşı da ortak bir refleks oluşturmak için zaten bölgenin güvenliğini de sağlanması gerekiyordu.
28:34Dolayısıyla bizim de hem Türk Silahlı Kuvvetleri hem de Milli İstihbarat Teşkilatı ile birlikte bu bölgede zaten çeşitli operasyonlarımız ve
28:41mücadelelerimiz devam ediyordu.
28:43Ve hala da devam ediyor.
28:44Ve bununla birlikte tabii ki İsrail gibi yani bölgede istikrarı istemeyen, barışı istemeyen ülkeler içinde, yapılar içinde aslında bir direnç,
28:53bir kalkan oluşturuldu.
28:55Yani güvenli bir alan oluşturuldu.
28:57Ve bu tampon elbette ki Türkiye'nin bundan sonraki yüzyılı içinde son derece önemli bir esken, önemli bir duvar.
29:05Tabii ki bundan dolayı da terörist Türkiye'nin adımlarını, terörist bölgenin bununla birlikte nasıl bir ortak bir kümede yer aldığını
29:14anlamamızı sağlayacaktır.
29:15Çünkü ülke içerisindeki güvenliği sağlamak için ve aynı zamanda da ülke dışındaki yani özellikle sınırlarımızdaki güvenliği sağlamamız için bu çerçeveye
29:24ihtiyacımız vardı.
29:25Dolayısıyla bundan sonra daha güçlü bir Türkiye için de elbette ki bölgemizdeki ülkelerle yani Irak, Suriye, İran, Gürcistan ve bu
29:34ülkelerle ortak bir direnç göstererek bölgenin güvenliğini, istikrarını sağlamak için de elbette ki bu dayanışma mekanizmasının oluşturulması gerekiyordu.
29:43Bunun faydalarını da oldukça fazla görüyoruz.
29:45Sizin de biraz önce belirttiğiniz gibi bu çatışma hallerinin devam etmemesinin en önemli sebeplerinden bir tanesi de işte Türkiye'nin
29:52terörist Türkiye'siydi.
29:53Çünkü işte Barış Pınar Harekatı, Fırat Kalkanı Harekatları işte bunlar oldukça önemli göstergeler aslında bunlar için.
30:00Dolayısıyla bunun ne kadar önemli olduğunu ve neleri engellediğini, ne kadar faydalı olduğunu anlamamız için de önemli göstergeler olarak okuyabiliriz.
30:08Evet bu noktada peki son olarak şunu ben sormak istiyorum sizlere.
30:12Az önce Suriye üzerindeki Amerika ve İsrail ayrışmasını bizlere aktardınız ya ve şöyle bir şey söylemiştiniz.
30:21Bu saldırı Suriye'deki ez zuhur, hava üstüne saldırı aslında Türkiye, Suriye ve Amerika'ya bir mesajdı dediniz ya.
30:30Amerika Birleşik Devletleri'nin terörle desteklenen ülkeler listesinden Suriye'ye çıkarması da İsrail'e bir mesaj mıdır acaba?
30:38Bunu böyle okuyabilir miyiz?
30:39Evet kesinlikle bence de okuyabiliriz.
30:41Çok doğru bir yerden siz de tespit ettiniz.
30:44Bu Amerika'ya çok net bir şekilde verilen bir mesajdı.
30:46Çünkü artık İsrail yani Netanyahu ve Trump arasındaki ayrışılmanın çok net göstergelerinden bir tanesi Suriye politikası.
30:55Çünkü bildiğiniz gibi Gazze konusunda zaten Amerika'nın duruşu çok belliydi.
30:58Ki Mısır'daki görüşmelere düşünün Netanyahu'yu kesinlikle kabul etmediler.
31:02Şimdi bununla birlikte Birleşik Milletler de yani işte konferansta çok net bir şekilde yine Amerika'da olmasına rağmen yani İsrail'in
31:11en büyük müttefiki olan Amerika'da dahi Netanyahu kesinlikle konuşulmadı, dinlenmedi, engellendi de diyebiliriz.
31:18Yani bununla birlikte tabii ki seçim öncesinde artık farklı şahsi çıkarları da olduğu için özellikle Suriye özelinde Trump burada Netanyahu
31:27'nun İran'da yaptığı politikayı eleştirdi.
31:30Ve dedi ki hayır söz sahibi benim.
31:32Özellikle İran anlaşmasında bana karşı lobileri güçlendirdin, bana karşı güçlü söylemler ürettin fakat ben şimdi sana bunların benim elimde olduğunu
31:41gösteriyorum şeklinde benim mesaj gösteriyor aslında.
31:44Çünkü Suriye çok önemli bir alan ve Amerika maalesef ki yine burayı bir yatırım alanı, pazar alanı olarak da görüyor.
31:51Ve bunu kesinlikle İsrail'in bozmasını istemiyor.
31:54Yani evet niyeti insani yardım olmasa bile kesinlikle Suriye'nin şu an güçlenmesini isteyen bir strateji izliyor da dememiz yanlış
32:03olmayacaktır.
32:04Ve İsrail'in bunu bozmasını istemiyor.
32:06Ve İsrail de aslında tek bir İsrail değil.
32:08Bildiğiniz gibi burada çok fazla aktör var.
32:11Yani artık Netanyahu'nun yerine başka birisi seçilmiş de olabilir.
32:14Artık Netanyahu'yu devam ettirmek istemiyor da olabilirler.
32:18Dolayısıyla belki biz bunların yavaş yavaş gizli ölçülü mesajlarını da görüyor olabiliriz.
32:22Bundan dolayı da işte Suriye'nin terör listesinden çıkarması örneğinde de olduğu gibi artık Trump ve Netanyahu arasında farklı bir
32:30ilişki olduğunu ve seçim öncesinde farklı şahsi çıkarları için farklı politikalar izlemeye başladıklarını söyleyebilirim.
32:38Bence bunun örneklerini daha fazla görmeye devam edeceğiz.
32:40Bu sadece bir tane örnekte.
32:42Bundan sonraki süreçte de özellikle Kasım'ı hatta ikime olan süreçleri yani bir buçuk aylık süreçte bence bu tarz örnekler
32:49daha fazla görmeye devam edeceğiz.
32:51Peki ben çok teşekkür ediyorum kıymetli yorumlarınız için.
32:54Ben de çok teşekkür ederim. Çok sağ olun.
32:57Akademisyen doktor Damla Taşkın bizlerleydi kıymetli izleyiciler.