- 10 dakika önce
Gece Haberleri, 24 saatin tüm gelişmelerini ekrana getiriyor.
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:09İzlediğiniz için teşekkürler.
00:38İzlediğiniz için teşekkürler.
01:10İzlediğiniz için teşekkürler.
01:11Cumhurbaşkanı Erdoğan İran'la ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azemi ölçüde istifa edilmesinin mühim olduğunu, gelişmelerin sürmesini temenni ettiğimizi ve Türkiye
01:24'nin barış çabalarını destek vermeye devam edeceğini belirtti.
01:29Bu ifadeler yer aldı. Tüm bu sıcak gelişmeleri konuşacağız.
01:33Konuklarımızla birlikte Gaziantep Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Ali Fuat Gökçe stüdyoda konuğumuz ve Uluslararası İlişkiler uzmanlarımızla konuğuyla ilgili bize
01:46katılacaklar.
01:46Ve Muhammed Mazhar Şahin de Teams üzerinden Uluslararası İlişkiler uzmanı yayınımıza katılıyor. İki konuğuma da hoş geldiniz diyorum.
01:56Hoş bulduk. İyi yayınlar.
01:58İyi yayınlar Samet Bey.
02:00Tabii başlayalım. Erdoğan Trump görüşmesiyle başlamak istiyorum. Hani ana başlıkları aktardım ben biraz önce. Ekranda da paylaşmış olalım gelişmeleri, detayları.
02:13Cumhurbaşkanı Erdoğan'la ilgili, Trump'la ilgili yaptığı görüşme İletişim Başkanlığı tarafından paylaşıldı.
02:21Liderler görüşmede Türkiye-ABD ikili ilişkileriyle bölgesel ve küresel gelişmeleri ele aldı.
02:28O paylaşımda Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD ile İran arasındaki gerilimde diplomasinin azimi ölçüde istifa edilmesinin mühim olduğunu,
02:38görüşmelerin sürmesini temenni ettiğimizi ve Türkiye'nin barış çabalarına destek vermeye devam edeceğini belirtti.
02:46Cumhurbaşkanımız, Pakistan ve Suudi Arabistan'la birlikte imzaladığımız ortak savunma anlaşmasıyla,
02:52bölgesel istikrar ve güvenin temenni için güçlü bir duruş sergilediğimizi ifade etti.
03:01Cumhurbaşkanı Erdoğan, Barış-Gazze sürecinde, Gazze-Barış sürecinde ikinci aşamaya geçilmesini hedeflediğimiz bir dönemde,
03:09İsrail yönetiminin Filistinlere hedef alan eylemlerinde artış yaşandığını,
03:16Türkiye olarak bölgede kalıcı barışa ve Gazze'nin yeniden imarı için atılacak adımlara destek vermeyi sürdüreceğimizi vurguladı diyor İletişim Başkanlığı
03:25'nı yaptığı paylaşımda.
03:26Hocam bu paylaşımı ABD Başkanı Trump'la Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın görüşmesini nasıl değerlendiriyorsunuz?
03:33Şimdi Samet Bey, Sayın Cumhurbaşkanımızın ABD Başkanı'na yapmış olduğu görüşme,
03:38iki liderin ki bir tanesi Amerika Beşik Devletleri Başkanı, küresel bir lider diyelim, küresel güç olan bir ülkenin başkanı ve
03:50çeşitli politikaları dünya üzerinde uygulamak isteyen bir lider.
03:54Çok ilginç de bir kişiliği var ama buna karşılık bir de Türkiye Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanı, Sayın Cumhurbaşkanımız bölgesel bir güç,
04:03hakikaten bölgesel bir güç olan Türkiye'nin Cumhurbaşkanı, bölgedeki sorunları ki bu Türkiye kaynaklı sorunlar değil, bunu hepimiz biliyoruz.
04:14ABD'nin izlemiş olduğu politikaların yansıması ya da İsrail'in diyelim, onların yansıması olan sorunları çözmek için uğraşan bir Türkiye
04:24Cumhuriyeti Cumhurbaşkanı.
04:26Şimdi Türkiye ile görüşmesi, Sayın Cumhurbaşkanı ile görüşmesi bize şunu gösteriyor.
04:33Bu bölgedeki sorunların çözümünde anahtar ülkelerden birisi Türkiye ve en başta gelen de Türkiye.
04:40Onu bir kere kaydetmek lazım.
04:42Neden böyle söylüyorum?
04:43Çünkü Türkiye bugüne kadar etki ve ilgi alanındaki yani etki alanı dediğimiz sınırların hemen bitişindeki coğrafyalarda izlemiş olduğu barışçıl ve
04:52insancıl politikalar
04:53ve ilgi alanı dediğimiz biraz daha ötesinde, sınırların biraz daha ötesinde silahların menzili dediğimiz ya da işte deniz ve hava
05:03kuvvetlerine ulaşabileceği yerlerdeki politikalar, izlediği politikalarla, insancıl ve barışçıl politikalarla sorunların çözümüne damga vuran bir ülke durumunda.
05:14Hocam lütfen devam edin ama TÜRPAV Başkanı Dr. Sinan Demirtürk de yayınımıza katıldı.
05:21Hoş geldin diyelim Sinan Hocamıza da.
05:24Hoş bulduk efendim. İyi geceler diliyorum. Değerli hocalarımıza ve size çok sağ olun.
05:28Bir virgül koymuş oldum.
05:30Evet. Şimdi dolayısıyla hangi sorunlar var?
05:33İşte yapılan açıklamada belirtildiği gibi Gazze var.
05:38Gazze sorunu halen daha devam ediyor.
05:40İsrail'in politikaları devam ediyor ve Gazze konusuyla ilgili olarak da Türkiye'nin işin başından itibaren yani bu 2023'ten öncesinde
05:49de
05:49Sayın Cumhurbaşkanımızın izlemiş olduğu tüm iktidarı dönemde politikalarla, öncesindeki yaklaşımı, Gazze konusuyla baktığımızda bugüne yansıdığını görüyorsunuz ve Türkiye'nin de
06:00girişimleriyle bir barış süreci aslında orada başladı.
06:05Ama İsrail'in yapmış olduğu, çeşitli izlemiş olduğu politikalarla, attığı adımlarla da bir türlü sonuca ulaşmıyor.
06:13Ki İsrail bunun sebebi.
06:15Bunu da çözebilecek olan ülke de aslında liderle Trump.
06:18Onu bir kere ortaya koymak gerekiyor.
06:20İkincisi, en büyük sorun şu anda İran.
06:22İşte İran'da başlayan bir savaş var.
06:2560 günlük süre bitti.
06:28Bütün bunlara rağmen halen daha Hürmüz kapalı.
06:32Şimdi savaşın başında bir siyasi hedef koyan Trump o siyasi hedefine ulaşamadı.
06:39Siyasi hedef değiştirmek zorunda kaldı.
06:42İşte bu değişiklik yaptığı hedef ise Hürmüz'ün açılması.
06:46Ama gelinen noktada etkilenen bir dünya ekonomik sistemi var, küresel ekonomik sistemi var, siyaset sistemi var.
06:55Ve bütün bunlar sadece Orta Doğu ülkelerin değil, Körfez ülkelerin değil, Türkiye'yi değil tüm dünyayı etkiliyor.
07:02Hatta bundan Amerika Beşik Devletleri de etkileniyor.
07:05Her ne kadar Trump benim petrole ihtiyacım yok, isteyen gitsin istediği yerden alsın dese bile
07:10dünya ekonomik sisteminin birbiriyle olan ilişkilerinden dolayı bir şekilde etkileniyor.
07:15Şimdi gördük hocam ne kadar yükseldik galonunu.
07:18Dolayısıyla yani haklısınız.
07:20Dolayısıyla burada çözüm mekanizmalarından bir tanesi de Türkiye.
07:24Zaten yapılan anlaşma bakın Mekke anlaşmasına da Mekke ittifakına da vurgu yapıldı.
07:29Orada da hangi ülkeleri görüyoruz?
07:31Pakistan'ı görüyoruz, Suudi Arabistan'ı görüyoruz ve Türkiye var.
07:34Üç önemli ülke.
07:35Ben ilk başta şunu söylemiştim.
07:37Suudi Arabistan hem petrolü var hem de ekonomik olarak güçlü.
07:43Türkiye askeri bir güç, savunma sanayinde oldukça güçlü üreten bir ülke.
07:49Teknoloji üreten bir ülke ve Pakistan'da nükleer silahı sahip bir ülke.
07:54Bölgede sözü geçen üç tane büyük ülke var.
07:57Belki bunlar artırılabilir sayısı ki bununla ilgili hem Sayın Dışişleri Bakanı'nın yapmış olduğu açıklama var
08:02hem de diğer Cumhurbaşkanımızın yapmış olduğu açıklamalar da var.
08:05Dolayısıyla Trump'la Erdoğan'ın görüşmesi, Sayın Cumhurbaşkanımızın görüşmesi belki de bundan sonra bölgede atılabilecek,
08:13İsrail'i sınırlandırabilecek, İsrail politikalarını dizginleyebilecek bazı hususların ilk adımı olabilir diye düşünüyorum.
08:21Ama dediğim gibi burada Trump'a çok büyük iş düşüyor.
08:24Çünkü Türkiye kararlılıkla bu politikalarını sürdürüyor ve belli bir aşamayla aslında geldi.
08:33Sorunların, yani buradaki biraz önce belirttiğimiz sorunlar çözülmeden başka sorunların ortaya çıkması
08:41ortalıkta özellikle bu Orta Doğu'da kaosu iyice arttıracaktır ve bundan da İsrail faydalanacaktır.
08:47Çünkü İsrail kaostan beslenen, istikrarsızlıktan beslenen bir ülkedir.
08:51Bunu da isteyen bir ülkedir. Savaşın devam etmesini isteyen bir ülkedir.
08:55Onun için de bir an önce bu bölgedeki sorunların bitmesi gerekiyor diye düşünüyorum.
08:59Önemli Trump-Erdoğan görüşmesi yapıldı.
09:03Bu görüşme de aslında hem tarihiyle de önemli.
09:0660 günlük o süreç tamamlandı artık.
09:09Yeni bir aşamaya geçildi ya da geçilecek.
09:12Muhtemelen hani bir söz vardır ya eli kulağında atılacak adımların ne olacağı muhtemelen önümüzdeki dakika, saat ya da en fazla
09:21gün ya da günler içerisinde belli olacak.
09:23Muhammed Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz tam bu saatte Trump-Erdoğan görüşmesinde?
09:30Yani bugün aslında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın el cezireye vermiş olduğu röportaj da vardı biliyorsunuz.
09:37Orada da Trump'la ilişkiler noktasında sorular sorulmuştu ve Cumhurbaşkanı Erdoğan Trump'la ilişkilerini çok net bir şekilde çizmişti.
09:44Hatta İsrail'le ilgili bir soru geldiğinde de gerekirse savaştan çekinmeyiz İsrail'le gibi çok üst düzeyden bir açıklama yapmış
09:53ve İsrail'e yerini ve konumunu bildirmişti.
09:57Hatta İsrail benim muhatabım değil benim muhatabım Amerika Birleşik Devletleri ve Başkanı Trump demişti.
10:03Bunu da belirtti.
10:04Tabi orada Gazze detayına özellikle değindi.
10:07Gazze'yi hiçbir surette yalnız bırakmayacağını söyledi.
10:09Bunun için Türkiye gerekli dış politika alanında hem Hakan Fidan hem İbrahim Kalın muhataplarıyla Amerikalı muhatapları ve diğer garantör ülkeler
10:19Mısır ve Katar ile görüşmüş ve İsrail'in burada tekrar başlatabileceği bir savaşın önünü almak için uğraş vermişti.
10:28Hatta hatırlayalım geçtiğimiz günlerde Dışişleri Bakanı Hakan Fidan Mısır'dayken biz garantör ülkeler olarak yani Mısır, Katar ve Türkiye olarak şayet
10:39İsrail bu tavrına devam eder ve anlaşmayı bozma yönünde eğilim gerçekleştirirse o zaman radikal adımlar atabiliriz dedi.
10:48Şimdi bu radikal adımları herkes soru işareti olarak izledi.
10:51Şimdi en büyük tehdit İsrail için bölgede Türkiye ise eğer onların tarafından bakarak söylüyorum Türkiye'nin radikal adım atması demek
10:59nasıl ki hiç kimsenin beklemediği bir anda Mekke anlaşmasıyla Mekke ittifakıyla Suudi Arabistan'ı ve Pakistan'ı bir arada buluşturmuş
11:06ve önemli bir askeri blok kurmuş.
11:08Yine Katar ve Mısır'da bu bloğu önümüzdeki süreçte muhtemelen dahil olacak.
11:12Yani artık biz gerekirse askeri tedbirleri de almaktan çekinmeyiz fakat İsrail'in Gazze'de daha fazla hukuksuzluk gerçekleştirmesine, soykırıma devam etmesine
11:23müsaade etmeyiz mesajını iki gündür hem Dışişleri Bakanı hem Cumhurbaşkanı Erdoğan en üst düzeyden açıklıyor ve bu da aslında Trump
11:31'a bir mesaj.
11:32Yani Trump'a diyor ki sen bize Gazze konusunda söz verdin biz senin için masaya oturduk Hamas'ın buralara kadar
11:40gelmesindeki en büyük aktör biziz çünkü Hamas'ı bu masaya oturtan ve bu şartlarda Hamas adına garantör olan biziz Hamas
11:48bize güvendiği için bu masada şimdi sen kefil olduğun İsrail'e artık sahip çık ve bölgede biz daha fazla savaş
11:55istemiyoruz dedi muhtemelen.
11:57E tabi ki burada Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın yaptığı görüşme Hürmüz Boğazı'nın konuşulmama ihtimali yok çünkü İran Amerika Savaşı'nda
12:06Türkiye çok ciddi bir ara bulcu olarak resmi olarak yer almasa da arka kapıda çok ciddi çalışmalar yürüttü.
12:14Bunda yine görüşmüş olmaları kuvvetle muhtemel ki belirtiliyor.
12:18E tabi Mekke İttifakı bugün biliyorsunuz Trump da Mekke İttifakı ile ilgili sabah saatlerinde bir açıklama yapmıştı ve bunu çok
12:27önemli bir ittifak olarak gördüğünü ve Orta Doğu'da ülkelerin artık kendi savunmasını kurmasını önemli gördüğünü söyledi.
12:34Tabi Türkiye pozisyonunu Orta Doğu'da çok net bir şekilde almış ve gerek Amerika gerek İran İsrail ve dahi Batı'ya
12:42Avrupa'ya Afrika'ya net bir şekilde göstermiştir.
12:45NATO'nun 5. maddesi gibi bir paktımız var artık burada biz net bir şekilde maddemizi yazdık bu 3 ülkeye saldırıyı
12:53hiçbir taraf aklından dahi geçirmesin diye uyarıda bulunmuştur.
12:57Tabi bunu da Trump'a özellikle bildirdiğini İletişim Başkanlığı söylüyor ve bunu da çok net ifadelerle belirtiyor.
13:03Çünkü Türkiye yakalamış olduğu körfez coğrafyasında ve Orta Doğu'da bu imajın tekrar bozulmasına da izin vermeyeceğini aslında belirtmeye çalışıyor.
13:15Tabi burada Amerika ile ikili ilişkilerin güçlü ikili ilişkilerin devam etmesi önemli.
13:21Çünkü yine El Cezira röportajına değinmeden edemeyeceğim orada F-35'ler konusunu Cumhurbaşkanı Erdoğan'a sorduklarında F-35'lerin Trump
13:29tarafından söz verildiğini ve F-35'lerin Trump'ın bize vermesi gerektiğini belirtiyor Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan.
13:36Kuşkusuz ki bu konuda konuşuldu.
13:38Yani aslında baktığımızda Trump'ın Orta Doğu'da birçok devlet başkanıyla zaman zaman görüştüğünü biz biliyoruz.
13:45İşte körfez ülkelerin liderleriyle görüşüyor, Mısır'la görüşüyor, Ürdün'le görüşüyor.
13:50Fakat yaptığı görüşmelerden en kritik olanı her zaman Türkiye oluyor.
13:55Çünkü Trump belli ülkelerle konuşur ama Orta Doğu'da bir adım atacaksa bunu Türkiye ile karar alarak bir adım atar.
14:03Bunu biz Suriye sahasında gördük, PYD'yi, PKK'yı oradan silip süpürürken Suriye ordusuna verilen destekte.
14:10Yine Gazze anlaşması döneminde gördük ve son olarak İran savaşı sürecinde de yine bu iki liderin yakın işbirliği içerisinde olduğunu
14:20görüyoruz.
14:21Tabii Türkiye'nin burada çizdiği diplomasi oldukça önemli.
14:24Türkiye çıkıyor, diyor ki Amerika ile İsrail'in İran saldırıları yanlış, bunu söyleyebiliyor.
14:30Ayetullah Ali Hamene'yi vefat ettikten sonra ona taziye yayınlayabiliyor bir NATO müttefiki olarak.
14:36Trump'a şunu söyletebiliyor.
14:37Trump Ankara'da ne dedi?
14:39Ben ısrar etmeseydim Türkiye İran'la beraber belki de İsrail'e karşı savaşa girecekti dedi.
14:46Yani aslında Türkiye'nin pozisyonunun çok güçlü bir liderlik pozisyonu olduğunu Trump bir şekilde farkında.
14:52ve Orta Doğu'da atılacak adımlar da Türkiye'ye rağmen değil, Türkiye ile ve onun beraber olduğu blokla adım atmayı istiyor.
15:02Özellikle seçimi yaklaşmış ve kaybetmesi muhtemel Netanyahu'yla adım atmaktan da imtina ediyor.
15:08Biliyorsunuz ona da aslında destekliyor musunuz Netanyahu sorularını?
15:12Hep çekimser kalıyor özellikle son süreçte.
15:14Çünkü İsrail'de Netanyahu ile Trump arasında belli bir ayrışma görünüyor.
15:20Bir de Trump şu anda tabii siyaset yapıyor.
15:22İsrail'in yeni başbakanı kimken, kim olacağı belli değilken açıklamadan biraz uzak durmaya çalışıyor.
15:28Bence bu görüşmenin ardından biz yansımaları önümüzdeki günlerde Orta Doğu coğrafyasında göreceğiz.
15:35Ama en kritik başlık bence burada Gazze gibi duruyor.
15:38Sinan Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz bu görüşmeyi?
15:42Özellikle Muhammed Hocam Gazze'nin de altını çizdi.
15:45Tabii bu görüşmeler önemli.
15:47Cumhurbaşkanı Erdoğan da biraz önce iletişim başkanlığının paylaşımını da okudum sizlere.
15:53Gazze'ye de önemli vurgu yapılıyor.
15:54Ama özellikle İran'la ABD arasındaki gerilimde diplomasiden azimi ölçüde istifade edilmesinin mühim olduğunun altı çiziliyor.
16:04Ve görüşmelerin sürmesini temenni ettiğimiz ve Türkiye'nin barış çabalarına destek vermeye devam edileceğini de belirtti.
16:11İletişim başkanlığı paylaşımında.
16:15Bu ne anlama geliyor?
16:17Konuklarımız da değerlendirdi.
16:18Türkiye'nin gerçekten bu süreçteki gücünü anlayabiliyor muyuz?
16:23Tam da 60 günde olmuşken yapılan bu telefon görüşmesiyle.
16:28Türkiye iki önemli ara bulucunun müttefiki konumunda hem Pakistan'ın hem de Katar'ın bölgedeki en yakın müttefiklerinden, en yakın
16:38dostlarından birisi olarak da her iki ülkenin yürütmüş olduğu ara buluculuk faaliyetlerini yakinden takip eden ve bir tür ara buluculuk
16:46misyonunu da ABD-İran arasında çok tenli içerisinde yürütmüş olan bir liderlik örneğini ortaya koydu.
16:53Önemli bölge gücü olduğunu ifade etti.
16:55Hem NATO zirvesi sırasında hem de önceki temaslarında da Trump'la en önemli konunun İran'da bir sulhün sağlanması.
17:03Körfezde bir sulhün, kalıcı barışın tesis edilmesi noktasında ve buna bölgenin ve insanlığın ihtiyacı olduğu noktasındaki temel barış misyonudur.
17:13Değerli hocalarımızın da ifade ettiği gibi özellikle Mekke Antlaşması, Mekke İttifakı olarak ortaya çıkmış olan bir yapının yalnızca savunma ve
17:22güvenlik eksenli okunmaması icap ediyor.
17:25Savunma ve güvenliği ön plana almış olan ve bu anlamıyla bölge barışını kalıcı olarak tesis edebilecek bir adım gibi de
17:33değerlendiriliyor.
17:34Ve bu anlamıyla Suudi Arabistan, Pakistan ve Türkiye arasındaki bu yakınlaşmanın, bu siyasi ve askeri yakın anlaşmanın da çok büyük
17:44ölçüde İran Savaşı sahasında da önemli bir barış misyonunu dikte etmek maksatta olduğu kanaatini taşıyorum.
17:51Ve bu anlamıyla hem Hürmüz krizinin çözülmesi, hem İran Savaşı'nın sonlanması, hem İsrail'in Lübnan ve Suriye'deki işgaliyle bağlantılı
18:00olarak Orta Doğu'daki kriz alanlarının noktasında önemli bir barış adımının atılması
18:05ve özellikle de Gazze Barış Planı'nın ikinci safhasında geçilmesi beklenilen bir dönemde İsrail'in manipülasyonları,
18:12hem Batı Şeria'daki işgal ve manipülasyon faaliyetleri, hem de bölgedeki işgalciler yani yerleşimciler marifetiyle Filistinli köylüleri ve buradaki meskul mahalledeki
18:23sakinleri tehdit eden tavırları da
18:26Gazze Barış Planı'nın ve Filistin meselesinin barışçı yolda halli konusundaki en önemli engellerden birisi.
18:33Türkiye bu konudaki hassasiyetini Trump'a açık bir şekilde ifade etmeye devam eden bir ülke.
18:39Bu akşamki görüşmelerde bunun ön plana çıktığını belirtmek gerekiyor.
18:43Ben Türkiye'nin Gazze Barış Planı'na çok istekli değil, kerhen destek olmuş bir ülke olduğu kanaatindeyim.
18:51Yani bunun uzun vade içerisinde kalıcı bir barışı tesis etmek noktasında sakat, eksik bir anlaşma olmasına rağmen
18:58Gazze'deki soykırımı durdurmak bakımından, kanı ve gözyaşını durdurmak bakımından önemli adım olduğunu gören bir ülke olarak da
19:05en azından bunun ikinci safhaya geçmesi ve Gazze'nin İsrail askerlerinden arındırılması.
19:11Yani İsrail askerlerinin sarı şeridinde gerisine çekilmek suretiyle Gazze'deki işgalin sonlandırılması noktasındaki hassasiyetini
19:19son bir ay içerisinde daha net ortaya koyduğunu görüyoruz.
19:22Şimdi tabii konu başlıklarımız da var.
19:25Süremizi doğru kullanmak için o başlıkları da değerlendirelim istiyoruz.
19:28Erdoğan Trump görüşmesi önemliydi.
19:30Bugün olması önemliydi.
19:32Çünkü 60 günlük mütabakat zaptının süresi de doldu.
19:37Ülkeler arasındaki ABD Başkanı Trump, ummanı Hürmüzboğazı konusunda İran'la anlaşma yaptığı için
19:43bombalamakla tehdit etti.
19:46Öte yandan Hürmüzboğazı çıkışı da geldi Trump'tan.
19:50Trump dedi ki bölgeyi endişeye sevk edecek bir cümle aslında.
19:54Hürmüz'ü Amerikan toprağa yapabileceğini söyledi.
19:58Bunu da harika bir fikir olduğunu dile getirdi.
20:01Trump'tan böyle bir çıkış hepimiz bekliyoruz.
20:03İran devrim muhafızları da ABD ile herhangi bir müzakere yapılmadığını,
20:08savaşa her an hazır olduklarını bildirdi.
20:11Ali Fuat Hocam yine bu bölümde sizinle devam edelim.
20:14Lütfen katkı sağlamak için konuklarım birbirlerine cümlelerine destek verebilirler.
20:20Nasıl değerlendirmek lazım?
20:2260 gün bitti, ABD'den bu açıklama geldi, ummanı tehdit geldi.
20:26İran savaşa hazırız dedi.
20:28Ne göreceğiz?
20:30Şimdi Samet Bey tabii Trump'ın yapmış olduğu açıklama o kendisi açısından bir istek temenni ya da Amerikan kamuoyuna bir
20:39mesaj mı vermek istiyor onu bilemiyoruz.
20:41Ama gerçeğe baktığımızda, sahaya baktığımızda bunun olmayacağını, Hürmüz'ün bir ABD toprağı olamayacağını net bir şekilde görebiliyoruz.
20:50Şimdi orayı ABD toprağı yapabilmesi için, yani oraya hakim olabilmesi için bir kere İran kıyılarına da hakim olması lazım.
20:59Hadi diyelim Körfez'in diğer yakasındaki ülkelerde üstleriniz var, oraları kontrol edebiliyorsunuz.
21:05Ama sizin daha Hürmüz Boğazı'ndan bir savaş geminiz dahi içeri geçemiyor.
21:10Hocam biraz ironik bir yaklaşım olacak ama izleyicilerimize de hatırlatmak anlamında.
21:15Biliyorsunuz Meksika Körfez'ini ABD, Amerikan Körfez'i yapacağız demişti.
21:19Yaptı Amerika ama Google Maps'te yaptı, sadece Amerika'daki Google Maps'te.
21:24Şimdi böyle de bir ironik tarafı var.
21:25Yani tabii onu yapabilir, yani oraya hükmedebilir ama hakim olmak önemli.
21:30Bakın hakimiyet önemli.
21:31Ayrıca Hürmüz'ü de Amerikan Hürmüz Boğazı olarak mı yapacak Google Maps üzerinden?
21:37Tabii ki savaş olmasın ama sizin dediğinizi desteklemek, ironik bir yaklaşım yapmak adını hatırlatın.
21:42Yani onu yapabilir ama dediğim gibi bakın oraya hakim, yani bunu gerçekçi bir şekilde sahada yapabilecek bir Trump ya da
21:49ABD mümkün gözükmüyor şu anda.
21:51Yani neden mümkün gözükmüyor? Bugüne kadar İran'la yapmış olduğu savaşta ABD başkanı daha 40 günün sonunda açıklama yaptı.
22:01İşte 15 binden fazla hedefi vurduk dedi. Ne oldu?
22:05İşte sürekli açıklama yapıyor. Şu kadar hedef vurduk.
22:08Pakistan görüşmelerinden sonra yine saldırdı.
22:13Kıyıdaki İran üstlerini temizlemek için o kıyıya doğru gelen içeriden İran işlerinden gelen yollardaki köprüleri vurdu.
22:24Yani kıyılardaki bataryaları destekleyen lojistik imkanı akışını kesmek için yolları vurdu.
22:33Ama İran halen daha Hürmüz'de istediğini yapabiliyor.
22:36Dolayısıyla yani oraya bir kere ismini değiştirebilir, Google Maps'lerini de değiştirebilir, bir şekilde müdahale edebilir ama dediğiniz yani bunu
22:44nasıl hakim olacak?
22:45Bu mümkün değil.
22:46Dolayısıyla Trump sadece böyle açıklamayla çeşitli şekillerde kendi kamuoyunu olsun, dünya kamuoyunu olsun bir şekilde mesaj vermeye mi çalışıyor onu
22:55bilemiyorum.
22:55Ama sahaya baktığımızda bunun böyle olmadığını görüyoruz.
22:58Çünkü savaşın başında ben hep bunu söylerim.
23:00Ne dedi Trump ya da işte İsrail?
23:03Biz İran rejimini devreyeceğiz.
23:06İşte Hamaney de onun için öldürdü der.
23:08Eğer Hamaney ölürse rejim değişecek.
23:10Bakın şimdi müştebi Hamaney yaşıyor mu yaşamıyor mu bilmiyoruz ama yapılan açıklamada yaşadığını varsayıyoruz.
23:17O zaman şunu söyleyebilir miyiz?
23:19Siz bırakın İran'da rejimi değiştirmeyi, rejimdeki soy ismi bile değiştiremediniz.
23:25Rejimin başındaki soy ismi bile değiştiremediniz.
23:27Yani bu o zaman ABD'nin 15 binden fazla hedefi 100 bin diyelim hadi abartalım biz de bir hedefi vurması
23:35askeri anlamda bir başarı gibi gözükse de siyasi hedefe ulaşamadığı için bir başarısızlıktır.
23:42Aynı zamanda siyasi hedefin de tadil etti, değiştirdi.
23:45Ne yaptı?
23:46Hürmüz'ü açmak istiyor şu anda.
23:47Hürmüz var mıydı savaşın başında?
23:49Yoktu.
23:50Açıktı.
23:51Şimdi dolayısıyla savaşın ortasına geldiğimizde Trump açıklama yaptı.
23:57Bizim amacımız burada Hürmüz'ü açmak.
23:59O zaman biz de şunu sorduk.
24:00Ya sen savaşın başında başka bir şey istiyordun.
24:02Şimdi niye Hürmüz'ü istiyorsun?
24:04E şimdi Hürmüz'ü kontrol edeceğim ben diyor.
24:06Bu mümkün değil.
24:07Yani bakın şu andaki gelişmeler ileride ne olur bilemiyoruz.
24:10İran'da farklı bir sistem olur, rejim değişir, halk ayaklanır vs. vs.
24:16Ama şu andaki gelişmeler bize ABD'nin Hürmüz'de, Hürmüz'e İransız bir Hürmüz'e sahip olamayacağını gösteriyor.
24:26Bunu neden diyorum İransız diye.
24:28Çünkü İran'la da Hürmüz'ü birlikte yönetme istekleri olduğunu biliyoruz.
24:34Hatta bununla ilgili olarak Galibaf bir açıklama yapmıştı İslamabad'daki ilk tur görüşmelerde.
24:40ABD bizden burayı birlikte işletelim demişti.
24:44Artından da daha geçtiğimiz ay Trump açıklama yaptı.
24:47Ben Hürmüz'den geçiş parası alacağım dedi.
24:50Bu şekilde bir açıklama yaptı.
24:53Dolayısıyla yani o ilk müzakerelerdeki o isteğinin de Trump tarafından doğrulandığını görüyoruz.
24:59Peki bunu kimle yapacak?
25:00İran'la yapmak isteyecek.
25:01İşte o zaman yani ben biraz önce söylediğim cümle oydu.
25:04İran'sız bunu yapabilmesi mümkün değil.
25:06İran'la yapabilir mi?
25:08O da körfez ülkelerini ikna etmesine bağlı.
25:11Çünkü orada 6 tane daha ülke var.
25:13Oradan petrol geçiren, oraya hükmetmek isteyen ya da oraya bağımlı olan 6 tane daha ülke var.
25:20Onları da ikna edebilir mi?
25:22Edebilir.
25:22Onlar da başka türlü bazı vaatlerde bulunabilir Trump ama biraz zor gözüküyor.
25:27Yani oraya hakim olabilmesi, ABD boğaz yapması, kontrol etmesi zor gibi gözüküyor bana göre.
25:34Muhammed Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz bu süreci?
25:37Katar'dasınız yani körfez ülkesinden takip ediyorsunuz tüm gelişmeleri.
25:43Özellikle ABD Başkanı Trump'ın ummanı tehdidi nasıl algılandı bölgede körfez ülkeleri?
25:52E tabi ki körfez ülkeleri şu anda bölgede savaş istemiyor.
25:56Yani artık savaştan yoruldu.
25:57Katar'a özellikle sordunuz.
25:59Katar halkı da İran'a bu aralar kızgın.
26:02İran'ın özellikle bu devrim muhafızlarının son 3 askerimiz ellerinde rehin açıklaması,
26:06sonra buranın reddetmesi falan.
26:07Burada halklar arasında bir gerginlik var.
26:09Aslında iki devlet düzeyinde de gerginlik oluşacak gibi.
26:13Gerçi İran Dışişleri Bakanı, Meclis Başkanı ve Cumhurbaşkanı kendilerinin devrim muhafızlarından bağımsız gibi gösteriyorlar.
26:19Yani sanki o açıklamayı biz yapmadık, bu devrim muhafızları kendi kendine yaptı havasında gidiyorlar.
26:24Çünkü körfezin geneli Katar'ın tutumunu bilir, böyle bir şey yapmayacağını bilir.
26:30Burada İran'la arada bir problem oluşacak gibi duruyor önümüzdeki süreçte bunu belirtmem gerekiyor.
26:35Fakat körfezin geneline baktığımızda savaştan yorulmuş bir körfez coğrafyası.
26:40Savaşın öncesinde ve belki işte 10 yıldır, 15 yıldır baktığımızda umman daha çok tarafsız bir politika izledi.
26:49Hem Orta Doğu'da tarafsız bir politika izledi, işte savaşlarda tarafsız bir politika izledi.
26:54Sadece ara bulucu olarak belli zamanlarda işte Maskat'ta toplantılara ev sahipliği yaptı.
26:59Hatta son İstanbul'da yapılması planlanan savaş öncesi o toplantı biliyorsunuz Maskat'ı alınmıştı.
27:07Hatta Dışişleri Bakanı yani odadan odaya birbirlerine haber götürüyordu.
27:12Daha sonra Amerika'da J.D. Vance ile fotoğraf verdi.
27:15Her şey güzel, barış olacak dedi.
27:17Sabahına Amerika savaşa başladı.
27:19Yani aslında umman biraz tarafsız bir siyaset izliyor gibi görünse de süreçte İran'ın yanında konumlandı.
27:29Ve bu da tabi Amerika'nın çok rahatsız eden bir durum oldu.
27:33Amerika biraz daha olaya şu şekilde bakıyor.
27:35Ben Hürmüz'ü alayım ama alamıyorum.
27:39Hukuki bir şeyim yok.
27:40Hürmüz'de hak iddia edebilen iki ülke var.
27:42Zorlasanız bir de Birleşik Arap Emirlikleri'ni oraya sokmaya çalıştılar.
27:46Ama tabi onu orada başarılı olamadılar.
27:48İran ve umman.
27:49Şimdi Amerika diyor ki umman tamamen benim safıma geçsin.
27:52Umman benim önüme bir engel olmasın.
27:54Umman benim safıma geçerse o zaman ben gerçekten Hürmüz konusunda istediğim adımları atabilirim.
28:00Tabi umman da buna fazla yanaşmıyor.
28:03Çünkü İran tarafından hedef alınmak istemiyor.
28:05Umman şunu biliyor.
28:06Amerika bölgede daha fazla tutunamayacak.
28:09Amerika belki bugün değil ama beş yıl sonra bölgeden çıkmak mecburiyetinde kalacak.
28:14Peyderpey ayrılmak zorunda kalacak.
28:16Fakat ben coğrafi bir gerçeklik olan İran'la baş başa kalacağım.
28:19Ve İran'ı karşıma almamalıyım.
28:21Umman'ın şu anda izlediği siyaset biraz daha bu.
28:23Aslında körfezin genelinde siyaset buna dönüyor gibi.
28:27İşte bu Mekke İttifakı'nı bundan bağımsız düşünmemek gerekiyor.
28:30Yani Amerika evet şu anda Türkiye'ye bir tebrik sundu belki bölge ülkelerine.
28:34Ancak şöyle bir gerçeklik var yani.
28:36Bölgede Amerika'nın uygulayamadığı bir vaadi var.
28:41Bölge ülkelerine sunmuş olduğu güvenlik garantisinin hiçbirisini uygulayamadı.
28:45Ve o dağını İsrail'e çevirdi.
28:47Ve bölge ülkelerini İran'la baş başa bıraktı.
28:49Bölge ülkelerine aslında savaşı olmadığı bir taraf bir savaşta taraf gibi gösterdi.
28:55Ve İran bu ülkelere saldırı düzenledi.
28:57Tabi bölgede kendisine yeni bir çıkış yolu arıyor.
28:59Umman da aslında bunlardan birisi.
29:03Tabi Hürmüz'ün sahibi ben olacağım.
29:06Hürmüz benim toprağım olacak açıklaması Trump'ın ilk defa yaptığı bir açıklama değil.
29:11Yer yer Hürmüz'ü ele geçireceğiz.
29:13Hürmüz'ün kontrolü bizde.
29:14Geçenlerden para alacağız.
29:16Tamamen açtık.
29:17İşte bizim yerimiz.
29:18Gibi açıklamalar yapıyor Trump.
29:20Fakat bunun sahada bir gerçekliği olmadığının artık sadece İranlılar değil Körfez coğrafyası da farkında.
29:27Yani Körfez coğrafyası da bu işin bir an önce suhuletle hallolması taraftarı.
29:32Aynı Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın dün el cezireye verdiği demeçte.
29:36Hani diyor ya Hürmüz umarım bir an önce açılır ve açılırken de İran herhangi bir ücret talep etmez.
29:42Aslında Körfez'in şu anda beklentisi bu.
29:44Hatta Körfez gerekirse bu savaş bitsin de İran para istese de biz biraz da olsa para da versek fakat bu
29:51beladan kurtulsak artık diye bakıyor.
29:53Çünkü Körfez petrolü satamıyor.
29:55Doğalgazını satamıyor.
29:56Yani karadan satacak olsa Irak güvensiz.
29:59İran zaten problem var.
30:01İşte Yambu limanına doğru gitseniz Yambu limanı Doha'dan, Dammam'dan, Dubai'den 1500-1700 kilometre mesafe.
30:10Burada Suudi Arabistan yeni bir yol buldu kendisine.
30:13Uman'la bir anlaşma imza aldı biliyorsunuz.
30:15Oraya eğer yolu açacak olursa doğrudan Hint okyanusuna açılacak ve oradan dünyaya petrolünü ihraç etme imkanı bulacak.
30:21Yani hem böylelikle Babel Mendebe hem de Hürmüz'ü pasifize etmeyi planlıyor.
30:26Şimdi baktığımızda Körfez yeni bir arayış içerisinde ancak Trump'ın yaptığı tehditlerin bence bölgede artık alıcısı yok Samet Bey.
30:33Bir de bu tehditler kimin işine yarıyor buna bakmak lazım.
30:36Bu tehdit İsrail'in işine yarıyor.
30:38Çünkü İran bu tehdidin altında kalmayacak ve bir üst dilimden cevap verecek ve bu da savaşa yakınlaşma ihtimalini beraberinde getirecek.
30:46Bu aynı zamanda devrim muhafızların işine yarıyor.
30:49Çünkü devrim muhafızları biliyor ki Trump Kasım ayına kadar bana saldıramaz.
30:53Yer yer çatışma olabilir fakat Kasım'a kadar saldıramaz.
30:57Ama bölgenin de getirdiği bir gerçek var.
30:59Bölgede artık şu analizler yapılıyor.
31:01Bunu söylemekte yani söylememiz de gerekiyor.
31:05Şu anda biliyorsunuz iki aylık süre tamamlandı.
31:08Buradan sonra bir belirsizlik dönemine giriyoruz gibi.
31:12Sanki Kasım ayındaki Amerika'daki meclis seçimlerine kadar İran bu belirsizliğin devam etmesini istiyor.
31:19Trump da bundan pek rahatsız değil.
31:21Çünkü savaşa başlasa imajı zedeleniyor.
31:25Savaşı kazanamıyor.
31:26Bir türlü kazanamıyor.
31:27Hiçbir yolda başarı elde edemedi.
31:29Savaşsız ortam biraz daha işine gelecek gibi.
31:32Barış anlaşması imzalamaya çalıştı.
31:34Bu sefer hepimizin üzerinde ittifak ettiği bir şey var ki Amerika kendi aleyhine bir anlaşmaya imza attı.
31:40Bunu Amerikan medyası da söylüyor.
31:42Hepimiz de baktığımızda söylüyoruz.
31:43İran'ın daha çok kazanan elde ettiğini.
31:45Şu anda bu belirsizlik hem devrim muhafızlarının işine geliyor.
31:49Çünkü devrim muhafızları elinde sopayla körfezin başında bekliyor.
31:52Ve istediği zaman bir yeri vuracak vurmayla tehdit ediyor.
31:55Burada kendisini güçlü göstermeye çalışıyor.
31:58Ve bu arada da yeni yeni silahlar, yeni yeni insan savaş araçları ve füzel üretmeye devam ediyor.
32:04Belki nükleer programını devam ettiriyor.
32:06Aslında savaşın ilk başlama sebebi olan nükleer programı bu arada devam ediyor.
32:11Bizim bilmediğimiz yerin bilmem kaç metre derinliklerinde.
32:16Şimdi Trump'ın seçim sonrası ise çok büyük bir problem gibi duruyor Samet Bey.
32:21Yani Trump mecliste çoğunluğu kaybetse, yani Siyonistler orada ağırlığı ele geçirse,
32:28İsrail destekçileri seçim sonrası Trump'ı savaşa tekrar zorlayabilirler.
32:32Savaştan sonra eğer Trump daha güçlü çıkarsa, mecliste de gücü elde ederse tekrar bu sefer bu savaşı bir gurur meselesi
32:41haline getirip tekrar hadi ben savaşa giriyorum diye daha güçlü bir şekilde gelebilir.
32:45Her iki surette de Trump'ın bölgeye yeni tehdidi bekleniyor.
32:51Fakat şu anda Kasım ayına kadar ben sessiz sakin geçecek bir süreç bekliyorum.
32:56Asıl savaş dönemine girme ihtimali olarak ben Kasım ayı sonrasını öngörüyorum.
33:01Sinan Hocam siz nasıl değerlendiriyorsunuz?
33:04Aslında bu önemli hep bakıldığı zaman analizler bu 60 günde eğer bir gerçekten mütabakattan sonra devam eden bir görüşme süreci
33:15olmazsa savaş büyüyebilir analizleri de vardı.
33:20Şu anda da o mütabakatın 60 günü doldu.
33:23Karşılıklı restleşmeler diyebileceğimiz açıklamalarda yapıldı.
33:26O savaş büyük savaş kapıda mı gerçekten ve Kasım sonrası beklenir mi?
33:33Bu açıklamalara bakılırsa daha da alevlenir mi?
33:37Evet yani bu çatışmalara ben çok ara verileceği kanaatinde değilim ama yeniden bu geçmiş dönemde gördüğümüz ne Şubat döneminde başlayan
33:48savaş gibi ne de Haziran'daki savaşın yüksek yoğunluğunu da aramamak gerekecek.
33:53Fakat burada Trump neyi kastediyor?
33:56Yani Hürmüz'ü Amerikan toprağı yapacağız derken acaba Hürmüz etrafında bir savaştan mı?
34:02Yani Basla Körfezi'ni büyük ölçüde abluk altına alabileceği ve hava harekatlarıyla bölgede İran etkisini kırabileceği bir müdahale denemesi söz
34:11konusu olacak mı?
34:12Bu Mazhar Hocam'a katılıyorum.
34:14Kasım öncesi mi olur?
34:15Kasım'dan hemen sonra mı olur?
34:16Bunu elbette ki müşahede etmek ve kestirmek bugün kolay değil ama asıl mesele Hürmüz'ün kontrolünü kısmı da olsa askeri
34:25olarak sağlayabilecek olan bir başarı hikayesine sahip olmak Trump açısından.
34:31Çünkü bu imzalanmış olan mutabakat metniyle ABD'nin eline geçmedi.
34:36Bu 14 maddede Hürmüz statüsü konusunda ABD istediği ve Trump'ın ve Netanyahu'nun kendi kamuoylarına ve dünyaya ilan etmiş
34:46oldukları başarıyı tesis edemedi.
34:48Haliyle artık bugün savaşın Hürmüz'de ceryan etmesi, Hürmüz'de İran'ın etki alanının kırılabileceği bir harekatın denenmesi söz konusu.
34:57Bu kolay değil.
34:58Bu elbette ki büyük bir askeri envanterin bölgeye kaydırılması, büyük bir askeri ve siyasi riskin de üstlenilmesi sorumluluğunu beraberinde getiriyor.
35:09Çünkü aynı ölçü içerisinde çökmeyen bir İran ordusu var.
35:13Hala balistik füze kapasitesini koruyan ve çok büyük ölçüde hava saldırılarına rağmen dronlarını üretmeye devam eden
35:21ya da belli ölçüde kullanmış olduğu dronları ve kamikaze bu savaş unsurlarını saklamayı becerebilmiş olan bir ülke.
35:29Bununla birlikte henüz Hürmüz'de kullanmadığı insansız deniz araçlarının da potansiyeline sahip olduğunu biliyoruz.
35:37Uluslararası askeri analistler ve İranlı kaynaklar ellerinde bu ila denilen ve Hürmüz'de savaşın kaderini değiştirebilecek ölçek içerisinde de
35:46bir takım silahların bulunduğunu ifade ediyorlar.
35:49Bunlara karşı da ABD hava harekatı kalıcı ve bu ana unsuru ortadan kaldırabilecek bir müdahalede bulunamadı.
35:57Bununla birlikte Fuat hocamızın da ifade ettiği gibi İran'ın güney kıyılarındaki büyük tahkimat
36:04yani bu coğrafyanın aynı zamanda Hürmüz Boğazı'nın bu en dar kısmını ve Hürmüz Boğazı üzerindeki adalardaki
36:12İran'ın askeri varlığını tahkim edebilecek, destekleyebilecek mahiyette muazzam bir siyasi coğrafya meydana getirilmiş olması.
36:20Yani adeta Hürmüz'ün jeopolitiği İran tarafından o kadar iyi kullanılıyor ki
36:24buraya ne kadar hava harekatı yaparsanız yapın ya da buradaki adaların belli bir bölümüne asker çıkarsanız dahi
36:32örneğin Ebu Musa adasında veya Büyük Tump adasında veya Keşm adasında, Hark adasında
36:38diyelim ki buradaki İran askeri varlığına karşı bir çıkarma harekatını hava harekatıyla desteklediğiniz zaman bile
36:44Hürmüz'ü tamamıyla kontrol etme imkanına sahip olmayacaksınız.
36:48Fakat çelişkili bir söz söylemediğim anlatmak için bunu ifade etmek isterim.
36:52Ben bunun deneneceği kanaatindeyim.
36:54Yani Amerikan ordusunun özellikle Kasım seçimleri sonrasında bunu denemek suretiyle Hürmüz'le İran'ın güç merkezlerinden birkaçını kırabilecek
37:05ve uzun vade içerisinde gerçekleştirilebilecek olan her türlü anlaşma ve müzakere zemini içerisinde
37:11Hürmüz'ün güç bileşenleri arasında ABD ordusunun ve donanmasının da yer alabileceği bir zemini meydana getirmek isteyeceği kanaatindeyim ki
37:21ben Hürmüz Amerikan toprağı olabilir ya da olmalı açıklamasının arkasında da böyle bir harekat hazırlığının ya da böyle bir planın
37:29da vaki olduğu kanaatini taşıyorum.
37:31Yani elbette ki Trump'ın söylemi konusunda endişelerimiz var, tereddütlerimiz var.
37:37Trump'ın sözlerine, Trump'ın çelişkili beyanlarına, Trump'ın savruk sözlerine inanmamayı da elbette ki bu savaş boyunca
37:46ya da Amerikan dış politikasını izlediğimizde görüyoruz ama ben bunun aynı zamanda Amerikan politikasının bir parçası olduğu kanaatini taşıyorum ki
37:53ben burada Hürmüz'de ve Basra Körfezi'nde hava harekatlarına dayalı ve kısmı bir kara harekatına dayalı bir müdahale olmadan
38:02kalıcı bir barışın da oluşmasının kolay olmadığı kanaatindeyim.
38:06Sıklıkla ifade ediyoruz.
38:08Hocam öyle bir şey olursa çok büyük bir şey olmasına olması gerekmiyor mu böyle bir sürecin?
38:15Barışa giden yolda sizin bu bakış açınızdan bahsediyorum.
38:19Barışa giden yol demiyorum.
38:22Zaten bir barış insiyakı yok burada.
38:25Yani burada İran'ın zayıflatılabildiği kadar zayıflatılacağı ve İran'ın, ABD'nin ve İsrail'in istediği hükümlere razı olabileceği politikanın
38:34meydana getirilmesi.
38:35Yani savaşın kaderini ve mahiyetini değiştiren bu İran'ın Hürmüz'deki hakimiyetin kısmen kırılması.
38:42Yani bu tamamen mümkün değil.
38:44Ben bir harekat yapılsa bile bunun çok zorlanılacak bir harekat olacağı kanaatini taşıyorum.
38:49Hocalarımızla bu kanaati paylaşıyorum.
38:52Fakat ben bunun denenmesinin muhtemel olacağı kanaatindeyim.
38:55Çünkü savaş ve barış yani savaş ve diplomasi ya da çatışmalar ve diplomasi birbirinden asla ayıramayacağımız süreçlerin bir devamı niteliğinde.
39:04O bakımdan ben ne ABD'nin, ne İsrail'in, ne de İran'ın diplomasi masasıyla Hürmüz'de devam edebilecek bir savaşı
39:12ve psikolojik harekat unsurlarını birbirinden asla ayırmadığı kanaatindeyim.
39:16Yani bir müdahale, bir bölgeye yapılabilecek olan kısmı bir hava harekatı ve bunu destekleyebilecek bir kara harekatı zaten devam edebilecek
39:24olan müzakerelerden bağımsız bir şey değil.
39:26Yani küresel güçlerin, bölgesel etki alanındaki bu güçlerin bu iki süreci bir arada yürüttüklerini görüyoruz ki belki Trump'ı en
39:36iyi tarif edebilecek olan mesele bu zorlayıcı diplomasi ya da savaş diplomasisi diyebileceğimiz,
39:42savaş yılların diplomasisi diyebileceğimiz İran'ın bu şartları kabul edebileceği bir tabloyu meydana getirebilmek ama bu çok kolay gözükmüyor.
39:50İran'ın bir takım direnç unsurları var ve bu anlamıyla sadece bölge Hürmüzboğazı ve Orta Doğu İran'dan ibaret değil.
39:59Sıklıkta ifade ettiğimiz gibi Türkiye'nin tavrı, Pakistan'ın tavrı, Suudi Arabistan'ın tavrı, Katar'ın tavrı ve Mısır'ın
40:06tavrı savaşın bir an önce bitmesi istikametinde.
40:10Çin gibi Hürmüzboğazı'nı önemseyen, İran'ın limanlarını önemseyen, İran'ın körfez ülkelerle ilişkilerini önemseyen ve bu anlamıyla
40:19Çin ve Avrupa pazarı arasındaki enerji nakil ve mal nakil hatlarını kontrol altında tutabilecek olan bir barış eksenini temin edebilecek
40:27bir gücün baskısı
40:29ve bu anlamıyla Avrupa Birliği gibi önemli bir merkezinde, bir kutupun da savaşın bitmesi konusundaki temel kararlılıklarının elbette ki bütünleşik
40:39olarak İran'ın tezlerinde desteklediği kanaatini taşıyorum ben.
40:42Peki bu noktada, tam geldiğimiz bu noktada Sayın Gökçe size şunu sormak istiyorum.
40:47Sinan Hocamızın da işaret ettiği gibi, kısmi bir operasyonda olsa, Hürmüz'de İran'ın gücünün düşürülmesi için askeri operasyon yapılsa bu
40:57ihtimali Amerika yapabilir mi?
40:59Oradaki fiziki koşullar, İran'ın sahip oldukları askeri güce baktığımızda çok büyük bir çatışmaya, savaşa dönmez mi?
41:08Çünkü İran direkt olarak bize bir saldırı olursa bölgedeki ABD üstlerine vururuz diyor, yayılmaz mı? Nasıl bir süreç olur?
41:16Şimdi şunu diyelim, yani ABD bir kara harekatı yapabilir mi? Yapabilir.
41:22Ama nasıl yapacak? Şimdi şöyle, bunu göze alabilir mi? Siyasi irade göze alabilir.
41:28Büyük kayıplar vermeyi göze alabilir, onu demek istiyorum.
41:30Yani sonuç itibariyle ABD yönetimi biz kara harekatı yapalım diyebilir.
41:36Bu çok tartışmaları da beraberinde getirir.
41:40Ama kara harekatı yapmak demek, orayı kontrol altına almanız anlamına gelmez.
41:45Şimdi o coğrafyada bakın, kıyı başına en kuzeyde, güney batıya doğru İran'daki Hürmüz boğazını düşündüğümüzde,
41:53İran'ın sahip olduğu o toprakları düşündüğümüzde, siz Hürmüz'e sahip olabilmek için,
41:59onların hepsine sahip olmanız, kontrol altına almanız lazım.
42:02Yani kıyı şeridinden, askeri tabirle kıyı başı diye tabir ettiğimiz,
42:071-2 kilometrelik bir alanı kontrol edebilmeniz için bile devasa bir güç yığmanız lazım.
42:14Bu da yığmakla da yetmiyor, onları da hem onları korumanız lazım,
42:18hem de o harekatı devam ettirmeniz lazım.
42:21Ve sadece belli bir zaman değil, birkaç gün değil, birkaç ay değil, sürekli.
42:25Çünkü o topraklar İran'ın toprağı, ABD dışarıdan geliyor.
42:31Yani orayı ABD işgal etmiş olacak ve bunu da sürdürmek isteyecek.
42:35Yani öyle 10 günlük, 15 günlük, bir aylık bir karar harekatı mı olacak,
42:40sonra geri çekilecek mi, yoksa sürekli orada kalacak mı?
42:43İşte bütün bu sorular, ABD'nin bunu yapma kararı verilse bile,
42:48çok büyük bir kayıpla karşılayacağını gösterir.
42:51Bir kere iklim şartlarını düşüneceksiniz.
42:53Bakın bu çok önemli.
42:54Coğrafya, şimdi o kıyı şeridine baktığımız zaman hemen bazı yerlerde birkaç kilometre,
43:02bazı yerlerde birkaç yüz metre sonra dağlık alan başlıyor.
43:06Şimdi Çanakkale Savaşı'ndaki çıkarmayı düşünün, çıkarma alanını düşünün.
43:09Herkes gitmiştir Çanakkale Savaşı, o savaş alanlarına.
43:13İngilizler ne yapmak istedi?
43:14Hemen en hakim tepeyi almak istedi.
43:17Şimdi siz oraya çıkarma yaptığınız andan itibaren İran topraklarına,
43:21en hakim tepeyi almak isteyeceksiniz.
43:23En hakim tepeyi alıp kontrol edip ve bunu uzun süre sürdürebilir,
43:27kılabilmeniz için de devasa güç yığmanız lazım.
43:30Şu olabilir, Vietnam'a da 3 bin, 5 bin kişiyle çıkarma yaptılar.
43:34Oraya askeri harekat başlattılar.
43:36100 bin, 200 bin kişi bunu takviye yaptılar.
43:40Ama şimdi İran'da bunu yapabilirsiniz.
43:43Fakat sonucu ne olur?
43:45Oraya asker yiyebilirsin, sonucu ne olur?
43:47O zaman aklımıza şu geliyor.
43:48Acaba İran'da, İran coğrafyasında sadece Hürmüz Boğazı'nın olduğu yer değil de,
43:54daha güney kesimde, Pakistan'a kadar olan o bölümde,
43:58İran yönetimine karşı muhalif olan Belücistan bölgesinde bir iç karışıklık çıkarıp,
44:06Belücistan bölgesinden bir kara harekatı şeklinde bir şey olabilir mi, yapılabilir mi?
44:11Olabilir.
44:12Ama bu da Hürmüz'ü kontrol altına almaz.
44:14Bakın, Belücistan'daki, o bölgedeki kıyı şeridinde yapacağınız askeri harekat,
44:20kara harekatı da size Hürmüz'ü kontrol ettirmelir.
44:22Sadece Hürmüz'ün güneyini kontrol etmenizi sağlar.
44:26Ama o en kritik, en dar kesimin kontrol etmenizi sağlamaz.
44:30Dolayısıyla şunu söyleyebiliriz.
44:32ABD, işte bir şekilde ABD yönetimi, belki de askeri kurmayların, kurmay kadrosunun, komuta kademesinin itirazlarına rağmen,
44:41bu kara harekatı yapma kararını alabilir.
44:45Ama sonuç ne olur?
44:46Bu hakikaten çok vahim sonuçlar ortaya çıkar.
44:50Çünkü bakın bu sefer, şu anda İran, Körfez'de, ABD kara harekatıyla beraber, askeri tabirle söyleyelim,
44:59görerek ateş eden silah sistemlerini kullanmaya başlayacak.
45:04Bakın, şimdi dronları kullanıyor, gemilere karşı, ABD gemilere karşı, hava kuvvetleri.
45:09Bu sefer, karşı karşıya kalacak, göğüs göğüsü muharebeler yapacak.
45:14Yani bu da, görerek ateş eden silahların da gündeme gelmesi gerekiyor ki,
45:19burada acaba kim daha çok zayiat verecek?
45:22Çünkü burada ABD'nin zayiat vereceğini, daha çok zayiat vereceğini tahmin edebiliriz.
45:26Neden diyorum bunu?
45:27Çünkü o toprakları bilen İran askerleri, İran toprağı ve İran'ın ana karası.
45:34Tabii, tabii bakın, ilk başta da söyledim konuşmamın başında.
45:38O kıyı şeridindeki İran'ın mevzilerini vurmak istedi, vurdu ABD.
45:44Ama ne oldu?
45:45Bunlar sabit mevzi değildi.
45:47Mobil mevzilerdi, mobil füzelerdi, mobil rampalardı.
45:50Şimdi ABD bu mobil rampaların, silah sistemlerinin ülke içlerinden, cephe gerisinden gelmesini engellemek için de,
45:58o yollardaki köprüleri vurdu bundan bir ay önce.
46:00Ama yine sonuç alamadı.
46:02Bir şekilde geldi o silahlar.
46:03Dolayısıyla yine konuşmamın başında olduğu gibi, karar harekatı karara alınabilir, çıkarma yapılabilir.
46:10Ama ne kadar kontrol edeceksiniz siz bunu?
46:12Buna karar vermesi lazım.
46:1410 gün kontrol çıktım.
46:15Değer mi?
46:16Değmez.
46:17Peki o zaman uzun süreli kalacağım.
46:19Uzun süreli kalmak isterseniz de çok fazla kaybı göze almanız gerekir.
46:24ABD siyaseti bu kaybı göze alabilir mi?
46:27Onu da pek tahmin etmiyorum.
46:28Bu kararı da verebileceğini de tahmin etmiyorum ama dediğim gibi her şeyi göze alıp böyle bir karar Trump tarafından verilebilir.
46:37Sonuç itibariyle siyasi herhalde yapalım dediği zaman askerler de onu yapmakla mükellef.
46:42Zaten hatırlarsanız geçtiğimiz savaşın tam ortasında ABD ordusunda kara kuvvetlerinde görevden almalar oldu.
46:49Acaba bu görevden almaların arka planında oradaki komuta kademesindekilerin bazılarının itirazı mı oldu?
46:59Bu da soru işareti.
47:01Dolayısıyla zor bir ihtimal ama ihtimal var ama çok zor.
47:04Başarı şansı hemen hemen.
47:06Şu an için çok zor.
47:07Hemen aslında bu başlıktan devam edelim istiyorum.
47:09Muhammed hocam eğer böyle bir saldırı planlanırsa yapılırsa ABD tarafından ya da yapılma ihtimaline karşı körfez ülkeleri neler konuşuluyor orada
47:22basında körfez ülkelerinde?
47:24Artık 60 günde doldu ABD bir kara harekatı yapar mı yaparsa körfez ülkeleri nerede duracak?
47:32Nasıl bir süreç olacak?
47:33Neyi takip edecek?
47:35Bununla ilgili hiç basında da konuşma var mı acaba?
47:39Yani basında aslında biz nasıl sizlerle her akşam CNN Türk'te bu konuları analiz ediyorsak Arap medyası da sabah akşam bunu
47:47konuşuyor.
47:48Çünkü savaştan en çok etkilenen coğrafya ve hepimizin defalarca konuştuğu üzere körfez coğrafyası.
47:54Şimdi Amerika bölgeyi 90'lı yıllardan sonra öyle bir bağlamış durumda ki savaşa Amerika girdiği zaman körfez ben girmedim dese
48:03de girmiş oluyor.
48:04Yani girmek istemiyor fakat İran diyor ki sen de girdin.
48:07Ya körfez ülkeler diyor ki ben girmedim savaşa diyor.
48:10Örneğin Katar, Suudi Arabistan diyor ki ben girmedim ben sana karşı askeri üslerimi de kullandırmıyorum ama devrenin muhafızları diyor ki
48:16olmaz diyor.
48:17Sen de Amerikan üssü var bence sen de girdin onun için ben seni vuracağım diyor.
48:21Şimdi dolayısıyla siz savaşın tarafı olmak zorunda kalıyorsunuz.
48:25Körfez ülkeleri tekrar bir savaşın başlamaması için Amerika'nın belki de hatta İsrail'in yakın müttefiki diyeceğimiz Birleşik Arap Emirlikleri
48:35ve Bahreyn dahi bu savaşın tekrar başlamasını istemiyor.
48:39Ki bu iki ülke Abraham anlaşmalarını imzalamış.
48:42İsrail'in büyük elçiliklerin bulunduğu çok iyi ilişkilerin olduğu iki ülke.
48:46Bu iki ülke dahi savaşa tekrar dönülmesini istemiyor.
48:50Çünkü savaş sürecinde belki son zamanlarda hedef alınmıyor ancak savaş sürecinde Birleşik Arap Emirlikleri İsrail'den daha fazla hedef alındı.
48:59Ve bu da Birleşik Arap Emirlikleri'nin halkını kendi iktidarına karşı tepki göstermeye sebebiyet verdi.
49:06Ve sokaklarda, medyada, gazetelerde belli eleştiriler olmaya başladı.
49:12Biz bu savaşın neden tarafıyız deniliyor.
49:14Çünkü çok büyük bir maddi kayıp, turizm kaybı, ekonomik kayıp, petrol kaybı bunların hepsinin yaşandığı bir körfez coğrafyası var.
49:22Elbette ki körfez ülkeleri bu savaşa tekrar dönülmesini istemiyor.
49:26Ellerinden bir şey de gelmiyor.
49:28Trump'ı tehdit ediyorlar, yani tehdit ediyorlar dediğim, çıkıyorlar diyorlar ki yapma artık yeter.
49:33Sen bunu yapınca biz para kazanamayacağız, biz para kazanamazsak sen de bizden kazanamazsın.
49:38Trump geri adım atmak mecburiyetinde kalıyor.
49:40Fakat işte Kasım ayından sonra Trump'ın alacağı pozisyon çok önemli.
49:45Trump acaba Kasım'dan sonra hocaların belirttiği gibi Hark Adası olabilir, Keşme Adası olabilir, Musa olabilir artık nereyse bir yerden bir
49:55harekat yapacak gibi duruyor.
49:56Bir defa deneyecek yani, bunu bir defa deneyecek ama 500 askeri tabut olarak Amerika'ya döner.
50:02Ama 100 askeri bu savaş hiç istemediğimiz ileride Trump'ın da her zaman çok büyük bir savaşa hazırlanıyorum dediği,
50:102. Dünya Savaşı'ndan sonraki en büyük saldırı dediğinde hepimizin ya acaba bu taktik nükleer silah mı kullanacak endişesini taşıdığı
50:19bir döneme de yaklaşabiliriz.
50:21Ne yazık ki bu olabilir.
50:22Tabi bu olmasın diye bölge ülkeleri neler yapıyor bu da önemli.
50:25Bölge ülkeleri bir yandan İran'ı sakinleştirmeye ve İran'ı bu masada devrim muhafızlarıyla siyasi iktidarı aynı noktada buluşturabilmeyi çabalarken,
50:36bir yandan da Amerika'ya İsrail'in sana dayattığı çizgiden çık, bu savaş sana yaramıyor diyor.
50:42Yani bakalım şu anda Türkiye'nin NATO müttefiki Amerika körfez coğrafyasında ve aslında dünyanın genelinde süper güç imajını kaybetti.
50:51Süper güç diye bir şey yok.
50:52İran diyor ki ben süper gücüm diyor.
50:54İş oraya geldi.
50:56Hatta İran'da da çatlak sesler çıktı.
50:58Az önce Sinan Hocam'ın ben Amerika'nın bir yerden bir kara harekatı deneyecek ifadesine katılıyorum.
51:06Fakat bununla beraber şu endişemi de dile getirmek istiyorum.
51:09İran'ın geçmiş dönem Dışişleri Bakanlarından birisi bugün bir açıklama yaptı ve dedi ki biz o zaman Amerikan üslerinden birisini
51:18ele geçirelim dedi.
51:19Şimdi körfezde düşünün İran'ın bir çıkarma yaptığını ve örneğin kuvvetli bir askeri üsü ele geçirdiğini düşünün.
51:25O zaman iş nereye gider?
51:26Bölge ülkeleri şu anda bu tehditin daha fazla uzamasını istemiyor.
51:32Amerika'ya da ciddi bir baskı kurma telaşı içerisindekiler diyebilirim.
51:36Sinan Hocam tabi biraz önce sizin de gündeme getirdiğiniz o kara harekatı olur mu başlığıyla devam ettik ama şimdi önümüzdeki
51:45günlerde dört dakikamda kaldı.
51:48Şunu biraz konuşalım istiyorum.
51:50Sizden bir değerlendirme isteyeceğim.
51:52Adımlar ne gelir?
51:53Açıklamalar ne gelir?
51:55Çünkü Amerika Hürmüz'ü Amerikan toprağı yapabilirim diyor.
51:59İran savaşa hazırız diyor.
52:02ABD İran'ı tehdit ediyor.
52:04Özür dilerim ABD ummanı tehdit ediyor.
52:07İran'la bir Hürmüz anlaşması yaparsa diye önümüzdeki saatler önümüzdeki gün neye gebe nasıl haberler alacağız?
52:19Tehditlerin ve gerilim dininin karşılıklı devam ettiği hatta dört günler, farklı farklı dört günler, uzun günler görmek mümkün.
52:28Ve dediğimiz gibi yer yer bazı hava harekatı denemelerinin yani eğer İran Hürmüz'de bazı tankerlere yönelik uyarı atışları yapmaya devam
52:37eder.
52:38Ummanla kalıcı bir anlaşma Amerikan baskısı yoluyla tesis edilemezse yani Hürmüz'ün su yolu geçişi itibariyle hukuki bir norma kavuşması
52:47mümkün olmazsa
52:48ben burada yine tayriz atışlarının ve karşılıklı müdahalelerin devam edebileceği kanaatini taşıyorum.
52:55Fakat önümüzdeki günlerde fiilen bir ateşkesin bitmiş olması münasebetiyle hem ABD'de kongre marifetiyle, kongre yoluyla
53:04hem de Trump'ın yeniden ateşkesi uzattığı noktasında bir açıklamasını beklemek gerekir.
53:10Aksi takdirde bu imzalanmış olan 14 maddelik mutabakat betniliğinin de ortadan kalktığı manasına gelir.
53:17Yani zaten fiili bir ateşkes vardı, adı konmamış bir ateşkes söz konusuydu.
53:22Bunun yeniden ilan edilmesi gerekiyor.
53:25Bu ateşkeslerin tabii ki pek çok ihlali söz konusu oldu.
53:29Yani her iki tarafta ateşkesin bu 60 gün içerisinde ihlal edilmiş olduğu eylemleri ortaya koymuş oluyorlar.
53:35Ben burada kalıcı bir sulh imkanına sahip olmadığımız kanaatindeyim.
53:41Belki önümüzdeki günlerde İstamabad'da veya Katar'da yeniden Eskişire'de bir görüşme denemesi söz konusu olabilir.
53:48Hala bu ihtimale uzağız fakat bunun da kalıcı barış getirmesinin mümkün olmadığını,
53:54bunun ancak bir kırılgan ateşkes söz konusu meydana getirebileceğini de anlatmamız gerekiyor.
54:00Çünkü hala ABD ve İsrail, İran konusunda hedeflerine ulaşmadıkları kanaatindeler.
54:06Yani bu anlamıyla İran'ın farklı yolla, ablukalarla, ekonomik bir muhasarayla,
54:12küresel bir baskı yoluyla da zayıflatılabildiği kadar zayıflatılabileceği bir zemini de meydana getirmek gayreti içerisinde olacaklar.
54:20Bunun savaş yoluyla da kendi istedikleri bir anlaşmayla da kısa süre içerisinde mümkün olmayacağını görmekteler.
54:27O bakımdan ben sert dilin, birbirlerini tehdit eden dilin daha da artmış olabileceği ve bu anlamıyla
54:33İran ve ABD arasındaki bu savaşın bölgede de, dünya üzerinde de yeni taraflar ve yeni kırılganlıklar meydana getirmiş olduğu
54:42ve kesin bir sonuca ulaşmazsa dünya ekonomilerini etkilemeye devam eden bir küresel boyutlu krizi de tetiklemeye gebe olduğunu görüyorum.
54:50Yani bu anlamıyla hala hem Avrupa'yı, hem Hindistan'ı, hem Çin'i dünyanın farklı bölgelerini ilgilendiren,
54:56yakinen ilgilendiren önemli bir petrol ve elenci sorunu var, LNG sorunu var.
55:01Bununla ilgili azotlu gübreyle ilgili önemli sorunlar söz konusu.
55:05Dünyadaki bütün ekonomileri etkilemeye devam eden bir savaşla karşı karşıyayız.
55:09Bu savaşı görüyoruz hem ekonomileri etkiliyor hem de aslında ekonomik olarak bazı söylemler de var.
55:15Trump'ın bu süreçle birlikte takip ederek bazı kazançlarda Amerika'nın kazandığı yönünde,
55:21özellikle borsa spekülasyonu üzerinden, altın üzerinden, petrol üzerinden söylemler de var.
55:28Şunu belirtmek lazım.
55:28Buyurun hocam.
55:29Son bir cümle, siz onu söylediğiniz için söylüyorum.
55:32Bu savaşta körfezde ticaret yapan petrol şirketlerinin bilançolarında kar açıklandı.
55:40Özür dilerim hocam.
55:41Kar açıkladılar bilançoları, petrol şirketleri.
55:44Yani körfezde iş yapan, hani petrol etkiledi dedik ya zarar etti, ekonomi kötüye gitti.
55:50O petrol şirketleri kar açıkladı.
55:52İşte bu önemli hocam.
55:54Yani bu yapılan sürecin aslında savaşın, filler tepişirken çimlerin ezildiğini yine ortaya koymuş.
56:06Konukları, halkları etkiliyor, ülkelere etkiliyor ama elbette ki bu küresel firmalara, silah firmalarına, petrol firmalarına önemli kazanımlar sağladığı kanaatindeyim ben
56:15de.
56:15Ne yazık ki her zamanki gibi.
56:17Çok teşekkür ediyorum konuklarıma.
56:19Bize bu saate kadar değerlendirme yaptılar, eşlik ettiler.
56:22Siz değerli izleyicilerime çok teşekkür ediyorum bu saate kadar bize eşlik ettiniz.
56:26Hoşçakalın.
56:27Ben Samet Güner.
56:28İyi akşamlar.