Dr. İbrahim Cevizli; MB faizi yüzde 37'de sabit tuttu #Haber #Gündem
Kategori
🗞
HaberlerDöküm
00:00Toskat Bozok Üniversitesi Öğretim Üyesi Dr. İbrahim Cevizli'ye yönelelim.
00:05Hocam yayınımıza hoş geldiniz.
00:07Merhabalar, hoş bulduk. Teşekkürler.
00:10Biz de teşekkür ediyoruz.
00:11Evet, %37'de sabit tutması nasıl değerlendirilecek sizce?
00:18Tabii öncelikle bu piyasaların %37'de sabit tutması beklenen bir karardı.
00:23Piyasa bunu satın almıştı. Nasıl satın almıştı?
00:26Zaten dolarda sert bir hareketlilik görmemiştik biz.
00:28Biz de Borsa İstanbul'umuzda öyle aşırı bir oynaklık gözlemlememiştik.
00:33Tahvil faizlerinde de öyle bir büyüklük değil, büyük bir değişikliğe gidilmemişti.
00:37Tüm bu emariler, tabii bunların yanında daha birçok emare var.
00:40Faizlerin sabit tutulacağı yönünde piyasa tarafından satın alınmıştı diyebiliriz.
00:46Sabit tutulması beklenen bir karardı.
00:49Şimdi tabii geçen sene Temmuz ayıyla, yani geçen sene bu zamanla kıyaslayacak olursak
00:56%43'lerden faiz oranı %37'lere gerilediğini görüyoruz.
01:01Tabii son Ocak ayından itibaren de sabit kaldı.
01:052026 Ocak ayından itibaren de %30 sene sabit tuttuğunu.
01:09Tabii burada hükümetimizin, devletimizin faiz oranlarını düşürme yönünde istekli olduğunu,
01:18fakat konjöktürel biliyorsunuz yakın zamandaki bu İran, yakınımızda hürmüz boğazının
01:24kapanması, petrol fiyatlarının artması, ondan öncesinde Ukrayna-Rusya savaşı, onun
01:29daha ötesinde gelecekte Eylül ayında Amerika'da bir seçim olacak biliyorsunuz.
01:35Trump'ın hala güçlü bir şekilde devam edip edemeyeceğinin tartışıldığı şu dönemde,
01:40yani çok ekonominin de net olmadığı şu dönemde her ne kadar faiz oranlarında
01:45bir düşüş, faiz oranlarında düşüşle birlikte ekonomide bir canlanma istense de mevcut
01:51konjöktür gereği bu mümkün olamıyor.
01:53Özellikle petrol fiyatlarında eğer bu artış devam ederse, enflasyonist baskıyı
02:00arttırırsa merkez bankalarında bu faiz oranlarını arttırma yönünde de bir baskı
02:08oluşturacaktır. Tüm bunlara rağmen sabit kalması yine iyi, yine beklenen oran
02:12zaten buydu, sabit kalmasını bekliyorduk biz. Tabii bundan sonrasında ne olacak?
02:18Bundan sonrasında ben kur oranlarında bir yükseliş demeyeyim de aslında bundan
02:27sonra tahminim tabii bu benim, ihracatçı destekleyecek oranda bir kurun değişeceğini,
02:35yani dolar kurunda bir ihracatçı nasıl diyelim, ihracatçıyı rahatlatacak seviyeye
02:41geleceğini değerlendiriyorum. Bundan sonraki aşamada faizden sonraki yapılacak olan.
02:47Çünkü ihracatcıların da bu konuda çok fazla biliyorsunuz dolar kurunun düşük
02:53olması ihracatçı açısından kötü bir durum.
02:55Kesinlikle.
02:56Çünkü küresel piyasada rekabet edemeyecek konuma geliyor.
02:59Onlar yükselmesini istiyor. Tabii ihracatın yükselmesi kurun, ihracatın artması
03:05için, ihracatçıyı desteklemek için kurun artması da enerji maliyetlerini arttırıyor.
03:09Çünkü enerji dışa bağımlı bir ülkeyiz. İthaliyetleri ya çok böyle çok
03:14gerif taslulu bir konu.
03:16Engin kurulmaya çalışıldığı şu dönemde. Tabii çok zor. Ekonomide karar almak çok zor.
03:22Yok. Yani dünyada düzenli bir istikrar ortamında değil. Mesela ben size şöyle bir örnek
03:30verecek olsam. Mesela dünyada şu ana kadar tedavülden kalkmışsam 250'den fazla para
03:36birimin olduğunu biliyoruz. 250 tane para birimi şu an kullanılmıyor. Yok. En yakın
03:41zamanda mark, Alman markı diye bir para birimi vardı biliyorsunuz. O da şu an yok. Euro'ya
03:46geçtiler. Yani eee konjöktürel dengelerin Çin'in ekonomik olarak güçlenmeye başladığı
03:52Amerika petro dolar hegemonyasını doların rezerv para olma dönemini sarstığı şu dönemde
03:58bir sonraki dönemdeki rezerv paranın ne olacağı soruların tartışıldığı şu dönemde
04:03tabii ki de eee biraz önce örnek verdim. 250'den fazla para birimi gitti. Doların
04:08gitmeyeceğinin bir tedavülden kalkmayacağının da bir garantisi yok. Yani petroyu ana mı
04:12dönecek? Yarın olacak bir şey değil ama eee olmaması olmayacak diye bir şey de
04:19değil. Değil. Yani eee ne büyük devletlerin para birimlerinin kaybolduğunu biliyoruz.
04:24Tabii bu dönemde karşımıza şu çıkıyor. Böyle bir süreçte ne olacak peki? İşte bu
04:29saydım 250 tane para biriminin gelip geçtiği çok büyük devletlerde Almanya'yı saydım
04:35biraz önce. Para birimlerinin kaybolduğu şu dönemde bu yıllar boyunca tek geçerli olan
04:40bir şey vardır ki o da altın. Altın. Evet. Altın. Şimdi altın var olduğundan
04:46beri hep rezerv özelliğini korumuştur. Dönem itibariyle o dönemde ekonomide hakim
04:58olan devletin para birimi her ne kadar geçerli olsa da o güç bitip yeni bir güç
05:01geleceği zaman geçiş aşamasında merkez bankalarındaki altın rezervi kimin yüksekse
05:06onun daha çok ekonomik olarak vefahta olabildiği bir döneme giriyoruz. Dolayısıyla şimdi
05:13bu eee hani ekonomik eee altın fiyatları ne olacak? Gümüş fiyatları ne olacak? Bunun
05:17da çok sorgulandığı bu faizle de hani ilişkine. Normalde teknik olarak hani teknik
05:21olarak bu baktığımızda biz bu olaya iktisatçılar ekonomiciler olarak faiz oranları yükseldiğinde
05:28altın düşer. Faiz oranları düştüğünde altın yükselir. Teknik olarak bu böyledir. Ama bu
05:33teknikten bahsedebilmek için tüm dünyadaki konjöktürel olayların da eee stabil olması
05:39gerekiyor. Ama şu an öyle bir dönemde değiliz. Doğru. Evet şu an eee altında bir düşüş de
05:44yaşandı. Hı hı. Eee savaş çıktı hocam ama altın düşüyor. Bu nasıl? Bu sorular da çok
05:50geldiği için. Doğru. Faizle de bağlan. Yani eee petrol fiyatlarının artması özellikle
05:57Asya ülkelerini merkez bankaları tarafından bu eee artışı karşılığa finanse edebilmek için bir
06:05altın satış yoluna gitti. Yani piyasaya altın sürdü. Doğru. Bundan dolayı da bir altında
06:08düşüş yaşandı. Hani normalde teknik olarak konuştuğumuzda savaş çıktı altın yükselmesi
06:13lazım ama altında bir düşüş var. Bu nasıl oluyor? İşte. Evet mecbur ve satmak zorunda
06:17kaldılar. Ama ben şunu söylemek istiyorum. İfade etmek istiyorum. Bunlar benim kendi
06:23görüşlerim. Eee bu her ne kadar altın düşüyor olsa da şu an bunun yanında gümüş de. Gümüş
06:30biliyorsunuz altının bir madeni var. Evet. Madende üretiliyor ama gümüşün bir madeni de yok. Yok.
06:35Evet. Gümüş altın gibi üretilen madenlerin yanında üretilen yani zor üretilen bir ürün ve
06:41gümüşün şöyle bir özelliği var sanayide de kullanılıyor. Yani çok fazla talep var. Çok az üretilen bir
06:46ııı maden. Evet. Yani altınla kıyasladığımızda. Bunun yanında ya gümüşün de altının da bu ııı özellikle
06:54eylül ayından sonra mesela Amerika'da Trump'ın olası ııı topal ördek dediğimiz o yani çoğunluğu kaybettiği
07:01Taci tek başına karar bu kadar rahat karar alamayacağı bir dönemde tekrardan Trump'ın
07:07aziz sürecine giden bir Amerika'da karışıklığın çıktığı zaten bunu kollayan Çin'in veya diğer
07:13hep oman güçlerin rezerv parayı değiştirmek için uğraşlarında altının tekrar çünkü diyorum ya
07:20hani altın hep bağlı olmuştur. Bir rezerv para değişikliğinde merkez bankasındaki altını
07:26kadar herkes o yeni rezerv paradan basabilecek o kadar güçlü olabilecek. Dolayısıyla tekrar
07:31merkez bankaları altın ki şu an zaten topluyor. Yani özet olarak şunu demek istiyorum. Altın her
07:36ne kadar düşüyor gibi gözükse de uzun vadede orta vadede hatta çok da uzun değil tekrardan
07:43yükselmek zorunda yükseleceğini eee söyleyebilirim şu an. Şimdi hocam ııı özellikle İbrahim Bey
07:50ııı makas farklılıklarına da değmenizi rica edeceğim. Dış ticaret açısından çok ciddi anlamda
07:56euro dolar arasındaki makas altınla ııı işte döviz arasındaki makas.
08:01Bunlar ciddi anlamda üretimi de etkileyen noktada. Iıı bir sonraki ııı merkez
08:06kararı sizce ııı bu ekonomik tablo içerisinde arttırma mı sabitte mi kalmaya yönlendirir?
08:14Ya ben merkez bankasının ııı faizi düşürmeye gayret içerisinde olduğunu düşünüyorum. Yani
08:22faizleri düşürsün ki kredi maliyetleri azalsın. Kredi maliyetleri insanlar daha kolay
08:27finanse ulaşabilsin. Daha ucuz maliyetli. Haliyle. Böylelikle iç talep canlansın.
08:32Ekonomi canlansın. Yani. Yani finanse erişim kolaylaşacak haliyle. Tabii. Şu an mesela yatırım
08:37ve ııı iç yani tüketim harcamalarındaki bu kredi maliyetlerinin yüksek olmasından dolayı
08:44faizle orantılı düşük olduğunu cansız olduğunu görüyoruz. Ekonomide canlanma nasıl olur?
08:50Yatırım ve tüketim harcamalarını arttırmanız gerekiyor. Bu da neyle oluyor?
08:54İnsanlar nasıl finanse ucuz ulaşabilecekler? Ucuz maliyette politika faiz oranlarının
08:59düşmesiyle. Kesinlikle. E dolayısıyla eee ülke içerisinde bir ekonomik canlanma
09:04istiyorsanız faiz oranlarını zaten düşürmeniz gerekiyor. Ama eee evet gönül bunu istiyor
09:10da dünyadaki konjektör gelişmelere baktığınızda eee petrol fiyatları yüz yirmi
09:15varil iki yüz varil fiyata iki yüz dolara ulaşmasının öngörüldüğü ki
09:20Bağdül Mendeboğazında kapanırsa bu usulü ve o dönemde nasıl eee düşürebileceksiniz?
09:25Çünkü Merkez Bankası olarak tek başına etkili olmasa da en güçlü eee enflasyonle mücadele
09:32faiz. Politika faiz aracıdır. Doğru. Merkez Bankası'nın. Çünkü politika faizlerini
09:37yükselterek insanların paraya erişimini zorlaştırıp iç talepte bir azalmaya bununla
09:42birlikte enflasyonu bir durdurma. Yani en büyük enstrümanı budur. Evet. E şimdi siz eee enerjiye
09:48dışa bağımlı enerji ki şöyle düşünün. Bir insanın vücudunda kanlı ise sanayide
09:53enerji budur. Bütün eee sanayi ürünlerinin enerjisi fosil yakıtlardan, petrolden, doğalgazdan
10:00sağlanıyor. E siz petrol fiyatlarında buna bağlı olarak doğalgaz fiyatlarında enerji
10:05maliyetlerinde bir artış tüm sanayinin enerji girdilerini arttıracağı için bunların
10:10fiyatlara yansıması ve enflasyonu kaçınılmaz bir sonucu. E siz böyle bir durumda her ne kadar
10:15faiz olanlarını düşürmek isteseniz de mecburen konjöktür gereği sabit bırakmak
10:21durumunda kalabiliyorsunuz. Doğru doğru. Yani bundan sonraki süreçte düşürmek
10:26istese de gelişmelere bağlı olarak ııı ben Ocak ayından sonra eğer hani tabii eee
10:33Eylül'ü bir görmek lazım diyorsunuz.
10:35Tabii Amerika bir karışırsa
10:37bundan sonra ne olacak?
10:39Çok fonksiyonlu.
10:40Net bir şeyini söylemek çok zor ama
10:43Ocak ayından itibaren ben
10:45en azından faiz oranlarında bir
10:47azalma, düşüşün.
10:49Çünkü enflasyon da bir sabit.
10:51Enflasyon oranlarına da baktığımızda
10:53geçen sene Temmuz ayına göre yine kıyasladığımda
10:55%33.52'lerden
10:56%32.11'lere.
10:58Bu enflasyon da bir yükseliminin olmadığını
11:01gösteriyor en azından.
11:04Gıda dersi
11:05deseniz ki hocam pazar, evet gıda enflasyonu
11:07%35. Biraz daha
11:08normal enflasyona, genel enflasyona göre
11:103 puanlık artış gibi gözükebilir ama
11:13%35 de yine
11:14geçen seneye baktığımız oranla çok yüksek
11:17bir artış değil. Dolayısıyla
11:19çok yüksek bir artış olmadığında
11:21en
11:26en
11:26gidecek şey sabit tutmak
11:28fırsatını bulduğunda da düşürmek.
11:30ben bu ileride önümüzdeki dönemde de böyle bir politika izleneceğini düşünüyorum.
11:34Bakalım Eylül'den sonra ne gözükecek?
11:37Dediğiniz gibi bu tedavil konusu
11:39belki altın bazlı ekonomiye geçiş boyutunu da hızlandırabilir.
11:43Göreceğiz, bakacağız hocam.
11:45Son olarak kısaca konuyu açtığınız için sorma ihtiyacı hissettim.
11:50Özellikle yurt dışında bazı ekonomilerde görüyoruz.
11:54Bazı ülkelerin ekonomilerinde görüyoruz.
11:56İşte barınma ihtiyacı, gıda ihtiyacı noktasında farklı kurallar konulabiliyor ve artışın önüne geçilebiliyor.
12:05Türkiye'de bunu uygulamak ciddi anlamda serbest piyasa ekonomisi olduğundan dolayı söylüyorum.
12:09Uygulamak çok mu zor?
12:11Yani farklı artış baremleri koyabilmek, bununla ilgili tedbirleri.
12:15Çünkü ne yaparsak yapalım fırsatçıların önüne geçemiyoruz.
12:18Ne yaparsak yapalım denetimleri arttırsak da cezaları arttırsak da vatandaşlar ihbarda da bulunsa
12:24iş yükü ama sonuç olarak baktığımızda en azından bir çevre faktöründe bile biliyorsunuz suda
12:30yani bir anda 5.75'den 7.75'e yükselen rakamları gördük.
12:35Yani fırsatçılığın önüne geçilemiyor maalesef.
12:38Sizce bununla ilgili tecrübenize binaen, bilginize binaen soruyorum.
12:42Neler yapılabilir?
12:43Bunu da sizlere arz edeyim.
12:45Tabii siz de söylediniz Ziya Bey.
12:48Serbest piyasa ekonomisini uyguladığımızı deklar ettiğimiz bir ekonomik modelde
12:53böyle emir vaki veya işte nasıl diyelim diktatöryel uygulamalar yapamıyorsunuz maalesef.
13:02Ama İngiltere'de oluyor, Avusturya'da oluyor, farklı ülkelerde oluyor.
13:05İşte İngiltere, Amerika'da oluyor.
13:08Onlar içeriye gelince tam diktatör bir politika sergiliyorlar.
13:12Dışarıya gelince tam demokratikler ama biz...
13:14Kendilerine demokratikler daha çok.
13:17Evet dışarıya onlar demokrasi.
13:19Kendi işlerinde öyle değiller.
13:20Bütün herkes artık farkına vardı son zamanlara.
13:23Daha iyi anladı.
13:24Ama biz dünyaya da örnek rol bir ekonomik model olma çabası içerisinde de olduğumuz için
13:30aynı zamanda savunma sanayinde...
13:31Dış politikada...
13:33Evet örnek bir ülke parmakla gösteriliyor.
13:36NATO'da gördünüz hayranlıklarını.
13:38Bu aynı zaman beraberinde ekonomi model olarak da bir örnek teşkil etmemiz gerekiyor.
13:44Böyle bir gayeyle, böyle bir amaçla...
13:46Eğer dünya arenasına çıktıysak, biz ekonomik olarak da rol modeli olacağız dediysek...
13:50Onların yaptığını, şu an şikayet ettiğimiz uygulamaları yapmadan bir formül bulmamız gerekiyor.
13:55Yani hem insanları serbest bırakıp hem de bu enflasyonun artmaması için.
14:00Bunlar için de tabii yine Merkez Bankası'nın elinde bazı enstrümanlar var.
14:05Mesela sıkı para politikası uygulama, zorunlu karşılık oranlarını arttırma gibi...
14:09Yani piyasadaki para arzını azaltma.
14:12Yani insanlar piyasada paraya erişimini azaltırsa siz faiz oranlarını yükseltmeden de enflasyona mücadele edebilirsiniz.
14:19Bunlar teknik tabii açıklamalar.
14:22Teknik olarak yapılan uygulamalar.
14:23Mali bir disiplini sağlamanız gerekiyor ki bunda...
14:26Mesela Hazine ve Maliye Bakanlığı Yapay Zeka uygulamalarına geçti.
14:30Ben takip ediyorum.
14:30Artık vergi kaçakçılığı noktasında falan veya bu haksız fiyat artışları biraz önce bahsettiniz.
14:36Pazarda 2 TL iken, 20 TL iken üretici de tarlada pazara geliyor.
14:42120 TL oluyor yani.
14:43Aiş bir fiyat artışı var.
14:45Ki çiftçi, esas üretici, esas emeğin en büyük kısmını yapan kişi kesin de bu kazançtan elde edemiyor.
14:52Bunların yapay zeka uygulamalarıyla takibini, kontrolünü ve Adalet Bakanımız çok...
14:59Serp bir şekilde cezalandırıyor.
15:02Evet hiçbir şekilde affetmiyor.
15:04Ve böyle yapanların da ne olduğu, ünlü ünsüz, ne olduğuna bakılmadan cezalandırıldığı bir uygulamalarla belki bu haksız kazançı böyle kendine
15:16şey edilmiş.
15:18Yani böyle ahlaksız bir tavır haline getirmiş kişileri engellenebilir.
15:22Tabii dışarıya bağımlılığı azaltmamız lazım.
15:25Çünkü enerjide bahsettim biraz önce.
15:27En büyük ithalat yani bizim dışarıdan aldığımız ürünün en büyük payı enerji ve enerji kura bağımlı.
15:34Kur yükseldikçe enerji yükseldiği, enerji yükseldikçe tüm sanayi ürünleri mecburen enerji maliyetlerinden dolayı fiyatlara yansıtıyor.
15:40Bu dışarıya bağımlılığı azaltıcı politikalar yapmamız lazım ki sanayi savunma sanayinde biliyorsunuz müthiş bu konuda da başarılar gidiyor.
15:48Bu şekilde devam ederse tabii bu bir anda olmuyor ama zamanla azalacağını öngörüyorum ben ziyadeyi öyle söyleyeyim.
15:58İbrahim Hocam şimdi enflasyonun içerisindeki bir oranı soracağım.
16:03Belki bugüne kadar size sorulmuştur mutlaka da yaşam standartı enflasyonu ne kadardır sizce?
16:09Ya şimdi tabii bununla ilgili biz ders kitaplarında da anlatıyoruz.
16:15Yani bu tabii ülkeden ülkeye göre değişir.
16:19Yani şimdi siz batı merkezli bir ekonomik teori oluşturmuşsunuz.
16:24Ve bunu tüm dünyaya standartlaştırmaya çalışıyorsunuz ve diyorsunuz ki bu bunun ideali bu.
16:29Ama sizin şartlar siz sanayileşmede çok büyük ta 17. yüzyıldan itibaren oturtmuşsunuz kurumlarınızı,
16:37altyapılarınızı, finans sisteminde, devlet yönetim sisteminde buna yönelik hatta dini anlayışınızı bile buna yönelik revize etmişsiniz.
16:47Rönesans reform hareketleri yapmışsınız.
16:49Kendiniz bir standart oturtmuşsunuz ve bunu tüm dünya uygulayın diyorsunuz.
16:53Ben bu standartı söyleyebilirim size.
16:56Bu standarta göre %5'tir enflasyonun aslında olması gereken kitabi değeri.
17:04Avrupa Birliği'nin şöyle bir uygulaması vardır.
17:07En yüksek enflasyon oranına sahip 3 ülkenin ortalamasının 1,5 puan fazlası olmaması gerekir diye onların öyle bir uygulaması vardır.
17:16Yani buradan tam net bir rakam olmasa da ideal kabul edilebilir enflasyonun %5 olduğunu söyleyebilirim Ziya Bey.
17:24İşte bunun artmaması için ailemizdeki bütçeyi de ona göre yönlendirmemiz gerekir diye düşünüyorum.
17:29Yanılıyor muyum?
17:31Ya Ziya Bey şimdi konu konuyu açıyor.
17:34Başka konulara da giriyoruz ama şimdi ekonomi o kadar önemli bir konu ki.
17:39Biz eğitim sistemimize de baktığımızda mesela ilkokul, ortaokul, lisede hiçbir eğitim hayatımıza ekonomiyle ilgili bir ders almıyoruz.
17:47Maalesef.
17:47Ekonomi dersi yok.
17:48Okuryazarlığımız o konuda az.
17:50Üniversitede bile sadece bu bölümü okuyan kişiler ekonomiyi öğrenebiliyor.
17:55Maalesef.
17:55Ve bakın ekonomi şöyle bir şu an önemli bir şey.
17:58Şimdi mesela biz bir ülkeyle savaşa girdik ve en büyük silah nükleer silah.
18:02Atom bombası hani şu an İran'da biliyorsunuz.
18:05Bize bir nükleer silah atsa örnek veriyorum Ankara'ya atsa Ankara kadar bir bölgeye etki edebilir.
18:12Bakın çok önemli istediğimiz bu nükleer silahın bile ki İçin Dünya Savaşı'nda Nagasaki ve Hiroshima'ya atılanları biliyorsunuz etki
18:19alanı.
18:20Ama siz bunun yerine bir ülkenin ekonomisini bozsanız 85 milyon etkilersiniz tüm ülke sınırlarını.
18:27Bu kadar önemli ama bu kadar da bu konu hakkında siz söylediğiniz diye söylüyorum bilgi sahibi olmamız gerekiyor.
18:35Eğitim sisteminde ki ekonomimizi kolay yönetebilelim ev ekonomimizi idare edebilelim.
18:40Teşekkür ediyorum.
18:41Ben çok teşekkür ediyorum.
18:42Aslında süremiz olsa daha farklı sorularım da var.
18:46Çok teşekkür ediyorum katkılarınız için.
18:48İnşallah tekrar görüşmek dileğiyle hocam.
18:50Çok teşekkürler Ziya Bey.
18:51İyi yayınlar diliyorum.
18:52Çok sağ olun.
18:52İzlediğiniz için teşekkür ederim.
Yorumlar