00:00One day, you'll be able to find an insect that has zero visibility.
00:06It's a lot of fun to call, but it's a lot of flying.
00:11How do you leave your journey?
00:15You're a bit pissed.
00:18How do you do it?
00:20It's a lot of fun.
00:24It's a lot of fun.
00:26It's like zero visibility.
00:27It's a lot of fun.
00:29It's a lot of fun.
00:30It's a lot of fun.
00:31It's a lot of fun.
00:32We play a lot of fun.
00:34We play playing games for football.
00:36They're insects.
00:40They're all the best.
00:43When they run it,
00:45they end up with 20 years.
00:49They have to be able to find the sun in a day.
00:59it's time for thelast,
01:02You can get the poop.
01:03A lot of poop.
01:03Just on the drive.
01:04At kahit na matapos ang ulan,
01:07may ilang lugar na zero
01:08disability pa rin.
01:10Ano nga kaya ang mga lumilipad na
01:12insektong yan?
01:12Close up nga natin.
01:14Ah, parang ano ito?
01:15Ah, langgam na may ipakpak.
01:17Para siyang langgam, pero
01:19parang butterfly?
01:26J.P. mula Bicol at madalas daw laman ng kalsada.
01:30Usually, lagi kami lumuluwas from Bicol papunta ng Manila
01:34kasi may mga kailangan kaming asikasuhin.
01:37Pag ako nag-report sa opisina, at the same time,
01:40pag may mga kailangan bilhin para sa aming munting negosyo.
01:45Siguro sabihin natin once a week.
01:48Hindi naman daw siya nagbabago ng ruta.
01:50Kaya naking gulat niya ng hindi-pamilyar na tanawin ang naabutan niya noong July 13.
01:56Umalis kami ng Metro Manila by 4 a.m. siguro, around 4 a.m.
02:01Tapos nakarating kami ng Santo Tomas, Batangas, is around mga 5.01, 5.04 a.m.
02:08Nagulat ako bakit parang may raming lumilipad.
02:10Pakapal siya ng pakapal na parang sobrang dami sa mga ilaw, sa mga gasolinahan.
02:16Ang problema pa raw ni J.P. kapag bumapangga ang mga ito sa windshield,
02:19hindi niya ito basta maaalis gamit ang wiper.
02:22Para siyang may katas na nadudurog, parang ang binato ng itlog sa windshield mo.
02:27Sobrang delikado.
02:28Pero sa kanyang pagmamasid, nakita niyang mas malaking pinsala
02:31ng insect invasion, lalo na sa mga tawang exposed sa mga insekto.
02:35May mga jeep na bubabiyahin.
02:37Kitang-kita ko yung mga pasahero.
02:38Pinapasos sila ng mga insekto.
02:40Isang gasoline boy.
02:41Malayo na siya sa gasolinahan kasi talagang hindi na kaya.
02:44Nagpatayo ko ng ilaw sa staff house.
02:47Kapos nag-winalisan po.
02:49Tapos yung ibang part na pwede kong buksan na ilaw.
02:52Ito yung pinoksa ko.
02:53Mula sa Tutumas, Batangas,
02:55hindi raw nawala ang mga insekto
02:56hanggang makarating siya sa San Pablo, Laguna.
02:59Natapos naman daw ang kilo-kilometro niyang calvaryo
03:02na makarating siya sa Quezon province.
03:04Kung saan nagkaroon siya ng pagkakataong inspeksyonin ng sasakyan.
03:08Dito niya nakita ang isang katutak pang insekto
03:10na pumasok sa loob ng makina.
03:12Nakupo.
03:14Anong klaseng insekto ba yan at bakit sila sumasalakay?
03:18Siguro, sabi nga nila.
03:24Tinawag itong breadfruit kasi kapag ito'y bagong luto,
03:28maikukumpara po natin ang kanyang texture sa bagong lutong tinapay.
03:31Pero paano kaya kung gawing panghimagas ang rimas?
03:34Bagay kaya?
03:38Kung pwede mong baguhin ang isang desisyon sa buhay mo,
03:42ano yun?
03:42Ito, lagi ko talagang iniisip ko, Kuya Kim.
03:46Anong isang bagay na nagpayak siya?
03:51Nagulat ako, bakit parang may ramang dumilipad?
03:53Pakapal siya ng pakapal.
03:54Yung mga jeep na bumabiyahin.
03:56Kitang-kita ko yung mga pasahero.
03:57Pinapasok sila ng mga insekto.
04:01Anong klaseng insekto ba yan at bakit sila sumasalakay?
04:04Siguro gamo-gamong malaki.
04:06Sabi nga nila, pag meron daw gamo-gamong o ganong karaming gamo-gamo,
04:10ay may paparating na sama ng panahon.
04:12Kaya dapat mag-ingat.
04:14Sa Universal Dictionary,
04:16ang gamo-gamo sa Ingles ay tumutukoy sa moh.
04:19O yung nocturnal insects na may dark or dull pattern sa pakpak,
04:23na mula sa group order na tinatawag na lepidoptera,
04:26kasama ang paru-paru.
04:27Ang gamo-gamo ay isa sa mga insekto
04:30ang may pinakamaraming uri sa buong mundo
04:32na tinatayang may mahigit 160,000 species.
04:35May kakaya din sila mag-camouflage
04:37kung saan nagbumuka silang tuyong dahon,
04:39balat ng puno, lumot o bato.
04:41Sa parang ito, nakakaiwas sila sa mga mandaragin.
04:44Dami mong alam, Kuya Kim.
04:46Pero kapag kinumpara ang moth,
04:48sa nakita ni JP magkaibang kanilang itsura.
04:51Kaya ngayon, punta tayo sa Filipino Dictionary.
04:54Alam niyo bang may dalawang magkaibang ibig sabihin
04:56ng gamo-gamo sa ating bansa?
04:58Bukod sa moth,
04:59mas kilala nating gamo-gamo
05:00ay itong pinatawag na flying termite sa Ingles.
05:03Opo, lumilipad na anay.
05:05Sa Pilipinas,
05:06ang kanalasang tinatawag sa gamo-gamo
05:07ay hindi ibang uri ng insekto
05:09kundi mga reproductive termite
05:10na tinatawag na alec.
05:13Bisyon nilang magparami,
05:14ika nga.
05:15Pagtigitin natin muli,
05:17ang nakitang insekto ni JP
05:18at ang itsura ng flying termite,
05:20pareho.
05:21Final answer na ba?
05:23Yung nasa video ay
05:26most likely they are
05:28flying termites.
05:30So yun sila yung mga gamo-gamo
05:32na anay.
05:33They are coming from
05:34a colony.
05:36They are released
05:38by colonies under the ground
05:40or in mounds,
05:41yung mga punso.
05:42Looks like
05:43macro-thermes,
05:44kilbos na mga
05:45subterranean termites.
05:48Karaniwan lumalabas
05:49sa mga gamo-gamo
05:49pagkatapos ng ulan
05:50dahil mas pataas
05:51ang halumigmig ng haangin
05:53at mas malambot
05:54ang lupa
05:54sa kadahilanang ito
05:55magkakaroon sila
05:56ng pagkakato
05:57magsimula
05:57ng bagong colony.
05:59Ang dami mong alam,
06:00Kuya Kim.
06:01Tulad nga sa isang match,
06:02ang mission daw talaga
06:03ng mga gamo-gamo
06:04kumanap ng kanilang kamate.
06:06At kapag nagtagumpay sila,
06:08pagkaharian nilang
06:09na buong bagong kolonya
06:10ng hanggang dalawang dekada.
06:12It's like a nuptial flight.
06:14And then,
06:16once they find a mate,
06:17they discard their wings
06:18and they go underground
06:19and form a new colony.
06:21So itong mga nakikita natin
06:22are future king and queen
06:23of termites.
06:24Karanihan sa kanila
06:25will be unsuccessful
06:27and once they are unsuccessful,
06:29they will eventually die.
06:31Matapos ang karanasan ni JP
06:33sa dagsadagsang gamo-gamo,
06:34muli niya itong pinalikan
06:35sa parehong lugar at oras.
06:39Tingnan natin kung
06:41meron pa tayong maabutan.
06:43Pero sa pagkakataong ito,
06:45wala nang gamo-gamo.
06:52Maganda balita naman daw
06:53para sa mga tulad niya bubabiyahe.
06:55Certain periods of every year,
06:56meron time na isang mature colony
06:58will release swarmers
06:59and then that will eventually end.
07:01Sometimes it just lasts minutes
07:03or probably an hour.
07:06Ayon sa kasabihan,
07:07everyone is fighting a battle.
07:09Kasama rin pa na dyan
07:10pati mga gamo-gamo
07:13na kung tutuusin,
07:14lumalaban lang sa muhay
07:15at wala naman talagang
07:17pakay na manggulot.
07:18Ang dami mong alam,
07:20Kuya Kito!
07:29Kito!
07:29Kito!
07:30Kito!
Comments